Đặt vấn đề Chương trình xây dựng nông thôn mới (XDNTM) là một trong những nội dung, nhiệm vụ quan trọng để triển khai thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, Nghị quyết toàn diện nhất về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn từ trước tới nay. Công tác xây dựng nông thôn mới được coi là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên; chủ trương XDNTM là chủ trương quan trọng, hết sức đúng đắn, hợp lòng dân, được nhân dân đồng tình ủng hộ. Ngay trong những năm đầu triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia về XDNTM đã nhanh chóng trở thành phong trào của cả nước. Cùng với các địa phương khác trong cả nước, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên đã sớm tổ chức triển khai thực hiện Chương trình.
Sau một thời gian, Chương trình đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở thành phong trào chung của cả hệ thống chính trị trên địa bàn, được tầng lớp nhân dân hết sức quan tâm, ủng hộ và tích cực triển khai. Tuy nhiên, qua thực tế triển khai cho thấy, còn nhiều bộ phận các cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân nông thôn còn chưa hiểu đúng, đầy đủ về các nội dung xây dựng nông thôn mới nhất là về chức năng chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới; cách thức phát triển sản xuất, tăng thu nhập cho cư dân nông thôn; thu hút nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới;. tâm lý chủ quan, thờ ơ vẫn còn tồn tại, nhiều người vẫn coi đây như một dự án phát triển kinh tế - xã hội do Nhà nước đầu tư và chờ đợi sự hỗ trợ về kinh phí,. Làm thế nào để đưa Chương trình xây dựng nông thôn mới trở thành một phong trào rộng lớn, phát huy đầy đủ chức năng của các tổ chức hội, mỗi cộng đồng dân cư và của cả hệ thống chính trị ở cơ sở, phát huy tối đa nội lực và nguồn lực từ bên ngoài đã, đang là câu hỏi được đặt ra cho cán bộ và nhân dân h 2 xã Tức Tranh.
Xuất phát từ thực tế trên, em đã tiến hành thực hiện đề tài: “Tìm hiểu hoạt động, chức năng của các tổ chức Hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên” 1. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được tình hình xây dựng nông thôn mới của xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2018. - Đánh giá được thực trạng hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua giai đoạn 2016-2018. - Đưa ra được những thuận lợi, khó khăn và yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động, chức năng của các tổ chức Hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
- Đề xuất giải pháp nâng cao hoạt động, chức năng của các tổ chức Hội trong xây dựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020-2025. Ý nghĩa của đề tài * Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Nâng cao kiến thức, kĩ năng và rút ra nhiều kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu. * Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài đưa ra được các đánh giá chung nhất về tình hình xây dựng nông thôn mới của xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
- Đánh giá được thực trạng hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong xâydựng nông thôn mới tại xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua, những thuận lợi, khó khăn và yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động, chức năng của các tổ chức hội trong xây dựng nông thôn mới. Từ đó, Xã Tức Tranh h 3 cũng như các địa phương khác có thể rút ra những bài học thực tế khi thực hiện triển khai xây dựng nông thôn mới trên địa bàn nghiên cứu. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.1 Một số khái niệm cơ bản về nông thôn, xây dựng nông thôn mới và tổ chức hội 2. Một số khái niệm cơ bản về nông thôn * Khái niệm về nông thôn Nông thôn được coi là một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn.
Hiện nay trên thế giới chưa có sự thống nhất về định nghĩa nông thôn mà có nhiều quan điểm khác nhau. Khái niệm về nông thôn cần đặt trong điều kiện thời gian và không gian xác định của nông thôn mỗi quốc gia, mỗi vùng và lãnh thổ. Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam, nhìn nhận dưới góc độ quản lý, có thể hiểu "Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân, trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp cư dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác” [13].
* Khái niệm về phát triển nông thôn Phát triển nông thôn là một phạm trù rộng về nhận thức với nhiều quan điểm khác nhau dưới nhiều góc độ. Khác với phát triển và phát triển kinh tế, phát triển nông thôn là chỉ sự phát triển ở khu vực nông thôn; có thể hiểu rằng phát triển nông thôn chỉ sự phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi hẹp hơn phát triển và phát triển kinh tế. Sau đây là một số quan điểm về phát triển nông thôn: Theo các nhà nghiên cứu thuộc Ngân hàng Thế giới (1975) đã đưa ra định nghĩa: “Phát triển nông thôn là một chiến lược nhằm cải thiện các điều kiện sống về kinh tế và xã hội của một nhóm người cụ thể - người nghèo ở vùng nông thôn. Nó giúp những người nghèo nhất trong những người dân sống ở các vùng nông thôn được hưởng lợi ích từ sự phát triển”.
