Luận văn đánh giá sức sản xuất của lợn nái f1 ♂ rừng x ♀ meishan ở lứa đẻ thứ 5 nuôi tại chi nhánh ncpt động thực vật bản địa

Đánh giá sức sản xuất lợn nái F1 ♂ Rừng x ♀ Meishan lứa đẻ thứ 5 tại Chi nhánh NCPT Động Thực Vật Bản Địa, phân tích hiệu quả chăn nuôi và chất lượng giống.

• Tác giả: Lương Phúc Thịnh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Phùng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Đánh giá sức sản xuất của lợn nái F1 (♂ Rừng x ♀ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 tại Chi nhánh Nghiên cứu và Phát triển Động Thực Vật Bản Địa
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Ưu thế lai và vấn đề sử dụng lợn nái trong chăn nuôi lợn thương phẩm
• 2.3. Đặc điểm sinh lý sinh dục và sinh sản của lợn nái
• 2.3.1. Tuổi thành thục về tính
• 2.3.2. Đặc điểm sinh lý nái hậu bị
• 2.3.3. Chu kỳ động dục của lợn nái
• 2.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến năng suất của lợn nái
• 2.4.1. Giống
• 2.4.2. Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng
• 2.4.2.1. Ảnh hưởng của protein
• 2.4.2.2. Ảnh hưởng của năng lượng
• 2.4.2.3. Ảnh hưởng của khoáng chất
• 2.4.2.4. Ảnh hưởng của khoáng vi lượng (Cu, Fe, Zn…)
• 2.4.2.5. Ảnh hưởng của Vitamin
• 2.4.3. Ảnh hưởng số trứng rụng
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các tiêu chí theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi các số liệu
• 3.4.3. Phương pháp sử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả thực hiện chuyên đề nghiên cứu
• 4.4. Kết quả nghiên cứu về số lượng lợn con đẻ ra của lợn nái F1 (♂ rừng x ♀Meishan)
• 4.5. Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ nuôi sống lợn con của lợn nái F1(Đực rừng x Meishan) ở lứa đẻ thứ 5
• 4.6. Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng tích lũy của lợn con
• 4.7. Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng tương đối của lợn con (%)
• 4.8. Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng tuyệt đối của lợn con
• 4.9. Kết quả nghiên cứu về tình hình mắc bệnh của lợn con
• 4.10. Kết quả nghiên cứu về tiêu tốn thức ăn/kg lợn con cai sữa
• 4.11. Kết quả nghiên cứu về tiêu tốn thức ăn/kg lợn con cai sữa đến 56 ngày tuổi
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung

Nghiên cứu về sức sản xuất lợn nái F1 (♂ Rừng x ♀ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 tại Chi nhánh NCPT Động Thực Vật Bản Địa là một chủ đề quan trọng trong ngành chăn nuôi. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá khả năng sinh sản và năng suất của giống lợn này, từ đó cung cấp thông tin hữu ích cho người chăn nuôi. Việc lai tạo giữa lợn Rừng và lợn Meishan không chỉ nhằm nâng cao năng suất mà còn bảo tồn các giống lợn quý hiếm. Theo nghiên cứu, lợn nái F1 có khả năng sinh sản tốt, với số lượng con đẻ ra cao và tỷ lệ nuôi sống lợn con cũng được cải thiện. Điều này cho thấy tiềm năng của giống lợn này trong việc đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá sức sản xuất lợn nái F1 (♂ Rừng x ♀ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5. Nghiên cứu sẽ tập trung vào các chỉ tiêu như số lượng lợn con đẻ ra, tỷ lệ nuôi sống và khả năng sinh trưởng của lợn con. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng giống lợn này trong sản xuất quy mô lớn. Đặc biệt, việc đánh giá này sẽ giúp người chăn nuôi có cái nhìn rõ hơn về hiệu quả kinh tế và kỹ thuật trong việc nuôi dưỡng lợn nái F1.

II. Tổng quan nghiên cứu

Trong phần tổng quan, nghiên cứu đã chỉ ra rằng lợn nái F1 có nhiều ưu điểm vượt trội so với các giống lợn khác. Việc sử dụng lợn Rừng và lợn Meishan trong lai tạo không chỉ giúp tăng cường sức sản xuất mà còn cải thiện chất lượng thịt. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng lợn Meishan có khả năng sinh sản cao và lợn Rừng có sức đề kháng tốt. Sự kết hợp này tạo ra những con lợn con khỏe mạnh, có khả năng sinh trưởng nhanh và tỷ lệ nuôi sống cao. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh nhu cầu thịt lợn ngày càng tăng cao.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất

