Đánh Giá Khả Năng Sinh Trưởng Của Lợn Rừng Lai Nuôi Tại Huyện Ngân Sơn, Tỉnh Bắc Kạn

Luận văn phân tích khả năng sinh trưởng của lợn rừng lai tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, cung cấp thông tin hữu ích cho chăn nuôi.

• Tác giả: Ngô Thị Phượng
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Đình Thắm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Sinh Trưởng Của Lợn Rừng Lai Nuôi Tại Huyện Ngân Sơn, Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện địa hình, đất đai
• 1.1.1.3. Giao thông
• 1.1.1.4. Đặc điểm khí hậu, thủy văn
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Dân cư, lao động
• 1.1.2.2. Cơ cấu kinh tế
• 1.1.2.3. Cơ sở hạ tầng
• 1.1.2.4. Đời sống văn hóa
• 1.1.3. Cơ cấu tổ chức của trại
• 1.1.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại
• 1.1.5. Nhiệm vụ chính của trại chăn nuôi
• 1.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp
• 1.2.1. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.2.2. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.2.3. Tình hình sản xuất ngành lâm nghiệp
• 1.2.4. Nhận xét chung
• 1.3. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất
• 1.3.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 1.3.2. Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng
• 1.3.3. Chẩn đoán và điều trị bệnh
• 1.3.4. Biện pháp thực hiện
• 1.3.5. Kết quả phục vụ sản xuất
• 1.3.6. Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn
• 1.3.7. Kết luận và đề nghị
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.1.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.1.1. Cơ sở khoa học của việc cho lai tạo giữa lợn đực rừng và lợn nái địa phương
• 2.1.1.2. Giới thiệu giống lợn rừng Thái Lan
• 2.1.1.3. Giới thiệu giống lợn địa phương nuôi tại miền núi phía Bắc Việt Nam
• 2.1.1.4. Đặc điểm sinh trưởng của lợn lai (♂ rừng Thái Lan ×♀ địa phương Ngân Sơn)
• 2.1.1.5. Đặc điểm sinh trưởng của lợn
• 2.1.2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.1.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.1.2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.2.3.2. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.2.3.3. Phương pháp xử lí số liệu
• 2.3. Kết quả và thảo luận
• 2.3.1. Sinh trưởng tích lũy của lợn thí nghiệm
• 2.3.2. Sinh trưởng tương đối và tuyệt đối của lợn thí nghiệm
• 2.3.3. Khả năng tiêu thụ thức ăn trên ngày của lợn thí nghiệm
• 2.3.4. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng và chi phí thức ăn/khối lượng lợn thí nghiệm
• 2.3.5. Kết quả khảo sát năng suất thịt lợn
• 2.3.6. Kết luận và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Khả Năng Sinh Trưởng Lợn Rừng Lai

Nghiên cứu về khả năng sinh trưởng lợn rừng lai tại Bắc Kạn là một lĩnh vực quan trọng trong ngành chăn nuôi. Việc đánh giá này giúp xác định tiềm năng phát triển của giống lợn lai, từ đó đưa ra các giải pháp chăn nuôi hiệu quả, phù hợp với điều kiện địa phương. Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn góp phần bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm của lợn rừng. Khóa luận tốt nghiệp của Ngô Thị Phượng đã đi sâu vào đánh giá khả năng sinh trưởng của lợn rừng lai nuôi tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, cung cấp những thông tin hữu ích cho người chăn nuôi và các nhà quản lý. Nghiên cứu này tập trung vào các chỉ tiêu sinh trưởng, khả năng tiêu thụ thức ăn và năng suất thịt của lợn lai, từ đó đưa ra những khuyến nghị về kỹ thuật chăn nuôi phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của việc đánh giá sinh trưởng lợn rừng lai

Việc đánh giá sinh trưởng lợn rừng lai có vai trò then chốt trong việc cải thiện năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Nó giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của lợn, từ đó điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và quản lý phù hợp. Đánh giá này cũng là cơ sở để chọn lọc và nhân giống những cá thể có tiềm năng sinh trưởng tốt, góp phần nâng cao chất lượng đàn lợn. Ngoài ra, việc đánh giá còn giúp người chăn nuôi nắm bắt được tình hình phát triển của lợn, từ đó có những biện pháp can thiệp kịp thời khi có vấn đề xảy ra.

1.2. Giới thiệu về giống lợn rừng lai Bắc Kạn

Giống lợn rừng lai Bắc Kạn là kết quả của quá trình lai tạo giữa lợn đực rừng và lợn nái địa phương. Giống lợn này có nhiều ưu điểm như khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, sức đề kháng cao và chất lượng thịt thơm ngon. Tuy nhiên, năng suất sinh trưởng của giống lợn này vẫn còn hạn chế so với các giống lợn công nghiệp. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá khả năng sinh trưởng của lợn rừng lai là rất cần thiết để tìm ra các giải pháp cải thiện năng suất và hiệu quả chăn nuôi.

II. Thách Thức Trong Chăn Nuôi Lợn Rừng Lai Tại Bắc Kạn

Chăn nuôi lợn rừng lai tại Bắc Kạn đối mặt với nhiều thách thức, từ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đến kỹ thuật chăn nuôi còn hạn chế. Khí hậu lạnh giá vào mùa đông và nóng ẩm vào mùa hè ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh trưởng của lợn. Địa hình đồi núi gây khó khăn cho việc xây dựng chuồng trại và vận chuyển thức ăn. Bên cạnh đó, kiến thức và kinh nghiệm chăn nuôi của người dân còn hạn chế, dẫn đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi chưa cao. Theo Ngô Thị Phượng, việc tiếp cận khoa học kỹ thuật và ứng dụng vào sản xuất còn chậm, gây ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn rừng lai tại địa phương.

