Thực trạng sức khỏe tâm thần học sinh THPT nội trú dân tộc thiểu số phía Bắc

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng sức khỏe tâm thần học sinh THPT nội trú vùng dân tộc thiểu số phía Bắc, chỉ ra các vấn đề và khuyến nghị.

• Tác giả: Trịnh Thị Mai
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bàng Hoàng Minh
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục, Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học Lâm Sàng Trẻ Em Và Vị Thành Niên
• Đề tài: Thực Trạng Các Vấn Đề Sức Khỏe Tâm Thần Của Học Sinh Trung Học Phổ Thông Nội Trú Ở Vùng Dân Tộc Thiểu Số Phía Bắc
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về sức khỏe tâm thần học sinh nội trú DTTS

Sức khỏe tâm thần là một vấn đề quan trọng đối với học sinh nội trú dân tộc thiểu số (DTTS) ở vùng miền núi phía Bắc. Những em học sinh này phải đối mặt với nhiều thách thức đặc biệt như khác biệt văn hóa, điều kiện kinh tế khó khăn (chiếm gần 30% dân nghèo của cả nước), và môi trường sống xa lạ. Nghiên cứu về tình trạng sức khỏe tâm thần của các em là cần thiết để hiểu rõ những áp lực tâm lý mà họ phải chịu đựng. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến học tập mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của các em trong giai đoạn vị thành niên quan trọng này.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của sức khỏe tâm thần

Sức khỏe tâm thần không chỉ là sự vắng mặt của các rối loạn tâm thần mà còn là trạng thái cân bằng cảm xúc, tâm lý và xã hội. Đối với học sinh nội trú DTTS, sức khỏe tâm thần đóng vai trò then chốt trong việc thích ứng với cuộc sống tập thể và học tập. Các vấn đề như lo âu, trầm cảm, và mất tập trung học tập là những vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến cần được chú ý.

1.2. Đặc thù của học sinh nội trú dân tộc thiểu số

Học sinh nội trú DTTS đối mặt với những thử thách độc đáo bao gồm tách biệt gia đình, khác biệt ngôn ngữ, và thích ứng với môi trường mới. Những em này thường có điều kiện kinh tế khó khăn và thiếu nguồn lực hỗ trợ tâm lý học lâm sàng. Việc hiểu rõ các vấn đề sức khỏe tâm thần ở nhóm đối tượng này giúp xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp.

II. Các vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến ở học sinh nội trú

Theo kết quả nghiên cứu dịch tễ học, các vấn đề sức khỏe tâm thần ở học sinh trung học phổ thông nội trú ở vùng DTTS phía Bắc rất đa dạng. Các em thường gặp phải rối loạn tâm thần như lo âu, trầm cảm, rối loạn hành vi, và vấn đề thích ứng xã hội. Thang đo YSR (Youth Self Report) được sử dụng để đánh giá các vấn đề sức khỏe tâm thần theo từng hội chứng cụ thể. Những phát hiện này cho thấy tỷ lệ trẻ có vấn đề sức khỏe tâm thần khá cao, đặc biệt là ở các nhóm học sinh có nguy cơ cao. Điều này phản ánh nhu cầu cấp thiết về các can thiệp tâm lý học lâm sàng.

2.1. Các hội chứng tâm thần theo thang đo Achenbach

Thang đo YSR của Achenbach xác định 8 hội chứng chính liên quan đến sức khỏe tâm thần: lo âu/trầm cảm, rút lui xã hội, các vấn đề thể chất, suy nghĩ xung đột, vấn đề chú ý, vi phạm hành vi, hành vi phá hoại, và hành vi hung hăng. Mỗi hội chứng phản ánh các khía cạnh khác nhau của vấn đề sức khỏe tâm thần cần được xem xét trong chẩn đoán và phân loại rối loạn tâm thần.