Năng suất của lợn nái phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, chế độ dinh dưỡng, và điều kiện chăm sóc. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng giống lợn khác nhau có năng suất sinh sản khác nhau. Chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất. Việc cung cấp đầy đủ protein, năng lượng và khoáng chất là cần thiết để đảm bảo sức khỏe và khả năng sinh sản của lợn nái. Ngoài ra, điều kiện chăm sóc và quản lý cũng ảnh hưởng lớn đến năng suất của lợn nái.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy sức sản xuất lợn nái F1 (♂ Rừng x ♀ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 đạt được những chỉ tiêu khả quan. Số lượng lợn con đẻ ra trung bình cao hơn so với các giống lợn khác. Tỷ lệ nuôi sống lợn con cũng được cải thiện đáng kể, cho thấy khả năng sinh sản và chăm sóc của lợn nái F1 là rất tốt. Các chỉ tiêu sinh trưởng của lợn con cũng cho thấy sự phát triển mạnh mẽ, với khối lượng lợn con tăng nhanh trong giai đoạn đầu đời. Điều này chứng tỏ rằng giống lợn này có tiềm năng lớn trong ngành chăn nuôi.

3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế

Việc áp dụng giống lợn nái F1 (♂ Rừng x ♀ Meishan) không chỉ mang lại lợi ích về mặt sản xuất mà còn có ý nghĩa kinh tế lớn. Với số lượng lợn con đẻ ra cao và tỷ lệ nuôi sống tốt, người chăn nuôi có thể thu được lợi nhuận cao hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc đầu tư vào giống lợn này là hợp lý, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho các trang trại chăn nuôi. Điều này khẳng định rằng giống lợn F1 là một lựa chọn tiềm năng cho ngành chăn nuôi lợn hiện nay.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp, chăn nuôi lợn giữ vai trò chủ lực trong việc cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu. Bên cạnh các giống lợn ngoại năng suất cao phục vụ chăn nuôi công nghiệp, các giống lợn bản địa và lợn rừng ngày càng được thị trường ưa chuộng nhờ chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc. Tuy nhiên, các giống lợn quý và lợn rừng thuần chủng thường có nhược điểm: sinh trưởng chậm, tầm vóc nhỏ, tiêu tốn thức ăn cao và năng suất sinh sản thấp. Để khắc phục những hạn chế này mà vẫn duy trì được phẩm chất thịt đặc sản, phương pháp lai giống giữa lợn đực Rừng và lợn nái ngoại có khả năng sinh sản vượt trội đã được áp dụng.

Giống lợn Meishan (nguồn gốc Trung Quốc) được biết đến là giống lợn có khả năng sinh sản cao, thành thục tính dục sớm và kháng bệnh tốt. Việc sử dụng lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) làm nái nền để phối với đực Rừng nhằm tạo con lai thương phẩm được kỳ vọng sẽ khai thác triệt để ưu thế lai, gia tăng số con sơ sinh/lứa và nâng cao hiệu quả kinh tế. Khóa luận "Đánh giá sức sản xuất của lợn nái lai F1 ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 tại Chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa" do sinh viên Lương Phúc Thịnh thực hiện nhằm cung cấp dữ liệu khoa học về khả năng sản xuất ở giai đoạn thành thục ổn định của dòng nái lai này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá sức sản xuất của đàn lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5, làm cơ sở khoa học đánh giá sức sinh sản trước khi triển khai áp dụng ở quy mô sản xuất lớn tại địa phương.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá các chỉ tiêu khả năng sinh sản của lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5.
   • Đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng và tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con sinh ra từ lợn nái $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 và đàn lợn con theo mẹ cho đến 56 ngày tuổi.
• Phạm vi nghiên cứu: Đánh giá khả năng sinh sản, tỷ lệ nuôi sống, sức sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối và hiệu quả sử dụng thức ăn.
• Địa điểm thực hiện: Trại chăn nuôi lợn của Chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa – Công ty Khai khoáng miền núi, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian tiến hành: Từ ngày 18/05/2019 đến ngày 25/11/2019.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên hệ thống lý thuyết về di truyền học số lượng, hiện tượng ưu thế lai và sinh lý sinh sản gia súc:

• Khung lý thuyết về ưu thế lai: Lai kinh tế giữa các dòng/giống khác nhau nhằm khai thác sức sống cao, khả năng chống chịu kham khổ và năng suất sinh sản vượt trội ở thế hệ con lai so với dạng bố mẹ thuần.
• Sinh lý sinh sản lợn nái: Chu kỳ động dục trung bình 21 ngày (dao động 18–24 ngày), chia làm 4 giai đoạn (trước động dục, động dục, sau động dục, yên tĩnh); sự biến thiên của các hormone sinh dục (oestrogen, progesterone, prolactin, FSH, LH); thời điểm rụng trứng (40–48 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng chịu đực) và thời điểm phối giống tối ưu (sau 24–36 giờ kể từ khi xuất hiện phản xạ "mê ì").
• Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất nái: Yếu tố di truyền giống, chế độ dinh dưỡng (nhu cầu protein 14% ở kỳ chửa và 16% ở kỳ nuôi con theo TCVN 1994; cân bằng khoáng Ca, P, Fe, Zn, Cu và các vitamin A, D, E, B1, C), số trứng rụng, tỷ lệ thụ tinh, lứa đẻ và kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được triển khai:

• Phương pháp bố trí thí nghiệm: Bố trí theo phương pháp phân lô so sánh trong cùng điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng, thức ăn và vệ sinh thú y.
  • Lô thí nghiệm: 7 ổ đẻ lứa thứ 5 của lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan).
  • Lô đối chứng: 7 ổ đẻ lứa thứ 5 của lợn nái lai địa phương.
• Quy trình kỹ thuật nuôi dưỡng áp dụng:
  • Giai đoạn nái chửa: Chia 2 kỳ (kỳ I: ngày 1–84, khẩu phần 0,8–1,0 kg thức ăn tinh nấu chín + 1,5–2,0 kg thức ăn xanh; kỳ II: ngày 85 đến trước đẻ 1 tuần, khẩu phần 1,5–2,5 kg thức ăn tinh + 1,5–2,0 kg thức ăn xanh).
  • Giai đoạn nái nuôi con: 1,5–2,5 kg thức ăn tinh + 2,0–3,0 kg thân cây chuối băm nhỏ/ngày; hỗ trợ quả đu đủ nấu chín cho nái tiết sữa kém.
  • Giai đoạn nái chờ phối: Ngày cai sữa nhịn ăn; ngày thứ 2 cho ăn 0,25 kg thức ăn tinh; từ ngày thứ 3 đến khi phối cho ăn 1,5 kg thức ăn tinh + 2,0 kg rau xanh; ngày phối cho ăn 0,6 kg tinh + 2,0 kg rau xanh; tiêm 4 ml vitamin ADE/con.
  • Lợn con: Úm đèn hồng ngoại (175–250W), tập ăn sớm, cai sữa ở 35–42 ngày tuổi.
• Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:
  • Khả năng sinh sản: Số con đẻ ra/lứa, số con sơ sinh sống để lại nuôi, số con sống đến 21 ngày, số con cai sữa, số con sống đến 56 ngày tuổi, tỷ lệ nuôi sống (%).
  • Khả năng sinh trưởng lợn con: Cân khối lượng cá thể tại các mốc sơ sinh, 21 ngày, 42 ngày (cai sữa) và 56 ngày tuổi. Tính sinh trưởng tuyệt đối $A = (W_1 - W_0)/(t_1 - t_0)$ (g/con/ngày) và sinh trưởng tương đối $R = [(W_1 - W_0) / ((W_1 + W_0)/2)] \times 100$ (%).
  • Tiêu tốn và chi phí thức ăn: Tính cho 1 kg lợn con cai sữa và 1 kg tăng khối lượng từ cai sữa đến 56 ngày tuổi.
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng các công thức thống kê sinh học theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện và cs (2002), tính số trung bình cộng ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($Sd$ hoặc $S_x$), sai số trung bình ($m_x$) và hệ số biến dị ($Cv%$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc bảo tồn nguồn gen bản địa kết hợp nâng cao năng suất qua con lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan). Xác định rõ 2 mục tiêu cụ thể, ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung tư liệu nghiên cứu sinh sản lợn lai và ý nghĩa thực tiễn đối với công tác tổ chức chăn nuôi tại các trang trại miền núi.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Tổng hợp cơ sở lý luận về hiện tượng ưu thế lai; phân tích chi tiết cơ chế sinh lý động dục, điều hòa nội tiết và các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lợn nái (dinh dưỡng khoáng, vitamin, protein, kỹ thuật phối giống kép). Điểm luận tình hình nghiên cứu lợn Meishan, dòng lợn VCN-MS15, dòng PIC và các tổ hợp lợn rừng lai tại Việt Nam cũng như trên thế giới (Mỹ, Trung Quốc, Thái Lan, châu Âu).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định rõ đối tượng khảo sát tại Trại chăn nuôi Chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa (Phú Lương, Thái Nguyên) trong 6 tháng (18/05/2019 – 25/11/2019). Mô tả chi tiết phương pháp phân lô so sánh giữa 7 ổ đẻ nái lai $F_1$ và 7 ổ đẻ nái lai địa phương; chuẩn hóa quy trình chăm sóc qua các kỳ chửa, đẻ, nuôi con, chờ phối và công thức toán học tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng, tiêu tốn thức ăn và xử lý thống kê.