2.1. Ảnh hưởng của khí hậu đến sinh trưởng lợn rừng lai

Khí hậu có ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng lợn rừng lai. Mùa đông lạnh giá làm tăng nhu cầu năng lượng của lợn để duy trì thân nhiệt, dẫn đến giảm khả năng tăng trọng. Mùa hè nóng ẩm tạo điều kiện cho các bệnh truyền nhiễm phát triển, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của lợn. Do đó, việc xây dựng chuồng trại phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương và áp dụng các biện pháp phòng bệnh là rất quan trọng để đảm bảo sinh trưởng tốt cho lợn.

2.2. Hạn chế về kỹ thuật trong chăn nuôi lợn rừng lai

Kỹ thuật chăn nuôi lợn rừng lai còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc cung cấp dinh dưỡng và quản lý sức khỏe. Chế độ dinh dưỡng chưa cân đối, thiếu các vitamin và khoáng chất cần thiết, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển của lợn. Việc phòng bệnh và điều trị bệnh còn chậm trễ, dẫn đến thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Do đó, cần tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi cho người dân để nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn rừng lai.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chi Tiết Sinh Trưởng Lợn Rừng Lai

Để đánh giá chính xác sinh trưởng lợn rừng lai, cần áp dụng các phương pháp khoa học và khách quan. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm trọng lượng, chiều dài thân, vòng ngực và lượng thức ăn tiêu thụ. Việc theo dõi định kỳ và ghi chép đầy đủ các số liệu là rất quan trọng để phân tích và đánh giá khả năng sinh trưởng của lợn. Ngoài ra, cần so sánh sinh trưởng của lợn lai với các giống lợn khác để đánh giá ưu nhược điểm và tiềm năng phát triển. Theo khóa luận của Ngô Thị Phượng, việc sử dụng phương pháp thí nghiệm đối chứng là một cách hiệu quả để đánh giá sinh trưởng của lợn trong điều kiện chăn nuôi khác nhau.

3.1. Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng quan trọng

Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng quan trọng bao gồm: trọng lượng cơ thể (đánh giá sự phát triển về khối lượng), chiều cao vai (đánh giá sự phát triển chiều cao), vòng ngực (đánh giá sự phát triển bề ngang), và tốc độ tăng trưởng hàng ngày (ADG - Average Daily Gain) (đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn và tiềm năng sinh trưởng). Các chỉ số này cần được theo dõi định kỳ và so sánh với tiêu chuẩn của giống để đánh giá chính xác khả năng sinh trưởng của lợn.

3.2. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu sinh trưởng

Việc thu thập số liệu sinh trưởng cần được thực hiện một cách cẩn thận và chính xác. Cần sử dụng cân điện tử có độ chính xác cao để đo trọng lượng, thước dây để đo chiều dài thân và vòng ngực. Số liệu cần được ghi chép đầy đủ và chi tiết vào sổ sách hoặc phần mềm quản lý. Sau khi thu thập, số liệu cần được xử lý bằng các phương pháp thống kê để tính toán các chỉ số sinh trưởng và so sánh giữa các nhóm lợn khác nhau. Các phần mềm thống kê như SPSS hoặc Excel có thể được sử dụng để phân tích số liệu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Sinh Trưởng Lợn Rừng Lai Tại Bắc Kạn

Nghiên cứu của Ngô Thị Phượng đã đưa ra những kết quả quan trọng về sinh trưởng lợn rừng lai tại Bắc Kạn. Kết quả cho thấy khả năng sinh trưởng của lợn lai phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giống, chế độ dinh dưỡng và điều kiện chăn nuôi. Lợn lai có khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên của địa phương, nhưng cần được cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối để đạt được sinh trưởng tối ưu. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến có thể cải thiện đáng kể khả năng sinh trưởng của lợn lai.

4.1. Phân tích tăng trưởng tích lũy của lợn rừng lai

Phân tích tăng trưởng tích lũy cho thấy lợn rừng lai có tốc độ tăng trưởng nhanh trong giai đoạn đầu, sau đó chậm dần. Điều này cho thấy cần tập trung vào việc cung cấp dinh dưỡng đầy đủ trong giai đoạn đầu để tối ưu hóa khả năng sinh trưởng. Biểu đồ tăng trưởng tích lũy cũng giúp xác định thời điểm lợn đạt trọng lượng xuất chuồng, từ đó lên kế hoạch chăn nuôi phù hợp.

4.2. So sánh sinh trưởng tương đối và tuyệt đối

So sánh sinh trưởng tương đối (tỷ lệ tăng trưởng so với trọng lượng ban đầu) và tuyệt đối (lượng tăng trưởng thực tế) giúp đánh giá hiệu quả chăn nuôi ở các giai đoạn khác nhau. Sinh trưởng tương đối thường cao trong giai đoạn đầu, trong khi sinh trưởng tuyệt đối tăng dần theo thời gian. Việc so sánh hai chỉ số này giúp người chăn nuôi điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và quản lý phù hợp để đạt được sinh trưởng tối ưu.

V. Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Sinh Trưởng Lợn Rừng Lai

Để nâng cao khả năng sinh trưởng lợn rừng lai, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp về giống, dinh dưỡng và kỹ thuật chăn nuôi. Cần chọn lọc và nhân giống những cá thể có tiềm năng sinh trưởng tốt, cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối, và áp dụng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Ngoài ra, cần tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi cho người dân để nâng cao kiến thức và kinh nghiệm. Theo kinh nghiệm của nhiều trang trại, việc sử dụng thức ăn chất lượng cao và bổ sung các vitamin và khoáng chất cần thiết có thể cải thiện đáng kể khả năng sinh trưởng của lợn lai.

