Chương 1 CƠ SỞ LY LUAN VE QUAN LY HOAT DONG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề Trong quá trình giáo dục, ngoài việc hình thành cho học sinh thái độ đúng. đắn, các hành vi và thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội về chính trị, đạo đức, pháp luật. còn phải giúp các em bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã học trên lớp.
Với mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh, các trường tô chức các hoạt động theo phương thức kết hợp ba môi trường giáo dục NT-GĐ-XH bằng các hình thức giáo dục ngoài giờ học trên lớp và ngoài nhà trường. ~ gọi chung là HĐGDNGLL. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp từ lâu đã trở thành một đề tài nghiên cứu phong phú và hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu khoa học xã hội và càng ngày họ càng phát hiện ra vai trò to lớn của HĐGDNGLL trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của con người nói chung cũng như vai trò bổ trợ cho các. môn học cơ bản nói riêng, chính vì vậy HDGDNGLL là một phần quan trọng trong.
chương trính giáo dục ở hầu hết các nước trên thế giới. Kômenxki (1592 - 1670), người đặt nền móng cho sự ra đời của nhà trường hiện nay, xem quản lý việc học tập của học sinh kết hợp với các hoạt động. ngoài giờ học như một cách giải phóng học tập ra khỏi sự “giam hãm trong bốn bức. tường” của trường học thời Trung cé và cho ring “Hoc tap không phải là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà lĩnh hội kiến thức từ bằu trời, mặt đất, cây sôi.
"[12] Pétxtal6zi (1746 - 1827) là nhà giáo dục lớn của Thụy Sĩ và người đương thời gọi ông là “ông thầy của các ông thầy”. Bằng con đường giáo dục thông qua thực nghiệm ông muốn cứu vớt trẻ em mồ côi, con nhà nghèo. Nhân dân dựng tượng ông và ghi dòng chữ: “tất cả cho người khác, không gì cho mình”. Ông xây dựng “trại mới” giúp trẻ vừa học văn hóa, vừa lao động ngoài lớp, ngoài trường học.
Ông cho rằng hoạt i động ngoài lớp không những tạo ra của cải vật chất mà còn là con đường giáo dục toàn diện cho học sinh. Ông quan niệm giáo dục gia đình di trước, giáo dục trường học là sự tiếp nối “giờ nào sinh ra trẻ em thì giờ đó bắt đầu sự giáo dục” [12][16]. Macarenkô (1888-1939), nhà sư phạm nỗi tiếng của Nga vào thập niên 20, 30 đã nói về tầm quan trọng của công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp: “Töi kiên tri nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta. Nghĩa là trong bắt ky hoàn cánh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trên lớp.
Công tác giáo duc chỉ đạo toàn bộ cuộc sóng của trẻ" [1, tr. 63] Trong thực tiễn công tác của mình, A. Macarenkô đã tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ HS ở trại M.Gorki và công xã F. Dzerjinski như: “7¿ ng ca, 16 văn học Nga, tô khiêu vũ, xướng tự do, tổ thứ nghiệm khoa học tự nhiên, tổ vật lý - hoá học, thể thao.
Việc phân phối các em vào các tỗ ngoại khóa, câu lạc bộ được tô chức trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, các em có thể xin ra khỏi tổ bắt cứ lúc nào, nhưng các tổ phải có kỷ luật trong quá trình hoạt động ” [19,tr. Ngày nay, cùng với xu thế hội nhập và sự phát triển của các quốc gia. dục của các nước đang có những định hướng cơ bản nhằm tạo một thế hệ năng. động, sáng tạo, thích nghi với hoàn cảnh sống luôn thay đối, trong đó năng sống.
là thành tố cốt lõi của chất lượng giáo dục. Ở Việt Nam Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Dạy cũng như học phải chú trọng cả tài lẫn đức. Đức là đạo đức cách mạng. Đó là cái gốc cách mạng.
Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng. Đạo đức cách mạng là triệt để trung thành với cách mạng, là một lòng một dạ phục vụ nhân dân "[23]. Ở nước ta, HĐGDNGLL được Bộ GD-ĐT đưa vào chương trình, kế hoạch dạy học tại các trường THCS bắt đầu thực hiện từ năm học 2002-2003, đáp ứng việc triển khai Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội va Chi thị số 14/2001/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới nội dung, chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. 12 Điều 26, trong Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông.