Phần 4: Kết quả và biện luận

Trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm thu thập được qua hai nhóm nội dung chính:

1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất

• Công tác chăn nuôi: Trực tiếp tham gia quản lý, nuôi dưỡng 20 lợn nái chửa, đẻ và nuôi con; thực hiện quy trình cai sữa cho 16 đàn với 150 lợn con.
• Công tác thú y: Tiêm phòng an toàn 100% cho đàn vật nuôi (293 lượt vắc xin dịch tả, 26 lượt vắc xin Farrowsure B). Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đạt hiệu quả cao: điều trị bệnh tiêu hóa (tiêu chảy, phân trắng) khỏi 96/106 con (đạt 90,57%); bệnh hô hấp khỏi 27/30 con (đạt 90,00%); bệnh ký sinh trùng khỏi 12/12 con (đạt 100,00%).
• Công tác khác: Trồng $30\text{ m}^2$ rau sạch, chăm sóc $1000\text{ m}^2$ vùng trồng thức ăn thô xanh, chăm sóc $100\text{ m}^2$ vườn cây thuốc nam và sửa chữa hệ thống cấp thoát nước, chuồng trại.

2. Kết quả thực hiện chuyên đề nghiên cứu

• Năng suất sinh sản: Lợn nái $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) lứa 5 đạt số con đẻ ra/lứa là 7,71 con; số con sống giữ lại nuôi là 7,57 con; sống đến 21 ngày đạt 7,57 con; sống đến khi cai sữa đạt 7,43 con và sống đến 56 ngày đạt 7,14 con. Các chỉ tiêu này đều cao hơn lô nái lai địa phương đối chứng (lần lượt là 7,43; 7,14; 6,71; 6,57 và 6,43 con/lứa).
• Tỷ lệ nuôi sống của đàn con: Trong tổng số 54 lợn con sinh ra ở 7 ổ đẻ lô thí nghiệm, số con giữ lại nuôi là 53 con (đạt 98,15%). Tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày tuổi đạt 100%; đến khi cai sữa 42 ngày tuổi đạt 98,11% (52 con) và đến 56 ngày tuổi đạt 94,34% (50 con). Tỷ lệ này vượt trội so với đối chứng (đạt tương ứng 94,00%; 92,00% và 90,00%).
• Khối lượng và sinh trưởng tích lũy: Khối lượng sơ sinh bình quân của lợn con lai đạt $1,13\text{ kg/con}$; lúc 21 ngày tuổi đạt $3,08\text{ kg/con}$; lúc 42 ngày tuổi đạt $3,99\text{ kg/con}$ và lúc 56 ngày tuổi đạt $4,67\text{ kg/con}$. So với lợn con của nái lai địa phương (khối lượng tương ứng là $0,80\text{ kg}$; $2,38\text{ kg}$; $3,59\text{ kg}$; $4,03\text{ kg}$), lợn con lai từ nái $F_1$ có khối lượng 56 ngày tuổi cao hơn 15,79% (đạt 115,79% so với đối chứng).
• Đánh giá tính ổn định qua lứa đẻ: So sánh với dữ liệu lứa đẻ thứ 4 trước đó của cùng đơn vị (đẻ ra 8,63 con/lứa; cai sữa 7,63 con/lứa; tỷ lệ nuôi sống đến 56 ngày đạt 90,91%), kết quả ở lứa thứ 5 khẳng định lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) duy trì được sức sản xuất ổn định và khả năng tiết sữa nuôi con tốt.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về năng suất sinh sản của nái lai $F_1$ lứa 5 và đề xuất tiếp tục theo dõi sức sản xuất ở các lứa đẻ tiếp theo để hoàn thiện quy trình chăn nuôi thương phẩm.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm tổng hợp

Nhóm chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị	Lô thí nghiệm: Nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan)	Lô đối chứng: Nái lai địa phương	So sánh tương đối (%)
Quy mô theo dõi	Ổ đẻ	7	7	-
Số lợn con đẻ ra/lứa	con	$7,71 \pm 1,89$	$7,43 \pm 1,27$	103,77
Số lợn con sống giữ nuôi/lứa	con	$7,57 \pm 1,90$	$7,14 \pm 1,77$	106,02
Số con sống đến 21 ngày	con	$7,57 \pm 1,90$	$6,71 \pm 1,70$	112,82
Số con sống lúc cai sữa (42 ngày)	con	$7,43 \pm 1,72$	$6,57 \pm 1,81$	113,09
Số con sống lúc 56 ngày	con	$7,14 \pm 1,72$	$6,43 \pm 1,99$	111,04
Tổng số lợn con sinh ra	con	54	52	-
Tỷ lệ sống sơ sinh chọn nuôi	%	98,15 (53 con)	96,15 (50 con)	-
Tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày	%	100,00 (53 con)	94,00 (47 con)	-
Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa	%	98,11 (52 con)	92,00 (46 con)	-
Tỷ lệ nuôi sống đến 56 ngày	%	94,34 (50 con)	90,00 (45 con)	-
Khối lượng qua các kỳ cân
Khối lượng sơ sinh	kg/con	$1,13 \pm 1,11$	$0,80 \pm 0,17$	141,25
Khối lượng lúc 21 ngày tuổi	kg/con	$3,08 \pm 0,62$	$2,38 \pm 0,78$	129,41
Khối lượng lúc cai sữa (42 ngày)	kg/con	$3,99 \pm 0,92$	$3,59 \pm 0,57$	111,14
Khối lượng lúc 56 ngày tuổi	kg/con	$4,67 \pm 0,87$	$4,03 \pm 0,57$	115,79