5.1. Cải thiện giống lợn rừng lai thông qua chọn lọc

Cải thiện giống lợn rừng lai thông qua chọn lọc là một giải pháp quan trọng để nâng cao khả năng sinh trưởng. Cần chọn lọc những cá thể có sinh trưởng nhanh, khả năng kháng bệnh tốt và chất lượng thịt cao để làm giống. Việc sử dụng các phương pháp chọn lọc hiện đại như chọn lọc dựa trên chỉ số di truyền (EBV - Estimated Breeding Value) có thể giúp tăng hiệu quả chọn lọc và cải thiện giống lợn rừng lai một cách bền vững.

5.2. Tối ưu hóa chế độ dinh dưỡng cho lợn rừng lai

Tối ưu hóa chế độ dinh dưỡng là yếu tố then chốt để nâng cao khả năng sinh trưởng lợn rừng lai. Cần cung cấp thức ăn đầy đủ về số lượng và cân đối về chất lượng, đảm bảo cung cấp đủ protein, năng lượng, vitamin và khoáng chất. Việc sử dụng thức ăn tự nhiên kết hợp với thức ăn công nghiệp có thể giúp giảm chi phí và cải thiện chất lượng thịt. Ngoài ra, cần chú ý đến việc cung cấp nước sạch và đầy đủ cho lợn.

VI. Hiệu Quả Kinh Tế Của Chăn Nuôi Lợn Rừng Lai Tại Bắc Kạn

Chăn nuôi lợn rừng lai tại Bắc Kạn mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể cho người dân địa phương. Giống lợn này có giá trị thương phẩm cao do chất lượng thịt thơm ngon và được người tiêu dùng ưa chuộng. Chi phí chăn nuôi thấp hơn so với các giống lợn công nghiệp do khả năng tận dụng thức ăn tự nhiên và sức đề kháng cao. Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa hiệu quả kinh tế, cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Theo các chuyên gia, việc xây dựng thương hiệu cho lợn rừng lai Bắc Kạn là một yếu tố quan trọng để tăng giá trị sản phẩm.

6.1. Phân tích chi phí và lợi nhuận trong chăn nuôi lợn rừng lai

Phân tích chi phí và lợi nhuận là cần thiết để đánh giá hiệu quả kinh tế của chăn nuôi lợn rừng lai. Chi phí bao gồm chi phí thức ăn, chi phí thuốc thú y, chi phí nhân công và chi phí khấu hao chuồng trại. Lợi nhuận được tính bằng doanh thu trừ đi chi phí. Việc phân tích này giúp người chăn nuôi xác định các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận và đưa ra các quyết định chăn nuôi hợp lý.

6.2. Tiềm năng phát triển thị trường cho lợn rừng lai Bắc Kạn

Lợn rừng lai Bắc Kạn có tiềm năng phát triển thị trường lớn do chất lượng thịt thơm ngon và được người tiêu dùng ưa chuộng. Thị trường tiêu thụ có thể mở rộng ra các thành phố lớn và các khu du lịch. Việc xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm là rất quan trọng để tăng khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường. Ngoài ra, cần chú ý đến việc đảm bảo chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học chuyên ngành Chăn nuôi Thú y của sinh viên Ngô Thị Phượng (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Phan Đình Thắm vào năm 2014) thực hiện đề tài: "Đánh giá khả năng sinh trưởng của lợn rừng lai nuôi tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn".

Về bối cảnh thực tiễn, chăn nuôi lợn giữ vị trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, cung cấp nguồn thực phẩm nạc, sản phẩm phụ (da, mỡ) cho công nghiệp chế biến và phân bón hữu cơ cho trồng trọt. Tuy nhiên, giai đoạn 2012 - 2013 ghi nhận sự gia tăng mạnh của giá thức ăn công nghiệp trong khi giá thịt lợn hơi không ổn định. Theo công bố của Bộ Nông nghiệp vào tháng 12/2012, giá thịt lợn hơi xuất chuồng đạt 46.000 đồng/kg thì người nuôi mới hòa vốn, trong khi giá thị trường thực tế dao động từ 44.000 đến 47.000 đồng/kg. Trước áp lực chi phí, nông dân các tỉnh miền núi phía Bắc đã nhập giống lợn rừng Thái Lan (được thuần hóa từ Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai) về nuôi. Giống này có ưu điểm thích nghi tốt, đề kháng cao, tận dụng phụ phẩm thô xanh sẵn có và cho giá trị thương phẩm cao (thời điểm tháng 6/2013 đạt 220.000 đồng/kg thịt xẻ, gấp 3 lần lợn thông thường).

Tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn – một huyện miền núi có diện tích 644,4 km² với hơn 90% dân số làm nông nghiệp nhưng quỹ đất canh tác hạn hẹp (đất nông nghiệp hơn 4.000 ha, đất thâm canh 2 vụ khoảng 2.000 ha) – các mô hình trang trại lợn rừng lai đã phát triển với quy mô lên tới 400 con. Dù vậy, địa phương vẫn thiếu các công trình nghiên cứu và khảo sát định lượng cụ thể về khả năng sinh trưởng của đàn lợn lai để phục vụ công tác quy hoạch phát triển trung và dài hạn.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định gồm:

1. Đánh giá khả năng sinh trưởng và năng suất thân thịt của các tổ hợp lợn lai F2 [♂ rừng Thái Lan × ♀ F1 (♂ rừng Thái Lan × ♀ địa phương Ngân Sơn)] và lợn lai F3 [♂ rừng Thái Lan × ♀ F2].
2. Đánh giá hiệu quả kinh tế làm cơ sở định hướng kỹ thuật cho người chăn nuôi và người tiêu dùng trong việc nhân rộng mô hình chăn nuôi lợn rừng lai F2, F3.
3. Thực hiện công tác điều tra cơ bản, tham gia trực tiếp vào quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, chọn lọc giống và phòng trị bệnh thú y tại cơ sở sản xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Các nhóm lợn rừng lai F2, F3, đàn nái hậu bị, nái chửa, nái nuôi con, lợn đực giống và đàn lợn thịt thương phẩm.
• Địa điểm: Trại chăn nuôi lợn rừng và đà điểu Hoàng Giang (thuộc Công ty TNHH Hoàng Giang), xã Cốc Sả (Cốc Xả), huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.
• Thời gian: Từ ngày 08/12/2013 đến ngày 31/05/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng trên các cơ sở khoa học về di truyền, dinh dưỡng và sinh lý gia súc:

• Lý thuyết ưu thế lai (Heterosis): Vận dụng nguyên lý do G.H. Shull đề xuất (1914) về sự vượt trội của đời con lai so với bố mẹ thuần về tốc độ sinh trưởng, sức chống chịu bệnh tật và năng suất.
• Quy luật sinh trưởng và hàm số toán học: Vận dụng quan điểm di truyền - dinh dưỡng (Genetic - Nutrition) thông qua hàm số Gompetz để mô tả động thái tăng trưởng. Quy luật sinh trưởng phát dục được phân tích qua hai giai đoạn: trong thai (phôi thai 1 - 22 ngày, tiền thai 23 - 39 ngày, bào thai 40 - 114 ngày) và ngoài thai (Trần Văn Phùng và cs, 2004; Lê Huy Liễu và cs, 2004). Sự chi phối của hormone sinh trưởng STH từ thùy trước tuyến yên lên quá trình tổng hợp protein và phát triển sụn liên hợp (Hoàng Toàn Thắng và cs, 2006).
• Hệ số di truyền ($h^2$) và tương quan tính trạng: Hệ số di truyền của tính trạng sinh trưởng đạt từ 0,20 - 0,50 (tăng trọng sơ sinh đến cai sữa: $h^2 = 0,22$; đến 112 ngày tuổi: $h^2 = 0,51$; đến 184 ngày tuổi: $h^2 = 0,25$). Hệ số di truyền của diện tích "mắt thịt" đạt $h^2 = 0,66$ (theo Annan W. và Freeden H.) với tương quan $r = 0,626$ so với tổng khối lượng thịt xẻ.
• Đặc điểm giống học:
  • Lợn rừng Thái Lan: Thân thon, tai nhỏ dựng đứng, mặt tam giác, mõm dài, má có vệt lông trắng, chân lông mọc theo búi (3 gốc lông/búi, mỗi lỗ 1 sợi), bờm lưng đen đậm. Lợn con có bộ lông 6 sọc dưa (biến mất sau 2 tháng tuổi). Thể trọng trưởng thành: đực 100 - 120 kg, cái 90 - 100 kg; sinh sản 2 - 2,5 lứa/năm (5 - 10 con/lứa). Nhu cầu thức ăn tinh bổ sung chỉ bằng 1/5 lợn nhà nhờ khả năng tiêu hóa chất xơ cao.
  • Lợn địa phương Ngân Sơn: Phân loại thành 3 nhóm hình thái theo màu lông: nhóm đen tuyền (nhỏ con, thịt ngon, chiếm 6,10% - 8,33% nái, 2,42% - 3,92% lợn thịt, có nguy cơ tuyệt chủng); nhóm đen có điểm trắng ở mũi, 4 móng, trán và chỏm đuôi (chiếm 40,24% - 58,33% nái, 30,99% - 43,79% lợn thịt); nhóm lang trắng đen.

Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật áp dụng:

• Phương pháp điều tra thu thập số liệu: Khảo sát điều kiện tự nhiên, khí hậu thủy văn, cơ sở hạ tầng, tình hình sản xuất nông - lâm nghiệp tại huyện Ngân Sơn và quy mô trang trại Hoàng Giang.
• Phương pháp thực nghiệm sinh trưởng: Theo dõi cá thể định kỳ qua các chỉ tiêu:
  • Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng qua các mốc tháng tuổi (kg/con).
  • Sinh trưởng tuyệt đối ($A$): Tốc độ tăng khối lượng hàng ngày ($g/\text{con/ngày}$).
  • Sinh trưởng tương đối ($R$): Tỷ lệ tăng trưởng qua các giai đoạn ($%$).
  • Năng lực tiêu thụ và tiêu tốn thức ăn: Khối lượng thức ăn thu nhận/ngày và hệ số tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng (FCR).
  • Phương pháp mổ khảo sát thân thịt: Đánh giá tỷ lệ móc hàm, tỷ lệ thịt xẻ, đo diện tích mắt thịt tại đốt sống lưng thứ 13 và bề dày mỡ lưng trung bình tại xương sườn thứ 7 và 13.
• Phương pháp thú y lâm sàng: Quy trình giám sát dịch tễ, tiêm phòng vaccine định kỳ, chẩn đoán triệu chứng và xây dựng phác đồ điều trị nội khoa các bệnh truyền nhiễm và nội khoa phổ biến.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê sinh học trên máy tính.

---

Nội dung chính theo từng phần và chương

Khóa luận được cấu trúc thành hai phần chính: Phần 1 dành cho công tác điều tra cơ bản và phục vụ sản xuất thực tế tại trại; Phần 2 trình bày chuyên đề nghiên cứu khoa học.

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này tập trung vào khảo sát điều kiện thực tế tại địa phương, cơ sở vật chất trang trại và các quy trình kỹ thuật chăn nuôi thú y:

1. Điều tra cơ bản

• Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội: Địa bàn huyện Ngân Sơn có địa hình núi cao hiểm trở, chia cắt bởi cánh cung Ngân Sơn và đới karst đá vôi Kim Hỷ. Khí hậu khắc nghiệt, chịu ảnh hưởng sâu của gió mùa Đông Bắc, mùa đông nhiệt độ có thời điểm hạ xuống -2,8°C kèm sương muối. Dân cư gồm các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Ngái, Kinh; kinh tế thuần nông với cơ sở hạ tầng giao thông kết nối qua Quốc lộ 3 và Quốc lộ 279 qua Đèo Gió, Đèo Giàng, Đèo Cao Bắc.
• Quy mô Trại chăn nuôi Hoàng Giang: Tổng diện tích 13.000 m² (khu chuồng trại và nhà điều hành 8.700 m², khu hồ nước và trồng trọt 4.300 m²). Đội ngũ gồm 9 người (3 lao động gián tiếp, 6 lao động trực tiếp gồm 1 bác sĩ thú y, 1 kỹ sư chăn nuôi, 4 công nhân). Hệ thống nước uống sử dụng nguồn suối xử lý bằng chế phẩm vi sinh EM; chuồng nuôi thiết kế hướng Đông Nam, có hệ thống làm mát phun mưa mái vào mùa hè và đèn hồng ngoại, lò sưởi vào mùa đông.
• Hiện trạng sản xuất nông nghiệp huyện Ngân Sơn (2012 - 2013):
  • Cây lương thực: Sản lượng ngô đạt 7.972,7 tấn (diện tích 1.948 ha, năng suất 40,92 tạ/ha). Cây công nghiệp ngắn ngày gồm dong riềng 81 ha (năng suất 40 tấn/ha, sản lượng 3.240 tấn), đỗ tương 101,34 ha (sản lượng 147 tấn), thuốc lá 692,42 ha (năng suất 20 tạ/ha, sản lượng 1.385 tấn).
  • Chăn nuôi: Tổng đàn trâu bò ngựa đạt 10.441 con (trâu 6.993 con); đàn lợn đạt 30.427 con; đàn gia cầm đạt 99.993 con. Thực hiện đề án lợn giống Móng Cái thuần cấp 47 con, qua theo dõi nghiệm thu đạt chuẩn giống 81 con nái hậu bị.

2. Quy trình kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn

• Lợn nái hậu bị (5 con): Định mức khẩu phần ăn hàng ngày: 0,6 - 0,7 kg thức ăn tinh, 0,06 - 0,07 kg đậm đặc, 2,0 - 2,5 kg rau xanh. Theo dõi chu kỳ động dục kéo dài 4 - 5 ngày qua 3 pha (trước động dục, chịu đực "mê ì" kéo dài 2 - 3 ngày, sau chịu đực).
• Lợn nái mang thai (12 con, thời gian chửa 114 ngày):
  • Giai đoạn chửa kỳ I (bào thai phát triển chậm): 0,4 kg tinh + 0,04 kg đậm đặc + 1,5 - 2,0 kg thức ăn thô xanh (thân chuối hột, ngô non).
  • Giai đoạn chửa kỳ II (bào thai phát triển nhanh): Tăng 20% khẩu phần, gồm 0,6 kg tinh + 0,06 kg đậm đặc + 2,0 - 2,5 kg thô xanh. Mùa đông (nhiệt độ dưới 15°C) hoặc lợn thể trạng gầy được bổ sung thêm 20% lượng tinh.
• Lợn nái đẻ và nái nuôi con (12 con):
  • Kỹ thuật đỡ đẻ: Giảm 1/3 thức ăn trước ngày đẻ 1 tuần, giảm 1/2 trước đẻ 2 - 3 ngày; ngày lợn cắn ổ dừng cho ăn, cho uống nước tự do; ngày đẻ cho ăn cháo loãng bằng 1/4 mức bình thường.
  • Khẩu phần nái nuôi con: Nấu chín thức ăn tinh trộn cỏ voi/cây chuối/ngô non băm nhỏ. Định mức dao động từ 1,1 - 1,5 kg tinh + 0,11 - 0,15 kg đậm đặc + 2,0 - 2,5 kg rau xanh tùy thuộc thể trọng mẹ (40 - 70 kg) và quy mô ổ đẻ (4 - 8 con).
• Lợn đực giống: Cho ăn thức ăn nấu chín trộn cỏ voi phay nhỏ; bổ sung 1 - 2 quả trứng gà/ngày trong chu kỳ phối giống; duy trì tần suất phối giống tối đa 2 ngày/lần; thả vận động tự do tại sân chơi 30 - 60 phút mỗi sáng.
• Lợn thịt: Nuôi theo phương thức bán chăn thả. Dưới 8 tháng tuổi ăn 0,2 - 0,3 kg tinh + 0,5 - 1,0 kg rau xanh; từ 8 tháng tuổi trở lên ăn 0,7 - 0,8 kg tinh + 1,5 - 2,5 kg rau xanh/con/ngày.