và trường phô thông có nhiều cấp học, ban hành kèm theo Thông tư số 12/201 1/TT- BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, xác định: “Các hoạt động giáo dục bao gôm hoạt động trong giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tao, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động. Với yêu cầu thực tiễn và tầm quan trọng của việc tổ chức, quản lý HĐGDNGIL trong các trường, hiện nay đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu để cập đến các khía cạnh khác nhau của HĐGDNGLL như vai trò, biện pháp, phương pháp, hình thức tổ chức. trong nhà trường, ngoài nhà trường ở các bậc học khác nhau: Tác giả Hà Nhật Thăng đã chủ biên bộ sách giáo viên "Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” từ lớp 6 đến lớp 9 và cuốn "Thực hành tổ chức hoạt động giáo dục”. Tác giả chỉ rõ mục tiêu, nội dung của chương trình HĐGDNGLL, nguyên tắc tô chức hoạt động, phương tiện.
cho việc tổ chức HĐGDNGLL, đồng thời hướng. dẫn thực hiện cụ thể các chủ điểm giáo dục [33,34,35,36,37] Bên cạnh đó, các tác giả khác cũng đã xuất bản những tài liệu về HĐGDNGLL như: Nguyễn Dục Quang, Lê Thanh Sử (2008) với “Một số vấn đề đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp THCS”, [30]; Phùng Đình Mẫn (Chủ biên), Trần Văn Hiếu, Thiều Thị Hường với “Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT” [20]; Nguyễn Dục Quang (chủ biên) với “Giáo trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” trong khuôn khổ dự án đào tạo giáo viên THCS [29]. Các tài liệu này đã đề cập tới vị trí, vai trò, mục tiêu, nội dung chương trình HĐGDNGILL. Một số luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục ở trường Đại học sư phạm, Đại học Huế cũng đã nghiên cứu về vấn đề HĐGDNGLL như: “Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp các trường THCS thị xã Hương Trà, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế” (Trần Quang Trực); “Biện pháp quản lý 13 hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các Trường THCS Thành phố.
Nha Trang, Tinh Khánh Hòa” (Châu Thái Lộc). Với những đề tài nêu trên, các tác giả đã xác lập cơ sở lý luận về quản lý HĐGDNGLL ở các trường THCS; khẳng. định vai trò, ý nghĩa, nhu cầu và đề xuất định hướng HĐGDNGLL ở trường THCS, chú ý nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và truyền đạt kinh nghiệm công tác tổ chức HĐGDNGIL, thông qua HĐGDNGLL nâng cao kiến thức, kỹ năng hoạt động tập thể nhằm góp phần giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh. Qua tìm hiểu cho thấy, chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý HĐGDNGIL ở các trường THCS trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
Lý luận về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS 1. Khái niệm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 'Về khái niệm HĐGDNGLL có rất nhiều ý kiến khác nhau: Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt, “ĐGDNGLL là việc tổ chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh vẻ khoa học kỹ thuật, hoạt động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân văn, nghệ thuật, thẩm mĩ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí. đễ giúp các em hình thành và phát triển nhân cách". [9,10] Theo điều 24 của điều lệ trường học “#ĐGDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khóa về văn hóa, thể dục, thể thao nhằm phát triển năng lực toàn diện của học sinh và bôi đưỡng học sinh có năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giáo dục và văn hóa; các hoạt động giáo dục môi trường: các hoạt động lao động công ích, các hoạt động xã hội: các hoạt động từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh”.
Từ những quan điểm trên, chúng tôi cho ring: “HDGDNGLL la hoat déng GD được tổ chức ngoài thời gian học trên lớp. Đây là một trong hai hoạt động cơ bản, được thực hiện một cách có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường; hoạt động tiếp nói và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách HS theo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội đối với thể hệ trẻ ”. Đây là hoạt động quan trọng, nhằm góp phần thực hiện nguyên lý giáo dục “Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội”. Mục tiêu, vai trò, vị trí, ý nghĩa của HĐGDNGLL * Mục tiêu ~ HĐGDNGILL giúp học sinh củng cố, bổ sung, hoàn thiện những tri thức đã được học ở trên lớp; mở rộng và nâng cao thêm hiểu biết về các lĩnh vực khác nhau.
của đời sống xã hội, có một tầm nhìn mở rộng hơn với thế giới xung quanh, với cộng đồng xã hội. Những tri thức tiếp thu được ở trên lớp mới chỉ là một phần kho tàng kiến thức của loài người. Muốn bỗ sung thêm, muốn làm sâu thêm những tri thức ấy thì cần phải thông qua HĐGDNGLL. ~ Nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, biết tiếp thu những giá trị tỉnh hoa của nhân loại và thời đại; củng có mở rộng kiến thức đã học trên lớp, có ý thức trách nhiệm đối với bản thân và xã hội, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp tương lai cho bản thân.