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật của tác giả

• Chăm sóc nái đẻ và hộ sinh: Do lợn nái mang máu lợn rừng có đặc tính dữ tợn khi sinh, công tác hộ lý cần thực hiện nhẹ nhàng sau khi nái đẻ xong để tránh kích động; chuẩn bị đầy đủ chuồng úm, đèn sưởi hồng ngoại và rơm lót trong 3 ngày đầu để chống rét cho lợn con.
• Kỹ thuật dinh dưỡng: Thực hiện nghiêm ngặt chế độ giảm ăn trước khi đẻ 1 tuần, nhịn ăn ngày cắn ổ; bổ sung đu đủ chín nấu cháo cho nái ít sữa và kiểm soát lượng thức ăn tinh kết hợp thức ăn thô xanh theo từng kỳ chửa.
• Phòng trừ dịch bệnh: Thực hiện đúng lịch phòng vắc xin dịch tả (ngày chửa 70 cho nái; 21 và 52 ngày tuổi cho lợn con), tẩy ký sinh trùng bằng Hanmectin (ngày chửa 100–105); áp dụng phác đồ kết hợp thuốc thú y với thảo mộc dân gian (dịch chiết lá khổ sâm hòa Trimoxazol và Chlorocid) trong điều trị tiêu chảy phân trắng.

Đóng góp của công trình

• Về mặt học thuật: Cung cấp hệ thống chỉ tiêu sinh học và sức sản xuất thực nghiệm của tổ hợp lai nái $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 – giai đoạn thành thục sinh sản ổn định.
• Về mặt thực tiễn: Khẳng định tính khả thi của việc sử dụng công thức lai nái nền Meishan với đực Rừng tại khu vực trung du miền núi phía Bắc, cho thấy con lai sinh trưởng tốt hơn và tỷ lệ nuôi sống cao hơn so với nái lai địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (Chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa tại Phú Lương, Thái Nguyên) trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 5/2019 đến tháng 11/2019). Dung lượng mẫu khảo sát chuyên sâu dừng lại ở 7 ổ đẻ lứa thứ 5 của mỗi lô so sánh.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục theo dõi và đánh giá sức sản xuất của đàn nái lai này ở các lứa đẻ cao hơn (từ lứa 6 đến lứa 8) nhằm xác định chu kỳ khai thác kinh tế tối ưu.
  • Mở rộng theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng giai đoạn nuôi thịt thương phẩm và đánh giá chất lượng thân thịt (tỷ lệ nạc, tỷ lệ mỡ, tỷ lệ móc hàm) của đời con lai $F_2$.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị ứng dụng cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên ngành Chăn nuôi, Thú y: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm phân lô so sánh, phương pháp thu thập chỉ tiêu sinh lý sinh sản lợn nái và cách thức xử lý số liệu thống kê sinh học theo Nguyễn Văn Thiện (2002).
• Cán bộ kỹ thuật và chủ trang trại chăn nuôi lợn rừng lai: Có thể áp dụng trực tiếp quy trình nuôi dưỡng định lượng cho nái chửa, nái đẻ, nái chờ phối cùng phác đồ phòng trị các bệnh thường gặp (phân trắng lợn con, tiêu chảy, viêm đường hô hấp, ký sinh trùng) đã được kiểm chứng thực tế với tỷ lệ khỏi bệnh trên 90%.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Năng suất sinh sản của lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 đạt bao nhiêu con/lứa?

Ở lứa đẻ thứ 5, lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) đạt số lợn con đẻ ra bình quân là $7,71 \pm 1,89\text{ con/lứa}$; số con còn sống giữ lại để nuôi là $7,57 \pm 1,90\text{ con/lứa}$; số con sống đến cai sữa đạt $7,43 \pm 1,72\text{ con/lứa}$ và sống đến 56 ngày tuổi đạt $7,14 \pm 1,72\text{ con/lứa}$.

2. Tốc độ tăng khối lượng của lợn con từ nái lai $F_1$ đạt được qua các giai đoạn như thế nào?

Khối lượng bình quân của lợn con qua các kỳ cân lần lượt là: sơ sinh đạt $1,13 \pm 1,11\text{ kg/con}$; lúc 21 ngày tuổi đạt $3,08 \pm 0,62\text{ kg/con}$; lúc 42 ngày tuổi (cai sữa) đạt $3,99 \pm 0,92\text{ kg/con}$ và lúc 56 ngày tuổi đạt $4,67 \pm 0,87\text{ kg/con}$ (cao hơn $15,79%$ so với lợn con của nái lai địa phương).

3. Tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con theo mẹ được ghi nhận ở mức nào?

Tỷ lệ sống của lợn con sơ sinh chọn nuôi đạt $98,15%$ (53/54 con). Tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày tuổi đạt $100,00%$; tỷ lệ nuôi sống đến khi cai sữa (42 ngày tuổi) đạt $98,11%$ (52 con) và đến 56 ngày tuổi đạt $94,34%$ (50 con).

4. Phác đồ điều trị bệnh phân trắng lợn con được tác giả sử dụng gồm những loại thuốc nào?

Phác đồ điều trị phân trắng gồm: buổi sáng cho uống Trimoxazol (3 viên/con/ngày) hòa cùng $3–5\text{ ml}$ dịch chiết nước lá khổ sâm, kết hợp tiêm Marfluquine ($1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng/ngày); buổi chiều cho uống Chlorocid (3 viên/con/ngày) hòa dịch chiết nước lá khổ sâm. Liệu trình điều trị kéo dài liên tục 3–5 ngày, đạt tỷ lệ khỏi bệnh $92,00%$ (69/75 con).

5. Chế độ dinh dưỡng cho lợn nái giai đoạn chờ phối được thiết lập ra sao?

Vào ngày cai sữa, lợn mẹ được cho nhịn ăn và hạn chế uống nước, tiêm $4\text{ ml}$ vitamin ADE; ngày thứ 2 cho ăn $0,25\text{ kg}$ thức ăn tinh; từ ngày thứ 3 đến khi động dục cho ăn $1,5\text{ kg}$ thức ăn tinh kết hợp $2\text{ kg}$ thân cây chuối hoặc cỏ voi; đến ngày phối giống giảm lượng thức ăn tinh xuống $0,6\text{ kg}$ kèm $2\text{ kg}$ thức ăn xanh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lương Phúc Thịnh đã đánh giá toàn diện các chỉ tiêu sức sản xuất của lợn nái lai $F_1$ ($\Male$ Rừng $\times$ $\Female$ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 tại Chi nhánh nghiên cứu và phát triển động thực vật bản địa tỉnh Thái Nguyên. Kết quả khẳng định nái lai $F_1$ sở hữu khả năng sinh sản ổn định (7,71 con đẻ ra/lứa), tỷ lệ nuôi sống đàn con cao (94,34% đến 56 ngày tuổi) và khối lượng sinh trưởng lợn con vượt trội so với nái lai địa phương. Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm và quy trình chăm sóc, thú y thiết thực phục vụ công tác phát triển chăn nuôi lợn đặc sản theo hướng bán hoang dã.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi lợn là một ngành chiếm vị trí quan trọng trong nền nông nghiệp nói chung và ngành chăn nuôi nói riêng. Với sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật ngành chăn nuôi lợn đã trở thành một nguồn cũng cấp thực phẩm quan trọng hàng đầu đáp ứng nhu cầu của con người và góp phần phát triển xã hội. Song song với đó các giống lợn quý hiếm vẫn cần được bảo tồn mà khả năng sản xuất, năng suất vẫn không giảm nhờ vào các giống lợn lai. Ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế với các giống lợn hiếm như phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, năng suất thấp, chất lượng giống chưa cao….

Các giống lợn quý cũng đang được bảo tồn và nhân giống như: lợn rừng, lợn Mường Khương…. Các giống lợn cho chất lượng thịt thơm ngon. Nhưng các giống lợn lại chậm lớn năng suất thấp tiêu tốn thức ăn cao nhờ đó con người đã lại tạo các giống lợn để đáp ứng như cầu thị yếu của con người. Giúp tăng số con sơ sinh mỗi ổ, tăng khả năng sinh trưởng, nâng cao khả năng sinh sản… Để tạo được tổ hợp lai tốt đáp ứng nhu cầu thị trường và có thể nhân giống tăng khả năng sản xuất của các giống lợn quý như lợn rừng.

Chính vì vậy để góp phần tăng năng suất và khả năng sinh sản của giống lợn trong ngành chăn nuôi nên đã nhập giống lợn Meishan có khả sinh trưởng tốt, đẻ nhiều, mau lớn, khả năng kháng bệnh cao… Để lai với giống lợn rừng tạo con lai F1 sử dụng làm cái nền trong chăn nuôi các giống lợn hiếm. Đồng thời bổ sung các tài liệu nghiên cứu về lĩnh vực sinh sản của giống lợn nái lai. Để đáp ứng yêu cầu trên thì việc nghiên cứu: “Đánh giá sức sản xuất của lợn nái F1 (♂ rừng x ♀ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 nuôi tại Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa’’ là cần thiết. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài  Mục tiêu tổng quát Đánh giá được sức sản xuất của đàn lợn nái lai F1(♂ rừng x ♀ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5, là cơ sở đánh giá sức sinh sản của dòng nái lai này trước khi áp dụng cho quy mô sản xuất lớn trên địa bàn khu vực.