2.2. Tỷ lệ và mức độ nghiêm trọng của các vấn đề

Tỷ lệ trẻ có vấn đề sức khỏe tâm thần ở học sinh nội trú DTTS cao hơn so với trẻ em ở các vùng khác. Kết quả nghiên cứu cho thấy đáng kể tỷ lệ những trẻ có nguy cơ cao phát triển thành các rối loạn tâm thần nghiêm trọng. Việc phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe tâm thần này là rất quan trọng để can thiệp kịp thời.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của học sinh nội trú DTTS. Các yếu tố xã hội-văn hóa như khác biệt văn hóa, môi trường sống ở vùng núi, và điều kiện kinh tế khó khăn đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, việc sống tách biệt gia đình, áp lực học tập, và thiếu hỗ trợ tâm lý cũng là những yếu tố đáng lưu ý. Các đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi vị thành niên làm cho em này dễ bị ảnh hưởng bởi những áp lực này. Hiểu rõ các yếu tố này giúp phát triển các chương trình can thiệp hiệu quả hơn.

3.1. Yếu tố môi trường và xã hội

Môi trường sống ở vùng miền núi với điều kiện kinh tế khó khăn ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tâm thần. Khác biệt văn hóa và ngôn ngữ tạo ra những thách thức trong thích ứng. Tách biệt gia đình và thiếu sự hỗ trợ từ người thân là những yếu tố chính gây ra vấn đề sức khỏe tâm thần.

3.2. Yếu tố tâm sinh lý và phát triển

Các đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi vị thành niên là giai đoạn tìm kiếm bản sắc, sự thay đổi cảm xúc, và nhu cầu tự do. Những đặc điểm này kết hợp với áp lực học tập và môi trường mới làm tăng nguy cơ phát sinh vấn đề sức khỏe tâm thần.

IV. Khuyến nghị và can thiệp hỗ trợ sức khỏe tâm thần

Dựa trên kết quả nghiên cứu về sức khỏe tâm thần của học sinh nội trú DTTS, cần thiết phải xây dựng các chương trình can thiệp tâm lý học lâm sàng phù hợp. Các khuyến nghị bao gồm: thiết lập các dịch vụ tâm lý học lâm sàng trong trường học phổ thông đân tộc nội trú, đào tạo giáo viên về sức khỏe tâm thần của học sinh, xây dựng mạng lưới hỗ trợ gia đình, và phát triển các chương trình phòng ngừa vấn đề sức khỏe tâm thần. Những can thiệp này cần được điều chỉnh phù hợp với khác biệt văn hóa của các dân tộc thiểu số để đạt hiệu quả cao nhất.

4.1. Xây dựng dịch vụ hỗ trợ tâm lý tại trường

Trường học phổ thông đân tộc nội trú cần có các dịch vụ tâm lý học lâm sàng chuyên nghiệp. Điều này bao gồm tuyển dụng các chuyên gia tâm lý học, cung cấp chẩn đoán và phân loại rối loạn tâm thần kịp thời, và thiết lập các chương trình can thiệp ngăn ngừa vấn đề sức khỏe tâm thần nặng hơn.

4.2. Hỗ trợ gia đình và cộng đồng

Cần xây dựng mạng lưới hỗ trợ giữa trường học, gia đình, và cộng đồng địa phương. Các chương trình giáo dục về sức khỏe tâm thần cho phụ huynh dân tộc thiểu số giúp họ hiểu rõ vấn đề của con em. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho can thiệp hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ học sinh lứa tuổi 10-16 tại Việt Nam gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần chiếm khoảng 19,46%. Con số này tại các trường trung học phổ thông khu vực đô thị lên tới 22,99%, phản ánh mức độ báo động về gánh nặng tâm lý học đường. Tuy nhiên, phần lớn các công bố khoa học hiện nay chỉ tập trung vào học sinh vùng đồng bằng thuộc dân tộc Kinh. Trong khi đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 14% dân số cả nước và chiếm gần 30% tổng số hộ nghèo. Học sinh trung học phổ thông dân tộc nội trú phải đối diện với áp lực kép: vừa trải qua giai đoạn biến động tâm sinh lý lứa tuổi vị thành niên, vừa phải sống xa gia đình, thích nghi với môi trường tập thể khép kín và sự khác biệt văn hóa.

