Phân tích danh mục thuốc tại TTYT Chí Linh 2023 - Luận văn DSCKI Nguyễn Thị Trang

Luận văn phân tích danh mục thuốc sử dụng tại TTYT Chí Linh năm 2023. Tài liệu cung cấp số liệu về cơ cấu, thực trạng và phân tích thuốc theo ABC/VEN.

• Tác giả: Nguyễn Thị Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phương Thúy
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Đã Sử Dụng Tại Trung Tâm Y Tế Thành Phố Chí Linh, Tỉnh Hải Dương Năm 2023
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và Tầm quan trọng của Danh mục Thuốc TTYT

Danh mục thuốc tại các Trung tâm Y tế (TTYT) là một công cụ quản lý thiết yếu trong hệ thống chăm sóc sức khỏe cơ sở. Luận văn "Phân tích danh mục thuốc TTYT Chí Linh năm 2023" tập trung vào việc phân tích cơ cấu thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Đây là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá tính hợp lý, hiệu quả và tuân thủ các quy định pháp luật về quản lý thuốc. Việc phân tích danh mục thuốc không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí y tế mà còn đảm bảo chất lượng dịch vụ và sự an toàn cho bệnh nhân. Các nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc cần tuân thủ các tiêu chí về hiệu quả lâm sàng, tính kinh tế và tính khả thi trong điều kiện cơ sở y tế.

1.1. Định nghĩa và chức năng của Danh mục Thuốc

Danh mục thuốc là tập hợp các loại thuốc được phép sử dụng tại một cơ sở y tế. Chức năng chính bao gồm hướng dẫn lựa chọn thuốc, quản lý kho dự trữ và kiểm soát chi phí. Danh mục này phải tuân thủ các văn bản pháp luật hiện hành do Bộ Y tế ban hành, đảm bảo tính hợp pháp và khoa học.

1.2. Ý nghĩa nghiên cứu trong bối cảnh y tế cơ sở

Việc phân tích chi tiết danh mục thuốc tại TTYT Chí Linh giúp phát hiện những bất hợp lý trong sử dụng thuốc, từ đó đề xuất các biện pháp cải thiện. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu thực tế về cơ cấu thuốc hoá dược, thuốc cổ truyền và thuốc dược liệu đang sử dụng tại cơ sở.

II. Phương pháp Phân tích Danh mục Thuốc ABC VEN và Ma trận ABC VEN

Luận văn sử dụng ba phương pháp phân tích dữ liệu chính để đánh giá danh mục thuốc tại TTYT Chí Linh. Phân tích ABC dựa trên giá trị tiền thuốc, chia nhóm thuốc thành A, B, C theo mức độ chi phí. Phân tích VEN xem xét tính chất không thể thay thế của thuốc: V (Vital - cần thiết), E (Essential - cơ bản), N (Non-essential - không cần thiết). Kết hợp hai phương pháp này, ma trận ABC/VEN tạo ra 9 nhóm thuốc với các chiến lược quản lý khác nhau. Ngoài ra, phương pháp phân tích nhóm điều trị theo tác dụng dược lý/y lý giúp đánh giá sự phù hợp của cơ cấu thuốc với mô hình bệnh tật địa phương. Các phương pháp này cho phép nhận diện những thuốc sử dụng có giá trị cao nhưng chỉ chiếm một phần nhỏ số lượng, hoặc những thuốc generic cần tối ưu hóa.

2.1. Phương pháp ABC Phân loại theo giá trị tiền thuốc

Phân tích ABC chia nhóm thuốc dựa trên tổng giá trị tiền thuốc sử dụng. Nhóm A chiếm khoảng 80% giá trị nhưng chỉ 20% số lượng loại thuốc. Phương pháp này giúp quản lý danh mục thuốc hiệu quả, tập trung vào những thuốc chi phí cao cần kiểm soát chặt chẽ.

2.2. Phương pháp VEN và Ma trận ABC VEN

Phân tích VEN xác định tính quan trọng lâm sàng của thuốc. Kết hợp với ABC tạo nên ma trận ABC/VEN, giúp phân loại cơ cấu thuốc thành 9 nhóm với các chiến lược quản lý khác nhau, đảm bảo tối ưu hóa danh mục thuốc vừa hiệu quả lâm sàng, vừa tiết kiệm kinh tế.

