CHƯƠNG I LỢI NHUẬN VÀ CÁC BIỆN PHÁP TĂNG LỢI NHUẬN CỦA DOANH NGHIỆP. Sự cần thiết của việc tăng lợi nhuận trong nền kinh tế thị trường. Trong giai đoạn hiện nay, doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế thị trường chịu tác động của rất nhiều yếu tố như: quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật giá cả… Do vậy để một doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển được thì việc hoạt động tạo ra lợi nhuận là điều rất cần thiết. Tăng lợi nhuận từ đó trở thành yêu cầu thiết yếu đối với doanh nghiệp.
Xuất phát từ vai trò quan trọng của lợi nhuận đối với doanh nghiệp và với nền kinh tế. Đối với nhà nước: Nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với nhà nước được thể hiện qua số thuế mà doanh nghiệp nộp vào ngân sách. Đây chính là nguồn thu chủ yếu của nhà nước và là nguồn tài chính để nhà nước mở rộng hoạt động đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng công trình phúc lợi xã hội, thành lập các đơn vị hoạt động sản xuất kinh doanh mới, giúp cho nền kinh tế phát triển. Một doanh nghiệp càng hoạt động hiệu quả, thì số thuế mà ngân sách thu được càng cao, do vậy, nhà nước luôn hoàn thiện chính sách thuế hợp lý để kích thích doanh nghiệp phát triển.
Đối với doanh nghiệp: Hoạt động trong sự cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp có thể hoạt động ngày càng mở rộng nhưng cũng có thể sẽ bị phá sản. Lợi nhuận ban đầu là động lực cho doanh nghiệp bước vào hoạt động sản SV: Đặng Thùy Linh -1- Lớp: CQ43/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận văn cuối khóa xuất kinh doanh. Ngược lại, chính lợi nhuận là nguồn tài chính để doanh nghiệp thực hiện các mục đích của mình và mở rộng hoạt động kinh doanh, đưa doanh nghiệp phát triển lên tầm cao mới. Các quỹ trong doanh nghiệp như: quỹ đầu tư phát triển, quỹ dự phòng tài chính, quỹ khen thưởng phúc lợi… đều được trích lập từ nguồn lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được.
Có thể nói, lợi nhuận chính là nguồn vốn giúp doanh nghiệp chủ động trong phát triển kinh doanh, bù đắp thua lỗ và khen thưởng cho người lao động. Đối với người lao động: Việc khen thưởng, khuyến khích vật chất, phục vụ cho nhu cầu phúc lợi công cộng, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất cho người lao động được lấy từ quỹ khen thưởng, phúc lợi. Chính điều này đã giúp cho người lao động có tinh thần sang tạo, tích cực chủ động trong sản xuất nhằm nâng cao năng suất lao động, từ đó góp phần tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Đối với nhà đầu tư: Một nhà đầu tư khi quyết định đầu tư vào doanh nghiệp luôn quan tâm đến triển vọng phát triển của doanh nghiệp đó.
Tình hình tài chính là vấn đề được quan tâm xem xét đầu tiên. Để đánh giá được hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp người ta thường sử dụng chỉ tiêu lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận. Từ đó, có thể thấy được tầm quan trọng của lợi nhuận đối với doanh nghiệp khi tìm kiếm nguồn vốn từ các nhà đầu tư. Một doanh nghiệp hấp dẫn và thu hút, luôn là một doanh nghiệp tạo ra nhiều lợi nhuận.
Xuất phát từ yêu cầu của việc phát huy quyền tự chủ tài chính và tự chủ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong cơ chế quản lý kinh tế mới. Trong giai đoạn nền kinh tế còn nằm trong cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, các doanh nghiệp đều hoạt động ỷ lại vào sự bảo trợ của nhà nước. Do đó, SV: Đặng Thùy Linh -2- Lớp: CQ43/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận văn cuối khóa hầu hết các doanh nghiệp đều có thói quen ỷ lại, không chủ động khai thác các tiềm năng sẵn có của mình nên kết quả là làm ăn kém hiệu quả, từ đó đã kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế trong một thời gian dài. Sau khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, nền kinh tế của nước ta ngày càng phát triển.
Sự phát triển của nền kinh tế thực sự đã tạo ra một môi trường cạnh tranh cho tất cả các doanh nghiệp. Không còn như trước đây, nhà nước hiện tại chỉ đóng vai trò định hướng vĩ mô cho sự phát triển của các doanh nghiệp. Doanh nghiệp hoạt động chịu sự tác động của các quy luật trong nền kinh tế thị trường. Từ đó, các doanh nghiệp thực sự chủ động trong việc ra quyết định kinh doanh, huy động và sử dụng vốn cho hiệu quả.
Nghĩa là các doanh nghiệp độc lập trong kinh doanh trong khuôn khổ của pháp luật và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh của chính mình. Bên cạnh những cơ hội trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp cũng phải đối đầu với nhiều những thách thức không nhỏ. Bởi được tự chủ trong sản xuất kinh doanh cũng đồng nghĩa với việc phải tự mình giải quyết các rủi ro. Một doanh nghiệp tồn tại và phát triển được trước sự cạnh tranh gay gắt là doanh nghiệp phải tự mình hoạt động một cách hiệu quả và có lợi nhuận.