Đề tài nghiên cứu của tác giả Trịnh Thị Mai dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Đặng Hoàng Minh tại Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội được thực hiện nhằm xác định tỷ lệ hiện mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần và phân tích mối tương quan giữa các yếu tố nhân khẩu học với rối loạn tâm lý ở học sinh nội trú. Khảo sát được triển khai tại 3 tỉnh miền núi phía Bắc gồm Hà Giang, Cao Bằng và Sơn La vào năm 2013. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ thống số liệu dịch tễ học chuẩn hóa đầu tiên cho khối trường nội trú, tạo tiền đề khoa học vững chắc giúp các nhà quản lý xây dựng chính sách can thiệp kịp thời, giảm thiểu tỷ lệ rối loạn hành vi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho học sinh vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên Hệ thống đánh giá dựa trên kinh nghiệm thực chứng của Thomas Achenbach kết hợp với Lý thuyết phát triển tâm lý lứa tuổi vị thành niên, đồng thời tham chiếu các tiêu chuẩn từ Sổ tay Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần cùng Bảng phân loại bệnh quốc tế của Tổ chức Y tế Thế giới. Luận văn vận hành 5 khái niệm cốt lõi: Sức khỏe tâm thần vị thành niên, Rối loạn tâm lý hướng nội (lo âu, trầm cảm, thu mình, than phiền cơ thể), Rối loạn tâm lý hướng ngoại (hung tính, phá vỡ quy tắc), Dịch tễ học tâm thần học đường và Mô hình trường trung học phổ thông dân tộc nội trú.

Mô hình Achenbach phân loại các vấn đề cảm xúc và hành vi thành 8 hội chứng lâm sàng cụ thể: Lo âu/trầm cảm, Thu mình/trầm cảm, Than phiền cơ thể, Vấn đề xã hội, Vấn đề suy nghĩ, Vấn đề chú ý, Vi phạm quy tắc và Hành vi hung tính. Khung lý thuyết này cho phép đánh giá đa chiều cả về mức độ thích ứng tâm lý lẫn các nguy cơ rối loạn bệnh lý ở thanh thiếu niên trong bối cảnh văn hóa đặc thù.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi tự thuật của thanh thiếu niên YSR gồm 112 mục đánh giá hành vi và cảm xúc. Khảo sát được tiến hành trên mẫu nghiên cứu quy mô lớn tại các trường phổ thông dân tộc nội trú thuộc 3 tỉnh Hà Giang, Cao Bằng và Sơn La, bao phủ học sinh cả 3 khối lớp 10, 11 và 12 thuộc các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Thái, Dao.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo khối lớp, giới tính và thành phần dân tộc. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện cao nhất cho cơ cấu dân cư vùng núi cao phía Bắc, hạn chế tối đa sai số do chênh lệch văn hóa và điều kiện kinh tế gia đình. Về phương pháp xử lý, tác giả sử dụng phần mềm thống kê chuyên ngành để tính toán tần số, điểm trung bình, độ lệch chuẩn, đồng thời thực hiện kiểm định T-test và phân tích phương sai một yếu tố ANOVA. Việc chọn các kiểm định tham số này giúp xác định chính xác sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các biến độc lập nhân khẩu học và các thang điểm hội chứng tâm lý trong suốt tiến độ nghiên cứu năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ học sinh trung học phổ thông dân tộc nội trú gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần chung là 17,3%, đồng thời có thêm khoảng 18,2% học sinh nằm trong nhóm có nguy cơ cao cần theo dõi. Tỷ lệ này hoàn toàn khớp với giả thuyết khoa học ban đầu là từ 15% đến 20%.

Thứ hai, các rối loạn tâm lý hướng nội chiếm tỷ trọng vượt trội lên tới 54,2% trong tổng số học sinh có vấn đề, cao hơn gấp đôi so với nhóm rối loạn hướng ngoại vốn chỉ chiếm 23,1%. Các hội chứng có điểm số trung bình cao nhất tập trung ở nhóm lo âu - trầm cảm và than phiền thể chất không rõ nguyên nhân y khoa.

Thứ ba, yếu tố giới tính ghi nhận sự khác biệt rõ nét: tỷ lệ nữ sinh mắc vấn đề sức khỏe tâm thần chiếm 19,8%, cao hơn đáng kể so với nam sinh với 14,5%. Nữ sinh thể hiện xu hướng thu mình và lo âu cao hơn nam sinh khoảng 35%.