III. Cơ cấu Danh mục Thuốc tại TTYT Chí Linh năm 2023

Nghiên cứu đã phân tích chi tiết cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh năm 2023. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc bao gồm thuốc hoá dược, thuốc cổ truyền và thuốc dược liệu, phản ánh chính sách y học tích hợp của cơ sở. Cơ cấu phân nhóm thuốc theo tác dụng dược lý/y lý cho thấy sự phù hợp với mô hình bệnh tật địa phương như bệnh hô hấp, tiêu hóa và tim mạch. Nghiên cứu cũng đánh giá cơ cấu thuốc sản xuất trong nước so với thuốc nhập khẩu, thuốc generic so với biệt dược gốc, và cơ cấu thuốc theo đường dùng. Những phân tích này cung cấp cái nhìn toàn diện về quản lý danh mục thuốc và khả năng tối ưu hóa theo điều kiện và nguồn lực thực tế.

3.1. Cơ cấu thuốc theo loại và nguồn gốc xuất xứ

Phân tích cơ cấu thuốc hoá dược, thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu tại TTYT Chí Linh cho thấy sự cân bằng giữa các loại thuốc. Cơ cấu thuốc sản xuất trong nước chiếm tỷ lệ cao, phản ánh chính sách ưu tiên dùng thuốc nội. Cơ cấu thuốc nhập khẩu được sử dụng có chọn lọc cho những bệnh lý phức tạp.

3.2. Cơ cấu thuốc theo đường dùng và hình thức

Cơ cấu danh mục thuốc theo đường dùng (uống, tiêm, bôi ngoài) phụ thuộc vào nhu cầu lâm sàng. Cơ cấu thuốc đơn thành phần so với đa thành phần, cũng như thuốc generic so với biệt dược gốc đều được phân tích để đánh giá tính khoa học và tiết kiệm.

IV. Kết quả Phân tích ABC VEN và Kiến nghị Quản lý

Kết quả phân tích ABC/VEN tại Trung tâm Y tế Chí Linh năm 2023 đã xác định nhóm thuốc AN (giá trị cao, cần thiết) cần quản lý chặt chẽ với những chiến lược đặc biệt. Phân tích cơ cấu các thuốc thuộc nhóm A theo nhóm tác dụng dược lý/y lý cho thấy những thuốc sử dụng với chi phí lớn nhất. Kết quả này giúp xác định những điểm mạnh và hạn chế trong quản lý danh mục thuốc hiện tại. Các kiến nghị bao gồm tối ưu hóa danh mục thuốc thông qua việc hợp lý hóa cơ cấu thuốc, tăng cường sử dụng thuốc generic khi có thể, và thực hiện các chiến lược quản lý khác nhau cho mỗi nhóm thuốc. Những đề xuất này nhằm nâng cao hiệu quả quản lý danh mục thuốc vừa đảm bảo chất lượng điều trị, vừa kiểm soát chi phí y tế.

4.1. Kết quả phân tích ABC và VEN tại TTYT Chí Linh

Phân tích ABC cho thấy nhóm A chiếm 80% giá trị tiền thuốc. Phân tích VEN xác định nhóm V (Vital) là những thuốc không thể thay thế. Kết hợp hai phương pháp, ma trận ABC/VEN cung cấp hình ảnh rõ ràng về cơ cấu danh mục thuốc cần được ưu tiên trong quản lý và tối ưu hóa.

4.2. Kiến nghị cải thiện và quản lý danh mục thuốc

Các kiến nghị từ phân tích danh mục thuốc bao gồm tối ưu hóa cơ cấu thuốc generic, tăng cường kiểm soát thuốc nhóm A, và xây dựng chiến lược quản lý theo từng nhóm ABC/VEN. Những biện pháp này giúp nâng cao hiệu quả quản lý danh mục thuốc và tiết kiệm chi phí cho cơ sở y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Cung ứng thuốc kịp thời đầy đủ đồng thời đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý là nhiệm vụ trọng tâm của khoa Dược mỗi bệnh viện. Việc lựa chọn và sử dụng thuốc không hợp lý không những ảnh hưởng xấu đến công tác chăm sóc, khám, chữa bệnh mà còn là nguyên nhân làm tăng chi phí đáng kể cho người bệnh, tạo gánh nặng cho nền kinh tế, xã hội. Vì vậy, Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo các quốc gia thành lập Hội đồng thuốc và điều trị. Hội đồng thuốc và điều trị có chức năng tư vấn cho giám đốc bệnh viện về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị bằng thuốc, đồng thời thực hiện giám sát, lựa chọn, quản lý danh mục thuốc của bệnh viện.

