Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN I/ Quỹ đầu tư và mô hình hoạt động của quỹ đầu tư 1/ Khái niệm Quỹ đầu tư Quỹ đầu tư là một định chế tài chính trung gian phi Ngân hàng thu hút tiền nhàn rỗi từ các nguồn khác nhau để đầu tư đa dạng theo một danh mục vào các cổ phiếu, trái phiếu, tiền tệ, hay các loại tài sản khác nhằm tăng tính chuyên nghiệp của hoạt động đầu tư. Tất cả các khoản đầu tư này đều được quản lý chuyên nghiệp, chặt chẽ bởi công ty quản lý quỹ, ngân hàng giám sát và cơ quan thẩm quyền khác. 2/ Phân loại quỹ đầu tư Hiện nay, trên thế giới có rất nhiều loại hình quỹ đầu tư Quỹ đầu tư được thành lập dưới nhiều hình thức, theo các tiêu chí phân loại khác nhau. Việc phân loại Quỹ đầu tư trên thế giới chủ yếu dựa vào 4 tiêu chí chính sau: Chủ thể đầu tư, Đối tượng đầu tư, Cơ cấu huy động vốn và Cơ chế quản lý Giải pháp nâng cao vai trò QĐTCK trên TTCK Việt Nam GVHD TS.Nguyễn Văn Thuận – HVTH Trần Minh khoa luan, document5 of 138.
tai lieu, luan van6 of 138.1/ Phân loại theo Chủ thể đầu tư 2.1/ Quỹ đầu tư tư nhân Do một số tổ chức và cá nhân góp vốn và thuê Công ty quản lý Quỹ nhằm mục đích đầu tư vốn của mình một cách có lợi nhất và đảm bảo quản lý chặt chẽ vốn đầu tư. Do việc huy động vốn của Quỹ chỉ hạn chế trong một số tổ chức và cá nhân nên họ có thể đầu tư vào những dự án dài hạn, có tiềm năng phát triển cao và mức độ rủi ro lớn. Các Quỹ này thường đầu tư vào chứng khoán của những công ty chưa niêm yết. Khi những công ty này phát triển đến mức độ nhất định, họ bán lại những chứng khoán nắm giữ để thu hồi vốn.
Quỹ đầu tư tư nhân thường mang hình thái của Quỹ đầu tư vốn mạo hiểm.2/ Quỹ đầu tư tập thể Chứng chỉ góp vốn của Quỹ đầu tư tập thể được phép mua bán rộng rải trên thị trường. Do số lượng người góp vốn rất nhiều và phần lớn là các cá nhân - những nhà đầu tư không chuyên nên hầu hết các nước đều có những quy định hết sức chặt chẽ nhằm bảo vệ quyền lợi của những người đầu tư.2/ Phân loại theo đối tượng đầu tư 2.1/ Quỹ đầu tư cổ phiếu (stock fund) ¾ Quỹ đầu tư tăng trưởng (growth fund) Quỹ này theo đuổi sự tăng trưởng vốn, thu nhập cổ tức không phải là yếu tố chính yếu. Các Quỹ đầu tư dạng này đầu tư vào cổ phiếu thường của các công ty có chiều hướng tăng trưởng cao. ¾ Quỹ đầu tư vốn mạo hiểm (venture capital fund hay hedging fund) Quỹ này theo đuổi sự tăng trưởng tối đa về vốn, thu nhập cổ tức không phải là yếu tố chính yếu.
Các Quỹ đầu tư dạng này đầu tư vào các cổ phiếu của công ty mới, công ty đang gặp khó khăn hay thuộc các ngành tạm thời không được ưa chuộng. Các Quỹ này có thể sử dụng các kỹ thuật đầu tư đòi hỏi mức rủi ro cao hơn trung bình. Giải pháp nâng cao vai trò QĐTCK trên TTCK Việt Nam GVHD TS.Nguyễn Văn Thuận – HVTH Trần Minh khoa luan, document6 of 138. tai lieu, luan van7 of 138.