Thứ tư, phân tích tương quan nhân khẩu học cho thấy học sinh là con cả trong gia đình hoặc có cha mẹ làm nông nghiệp thuần túy có điểm số căng thẳng tâm lý trung bình cao hơn từ 10% đến 15% so với nhóm con thứ hoặc cha mẹ là cán bộ, viên chức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến ưu thế của các rối loạn hướng nội bắt nguồn từ rào cản thích ứng khi sống xa gia đình, sự khác biệt ngôn ngữ mẹ đẻ và áp lực tuân thủ kỷ luật nội trú nghiêm ngặt. Khi gặp căng thẳng, học sinh dân tộc thiểu số có xu hướng kìm nén cảm xúc, chuyển hóa ức chế tâm lý thành các biểu hiện đau mỏi cơ thể hoặc buồn bã kéo dài thay vì bộc lộ hành vi phá vỡ quy tắc ra bên ngoài.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, tỷ lệ 17,3% tại các trường dân tộc nội trú thấp hơn so với học sinh trung học phổ thông tại Cầu Giấy (22,99%) và học sinh trung học cơ sở Hà Nội (25%). Tuy nhiên, khi đối chiếu với dữ liệu quốc tế như nghiên cứu thanh thiếu niên tại Úc, điểm số than phiền cơ thể và thu mình ở học sinh vùng núi phía Bắc Việt Nam lại cao hơn rõ rệt.

Toàn bộ dữ liệu được hệ thống hóa trực quan thông qua Bảng phân phối điểm chuẩn T-score của 8 hội chứng Achenbach và Biểu đồ cột so sánh tỷ lệ rối loạn tâm lý theo từng vùng địa bàn Hà Giang, Cao Bằng, Sơn La, mang lại cái nhìn toàn cảnh về dịch tễ học tâm lý học đường.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thành lập phòng tham vấn tâm lý học đường độc lập tại 100% các trường trung học phổ thông dân tộc nội trú, đặt mục tiêu giảm 20% tỷ lệ học sinh có biểu hiện lo âu và trầm cảm trong vòng 24 tháng tới. Ban Giám hiệu nhà trường phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương chịu trách nhiệm cấp kinh phí và bố trí nhân sự chuyên trách.

Thứ hai, tổ chức tập huấn chuyên sâu về kỹ năng nhận diện sớm rối loạn tâm lý cho ít nhất 90% giáo viên chủ nhiệm và cán bộ quản lý ký túc xá trong lộ trình 12 tháng. Trọng tâm đào tạo do các chuyên gia tâm lý lâm sàng đảm nhiệm, hướng tới phát hiện các dấu hiệu thu mình, thay đổi giấc ngủ và sụt giảm kết quả học tập.

Thứ ba, thiết kế chương trình giáo dục kỹ năng sống thích ứng văn hóa và quản lý cảm xúc định kỳ hàng tháng, đảm bảo 100% học sinh khối lớp 10 tham gia ngay từ tuần đầu nhập học. Đoàn Thanh niên và tổ tư vấn tâm lý trường học trực tiếp xây dựng các câu lạc bộ giao lưu văn hóa giúp giảm bớt cảm giác cô lập.

Thứ tư, xây dựng mạng lưới liên kết y tế - tâm lý liên ngành giữa nhà trường với bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh trong vòng 6 tháng. Thỏa thuận này đảm bảo 100% các trường hợp học sinh có nguy cơ tự hại hoặc rối loạn tâm thần nặng được chuyển tuyến đánh giá và điều trị chuyên khoa kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Cán bộ quản lý giáo dục và Hiệu trưởng các trường dân tộc nội trú: Luận văn cung cấp căn cứ dữ liệu để xây dựng môi trường sư phạm thân thiện, phân bổ ngân sách cho y tế học đường và tối ưu hóa quy chế quản lý nội trú.

Nhóm thứ hai là Giáo viên chủ nhiệm và Cán bộ phụ trách ký túc xá: Giúp người làm công tác quản trị học sinh hiểu rõ cơ chế tâm sinh lý vị thành niên, ứng dụng bảng kiểm để phát hiện sớm các nguy cơ tâm lý ở hơn 65% học sinh dân tộc thiểu số khi chuyển cấp.

Nhóm thứ ba là Giảng viên, Học viên cao học và Nhà nghiên cứu Tâm lý học: Tài liệu mang giá trị học thuật cao trong việc tham khảo phương pháp chuẩn hóa thang đo YSR trên đối tượng đặc thù và làm giàu kho dữ liệu dịch tễ học lâm sàng tại Việt Nam.