 Mục tiêu cụ thể - Đánh giá khả năng sinh sản của lợn nái F1(♂ rừng x ♀ Meishan) ở lứa đẻ thứ 5 - Đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng của lợn con của lợn nái F1(♂ rừng x ♀ Meishan). Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu là tư liệu khoa học về khả năng sản xuất của nái F1(♂ rừng x ♀ Meishan) lứa đẻ thứ 5, phục vụ cho nghiên cứu, học tập giảng viên và sinh viên trong chăn nuôi. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả là cơ sở quan trọng giúp trang trại và người chăn nuôi hiểu rõ và có các biện pháp chăn nuôi phù hợp giúp nâng cao khả năng sinh sản, năng suất trong chăn nuôi nái F1(♂ rừng x ♀ Meishan) lứa thứ 5.

Giúp sinh viên nắm bắt được nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm trong chăn nuôi. Giúp sinh viên nâng cao kỹ năng thực tiễn và kiến thức. m 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học 2.

Ưu thế lai và vấn đề sử dụng lợn nái trong chăn nuôi lợn thương phẩm Lai giống là phương pháp nhân giống bằng cách cho con đực giống và cái giống thuộc 2 quần thể khác nhau phối giống nhau. Hai quần thể này có thể là 2 dòng, hai giống khác nhau, do vậy đời con không còn là dòng, giống thuần mà là con lai giữa 2 dòng, giống khởi đầu là bố mẹ chúng. Ví dụ: cho đực Landrace phối giống với lợn Móng Cái, đời con là Landrace x Móng Cái (Đặng Vũ Bình, 2000) [1]. Lại giống là cho phối các gia súc từ các giống khác nhau.

Người chăn nuôi sử dụng lai giống để có ưu thế lai và tổng hợp các đặc tính từ các giống. Các con lai thường có sức sống cao hơn, khỏe hơn, chịu được kham khổ và cho năng suất cao hơn đời bố mẹ. Thực tế chúng ta cần lưu ý một số vấn đề sau để đánh giá khả năng sản xuất của vật nuôi: - Mục đích sản xuất của cơ sở chăn nuôi - Cơ sở hạ tầng điều kiện phục vụ sản xuất - Thức ăn định dưỡng cho vật nuôi - Tình trạng sức khỏe vật nuôi - Khả năng quản lý, trình độ kỹ thuật thú y chăn sóc vệ sinh. Từ các yếu tố trên mà người chăn nuôi quyết định phương pháp năng cao khả năng sản xuất bằng con đường chọn lọc, lai tạo, hay thay đổi điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng.

m 4  Đặc điểm sinh lý sinh dục và sinh sản của lợn nái - Tuổi thành thục về tính Tuổi thành thục về tính là tuổi con vật có phản xạ sinh dục và khả năng sinh sản. Con vật đến tuổi thành thục có đặc điểm sau: Bộ máy sinh dục đã phát triển tương đối hoàn chỉnh. Con cái rụng trứng lần đầu, con đực sản sinh tinh trùng, tinh trùng gặp trứng có khả năng thụ tinh. Các đặc điểm bộ phận thứ cấp phát triển Các biểu hiện động dục xuất hiện - Đặc điểm sinh lý nái hậu bị Sau khi thành thục về tính như đã nói trên lợn nái hậu bị vẫn tiếp tục phát triển thành thục về thể vóc.

Trong suốt thời gian động dục lợn thường giảm ăn so với bình thường. Thời gian động dục từ trung bình 21 ngày. Các yếu tố ảnh hưởng đến động dục như : giống, chế độ dinh dưỡng… - Chu kỳ động dục của lợn nái Chu kỳ động dục của lợn nái bình quân 21 ngày (18 - 24 ngày). Một chu kỳ động dục lợn nái thường chia làm 4 giai đoạn: giai đoạn trước động dục, giai đoạn động dục, giai đoạn sau động dục và giai đoạn yên tĩnh (Trần Văn Phùng và cs) [7].

+ Giai đoạn trước động dục thường kéo dài 1 đến 2 ngày và được tính từ khi thể vàng của lần đầu động dục trước tiêu biến đến lần động dục tiếp theo. + Giai đoạn động dục kéo dài từ ngày thứ 2 - 4 tuỳ vào giống lợn gồm 3 kỳ nhỏ là hưng phấn, chịu đực và hết chịu đực. + Giai đoạn sau động dục là giai đoạn từ ngày 3 - 4 tiếp theo của động dục + Giai đoạn yên tĩnh Từ đặc điểm động dục trên đây của lợn nái, chúng ta có thể xác định thời điểm phối tinh thích hợp cho chúng. Biểu hiện của chu kỳ động dục: Khi m 5 động dục lợn nái biểu hiện không yên tĩnh: Kêu la, phá chuồng, tìm đực.

