CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về quản trị tài chính doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp [2, trang 8]. Quản trị tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn và đưa ra các quyết định tài chính, tổ chức thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động tài chính của doanh nghiệp, đó là tối đa hóa giá trị cho chủ doanh nghiệp hay tối đa hóa lợi nhuận, không ngừng làm tăng giá trị doanh nghiệp và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.
Các nhà quản trị tài chính sẽ ra các quyết định về các loại tài sản của doanh nghiệp, tài trợ các loại tài sản đó như thế nào, doanh nghiệp sẽ quản lý các nguồn tài sản của nó ra sao. Nếu như công việc này được thực hiện một cách tối ưu, giá trị doanh nghiệp có thể đạt lớn nhất, khi đó tài sản của các cổ đông cũng đạt lớn nhất. Nội dung của quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp thường bao gồm những nội dung chủ yếu sau: - Tham gia đánh giá, lựa chọn, các dự án đầu tư và kế hoạch kinh doanh. - Xác định nhu cầu vốn, tổ chức huy động các nguồn vốn để đáp ứng cho hoạt động của doanh nghiệp.
- Tổ chức sử dụng tốt số vốn hiện có, quản lý chặt chẽ các khoản thu, chi, đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp. - Thực hiện tốt việc phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ 6 của doanh nghiệp. - Đảm bảo kiểm tra,kiểm soát thường xuyên đối với tình hình hoạt động của doanh nghiệp và thực hiện tốt việc phân tích tài chính. - Thực hiện tốt việc kế hoạch hoá tài chính.
- Quản trị rủi ro tài chính. Quản trị tài chính có nội dung rộng, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu các nội dung trong quản trị tài chính liên quan đến 4 vấn đề cơ bản: quản trị tài sản, quản trị nguồn vốn, quản lý chi phí và phân phối lợi nhuận. Tác giả đánh giá đây là những vấn đề cốt lõi và quan trọng nhất trong quản trị tài chính doanh nghiệp. Quản trị tài sản Quản trị tài sản là việc nhà quản trị ra quyết định để hình thành và sử dụng tài sản nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra, bao gồm: quản lý vốn bằng tiền, quản lý hàng tồn kho, quản lý các khoản phải thu và quản lý tài sản cố định.
• Quản lý vốn bằng tiền. Vốn bằng tiền trong doanh nghiệp chính là nguồn tiền để doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh bao gồm các khoản tiền mặt tại quỹ, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển và các khoản đầu tư chứng khoán ngắn hạn. Quản trị vốn bằng tiền bao gồm hai nội dung là quản lý dòng tiền và xây dựng ngân quỹ tối ưu. Quản lý dòng tiền Quản lý dòng tiền là việc doanh nghiệp quản lý dòng tiền vào và dòng tiền ra từ hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính, trong đó: - Đối với dòng tiền vào: Các doanh nghiệp cần xác định mức dự trữ vốn bằng tiền hợp lý, duy trì vừa đủ khoản tiền mặt trong SXKD và tăng tốc độ luân chuyển các khoản phải thu.
7 - Đối với dòng tiền ra: Là việc quản lý chặt chẽ các khoản chi ra bằng tiền trong doanh nghiệp. Tất cả các khoản chi tiền mặt đều phải hợp lý và thông qua quỹ, cần áp dụng biện pháp giảm tốc độ chi tiêu nếu xét thấy cần thiết và có thể thực hiện. Việc quản lý tốt vốn bằng tiền từ các khoản thu vào và chi ra giúp nhà quản trị xác định được tình trạng ngân quỹ từ đó sẽ có những phương án hợp lý để xử lý khi thặng dư hay thâm hụt ngân sách. Xây dựng ngân quỹ tối ưu Các doanh nghiệp cần xây dựng nguồn ngân quỹ tối ưu liên quan đến việc dự trữ tiền mặt và việc đánh đổi giữa chi phí cơ hội do giữ quá nhiều và chi phí giao dịch do giữ quá ít tiền mặt.
Nhà quản trị cần xác định mức tồn quỹ tối ưu cho doanh nghiệp. • Quản lý hàng tồn kho Các doanh nghiệp thường phải duy trì đầu tư một lượng hàng tồn kho nhất định dưới nhiều hình thức như nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, giá trị sản phẩm dở dang hay thành phẩm. Việc duy trì hàng tồn kho giúp các doanh nghiệp chủ động trong sản xuất tuy nhiên sẽ phát sinh các chi phí liên quan như chi phí kho bãi, chi phí bảo quản, chi phí cơ hội do vốn đọng vào đầu tư hàng tồn kho. Nhà quản trị cần cân nhắc về các loại chi phí để đưa ra mức tồn kho hợp lý.