Nhóm thứ tư là Các tổ chức phi chính phủ và Cơ quan hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở thực chứng để thiết kế các dự án viện trợ giáo dục, phát triển phúc lợi trẻ em vùng cao với mục tiêu giảm bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Câu hỏi thường gặp

Thang đo YSR của Achenbach có ưu điểm gì khi nghiên cứu học sinh dân tộc nội trú? Thang đo tự thuật YSR gồm 112 mục đánh giá chuẩn hóa quốc tế, cho phép học sinh tự đánh giá bảo mật cảm xúc cá nhân. Công cụ này giúp phát hiện chính xác cả 8 thang hội chứng lâm sàng mà không phụ thuộc vào rào cản nhận định chủ quan của người khác.

Tại sao học sinh dân tộc nội trú lại mắc rối loạn hướng nội nhiều hơn hướng ngoại? Học sinh nội trú sống trong môi trường kỷ luật cao, xa gia đình và chịu sự khác biệt về ngôn ngữ. Áp lực thích nghi khiến học sinh có xu hướng kìm nén bức xúc tâm lý vào bên trong, dẫn đến tỷ lệ lo âu, thu mình và than phiền cơ thể chiếm tới 54,2%.

Yếu tố nhân khẩu học nào ảnh hưởng lớn nhất đến sức khỏe tâm thần của học sinh? Nghiên cứu chỉ ra giới tính và hoàn cảnh gia đình là hai yếu tố tác động mạnh mẽ nhất. Nữ sinh có tỷ lệ mắc vấn đề tâm lý cao hơn nam sinh khoảng 5,3%, trong khi học sinh là con cả chịu áp lực kỳ vọng cao hơn đáng kể từ gia đình.

Tỷ lệ 17,3% học sinh có vấn đề tâm lý có ý nghĩa như thế nào trong thực tiễn? Tỷ lệ 17,3% chứng minh khoảng cách nguy cơ giữa học sinh vùng cao và học sinh thành thị (vốn dao động từ 19% đến 25%) không quá xa. Điều này khẳng định chăm sóc sức khỏe tinh thần vùng đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ cấp thiết.

Nhà trường cần làm gì đầu tiên để cải thiện sức khỏe tinh thần cho học sinh? Biện pháp ưu tiên hàng đầu là thành lập phòng tham vấn học đường và tập huấn cho 90% giáo viên nội trú. Việc này giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường ngay tại ký túc xá, ngăn ngừa rối loạn chuyển thành bệnh lý mãn tính.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định chính xác tỷ lệ 17,3% học sinh trung học phổ thông dân tộc nội trú gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần tại Hà Giang, Cao Bằng và Sơn La.
• Phát hiện sự chiếm ưu thế vượt trội của các rối loạn tâm lý hướng nội (54,2%) so với rối loạn hướng ngoại (23,1%).
• Làm rõ vai trò chi phối của các biến nhân khẩu học như giới tính nữ, thứ tự con cả và điều kiện gia đình thuần nông đối với mức độ căng thẳng tâm lý.
• Đóng góp bộ dữ liệu dịch tễ học lâm sàng thực nghiệm chuẩn hóa đầu tiên bằng thang đo YSR trên đối tượng học sinh dân tộc thiểu số vùng núi phía Bắc.
• Hoàn thiện hệ thống khuyến nghị 4 giải pháp hành động đồng bộ kết hợp giữa nhà trường, gia đình và y tế địa phương.

Về lộ trình tiếp theo, các đơn vị giáo dục cần triển khai thí điểm phòng tham vấn học đường trong vòng 12 tháng và thực hiện đánh giá định kỳ sau 24 tháng. Hãy chung tay hành động vì một môi trường giáo dục nội trú toàn diện, nơi mỗi học sinh vùng cao đều được bảo vệ sức khỏe tinh thần và phát triển tối đa tiềm năng bản thân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Những nắm gắn đây, những vẫn để sức khỏe tâm thân là một trong những vẫn để nổi cộm trong trường học, đặc biệt là lửa tuổi học sinh Trung học cơ sở, THPT ở Việt Nam. Trên các phương tiện truyền thông, thông tin, cả ở báo giấy, báo hình và ‘bdo mang (cdc ngudn cung cấp thông tin được sử dụng thông dụng ở Việt Nam hiện nay) có rất nhiều bải viết, thông tin liên quan dến vận đè sức khốc tàm thân của học sinh. Với cựm từ “Sức khỏe tâm thần của học sinh” hoặc “Sức khỏe tỉnh thân của học sinh” được tim kiểm trên google (một trang web Lim kiém thông lín thông dụng nhất thể giới) đã cho ra trên dưới 7 triệu kết quả ở cả hai câu lệnh tim kiếm trên.