Nếu ta ấn tay lên lưng thì nó đứng yên, đuôi cong lên thích giao phối. Nhưng cũng có lợn nái biểu hiện động dục không rõ nét. Đối với những trường hợp này phải theo dõi để quyết định thời điểm phối thích hợp. Hoặc dùng lợn đực thí tình hay sử dụng con đực để phát hiện thời điểm phối thích hợp, tránh nhỡ thời điểm phối giống, để nâng cao khả năng sinh sản.

Qua hình biểu diễn các hàm lượng hormone ở dưới đây cho chúng ta thấy sự thay đổi của các hormone khác nhau qua các ngày trong chu kỳ động dục của lợn nái. Trong thời kì động dục, hàm lượng hormone của lợn nái thay đổi, oestrogen tăng mạnh từ ngày thứ 10 và cao nhất ở ngày 20 - 1 = 21 (29 = 30 pg/ml trong huyết thanh), sau đó giảm dần mạch tử cung thay đổi và đột nhiên tăng cao ở ngày 15 (6ng/ml), trong khi bình thường tỷ lệ này 0,3 - 0,5 ng/ml. Hormone progesterone tăng tiết từ ngày 1 đến 13 (32 ng/ml) trong huyết thanh và giảm dần và xuống tỷ lệ thấp nhất ở ngày thứ 20, chỉ còn 0,8 - 1 ng/ml. Hàm lượng prolactin huyết thanh thay đổi liên tục từ ngày 13 đến ngày thứ 5 sau chu kỳ động dục biến động lên đến 15 ng/ml và sau 1 ngày xuống lại 1,5 - 1,8 ng/ml cứ thay đổi lên xuống theo chu kỳ 2 - 3 ngày nhưng ở ngày đầu chu kỳ từ 2 - 13 có hàm lượng thấp 1,8 ng/ml.

FSH và LH thay đổi và khi động dục tỷ lệ FSH/LH = 1/3. Sau khi phối tinh được 15 phút, tinh trùng vận động đến tử cung lợn nái, sau 1 - 2 giờ tinh trùng sẽ vận chuyển đến vị trí thụ tinh thích hợp (1/3 phía trên của ống dẫn trứng). Thời gian sống của tinh trùng trong đường sinh dục của con cái khoảng 12 - 20 giờ. Số tinh trùng cần cho lần phối tinh để có tỷ lệ thụ thai cao là 3 tỷ.

Tế bào trứng sau khi xuất hiện triệu chứng động dục đầu tiên khoảng 40 - 48 giờ. thì tế bào trứng bắt đầu rụng (cuối giai đoạn T1, đầu T2) lúc lợn cái biểu hiện “mê ì”. Thời gian rụng trứng của lợn nái kéo dài 8 - 12 giờ. Sau khi trứng rụng xuống loa kèn chúng theo ống di chuyển đến vị trí thụ tinh thích hợp mất khoảng 1 - 2 giờ tương ứng m 6 sau 24 - 36 giờ kể từ xuất hiện hiện tượng chịu đực (Hoàng Toàn Thắng, Cao Văn, 2006) [12].

Số lượng tế bào rụng trong 1 chu kỳ động dục phụ thuộc vào giống, tuổi và chế độ dinh dưỡng, chăm sóc. Qua một số nghiên cứu cho biết, lợn nái Móng Cái có 15 - 30 tế bào. Số lượng tế bào rụng phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng. Vì vậy, người ta thường tăng cường nuôi dưỡng lợn nái trước khi phối giống để tăng số tế bào trứng rụng nhưng đến lúc gần động dục cho giảm tiêu chuẩn ăn (Kiều Minh Lực, 1976) [4].

Trong thực tế sản xuất để xác định thời điểm phối tinh thích hợp, thì khi lợn nái động dục phải tăng cường theo dõi để biết giờ xuất hiện triệu chứng động dục đầu tiên, vì vậy cần theo dõi ngày 2 lần (sáng sớm và chiều tối). Thời gian kéo dài động dục của lợn là 3 - 5 ngày tùy theo giống, thời gian phối thích hợp là cuối ngày thứ 2, đầu ngày thứ 3. Thời gian này lợn nái biểu hiện động dục cao độ nhất: “mê ì”, âm hộ chuyển từ màu đỏ hồng (cà chua chín) sang màu thâm tái (màu mận chín), lợn có thể ít ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn, thích nhảy lên lưng con khác, nếu ta ấn mạnh vào vùng hông khum của lợn thì thấy lợn đứng yên, cong đuôi và thích giao phối. Đây là thời điểm phối tinh thích hợp nhất cho lợn nái.

Chu kỳ động dụng phụ thuộc các yếu tố: + Giống lợn khác nhau có chu kỳ động dục khác nhau như lợn Ỉ từ 19- 21 ngày, lợn Móng Cái 18 - 25 ngày.