3. Công tác thú y và quy trình phòng trị bệnh

Tác giả đã tham gia triển khai lịch trình tiêm phòng vaccine nghiêm ngặt cho đàn lợn tại cơ sở:

Đối tượng vật nuôi	Thời điểm tiêm	Loại vaccine sử dụng
Nái hậu bị	Sau cách ly (14 ngày) Tuần 3 sau bắt Tuần 4 sau bắt Tuần 5 sau bắt	Kháng sinh + Dịch tả LMLM + Giả dại Tụ huyết trùng Đa giá
Nái phối lứa đầu & mang thai	3 - 4 tuần trước phối 2 tuần trước phối 6 tuần trước đẻ 5 tuần trước đẻ 4 tuần trước đẻ 2 - 3 tuần trước đẻ	Đa giá Dịch tả lần 1 E. coli, THT, Viêm teo mũi truyền nhiễm Dịch tả lần 2 Giả dại, LMLM E. coli, THT, Viêm teo mũi
Nái nuôi con	10 - 14 ngày sau đẻ 15 ngày sau đẻ	Đa giá ADE
Lợn con theo mẹ	7 ngày tuổi 14 ngày tuổi 18 ngày tuổi 21 ngày tuổi	Suyễn lần 1 Tai xanh Dịch tả Suyễn lần 2 + Phó thương hàn
Lợn con cai sữa	28 ngày tuổi 35 ngày tuổi	Phó thương hàn lần 1 Dịch tả lần 2 + LMLM
Lợn đực giống	Định kỳ 2 lần/năm	Dịch tả, Parvovirus (Farosure), Giả dại, LMLM
Lợn thịt	50 - 60 ngày tuổi 70 - 80 ngày tuổi	Dịch tả lần 2 + Tụ dấu Leptospira + Giả dại

Phác đồ điều trị 5 bệnh phổ biến được ghi nhận:

1. Bệnh tiêu chảy lợn con sau cai sữa: Tiêm bắp Colistin (1 ml/10 kg TT, 2 lần/ngày) hoặc Norfacoli (1 ml/10 kg TT, 2 - 3 ngày), trộn Coli-200 và chất điện giải vào khẩu phần.
2. Bệnh viêm khớp (do Streptococcus): Tiêm Clamoxy L.A (1 ml/20 kg TT) kết hợp Calphon-forte (1 ml/10 kg TT) và Catosal 10% (1 ml/5 - 10 kg TT).
3. Bệnh viêm tử cung nái: Thụt rửa tử cung bằng Oxytocin (4 ml) kết hợp Vime-Iodine (10 ml); điều trị toàn thân bằng Clamoxy L.A (1 ml/10 kg TT) và Catosal 10%.
4. Bệnh phân trắng lợn con (do E. coli): Cho uống Baytril 0,5% (1 ml/con từ 2 - 3 ngày), tiêm Baytrilmax (1 ml/13 kg TT) kết hợp bổ sung Catosal 10% và sưởi ấm lồng úm.
5. Bệnh suyễn lợn (do Mycoplasma hyopneumoniae): Tiêm Draxxin (1 ml/40 kg TT, 1 mũi duy nhất) phối hợp Anagin (10 ml/con) và Catosal 10%, hoặc sử dụng Excel (1 ml/15 kg TT/ngày).

---

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Chuyên đề tập trung làm rõ đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất của đàn lợn rừng lai:

• Cơ sở khoa học lai tạo: Đánh giá việc kết hợp giữa đực rừng Thái Lan (tầm vóc săn chắc, tỷ lệ nạc cao, ít mỡ, đề kháng khỏe) với nái địa phương Ngân Sơn (chịu kham khổ, thích nghi nhiệt độ thấp, khéo nuôi con) để tạo ra các thế hệ lai F2, F3 mang ưu thế lai vượt trội về khả năng thích nghi và chất lượng thịt.
• Phương pháp bố trí và theo dõi thí nghiệm: Đàn lợn thí nghiệm được cân định kỳ hàng tháng để xác định khối lượng tích lũy, tốc độ tăng khối lượng tuyệt đối (gam/ngày) và sinh trưởng tương đối (%). Lượng thức ăn tinh và thô xanh ăn vào hàng ngày được ghi chép để tính tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng (TTTA) và chi phí thức ăn cấu thành.
• Khảo sát năng suất thân thịt: Áp dụng phương pháp giết mổ khảo sát để xác định tỷ lệ móc hàm, tỷ lệ thịt xẻ, đo diện tích mặt cắt cơ thăn ("mắt thịt") tại vị trí đốt sống lưng thứ 13 và đo bề dày lớp mỡ lưng trung bình tại xương sườn 7 và 13 nhằm xác định chính xác tỷ lệ nạc và phẩm chất thân thịt của lợn rừng lai thương phẩm.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các kết quả thực nghiệm và hoạt động chuyên môn thú y tại cơ sở chăn nuôi:

1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất thực tế

STT	Nội dung công tác kỹ thuật	Số lượng thực hiện (con)	Kết quả ghi nhận (An toàn / Khỏi)	Tỷ lệ thành công (%)
I	Tiêm phòng vaccine đàn nái
1	Vaccine LMLM	80	80 an toàn	100,00
2	Vaccine Dịch tả	60	60 an toàn	100,00
3	Vaccine Tụ huyết trùng	75	75 an toàn	100,00
4	Vaccine Giả dại	65	65 an toàn	100,00
5	Vaccine E. coli	79	79 an toàn	100,00
II	Tiêm phòng vaccine lợn con
1	Vaccine Suyễn	170	170 an toàn	100,00
2	Vaccine Dịch tả	119	119 an toàn	100,00
III	Điều trị bệnh lâm sàng
1	Tiêu chảy lợn con sau cai sữa	20	19 khỏi	95,00
2	Viêm khớp (Streptococcus)	8	8 khỏi	100,00
3	Phân trắng lợn con (E. coli)	142	135 khỏi	97,88
4	Suyễn (Mycoplasma hyopneumoniae)	12	11 khỏi	91,66
5	Viêm tử cung lợn nái	6	5 khỏi	83,33
IV	Các công tác kỹ thuật khác
1	Trực và đỡ đẻ nái	33	33 an toàn	100,00
2	Tiêm sắt (Prolongal ADE)	140	140 an toàn	100,00
3	Thiến lợn đực giống thương phẩm	89	89 an toàn	100,00
4	Phối giống nhân tạo / trực tiếp	18	18 thụ thai	100,00