Xuất phát từ các nguyên nhân trên, ta có thể kết luận tăng lợi nhuận luôn là yêu cầu quan trọng và bức thiết trong giai đoạn hiện nay đối với tất cả các doanh nghiệp. Lợi nhuận của doanh nghiệp. Khái niệm lợi nhuận của doanh nghiệp. Lợi nhuận là một chỉ tiêu tài chính chất lượng tổng hợp phản ánh kết cuối cùng hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được phản ánh qua chỉ tiêu này. SV: Đặng Thùy Linh -3- Lớp: CQ43/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận văn cuối khóa Xem xét từ góc độ doanh nghiệp, lợi nhuận của doanh nghiệp là khoản tiền chênh lệch giữa doanh thu và chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để đạt được doanh thu đó trong một thời kỳ nhất định. Công thức xác định lợi nhuận: Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí Trong đó: Doanh thu là biểu hiện bằng tiền của tổng giá trị các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp đã bán ra trong một kỳ nhất định. Có thể nói đây là bộ phận chủ yếu trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Hoạt động doanh của doanh nghiệp gồm hai loại: hoạt động sản xuất kinh doanh và hoạt động tài chính. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể thu được các khoản doanh thu khác như: doanh thu thanh lý nhượng bán TSCĐ, tiền thu được phạt do khách hàng, đơn vị khác vi phạm hợp đồng, thu từ các khoản nợ khó đòi đã khóa sổ… Chi phí của doanh nghiệp bao gồm: chi phí nguyên vật liệu, chi phí tiền lương và các khoản trích theo lương chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền… Như vậy, lợi nhuận của doanh nghiệp chỉ đạt được khi doanh thu của doanh nghiệp đã đủ bù đắp các khoản chi phí đã bỏ ra. Thông thường lợi nhuận của doanh nghiệp bao gồm: Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh. Lợi nhuận từ hoạt động tài chính.
Lợi nhuận từ hoạt động khác. Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh: là khoản tiền chênh lệch giữa doanh thu hoạt động sản xuất kinh doanh và chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh. Đây là bộ phận lợi nhuận cơ bản nhất và chiếm tỷ trọng lớn SV: Đặng Thùy Linh -4- Lớp: CQ43/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận văn cuối khóa nhất trong tổng lợi nhuận của doanh nghiệp. Đây là chỉ tiêu phản ánh rõ nét nhất hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Công thức tính: LN từ hđsxkd = DT thuần – GVHB – CPBH – CPQLDN DT thuần = DTBH – Các khoản giảm trừ doanh thu Trong đó: - Doanh thu bán hàng (DTBH) : Là số tiền mà doanh nghiệp thu được hoặc sẽ thu được từ việc hoàn thành cung cấp sản phẩm hàng hóa dịch vụ cho khách hàng trong một thời kỳ nhất định. - Các khoản giảm trừ doanh thu : Bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế gián thu (thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu,,,) - Giá vốn hang bán (GVHB) : Bao gồm toàn bộ giá trị vốn có của hàng xuất bán bao gồm: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, ci phí sản xuất chung. - Chi phí bán hàng (CPBH) : Là các khoản chi phí liên quan đến quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hóa dịch vụ của doanh nghiệp như: chi phí tiền lương bộ phận bán hàng, chi phí khấu hao TSCĐ phục vụ cho khâu bán hàng, chi phí nguyên vật liệu phục vụ cho khâu bán hàng, chi phí dịch vụ mua ngoài… - Chi phí quản lý doanh nghiệp (CPQLDN) : Là các khoản chi phí liên quan đến quá trình quản lý cung của doanh nghiệp như : chi phí tiền lương cho bộ máy quản lý, khấu hao TSCĐ cho quản lý doanh nghiệp, chi phí dịch vụ mua ngoài… SV: Đặng Thùy Linh -5- Lớp: CQ43/11.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận văn cuối khóa Lợi nhuận từ hoạt động tài chính : Là khoản tiền chênh lệch giữa doanh thu từ hoạt động tài chính và chi phí bỏ ra để tiến hành hoạt động tài chính đó trong một thời kỳ nhất định. Công thức tính: LN hđ tài chính = DT tài chính – CP tài chính – thuế gián thu (nếu có).
Trong đó: - Doanh thu từ hoạt động tài chính là những khoản thu từ việc đầu tư tài chính và kinh doanh vốn bao gồm: Khoản tiền lãi thu nhập về hoạt động mua bán chứng khoán, thu nhập về cho thuê tài sản… - Chi phí hoạt động tài chính là các khoản chi phí liên quan đến các hoạt động về vốn, các hoạt động đầu tư tài chính và các nghiệp vụ mang tính chất tài chính của doanh nghiệp, bao gồm: chi phí liên quan đến đầu tư chứng khoán, chi phí hoạt động liên doanh của doanh nghiệp, chi phí liên quan đến hoạt động cho vay vốn… Lợi nhuận từ hoạt động khác: Là khoản tiền chênh lệch giữa doanh thu và chi phí của hoạt động khác và thuế phải nộp theo quy định của pháp luật (trừ thuế thu nhập doanh nghiệp). Công thức xác định: LN khác = Thu nhập khác – CP khác – thuế gián thu (nếu có). - Thu nhập khác: Là các khoản thu trong kỳ của doanh nghiệp do các hoạt động không thường xuyên ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu.