CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ VÀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Lịch sử và nguyên nhân ra đời Dịch vụ ngân hàng điện tử ( NHĐT) ra đời gắn với sự phát triển của công nghệ thông tin ( CNTT) và mạng máy tính.
Những tiến bộ của khoa học công nghệ cùng sự cạnh tranh trong hệ thống ngân hàng và nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng đã thúc đẩy sự ra đời của dịch vụ này. Dịch vụ ngân hàng điện tử bắt đầu từ vài thập kỷ truớc, khi mà các dịch vụ ngân hàng từ xa đuợc lần đầu tiên sử dụng trên phuơng tiện truyền thông điện tử. Năm 1981, bốn ngân hàng lớn của thành phố New York bao gồm Citibank, Chase Manhattan, Chemical and Manufacture Hannovers cung cấp dịch vụ ngân hàng tại nhà bằng cách sử dụng hệ thống videotext. Tuy nhiên loại hình này đã nhanh chóng bị thất bại.
Đến năm 1995, dịch vụ ngân hàng điện tử đuợc triển khai thông qua phần mềm Quicken của công ty Intuit Inc và đuợc sự tham gia ủng hộ của 16 ngân hàng lớn nhất nuớc Mỹ. Các khách hàng chỉ cần một máy tính, một moden và phần mềm Quicken là có thể sử dụng dịch vụ ngân hàng. Ngày nay, cùng với sự phát triển không ngừng của công nghệ, dịch vụ ngân hàng điện tử đã có những phát triển vuợt trội, thuận tiện hơn với nguời sử dụng, và phổ biến không chỉ tại những nuớc phát triển mà cả những nuớc đang phát triển. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của ngân hàng điện tử 1.
Khái niệm Dịch vụ ngân hàng điện tử là một loại hình thuơng mại điện tử ứng dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, là sự kết hợp giữa dịch vụ ngân hàng truyền thống với công nghệ thông tin và điện tử viễn thông. Khách hàng khi sử dụng dịch vụ này có thể thực hiện một số giao dịch mà không cần phải trực tiếp đến ngân hàng. 7 Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp các khách hàng truy cập từ xa để thu thập thông tin, thực hiện giao dịch thanh toán trên tài khoản của khách hàng mở tại ngân hàng, đăng ký sử dụng mới dịch vụ. Có thể hiểu theo cách khác, dich vụ ngân hàng điện tử là một hệ thống phần mềm tin học cho phép các khách hàng thực hiện một số giao dịch ngân hàng thông qua phuơng tiện điện tử.
Các khách hàng khi sử dụng dịch vụ này sẽ không phải đến quầy giao dịch nhu đối với các dịch vụ ngân hàng truyền thống khác. Tất cả các khái niệm trên đều chỉ ra rằng, dịch vụ ngân hàng điện tử là một dịch vụ ngân hàng đuợc cung cấp thông qua kênh phân phối điện tử. Tuy nhiên, các khái niệm trên chua khái quát hết đuợc quá trình phát triển của dịch vụ ngân hàng điện tử cũng nhu tuơng lai phát triển của nó. Vì vậy, có thể định nghĩa một cách tổng quát nhất dịch vụ ngân hàng điện tử nhu sau: Dịch vụ ngân hàng điện tử bao gồm tất cả các dạng giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng dựa trên quá trình xử lý và chuyển giao dữ liệu số hóa nhằm cung cấp sản phẩm dịch vụ ngân hàng.
Đặc điểm Dựa trên khái niệm về dịch vụ ngân hàng điện tử, có thể đua ra các đặc điểm của ngân hàng điện tử bao gồm: a. Dịch vụ ngân hàng điện tử tạo sự thuận tiện, nhanh chóng với độ chính xác cao Trong thời đại hiện nay, khi thời gian đuợc tính bằng tiền bạc, thì việc tiết kiệm thời gian chính là uu tiên hàng đầu của nguời sử dụng. Hiểu đuợc điều này, các ngân hàng đã không ngừng nâng cao chất luợng dịch vụ ngân hàng điện tử, giảm tối thiểu thời gian xử lý giao dịch nhằm thu hút ngày càng nhiều khách hàng sử dụng dịch vụ. Việc giảm thiểu thời gian giao dịch không làm giảm mức độ chính xác khi thực hiện giao dịch ngân hàng qua dịch vụ này.