2. Đóng góp khoa học và thực tiễn của khóa luận

• Về mặt kỹ thuật sản xuất: Xây dựng chi tiết quy trình định mức dinh dưỡng phân kỳ cho đàn lợn rừng lai (từ hậu bị, nái chửa 2 kỳ, nái nuôi con đến lợn nuôi thịt) kết hợp linh hoạt giữa thức ăn tinh đậm đặc và phụ phẩm thô xanh (cỏ voi, thân chuối, cây ngô non).
• Về công tác thú y dự phòng: Chuẩn hóa quy trình tiêm phòng vaccine đa giá và đơn giá theo từng mốc ngày tuổi của lợn con và chu kỳ mang thai của nái; kiểm chứng thành công các phác đồ điều trị kháng sinh đặc hiệu cho các bệnh đường tiêu hóa, hô hấp và sinh sản trong điều kiện khí hậu rét lạnh miền núi.
• Về dữ liệu nghiên cứu: Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm về chỉ tiêu tăng trưởng, mức tiêu thụ thức ăn và các chỉ số thân thịt (diện tích mắt thịt, độ dày mỡ lưng) của các thế hệ lợn lai F2, F3 nuôi tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận trình bày các hạn chế thực tế và kiến nghị phương hướng phát triển:

• Hạn chế:
  • Thời gian thực tập tốt nghiệp kéo dài 6 tháng (12/2013 – 5/2014) nên việc theo dõi chu kỳ sinh trưởng và năng suất sinh sản chưa thể bao quát liên tục qua nhiều lứa đẻ kế tiếp của toàn bộ đàn nái.
  • Cơ sở hạ tầng của trại qua 13 năm hoạt động có một số hạng mục xuống cấp; nguồn nước suối tự nhiên có hàm lượng vôi cao và biến động thời tiết cực đoan (rét hại dưới 0°C) ảnh hưởng đến chi phí sưởi ấm và phòng trị bệnh.
• Hướng nghiên cứu và đề xuất tiếp theo:
  • Mở rộng quy mô nghiên cứu khảo sát khi trang trại phát triển đàn nái lên 80 con theo kế hoạch mở rộng sản xuất.
  • Đầu tư nâng cấp chuồng trại, hệ thống lọc nước khử vôi và bổ sung trang thiết bị dụng cụ thú y.
  • Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các công thức phối chế thức ăn tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương nhằm hạ giá thành tăng khối lượng cho lợn rừng lai thương phẩm.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị ứng dụng và tham khảo học thuật đối với các đối tượng cụ thể:

• Sinh viên, học viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp bố trí thí nghiệm sinh trưởng, quy trình mổ khảo sát đánh giá chất lượng thịt (đo mắt thịt, mỡ lưng) và phương pháp tính toán tiêu tốn thức ăn.
• Cán bộ kỹ thuật và khuyến nông vùng cao: Tham khảo lịch tiêm phòng vaccine chi tiết (Bảng 1.3) cùng hệ thống phác đồ điều trị 5 bệnh truyền nhiễm/nội khoa thường gặp trên đàn lợn nuôi tại vùng cao có khí hậu khắc nghiệt.
• Chủ trang trại và nông hộ chăn nuôi lợn rừng lai: Áp dụng trực tiếp định mức khẩu phần thức ăn cho từng giai đoạn sinh lý của lợn nái (chửa kỳ I, II, nuôi con) và kỹ thuật chăm sóc lợn con nhằm hạn chế tối đa tỷ lệ mắc bệnh phân trắng và tiêu chảy sau cai sữa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Định mức thức ăn cho lợn nái mang thai rừng lai được phân chia theo từng giai đoạn như thế nào?

Trong giai đoạn chửa kỳ I (bào thai phát triển chậm), khẩu phần gồm 0,4 kg thức ăn tinh, 0,04 kg đậm đặc và 1,5 - 2,0 kg thức ăn thô xanh/con/ngày. Ở giai đoạn chửa kỳ II (bào thai phát triển nhanh), lượng thức ăn tăng 20%, đạt 0,6 kg thức ăn tinh, 0,06 kg đậm đặc và 2,0 - 2,5 kg thô xanh/con/ngày. Khi thời tiết mùa đông lạnh dưới 15°C hoặc lợn thể trạng gầy, bổ sung thêm 20% thức ăn tinh.

2. Quy trình dùng thuốc điều trị bệnh phân trắng ở lợn con do vi khuẩn E. coli được tác giả thực hiện ra sao?

Phác đồ điều trị bao gồm: sưởi ấm lồng chuồng bằng đèn hồng ngoại; cho lợn con uống Baytril 0,5% với liều 1 ml/con liên tục từ 2 đến 3 ngày; tiêm bắp Baytrilmax liều 1 ml/13 kg thể trọng kết hợp tiêm trợ sức Catosal 10% liều 1 ml/5 - 10 kg thể trọng. Tỷ lệ điều trị khỏi trong đợt thực tập đạt 97,88% (135/142 con).

3. Vị trí và phương pháp đo các chỉ tiêu chất lượng thân thịt sau khi mổ khảo sát được tiến hành ở những vị trí nào?

Chỉ tiêu diện tích "mắt thịt" (cơ lườn lưng) được xác định bằng cách cắt tiết diện cơ lườn lưng tại vị trí đốt xương sống thứ 13. Độ dày lớp mỡ lưng được đo bằng cách lấy số đo độ dày mỡ tại vị trí xương sườn thứ 7 và thứ 13, sau đó tính trung bình cộng của hai vị trí này.