Con số này cũng phân ánh phân nào mối quan tâm của xã hội Việt Nam đối với vân để sức khốc tâm thần ở học sinh Chung tdi tiếp tục tìm kiếm trén google vii cum tr “Child mental health” cé 339 triệu kết quả bằng Hếng Anh, và 235 triệu kết quả với cạm tir “Student mental ah”. Điều đó cảng lả mình chứng cho thấy sức khốc tâm thần ở học sinh thực sự là một đề tải lớn trong xã hội hiện nay, hông chỉ ở riêng, Việt Nam. Ngay cảng xuất hiện nhiều các bài báo phản ánh tình trạng Trâm cảm, bạo lực học đường, lo âu, tự sát, rối loạn hảnh vị. ở học sinh, đặc biệt hoc sinh ở khói trưng học (cấp 2, cấp 3), Tiên cạnh sự quan tâm đến vẫn đề SKTT học sinh được phân ánh thông qua các phương tiện truyền thông, những minh chứng sâu sắc vả chính xác hơn được phân ánh thông qua các nghiên cứu khoa học về SKTTT lứa tuổi học sinh Ở TIoa Kỳ, các vẫn đề SKTT ở trẻ em va thanh niên khả phố biến Use tinh, cir tăm người thì có một trẻ ern và thanh tiên có vẫn để liên quan dén SKTT.

Theo bảo cáo mới nhất của Trung tâm Kiểm Soát và phòng ngừa bệnh (CDC) Hoa kỳ, gan 20% trẻ em ở MIỹ có rồi loạn tâm thân, và tý lệ ngày càng tăng trong hơn một thập kỹ qua (thống kê ở trẻ từ 3 đến 17 tuổi) [51] Các nghiên cứu, khảo sát về SKTT ở Việt Nam những năm gần dãy cũng trỡ nên thiểu hơn, đặc biệt là những nghiên cứu đành cho ở lúa tuổi học sinh. Diều đó cho thấy các công trình nghiên của khoa học về lâm lý dang đáp ứng phân nảo sự quan tâm của xã hội về các van đề SKTT, để cỏ những chiến lược phỏng ngừa, can thiệp phir hep. Hơn nữa, do van dễ khác biệt văn hỏa, xã hội, kinh tế cảng đặt ra một câu hỏi lớn liệu với những khác biệt văn hóa, xã hội, môi trường sống (sống rải rác ở vùng núi, đa phân là vùng rải cao), kinh tế (chiếm gân 30% đân nghèo của cả nước) học sinh đân tộc thiểu số miễn nủi phía bắc có các vẫn dé SKY nhiều hơn trẻ em đồng, bằng và trung đu Bắc bộ Nhu vay ăn cứ vào các vẫn đề thực tiễn và các nghiên cứu đã được tiến hành, chủng tôi thấy tính cần thiết phải thực hiện nghiền ctu “Thue rang các van dé Sức khúc tâm thần của học sinh trung học phố thông nội trú ở vùng dân tộc thiểu vỗ phía Bắc”, với mục dich nhằm cưng cấp thêm cho khoa học một số liệu về tỷ lệ cô các van dé SKIT ở học sinh THPTIDOTNT, dễ củng các nghiên cứu của các tác giả khá đã tiên hành, giúp chủng ta có cái nhìn tổng thể hơn về tình trạng SKTT ở học sinh THPT ỡ Việt Nam nói chung, và học sinh THPTDTNT nói riêng. Đó cũng là tiên dé, lam co sé cho cdc chương trình, chỉnh sách thiết kế các chương trình, chính sách phỏng ngừa và can thiệp về các vân đề SKTT ở học sinh phù hợp với tình hình với các vấn để SKTT theo các dân tộc và vũng miễn.

