Phần mở đầu Trong phần này, tác giả trình bày tổng quan các vấn đề của bài nghiên cứu như: lý do chọn đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, nội dung, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. 5 Chương 2: Cơ sở lý thuyết Trong phần này, tác giả trình bày một cách tổng quan và xuyên suốt về quá trình phát triển của những nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến việc nắm giữ tiền của doanh nghiệp, ảnh hưởng của việc của việc nắm giữ tiền lên hiệu quả hoạt động và giá trị của doanh nghiệp. Từ đó có một sự định hướng rõ ràng hơn trong việc xây dựng phương pháp nghiên cứu và lựa chọn các biến số cho mô hình trong trường hợp Việt Nam. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Trong phần này, tác giả trình bày mô hình nghiên cứu: bao gồm các biến trong mô hình và cách lấy dữ liệu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Trong phần này, tác giả thực hiện các mô tả thống kê các biến, phân tích tương quan, thực hiện các kiểm định của mô hình hồi quy… Trình bày và thảo luận các kết quả hồi quy trong mô hình thực nghiệm tại Việt Nam.
Chương 5: Kết Luận và gợi ý chính sách Trong phần này, tác giả tóm tắt kết quả nghiên cứu cũng như nêu lên một số đề xuất cho việc nắm giữ tiền tại doanh nghiệp. Những hạn chế của đề tài và những hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo cũng được trình bày. 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT Nắm giữ tiền mặt là một chủ đề không phải quá mới trong các nghiên cứu về doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra các động cơ nắm giữ tiền trong doanh nghiệp, một số khác đi tìm xem các yếu tố nào tác động lên quyết định nắm giữ tiền, và mức nào là tối ưu.
Ngoài ra, nhiều tác giả còn chứng minh có một mối liên hệ giữa việc nắm giữ tiền đến hiệu quả hoạt động cũng như giá trị doanh nghiệp trong một giai đoạn nhất định nào đó. Trong phần này, tác giả sẽ đi tổng quan lại các kết quả của các nghiên cứu trước đây, từ đó có một cách nhìn khái quát nhất về việc nắm giữ tiền mặt trong doanh nghiệp, cũng như tác động của nó đến hiệu quả hoạt động và giá trị của doanh nghiệp. Cuối cùng có một sự định hướng rõ ràng hơn trong việc xây dựng phương pháp nghiên cứu và lựa chọn các biến số cho mô hình nghiên cứu thực nghiệm trong trường hợp Việt Nam. Khái niệm về nắm giữ tiền, hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp Đầu tiên, tác giả muốn làm rõ các yếu tố được đề cập trong bài nghiên cứu bao gồm: việc nắm giữ tiền, hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp, như sau: Việc nắm giữ tiền (Cash holding) Đây là chỉ tiêu đo lường tỷ lệ của khoản tiền và tương đương tiền của doanh nghiệp so với tổng tài sản.
Cách đo lường biến CASH, hay việc nắm giữ tiền của doanh nghiệp như sau: CASH = (Tiền và tương đương tiền)/ (Giá trị số sách của Tài sản - Tiền và tương đương tiền) Trong đó, chỉ tiêu tiền và các khoản tương đương tiền phản ánh tổng hợp toàn bộ số tiền hiện có của doanh nghiệp tại một thời điểm báo cáo nhất định, gồm: tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển và các khoản tương đương tiền. Trong đó, các 7 khoản tương đương tiền sẽ bao gồm các khoản đầu tư ngắn hạn có thời hạn thu hồi hoặc đáo hạn không quá 3 tháng có khả năng chuyển đổi dễ dàng thành một lượng tiền xác định và không có nhiều rủi ro trong chuyển đổi thành tiền kể từ ngày mua khoản đầu tư đó tại thời điểm báo cáo. Các khoản đầu tư ngắn hạn bao gồm: kỳ phiếu ngân hàng, tín phiếu kho bạc… Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Trong luận văn này, tác giả sử dụng chỉ tiêu tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) để đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. ROA là chỉ số thể hiện tương quan giữa mức sinh lợi của một công ty so với tài sản của nó.
ROA sẽ cho ta biết hiệu quả của công ty trong việc sử dụng tài sản để kiếm lời. ROA được tính bằng cách chia thu nhập hàng năm cho tổng tài sản, thể hiện bằng con số phần trăm. Công thức tính như sau: ROA = Thu nhập ròng / Tổng tài sản Theo đó, ROA sẽ cung cấp các thông tin về các khoản lãi được tạo ra từ lượng vốn đầu tư (hay lượng tài sản). Giá trị doanh nghiệp Giá trị doanh nghiệp chính là giá trị vốn hóa thị trường trên tổng tài sản (PTB - Price to book).
Giá trị thị trường hay giá thị trường phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về dòng tiền và thu nhập trong tương lai của doanh nghiệp. Dòng tiền và thu nhập này có thể bị chi phối bởi tỷ lệ tiền nắm giữ của doanh nghiệp. Cách đo lường biến PTB như sau: PTB= (Giá trị thị trường vốn cổ phần)/(Giá trị sổ sách của tài sản) Trong đó, giá trị thị trường được thể hiện thông qua giá cổ phiếu đang được giao dịch trên thị trường tại một thời điểm nào đó của doanh nghiệp. Trong phần tiếp theo, tác giả sẽ đi xem xét các lý thuyết đề cập đến việc nắm giữ tiền, việc nắm giữ tiền có tác động đến hiệu quả hoạt động và giá trị của doanh nghiệp như thế nào thông qua các nghiên cứu đã tồn tại như sau.