h 5 Một số quan điểm khác lại cho rằng, phát triển nông thôn là hoạt động nhằm nâng cao vị thế về kinh tế và xã hội cho người dân nông thôn thông qua việc sử dụng có hiệu quả cao các nguồn lực từ địa phương bao gồm nhân lực, vật lực và tài lực. Phát triển nông thôn sẽ thành công khi chính người dân nông thôn tham gia tích cực vào quá trình phát triển. Điều đó đòi hỏi chiến lược phát triển nông thôn phải được xây dựng trên nền tảng tính tự tin của chính người dân nông thôn. Phát triển nông thôn có tác động theo nhiều khía cạnh khác nhau.
Đây là một quá trình thu hút mọi người dân tham gia vào các chương trình phát triển, nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống của cư dân nông thôn. Phát triển nông thôn là sự phát triển tổng hợp của tất cả các hoạt động có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau giữa các yếu tố vật chất, kinh tế, công nghệ, văn hoá, xã hội, thể chế và môi trường. Nó không thể tiến hành một cách độc lập mà phải được đặt trong khuôn khổ của một chiến lược, chương trình phát triển của quốc gia. Vì vậy, trong điều kiện của Việt Nam, tổng hợp quan điểm từ các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ, thuật ngữ này có thể hiểu như sau: "Phát triển nông thôn là một quá trình cải thiện có chủ ý một cách bền vững về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn.
Quá trình này, trước hết là do chính người dân nông thôn và có sự hỗ trợ tích cực của Nhà nước và các tổ chức khác”. Quan điểm về xây dựng nông thôn mới a. Mô hình nông thôn mới Theo Phan Xuân Sơn và Nguyễn Cảnh (2008) cho rằng: "Mô hình nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn được xây dựng so với mô hình nông thôn cũ (truyền thống, đã có) ở tính tiên tiến về mọi mặt”. h 6 Mô hình nông thôn mới được quy định bởi các tính chất: đáp ứng yêu cầu phát triển, có sự đổi mới về tổ chức, vận hành và cảnh quan môi trường, đạt hiệu quả cao nhất trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, tiến bộ hơn so với mô hình cũ, chứa đựng các đặc điểm chung, có thể phổ biến và vận dụng trên cả nước.
Đó là những kiểu mẫu cộng đồng theo tiêu chí mới, tiếp thu những thành tựu khoa học - kỹ thuật hiện đại, song vẫn giữ được những nét đặc trưng, tính cách Việt Nam trong cuộc sống văn hoá tinh thần. Tiêu chí đặc trưng của mô hình nông thôn mới Các nhà nghiên cứu phát triển nông thôn đưa ra một số tiêu chí đặc trưng của mô hình nông thôn mới: Một là: Đơn vị cơ bản của mô hình nông thôn mới là làng - xã. Làng - xã thực sự là một cộng đồng, trong đó quản lý của Nhà nước không can thiệp sâu vào đời sống nông thôn trên tinh thần tôn trọng tính tự quản của người dân thông qua hương ước, lệ làng. Hai là: Đáp ứng yêu cầu thị trường hoá, đô thị hoá, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuẩn bị những điều kiện vật chất và tinh thần giúp nông dân làm ăn sinh sống và trở nên thịnh vượng ngay trên mảnh đất mà họ đã gắn bó lâu đời.
Ba là: Có khả năng khai thác hợp lý và nuôi dưỡng các nguồn lực, đạt tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, môi trường sinh thái được giữ gìn, tiềm năng du lịch được khai thác, làng nghề truyền thống, làng nghề tiểu thủ công nghiệp được khôi phục, ứng dụng công nghệ cao về quản lý, về sinh học,. cơ cấu kinh tế nông thôn phát triển hài hoà, hội nhập địa phương, vùng, cả nước và quốc tế. Bốn là: Dân chủ nông thôn mở rộng và đi vào thực chất. Các chủ thể nông thôn (lao động nông thôn, chủ trang trại, hộ nông dân, các tổ chức phi Chính phủ, nhà nước, tư nhân,…) có khả năng, điều kiện và trình độ để tham gia tích cực vào các quá trình ra quyết định về chính sách phát triển nông thôn, thông tin minh bạch, thông suốt và hiệu quả giữa các tác nhân có liên quan, phân phối công bằng.
h 7 Năm là: Nông dân, nông thôn có văn hoá phát triển, dân trí được nâng lên, sức lao động được giải phóng, nhiệt tình cách mạng được phát huy. Đó chính là sức mạnh nội sinh của làng xã trong công cuộc xây dựng nông thôn mới.