Trang - 6 - ¾ Quỹ đầu tư tăng trưởng và thu nhập (growth and income fund) Quỹ này theo đuổi sự tăng trưởng vốn dài hạn và thu nhập hiện tại. Các Quỹ đầu tư dạng này đầu tư vào cổ phiếu thường của các công ty có giá trị cổ phần tăng lên và có một tiền sử trả cố tức vững chắc. ¾ Quỹ đầu tư vàng và kim loại quý (precious metals/ gold fund) Quỹ này theo đuổi sự tăng trưởng vốn. Danh mục đầu tư của các Quỹ dạng này gồm chủ yếu các chứng khoán kết hợp với vàng và các kim loại quý khác.
¾ Quỹ đầu tư chọn vốn (capital selection fund) Quỹ này theo đuổi sự tăng trưởng vốn. Các Quỹ dạng này lựa chọn đầu tư cổ phiếu theo quy mô vốn của công ty, có thể là công ty vốn lớn, trung bình hoặc vốn nhỏ. ¾ Quỹ đầu tư chọn ngành (industry selection fund) Quỹ này theo đuổi sự tăng trưởng vốn. Các Quỹ dạng này lựa chọn đầu tư cổ phiếu theo vị thế của ngành hoặc theo một số tiêu chuẩn riêng của Quỹ.
Hình thức đầu tư này đi ngược lại nguyên tắc đa dạng hoá danh mục đầu tư, nó tạo những rủi ro không thể lường trước. ¾ Quỹ đầu tư chỉ số (index fund) Quỹ này theo đuổi mức thu nhập hiện tại cao. Danh mục quản lý của các Quỹ dạng này được quản lý theo một chỉ số chứng khoán nhất định. Danh mục chứng khoán của Quỹ luôn giữ một tỷ lệ theo sự thay đổi của chỉ số đó.
¾ Quỹ đầu tư quốc tế (international fund) Quỹ này theo đuổi tăng trưởng trong giá trị các khoản đầu tư. Danh mục đầu tư Quỹ dạng này gồm chủ yếu các cổ phiếu của các công ty nằm ngoài nước. ¾ Quỹ đầu tư toàn cầu (global equity fund) Quỹ này theo đuổi tăng trưởng trong giá trị các khoản đầu tư. Các Quỹ dạng này đầu tư vào các cổ phiếu được giao dịch trên toàn thế giới, kể cả các cổ phiếu trong nước.
Giải pháp nâng cao vai trò QĐTCK trên TTCK Việt Nam GVHD TS.Nguyễn Văn Thuận – HVTH Trần Minh khoa luan, document7 of 138. tai lieu, luan van8 of 138. Trang - 7 - ¾ Quỹ đầu tư thu nhập - vốn cổ phần (income-equity fund) Quỹ này theo đuổi mức thu nhập cao bằng việc đầu tư chủ yếu vào các cổ phiếu và công ty có tiền sử trả cổ tức tốt.2/ Quỹ đầu tư trái phiếu và thu nhập (bond and income fund) ¾ Quỹ đầu tư trái phiếu chuyển đổi (convertible bond fund) Quỹ này theo đuổi mức thu nhập hiện tại và sự tăng trưởng vốn trong tương lai. Các Quỹ dạng này đầu tư vào các trái phiếu kèm theo quyền được chuyển đổi sang cổ phiếu thường theo các điều kiện cam kết.
¾ Quỹ đầu tư thu nhập - trái phiếu (income-bond fund) Quỹ này theo đuổi mức lợi nhuận hiện tại cao. Các Quỹ dạng này đầu tư vào một tập hợp các trái phiếu công ty và trái phiếu chính phủ. ¾ Quỹ đầu tư thu nhập chính phủ (government income fund) Quỹ này theo đuổi lợi nhuận hiện tại. Các Quỹ dạng này đầu tư vào nhiều loại chứng khoán chính phủ bao gồm trái phiếu kho bạc, trái phiếu công trình, trái phiếu thế chấp.
¾ Quỹ đầu tư trái phiếu toàn cầu (global bond fund) Quỹ này theo đuổi một mức thu nhập cao. Danh mục đầu tư của các Quỹ dạng này chủ yếu gồm các chứng khoán nợ của các công ty và các quốc gia trên toàn thế giới, kể cả các chứng khoán nợ quốc gia. ¾ Quỹ đầu tư trái phiếu công ty (corporate bond fund) Quỹ này theo đuổi một mức thu nhập cao. Danh mục đầu tư của các Quỹ dạng này chủ yếu gồm các trái phiếu công ty và một tỷ lệ trái phiếu kho bạc nhất định.