Từ đó, đảm bảo cho người bệnh được hưởng chế độ chăm sóc tốt nhất với chi phí phù hợp nhất. Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương (tiền thân là Bệnh viện đa khoa huyện Chí Linh) là bệnh viện hạng II có nhiệm vụ khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho 176.735 người dân của thành phố Chí Linh. Hiện nay, trung tâm khám chữa bệnh cho khoảng 135.000 người là đối tượng BHYT, trung bình mỗi ngày có 450- 500 lượt khám, chữa bệnh, trong đó có khoảng 190 bệnh nhân nội trú/ ngày. Với mật độ dân số đông, mô hình bệnh tật ngày càng phức tạp, nhu cầu sử dụng thuốc cho các bệnh mãn tính tăng cao do đó danh mục thuốc ngày càng đa dạng.

Tuy nhiên, sự đa dạng của thuốc cũng gây ra nhiều khó khăn, lúng túng trong việc lựa chọn, sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế. Để hạn chế tình trạng sử dụng thuốc lãng phí và không hợp lý, Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, tiết kiệm. Trong đó, việc rà soát danh mục thuốc đã sử dụng định kỳ là cần thiết nhằm xem xét tổng quát việc sử dụng thuốc của trung tâm, từ đó điều chỉnh danh mục thuốc của Trung tâm phù hợp hơn hoặc có các biện pháp can thiệp giúp khắc phục một số vấn đề còn tồn tại trong quá trình lựa chọn và sử dụng thuốc. 1 Xuất phát từ thực tế trên, đề tài “Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương năm 2023” được thực hiện với các mục tiêu sau: 1.

Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương năm 2023. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương năm 2023 theo phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN. Để từ các kết quả nghiên cứu, phát hiện ra các vấn đề tồn tại của danh mục thuốc đã sử dụng để đưa ra một số kiến nghị, đề xuất nhằm xây dựng được danh mục thuốc chất lượng, hợp lý, sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách, tiết kiệm chi phí tại Trung tâm Y tế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương trong những năm tiếp theo. Danh mục thuốc sử dụng trong bệnh viện 1.

Khái niệm về danh mục thuốc - Danh mục thuốc bệnh viện là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng. Danh mục thuốc sử dụng trong bệnh viện là kết quả việc lựa chọn thuốc, cần phải thường xuyên cập nhật định kỳ nhằm đảm bảo đáp ứng nhu cầu trong việc chuẩn đoán, điều trị cho người bệnh tại bệnh viện. - Danh mục thuốc là cơ sở để đảm bảo cung ứng thuốc chủ động có kế hoạch nhằm phục vụ cho nhu cầu điều trị hợp lý, an toàn, hiệu quả. Danh mục thuốc bệnh viện được xây dựng định kỳ hàng năm và có thể bổ sung hoặc loại bỏ thuốc trong Danh mục thuốc bệnh viện trong các kỳ họp của HĐT&ĐT bệnh viện để phù hợp với sự thay đổi của cơ cấu bệnh tật và phác đồ điều trị tại bệnh viện.

Việc xây dựng DMT phù hợp mang lại rất nhiều lợi ích như sau: + Loại bỏ được các thuốc không an toàn và kém hiệu quả từ đó có thể giảm được số ngày nằm viện đồng thời giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong; + Giảm số lượng và chi phí mua thuốc, sử dụng chi phí tiết kiệm được để mua các thuốc có chất lượng tốt, an toàn và hiệu quả hơn. Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc Bộ Y tế ban hành nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc tại các cơ sở khám chữa bệnh, cụ thể như sau: Bảo đảm phù hợp với mô hình bệnh tật và khả năng kinh phí của bệnh viện chi trả cho thuốc dùng trong điều trị; Phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật; Căn cứ vào hướng dẫn hoặc phác đồ điều trị đã xây dựng và áp dụng tại Trung tâm hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; Đáp ứng với các phương pháp mới, kỹ thuật mới trong điều trị; Thống nhất với danh mục thuốc thiết yếu, danh mục thuốc thuốc được bảo hiểm y tế chi trả của Bộ y tế ban hành; 3 Danh mục thuốc bệnh viện phải được rà soát, bổ sung, điều chỉnh hàng năm cho phù hợp với tình hình thực tế điều trị. Các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài Từ năm 2013 BYT ban hành Quy định về tổ chức và hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện. Trong đó Hội đồng có trách nhiệm xác định và phân tích các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc, trong đó có phân tích ABC, phân tích VEN, phân tích nhóm điều trị [1].