Việc quản lý hàng tồn kho hiệu quả chiếm một vị trí quan trọng đối với việc giải thoát dòng tiền đang tồn đọng của công ty. • Quản lý các khoản phải thu Cùng với quản lý tiền mặt và hàng tồn kho, quản lý các khoản phải thu có liên quan đến quyết định về quản trị tài sản của doanh nghiệp. Quyết định đầu tư vào khoản phải thu là vấn đề tất yếu song để được thanh toán đầy đủ, đúng hạn, giảm bớt áp lực căng thẳng về vốn đòi hỏi nhà quản trị phải chú ý đến việc lựa chọn khách hàng, thỏa thuận hình thức thanh toán hợp lý và công 8 tác thu hồi công nợ cần đảm bảo chặt chẽ, kịp thời để hạn chế các rủi ro. • Quản lý Tài sản cố định Trên góc độ quản trị tài chính, những vấn đề chủ yếu được thực hiện trong quản lý tài sản cố định bao gồm: Xác định nhu cầu cần thiết đầu tư TSCĐ về chủng loại, đơn giá; lựa chọn cách thức hình thành TSCĐ (mua mới, thuê ngoài hay tự sản xuất, cải biên); tình hình sử dụng TSCĐ của doanh nghiệp và lựa chọn phương pháp khấu hao.
Việc quản lý chặt chẽ TSCĐ không chỉ giúp doanh nghiệp thu hồi toàn bộ vốn đã đầu tư mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Quản trị nguồn vốn Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp phải có lượng vốn nhất định để đảm bảo thực hiện các hoạt động của mình. Việc xác định nhu cầu vốn và tổ chức huy động vốn là hoạt động hết sức cần thiết của mỗi doanh nghiệp. Trước mỗi kế hoạch sản xuất kinh doanh, nhà quản trị phải xác định lượng vốn cần thiết để đầu tư, bao gồm vốn dài hạn và vốn ngắn hạn.
Việc xác định đúng nhu cầu vốn giúp doanh nghiệp có kế hoạch huy động vốn và sử dụng vốn hợp lý, trong đó doanh nghiệp cần cân nhắc đến kết cấu vốn và lựa chọn hình thức huy động vốn. Quyết định về cơ cấu nguồn vốn là quyết định cơ cấu giữa sử dụng nợ và vốn chủ sở hữu, giữa nguồn vốn ngắn hạn với nguồn vốn dài hạn theo một tỷ lệ nhất định để tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Quyết định về lựa chọn hình thức huy động vốn là việc cân đối giữa các hình thức huy động vốn chủ sở hữu, sử dụng tín dụng thương mại, vay ngân hàng hay phát hành trái phiều. Nhà quản trị cần tìm ra các biện pháp để huy động tối đa số vốn cần có cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Quản lý chi phí Quản lý chi phí là công tác đặc biệt cần thiết đối với các doanh nghiệp. 9 Việc quản lý chi phí không tốt sẽ gây ra nhiều thất thoát và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Quản lý chi phí bao gồm việc phân loại chi phí, xây dựng định mức chi phí và theo dõi, đánh giá hiệu quả đem lại của các chi phí đã bỏ ra. Phân phối lợi nhuận Với mỗi doanh nghiệp, sau khi kết thúc chu kỳ kinh doanh nếu có lơi nhuận sau thuế thì thông thường các nhà quản trị sẽ tiến hành phân phối lợi nhuận thành hai phần: một phần dùng để chia cổ tức cho các cổ đông và một phần được giữ lại để tái đầu tư, trích lập vào các quỹ.
Thực hiện việc phân phối hợp lý lợi nhuận sau thuế tốt sẽ góp phần quan trọng vào việc phát triển doanh nghiệp và cải thiện đời sống của công nhân viên chức. Doanh nghiệp cần có phương pháp tối ưu trong việc phân chia lợi tức doanh nghiệp. Trong việc xác định tỷ lệ và hình thức các quỹ của doanh nghiệp như: quỹ đầu tư phát triển, quỹ dự phòng tài chính, quỹ khen thưởng và quỹ phúc lợi. Vai trò và mục tiêu của quản trị tài chính doanh nghiệp.
* Vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp - Huy động, đảm bảo đầy đủ, kịp thời vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp luôn phát sinh các nhu cầu về vốn trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Do đó, mục tiêu đầu tiên của quản trị tài chính doanh nghiệp là sử dụng các phương pháp để xác định nhu cầu về vốn trong từng thời kỳ, từ đó lựa chọn phương pháp và hình thức huy động vốn nhằm đảm bảo doanh nghiệp hoạt động liên tục với chi phí huy động vốn thấp. Nếu không huy động vốn đầy đủ, kịp thời sẽ là cho hoạt động sxkd của DN gặp khó khăn hoặc không thực hiện được.
Trên cơ sở tình hình thực tế thị trường tài chính, nhu cầu vốn và điều kiện của DN, nhà quản trị tài chính đưa ra quyết định phù hợp trong việc huy 10 động vốn (bên trong, bên ngoài) đáp ứng nhu cầu hoạt động sxkd. Một quyết định đúng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tài chính, tối đa hóa giá trị DN. Việc lựa chọn hình thức và phương pháp huy động vốn thích hợp, cơ cấu vốn hợp lý có thể giúp DN giảm chi phí sử dụng vốn, tăng lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận VCSH. - Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả.
Trong quá trình sử dụng vốn, doanh nghiệp cần phải phân tích, đánh giá và lựa chọn phương án nên sử dụng vốn để làm gì nhằm chớp được cơ hội kinh doanh, tăng doanh thu, lợi nhuận; sử dụng tối đa nguồn vốn hiện có đã huy động, tránh ứ đọng vốn, tăng vòng quay tài sản, giảm bớt nhu cầu vay vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.