Các lý thuyết đề cập đến việc động cơ nắm giữ tiền Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Model) Myers (1977) cho rằng, đứng trước các cơ hội đầu tư, công ty luôn quan tâm đến việc sẽ dùng nguồn tiền để tài trợ như thế nào. Để có một mức tiền mặt tối ưu doanh nghiệp phải cân đối giữa lợi ích biên và chi phí biên của việc nắm giữ tiền. Lợi ích quan trọng của nắm giữ tiền mặt là nó tạo ra một tầng đệm an toàn cho phép các công ty tránh được các chi phí của việc huy động vốn từ bên ngoài hoặc thanh lý tài sản ngắn hạn và cho phép các công ty tài trợ ngay cho các cơ hội tăng trưởng của họ. Ngược lại, lượng tiền mặt không đủ buộc các công ty phải từ bỏ các dự án đầu tư có có tiềm năng hoặc đi vay với chi phí cao để tài trợ cho dự án.
Ngoài ra, chi phí của việc nắm giữ tiền mặt còn liên quan đến mối quan hệ giữa nhà quản lý doanh nghiệp và các cổ đông. Nếu nhà quản lý muốn tối đa hóa giá trị doanh nghiệp hay giá trị cổ đông, hay quyết định của các nhà quản lý là phù hợp với lợi ích cổ đông, chi phí của việc nắm giữ tiền mặt trở nên thấp hơn. Nếu nhà quản lý không muốn tối đa hóa tài sản cho cổ đông thì họ sẽ tăng việc nắm giữ tiền mặt để tăng tài sản dưới quyền kiểm soát của họ và từ đó có thể tăng quyền quản lý của họ. Trong trường hợp này, chi phí nắm giữ tiền mặt sẽ tăng lên và bao gồm chi phí đại diện.
Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Model) Myers và Majluf (1984) đưa ra lời giải thích về các yếu tố quyết định đến việc nắm giữ tiền mặt. Tiền mặt được xem như là một bộ đệm giữa lợi nhuận giữ lại và nhu cầu đầu tư. Theo lý thuyết này, mức tiền mặt này là kết quả của các quyết định tài trợ và đầu tư. Phát hành cổ phiếu mới là rất tốn kém cho công ty vì bất cân xứng thông tin.
Do đó, các công ty tài trợ cho các khoản đầu tư của họ chủ yếu bằng nguồn vốn nội bộ, sau đó là bằng nợ và cuối cùng là bằng cổ phiếu. Vì vậy, khi dòng tiền hoạt động cao, các công ty sử dụng chúng để tài trợ cho các dự án có lợi nhuận mới, để trả nợ, để trả cổ tức và cuối cùng là để tích lũy tiền mặt. Khi lợi nhuận giữ lại là không đủ để tài trợ cho các khoản đầu tư mới, các công ty sử dụng nắm giữ tiền mặt của họ, và sau đó phát hành nợ mới. 9 Lý thuyết dòng tiền tự do (The Free Cash Flow Theory) Jensen (1986) đã giải thích rằng các nhà quản lý có động cơ tích trữ tiền mặt để tăng số lượng tài sản thuộc quyền kiểm soát của họ để giành được quyền tự do trong quyết định đầu tư của công ty.
Với việc nắm giữ tiền mặt, họ không cần phải huy động vốn từ bên ngoài và có thể thực hiện các khoản đầu tư có tác động tiêu cực vào sự giàu có của cổ đông. Vì vậy, ban quản lý có thể nắm giữ tiền mặt dư thừa đơn giản chỉ vì không muốn mạo hiểm. Khả năng ban quản lý có thể sử dụng tiền mặt cho mục tiêu riêng của mình làm tăng chi phí của các nguồn vốn bên ngoài, bởi vì người ngoài không biết liệu rằng ban quản lý có huy động tiền mặt để gia tăng giá trị công ty hoặc theo đuổi mục tiêu riêng của mình hay không. Cuối cùng, ban quản lý có thể tích lũy tiền mặt bởi vì họ không muốn thực hiện thanh toán cho các cổ đông, và muốn giữ quỹ trong công ty.
Tuy nhiên, có tiền, ban quản lý phải tìm cách để chi tiêu nó, và vì thế họ phải lựa chọn các dự án kém khi các dự án tốt không có sẵn. Như vậy, các nghiên cứu khá nổi tiếng ở trên đã đưa ra các lập luận về động cơ nắm giữ tiền của doanh nghiệp. Các chi phí, cũng như lợi ích của việc nắm giữ tiền. Đồng thời đưa ra một số lý giải về các yếu tố có thể quyết định việc nắm giữ tiền mặt.
Phát triển các khía cạnh này, cùng với sự phát triển của kinh tế lượng, việc lưu trữ dữ liệu và sự phát triển của thị trường chứng khoán, ngày càng có nhiều nghiên cứu thực nghiệm đi tìm các yếu tố tác động đến quyết định nắm giữ tiền của doanh nghiệp và việc nắm giữ tiền sẽ tác động lên hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp như thế nào. Các nghiên cứu thực nghiệm đáng chú ý trên thế giới, được tổng quan dưới đây. Các nghiên cứu thực nghiệm gần đây xem xét các yếu tố quyết định việc nắm giữ tiền của doanh nghiệp Các nghiên cứu được thể hiện tóm tắt trong bảng dưới đây: 10 Bảng 2.1: Tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm về việc nắm giữ tiền Tác giả Năm Quốc gia Phát hiện Yếu tố quyết định số dư tiền thực tế là Nadiri M. I 1969 Mỹ sản lượng, lãi suất và sự thay đổi trong mức giá chung.