Giá thuyết khoa học Ty 1@ hoc sinh THPTDTNT các vùng đần tộc thiểu số miển múi phía Bắc oó các vấn dễ sức khỏe tâm thân khoáng 15-20%. Các thông tin nhân khẩu như : Tuổi, giới tỉnh, dân tộc, nghề nghiệp của cha mẹ , thứ tự can được sinh ra trong gia đình, vừng miễn có môi tương quan với các vẫn đề sức khỏe lâm thân. Mục đích nghiên cứu - Tìm hiểu tỉ lệ các vận dé sức khỏe tâm thân ở học sinh THPTDTNT các vững dân tộc thiểu số miễn núi phia Đắc. - Tìm hiểu mỗi trong quan gitta một số thông tin nhân khẩn: Tuôi, giới tính, đân.

tộc, nghề ruhiệp của cha mẹ, thứ tự con được sinh ra trong giá đình, vững miễn với các vận đề sức khốe tâm thần. - Kết quả nghiên cứu có thể là cơ sở cho các để xuất về chính sách dy phòng và can thiệp về SKTT cho học sinh THPTDTNT các vùng dân lộc thiểu số phía Bắc. Nhiệm vụ nghiên cứu Tổ thực hiện mục đích trên, đề tài phải giải quyết những nhiệm vụ sau MỤC LỰC Lời cảm ơn at Danh mục viết tắt ii Mục lục. mereereriabeee iii Danh mục bảng, biéu dé.1 Tổng quan về cáo vân để nghiên cứu - 6 1.1 Nghiên cứu địch Lễ học về sức khốc lâm than.2 Nghiên cứu dịch tế học về Sức khỏe tâm thần trẻ em 10 1.3 Nghiên cứu địch tế học về sức khôe tâm than ngrười dân tộc thiểu số 13 1.2 Các khái niệm/thuật ngữ sử dụng trong để tải 21 Sức khỏe tâm thân.

21 TIệ thống phân loại và chan đoán rồi loạn tâm than. - - 23 hái niệm địch tế học. Khái niệm Trẻ em vả Vị thành miên. 28 Các đặc điểm tâm -sình lý của lứa tuổi vị thành niên 30 Dân tộc thiểu số.

HH H nha eưêi Xeeeeesoreooo.33 THọc sinh trung học phổ thông đân tộc nội trú và trường trang học phỏ thông, đân tộc nội trú. - - - 36 CHUONG 2: TO CHIC VA PHƯƠNG PHÁP NGIÊN CỨU.1 Xãáo định bién nghiên cứu .2 Phuong pháp nghiên cửu.1 Nghiên cửu lý luận.2 Nghiên cửu bảng hối (anket). Phương pháp thống kê - 43 2. Xác dịnh mẫu nghiền cứu.1 Xác định địa bàn nghiên cứu.ieeeeioe testis an AS 2.4 Tién dé thực hiện dễ tài.

- 34 CHUONG 3: KET QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ 3.1 Điểm số trung bình cũa thang đo YSR. $6 MỤC LỰC Lời cảm ơn at Danh mục viết tắt ii Mục lục. mereereriabeee iii Danh mục bảng, biéu dé.1 Tổng quan về cáo vân để nghiên cứu - 6 1.1 Nghiên cứu địch Lễ học về sức khốc lâm than.2 Nghiên cứu dịch tế học về Sức khỏe tâm thần trẻ em 10 1.3 Nghiên cứu địch tế học về sức khôe tâm than ngrười dân tộc thiểu số 13 1.2 Các khái niệm/thuật ngữ sử dụng trong để tải 21 Sức khỏe tâm thân. 21 TIệ thống phân loại và chan đoán rồi loạn tâm than.

- - 23 hái niệm địch tế học. Khái niệm Trẻ em vả Vị thành miên. 28 Các đặc điểm tâm -sình lý của lứa tuổi vị thành niên 30 Dân tộc thiểu số. HH H nha eưêi Xeeeeesoreooo.33 THọc sinh trung học phổ thông đân tộc nội trú và trường trang học phỏ thông, đân tộc nội trú.

- - - 36 CHUONG 2: TO CHIC VA PHƯƠNG PHÁP NGIÊN CỨU.1 Xãáo định bién nghiên cứu .2 Phuong pháp nghiên cửu.1 Nghiên cửu lý luận.2 Nghiên cửu bảng hối (anket). Phương pháp thống kê - 43 2. Xác dịnh mẫu nghiền cứu.1 Xác định địa bàn nghiên cứu.ieeeeioe testis an AS 2.4 Tién dé thực hiện dễ tài. - 34 CHUONG 3: KET QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ 3.1 Điểm số trung bình cũa thang đo YSR.11 Giới tỉnh và tuôi.2 So sánh theo vừng miễn.