Để tăng khả năng cạnh tranh, các ngân hàng cố gắng giảm tối đa các giao dịch lỗi, tạo sự hài lòng cho khách hàng. Có thể nói, việc thực hiện các giao dịch qua ngân hàng điện tử luôn đạt mức chính xác gần nhu tuyệt đối. Chính sự nhanh chóng và mức độ chính xác của giao dịch đã tạo sự thuận tiện cho khách hàng. Dịch vụ ngân hàng điện tử không bị giới hạn về thời gian và không gian 8 Thay vì thực hiện giao dịch tại quầy vừa mất thời gian, chi phí di chuyển, chờ đợi, thực hiện một số thủ tục bắt buộc nhu viết giấy, ký tên, xuất trình thẻ căn cuớc.Các khách hàng giờ đây chỉ cần ấn chuột hoặc sử dụng điện thoại của mình để thực hiên các giao dịch tài chính ngay tại nhà, vừa không phải đi lại hay mất thời gian chờ đợi, tìm chỗ đỗ xe vừa không phải làm các thủ tục ruờm rà nhu đối với dịch vụ ngân hàng truyền thống.
Chỉ trong giây lát, thông qua phuơng tiện truyền dẫn hiện đại với tốc độ xử lý nhanh chóng, mọi hoạt động thanh toán hàng hóa, mua sắm dịch vụ đều đuợc thực hiện. Chi phí sử dụng dịch vụ thấp Việc sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử giúp khách hàng giảm thiểu đuợc các chi phí liên quan đến di chuyển, tiết kiệm thời gian (thời gian chờ đợi, thời gian đi lại, thực hiện giao dịch.) qua đó giảm chi phí cơ hội của mỗi lần giao dịch. Ngoài ra, các ngân hàng cũng có thể tiết kiệm đuợc các chi phí về nhân viên, giấy tờ, phuơng tiện thực hiện giao dịch.khi cung cấp dịch vụ ngân hàng điện tử cho khách hàng. Vì vậy, phí của giao dịch điện tử thuờng rẻ hơn phí giao dịch tại quầy.
Mang tính toàn cầu Hiện nay một số ngân hàng đã cho phép thực hiện các giao dịch điện tử không chỉ giới hạn trong một quốc gia mà còn tại các nuớc khác nhờ mạng Internet. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho khách hàng mà còn giúp các ngân hàng khẳng định vị thế của mình trên truờng quốc tế. Vai trò Từ những đặc điểm của dịch vụ ngân hàng điện tử, có thể khái quát vai trò của nó trên 3 phuơng diện tác động nhu sau: a. Đối với ngân hàng Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp các ngân hàng tiết kiệm đuợc chi phí mà vẫn thu đuợc lợi nhuận từ các giao dịch.
Khi khách hàng thực hiện giao dịch tài chính qua ngân hàng điện tử, ngân hàng không phải mất chi phí cho đội ngũ nhân viên thực hiện giao dịch, hay các chi phí liên quan đến giấy tờ, chi phí hành chính khác mà vẫn thu đuợc khoản phí từ giao dịch tài chính đó. 9 Ngoài ra, dịch vụ ngân hàng điện tử góp phần tạo mối liên hệ, hợp tác giữa các ngân hàng. Để nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ của mình, các ngân hàng cần mở rộng kênh thanh toán thông qua phương tiện điện tử. Thay vì chỉ thanh toán các giao dịch cơ bản như tiền điện, tiền nước, chuyển khoản nội bộ, các ngân hàng liên kết với nhau để mở ra các kênh thanh toán song phương, đa phương trong thanh toán trong nước, các kênh chuyển tiền nhanh 24/7 giữa các ngân hàng có mối quan hệ hợp tác.