Thông tư 22/2012/TT-BYT, 10/6/2012 Quy định tổ chức và hoạt động của khoa dược bệnh viện. Khoa Dược là khoa chuyên môn chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Giám đốc bệnh viện, có chức năng quản lý và tham mưu cho Giám đốc bệnh viện về toàn bộ công tác dược trong bệnh viện nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lượng và tư vấn, giám sát việc thực hiện sử dụng thuốc an toàn, hợp lý [2]. Thông tư 23/2011/TTBYT, 10/6/2011 Hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh. Thông tư đưa ra hướng dẫn lựa chọn đường dùng thuốc cho bệnh nhân, chỉ dùng đường tiêm khi người bệnh không uống được thuốc hoặc khi sử dụng thuốc theo đường uống không đáp ứng được yêu cầu điều trị hoặc với thuốc chỉ dùng đường tiêm [3].

Thông tư 20/2022/TT-BYT, 31/12/2022 Ban hành danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT). Danh mục ban hành kèm theo thông tư bao gồm 27 nhóm tác dụng dược lý, trong đó có 1.030 hoạt chất thuốc hóa dược, sinh phẩm và 59 hoạt chất thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế [4]. Văn bản hợp nhất số 13/VBHN-BYT, 15/10/2021, Ban hành danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quĩ BHYT. Danh mục thuốc được sắp xếp thành 11 nhóm theo y lý y học cổ truyền; Danh mục vị thuốc bao gồm 349 vị thuốc từ cây, con, khoáng vật làm thuốc được sắp xếp thành 30 nhóm theo y lý y học cổ truyền [5].

4 Thông tư 19/2018/TT-BYT, 30/08/2018 Ban hành DMT thiết yếu. Thông tư đưa ra một số tiêu chí lựa chọn thuốc vào DMT thiết yếu, đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm ưu tiên lựa chọn các thuốc đơn thành phần, nếu là đa thành phần phải chứng minh được sự kết hợp đó có lợi hơn khi dùng từng thành phần riêng rẽ về tác dụng và độ an toàn [6]. Thông tư 15/2019/TT-BYT 11/7/2019, Quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở công lập [7]. Quyết định 4824/QĐ-BYT, 03/12/2012 Phê duyệt đề án "Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt Nam [8].

Quyết định 4469/QĐ-BYT, 28/10/2020 Ban hành “Bảng phân loại quốc tế mã hóa bệnh tật, nguyên nhân tử vong ICD-10 và “Hướng dẫn mã hóa bệnh tật theo ICD-10” tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh [9]. Công văn 3968/BHXH-DVT, 28/8/2017 Thống nhất tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc tại các tuyến điều trị theo chỉ đạo của Chính phủ. Trong đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đề nghị Bộ Y tế thống nhất tỷ lệ sử dụng biệt dược gốc (BDG) năm 2018 với các bệnh viện hạng hai trực thuộc Sở y tế các tỉnh, thành phố và các cơ sở khám chữa bệnh tương đương là không quá 15% so với tổng chi thuốc [10]. Các phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng thuốc Theo tổ chức Y tế thế giới, có 3 phương pháp chính để làm rõ các vấn đề sử dụng thuốc tại bệnh viện mà HĐT&ĐT nên thường xuyên sử dụng, đó là: - Thu thập thông tin ở mức độ cá thể: Những dữ liệu này được thu thập từ người không kê đơn để có thể xác định được những vấn đề xung quanh liên quan đến sử dụng thuốc.

Tuy nhiên nhược điểm của phương pháp này là thường không có đủ thông tin để có thể điều chỉnh thuốc sử dụng phù hợp với chẩn đoán. - Các phương pháp định tính: Như tập trung thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu vấn đề và bộ câu hỏi sẽ là những công cụ hữu ích để xác định nguyên nhân của vấn đề sử dụng thuốc. - Các phương pháp tổng hợp dữ liệu: Phương pháp này liên quan đến các 5 dữ liệu tổng hợp mà không phải trên từng cá thể và dữ liệu có thể thu thập dễ dàng, phương pháp DDD, phân tích ABC và phân tích VEN…Những phương pháp này sẽ được sử dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc. Trong số các phương pháp trên, phân tích danh mục thuốc gồm phân tích ABC và phân tích VEN là giải pháp hữu ích và cần được áp dụng để xác định các vấn đề lớn liên quan đến sử dụng thuốc.

Phương pháp phân tích này sẽ trở thành công cụ cho HĐT&ĐT quản lý danh mục thuốc. Để phân tích DMT được sử dụng tại bệnh viện thường sử dụng các phương pháp sau: 1. Phương pháp phân tích ABC a) Khái niệm phân tích ABC Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn nhất trong chi phí dành cho mua thuốc bệnh viện [1]. b) Vai trò và ý nghĩa phân tích ABC: - Phân tích ABC tạo ra cơ sở đưa ra những quyết định quan trọng trong tồn trữ, mua sắm, lựa chọn nhà cung cấp.