¾ Quỹ đầu tư trái phiếu lợi suất cao (high-yield bond fund) Quỹ này theo đuổi một lợi suất cao nhưng chứa đựng một mức rủi ro cao hơn các Quỹ trái phiếu công ty. Danh mục đầu tư của các Quỹ dạng này gồm chủ yếu các trái phiếu của các công ty bị đánh giá thấp. Giải pháp nâng cao vai trò QĐTCK trên TTCK Việt Nam GVHD TS.Nguyễn Văn Thuận – HVTH Trần Minh khoa luan, document8 of 138. tai lieu, luan van9 of 138.
Trang - 8 - ¾ Quỹ đầu tư trái phiếu địa phương dài hạn (municipal bond fund-long-term) Quỹ này theo đuổi thu nhập không bị đánh thuế bởi chính phủ. Các Quỹ này đầu tư vào các trái phiếu do chính quyền địa phương phát hành nhằm cung cấp vốn cho các công trình địa phương như trường học, bệnh viện, cầu đường.3/ Quỹ đầu tư thị trường tiền tệ (money market fund) ¾ Quỹ đầu tư thị trường tiền tệ chịu thuế (taxable money market fund) Quỹ này theo đuổi việc duy trì một giá trị tài sản thuần bền vững. Các Quỹ dạng này đầu tư vào các chứng khoán hảo hạng, ngắn hạn được bán trên thị trường tiền tệ như tín phiếu kho bạc, chứng chỉ tiền gửi của các ngân hàng lớn và thương phiếu. Kỳ hạn trung bình của danh mục đầu tư các Quỹ này thường được giới hạn từ 3 tháng trở xuống.
¾ Quỹ đầu tư thị trường tiền tệ miễn thuế (tax-exempt money market fund) Quỹ này theo đuổi thu nhập không bị đánh thuế bởi chính phủ với mức rủi ro thấp nhất. Các Quỹ dạng này đầu tư vào các chứng khoán địa phương với kỳ hạn tương đối ngắn.4/ Một số Quỹ khác ¾ Quỹ đầu tư danh mục linh hoạt (flexible portfolio fund) Quỹ này cho phép các nhà quản lý tham gia hoặc phản ứng với các thay đổi điều kiện thị trường bằng việc đầu tư và cổ phiếu, trái phiếu hay các công cụ của thị trường tiền tệ. ¾ Quỹ đầu tư cân đối (balanced fund) Quỹ này nói chung theo các nguyên tắc của các nhà đầu tư, thu nhập hiện tại và đạt tăng trưởng dài hạn. Danh mục đầu tư của các Quỹ dạng này là tập hợp các trái phiếu, cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu thường.
Giải pháp nâng cao vai trò QĐTCK trên TTCK Việt Nam GVHD TS.Nguyễn Văn Thuận – HVTH Trần Minh khoa luan, document9 of 138. tai lieu, luan van10 of 138.3/ Phân loại theo cơ cấu huy động vốn 2.1/ Quỹ đầu tư dạng đóng (closed-end fund) Không mua lại các chứng chỉ mà Quỹ đã phát hành, Quỹ đóng huy động vốn thông qua phát hành chứng chỉ từng lần một. Nhà đầu tư không mua được chứng chỉ Quỹ ở các lần phát hành tập trung thì chỉ có thể mua lại ở thị trường chứng khoán thứ cấp từ những cổ đông hiện tại giống như giao dịch các cổ phiếu. Quỹ không có liên quan gì tới những giao dịch này.
Vì vậy, Quỹ đóng còn có tên là Quỹ giao dịch công cộng (publicly-traded fund). Chứng chỉ Quỹ đóng có thể được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán hoặc chỉ được giao dịch trên thị trường chứng khoán phi tập trung OTC (Over The Counter) và được giao dịch giống như cổ phiếu thường. Quỹ đóng có cơ cấu vốn ổn định nên có lợi thế trong việc đầu tư vào các dự án dài hạn và các chứng khoán có tính thanh khoản thấp. Tuy vậy, chứng chỉ Qũy đóng không có tính thanh khoản cao nên thị giá thường thấp và thời gian thu hồi vốn lâu.2/ Quỹ đầu tư dạng mở (open-end fund) Phát hành chứng chỉ liên tục để huy động vốn và sẵn sàng mua lại chứng chỉ mà Quỹ đã phát hành theo giá trị tài sản ròng.