Điều này giúp tăng chất lượng các sản phẩm ngân hàng điện tử, qua đó giúp tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, các dịch vụ ngân hàng điện tử đã dần thay thế cho dịch vụ ngân hàng truyền thống, phù hợp với xu hướng hiện đại hóa của ngân hàng, giúp các ngân hàng tăng khả năng cạnh tranh và giảm thiểu tối đa chi phí và nguồn lực. Đối với khách hàng Việc sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử tạo sự thuận tiện và luôn sẵn sàng. Khách hàng có thể giao dịch bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu, vừa tiết kiệm thời gian vừa giảm chi phí giao dịch.
Đối với các khách hàng doanh nghiệp, việc thực hiện giao dịch điện tử đang ngày càng được quan tâm nhiều hơn, nhất là đối với các doanh nghiệp nhỏ, việc thực hiện giao dịch điện tử đã giảm được chi phí đáng kể. Ngoài ra, nhờ tiện ích có thể kiểm tra số dư tài khoản bất cứ khi nào, cũng như các lịch sử giao dịch giúp người sử dụng quản lý tiền tốt hơn và tăng tốc độ quay vòng vốn nhờ tốc độ xử lý nhanh chóng của dịch vụ này. Đối với nền kinh tế Với đặc trưng cơ bản là tiết kiệm chi phí và thời gian, các dịch vụ ngân hàng điện tử đã mang lại hiệu quả ngày càng cao cho nền kinh tế. Việc tiết kiệm thời gian giúp nắm bắt tốt hơn các cơ hội đầu tư, giảm thiểu chi phí cơ hội, tăng tốc độ luân chuyển vốn và vòng quay vốn.
Tiết kiệm chi phí giúp nâng cao lợi nhuận cho mỗi doanh nghiệp và cá nhân trong nền kinh tế,nâng cao hiệu quả cho nền kinh tế. Các loại hình dịch vụ ngân hàng điện tử 1. Dịch vụ ngân hàng tại nhà (Home banking) Home banking là một loại hình dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch trên tài khoản tiền gửi của mình ở ngân hàng ngay tại nhà hoặc tại nơi làm việc thông qua mạng nội bộ do các ngân hàng xây dựng. Home banking là một bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử nói chung.
Nó mang lại lợi ích cho khách hàng khi tiết kiệm về thời gian, chi phí thực hiện giao dịch. Dịch vụ ngân hàng tại nhà được xây dựng trên một trong hai nền tảng là hệ thống các phần mềm ứng dụng (Sofeware Base) và nền tảng công nghệ Web (Web base), thông qua hệ thống máy chủ, mạng internet và máy tính của khách hàng, thông tin tài chính sẽ được xác lập, mã hóa, trao đổi và xác nhận giữa ngân hàng và khách hàng. Hiện nay, các ngân hàng cung cấp dịch vụ Home banking với các chức năng chủ yếu bao gồm: - Vấn tin số dư tài khoản, lịch sử giao dịch. - Tra cứu lãi suất, tỷ giá, biểu phí ngân hang.
- Chuyển khoản từ tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng sang các tài khoản trong và ngoài hệ thống ngân hàng. Dịch vụ ngân hàng qua mạng di động (Mobile banking) Cùng với sự phát triển nhanh chóng của mạng di động, ý tưởng sử dụng thiết bị di động để kết nối giữa ngân hàng với khách hàng đã ra đời và ngày càng phổ biến. Mobile banking là loại hình sản phẩm dịch vụ của ngân hàng qua hệ thống mạng điện thoại di động, giúp các khách hàng có thể thanh toán trực tuyến thông qua mạng di động.