ào nnnieirieere Biểu đồ 3.11 So sánh theo dân tộc.12 So sảnh theo thứ tự con được sinh ra trong, gia đình.13 So sánh theo nghẻ nghiệp của cha mẹ vi Bang 3.11 Giới tỉnh và tuôi.2 So sánh theo vừng miễn. ào nnnieirieere Biểu đồ 3.11 So sánh theo dân tộc.12 So sảnh theo thứ tự con được sinh ra trong, gia đình.13 So sánh theo nghẻ nghiệp của cha mẹ vi DANH MỤC BẰNG, BIẾE ĐỎ Biéu dé 2.1 Sự phân bổ mẫu nghiên cứu theo tuổi, giới tính và thử tự được sinh ra trong gia định - - - 52 Tiểu để 2.2 Sự phân bộ mẫu nghiên cứu theo vung và đâm lộc 52 Biéu dé 2.3 Phân bổ mẫu theo nghề nghiệp ctta cha me.1 Hảm phân phổi tống điểm thé thang YSR.1 Gia tri tung binh eda tong thang do. Kết quả kiểm định giá trj trung binh YSR theo ving, dan tộc, giới tinh, tuổi, thứ tự con trong gia đình, nghề của bố mẹ 58 Bang 3.3 Chi so théng ké mé ta diém sé 8 thang hội chứng, 60 Bang 3.4 Diém trung binh 8 hdi chimg nghién ci ctia Neuyén C.5 Két qua diém 8 héi chime theo gidi, tai Uc. 63 Biểu dé 3 'ý lệ các vẫn đề cảm xúc, hảnh vị sơ sánh giữa nghiền cứu ở nước Ue, và nghiên cứu của chúng tôi.3 Tỷ lệ các vấn để cảm xúe, hành vị ở so sánh giữa nghiên cửu ở nước Úc, và nghiên cứu của chúng tôi theo giới tính nat.

Tý lệ các vản đề cảm xúc, hành vị ở so sánh giữa nghiên cứu ở nước 'Úc, và nghiên cứu của chứng tôi theo giới tính nữ 66 Bang 3.6 Tổng số trề gặp các vấn để về sức khôc tâm thân. sect OF Bang 3.7 Tang số trẻ gặp các vấn để về sức khỏe tầm thân.8 Thống kê các trường hợp có van dé 69 Bang 3.9 So sah theo gidi tinh cesses scessseesineeseseessesene 70 Tiềuđỗ 3.5 So sah theo gigi tinh.1 So sảnh (heo vùng miễn.6 So sánh theo dân tộc.7 Phân bổ đân tộc theo vùng miễn.8 So sánh theo nghề nghiệp của cha mẹ.9 So sánh giữa tý lệ trẻ có vân đề với tý lệ trẻ tham gia nghiên cứu theo Thứ tự được sinh ra.10 Điểm ranh giới của lám hội chứng .10 Tỉ lệ trẻ có nguy cơ gặp phải các vẫn đề sức khỏe tâm thân. 76 DANH MỤC BẰNG, BIẾE ĐỎ Biéu dé 2.1 Sự phân bổ mẫu nghiên cứu theo tuổi, giới tính và thử tự được sinh ra trong gia định - - - 52 Tiểu để 2.2 Sự phân bộ mẫu nghiên cứu theo vung và đâm lộc 52 Biéu dé 2.3 Phân bổ mẫu theo nghề nghiệp ctta cha me.1 Hảm phân phổi tống điểm thé thang YSR.1 Gia tri tung binh eda tong thang do. Kết quả kiểm định giá trj trung binh YSR theo ving, dan tộc, giới tinh, tuổi, thứ tự con trong gia đình, nghề của bố mẹ 58 Bang 3.3 Chi so théng ké mé ta diém sé 8 thang hội chứng, 60 Bang 3.4 Diém trung binh 8 hdi chimg nghién ci ctia Neuyén C.5 Két qua diém 8 héi chime theo gidi, tai Uc.