4. Đàn lợn bản địa tại huyện Ngân Sơn được phân chia thành những nhóm hình thái nào theo màu lông?

Lợn địa phương Ngân Sơn được phân thành 3 nhóm: nhóm đen tuyền (tầm vóc nhỏ, chất lượng thịt thơm ngon, tỷ lệ đàn nái 6,10% - 8,33%); nhóm lợn đen có một số điểm trắng tại gương mũi, 4 ngón chân, giữa trán và chóp đuôi (chiếm tỷ lệ cao nhất: 40,24% - 58,33% đàn nái); nhóm lợn lang trắng đen phân bố chủ yếu ở vùng thấp.

5. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kỹ thuật phục vụ sản xuất (đỡ đẻ, tiêm sắt, thiến, phối giống) tại trại Hoàng Giang đạt tỷ lệ bao nhiêu?

Theo số liệu thống kê tại Bảng 1.4 của khóa luận, toàn bộ 33 ca trực và đỡ đẻ nái, 140 con lợn con được tiêm sắt (Prolongal ADE), 89 con lợn đực thiến thương phẩm đều đạt tỷ lệ an toàn 100%; đồng thời 18 ca phối giống nái đều đạt kết quả thụ thai 100%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Thị Phượng đã phản ánh chi tiết điều tra cơ bản, công tác phục vụ sản xuất và chuyên đề đánh giá khả năng sinh trưởng của đàn lợn rừng lai tại Trại chăn nuôi Hoàng Giang, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn. Nghiên cứu đã làm rõ cơ sở lý thuyết về ưu thế lai, đặc điểm giống học của lợn rừng Thái Lan và các nhóm lợn địa phương, đồng thời chuẩn hóa quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trừ dịch bệnh trong điều kiện khí hậu miền núi phía Bắc. Các số liệu thực nghiệm điều trị bệnh đạt tỷ lệ khỏi từ 83,33% đến 100% cùng kết quả theo dõi sinh trưởng khẳng định giá trị khoa học và thực tiễn của công trình đối với lĩnh vực chăn nuôi động vật bán hoang dã.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- NGÔ THỊ PHƯỢNG Tên đề tài: ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA LỢN RỪNG LAI NUÔI TẠI HUYỆN NGÂN SƠN, TỈNH BẮC KẠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Hệ chính quy Lớp : CNTY - K42 (N01) Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khoá học : 2010 – 2014 Thái Nguyên, năm 2014 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- NGÔ THỊ PHƯỢNG Tên đề tài: ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA LỢN RỪNG LAI NUÔI TẠI HUYỆN NGÂN SƠN, TỈNH BẮC KẠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Hệ chính quy Lớp : CNTY - K42 (N01) Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khoá học : 2010 – 2014 Giảng viên hướng dẫn: PGS. Phan Đình Thắm Khoa CNTY - Trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên Thái Nguyên, năm 2014 LỜI CẢM ƠN Sau quá trình học tập tại trường và thực tập tốt nghiệp tại cơ sở, đến nay em đã hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp này. Qua đây em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, ban chủ nhiệm khoa CNTY, cùng các thầy cô giáo trong khoa, đã tận tình dìu dắt, giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường. Đặc biệt là sự quan tâm, giúp đỡ của thầy giáo PGS.TS Phan Đình Thắm đã chỉ bảo và trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp này.

Em xin gửi lời cảm ơn tới tập thể cán bộ nhân viên, ban lãnh đạo, cán bộ kỹ thuật và các anh, chị công nhân viên tại trại chăn nuôi lợn rừng và đà điểu Hoàng Giang, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập tại cơ sở. Xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và người thân đã động viên, cổ vũ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học. Em xin chúc các thầy giáo, cô giáo luôn luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt trong cuộc sống, có nhiều thành công trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Trong quá trình viết khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót.

Em kính mong sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy cô để khóa luận của em được hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 6 năm 2014 Sinh viên Ngô Thị Phượng LỜI NÓI ĐẦU Thực tập tốt nghiệp là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo của nhà trường, là thời gian giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với thực tiễn sản xuất, hệ thống lại kiến thức, củng cố lại tay nghề, học hỏi kinh nghiệm, nắm vững phương pháp nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất. Đồng thời, tạo cho mình sự tự lập, tự tin vào bản thân, lòng yêu nghề, có phong cách làm việc đúng đắn, có lối sống lành mạnh để trở thành người cán bộ có chuyên môn, năng lực làm việc đáp ứng nhu cầu thực tiễn sản xuất. Được sự đồng ý của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã Hoàng Giang và thầy giáo hướng dẫn, em được về thực tập tại trại từ ngày 8/12/2013 – 31/5/2014 thực hiện đề tài: “Đánh giá khả năng sinh trưởng của lợn rừng lai nuôi tại huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn”.

Trong thời gian thực tập tại Trại, được sự giúp đỡ tận tình của anh, chị công nhân trong trại, cùng các bạn thực tập tại trại, sự hướng dẫn tận tình của thầy, cô giáo cùng sự cố gắng nỗ lực của bản thân, em đã hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Mặc dù đã cố gắng nhưng do thời gian có hạn, kinh nghiệm còn thiếu trong thực tiễn sản xuất, kiến thức còn hạn hẹp nên khóa luận của em không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong được sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến quý báu của thầy cô giáo và đồng nghiệp để khóa luận của em được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 6 năm 2014 Sinh viên Ngô Thị Phượng DANH MỤC LỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1: Diện tích sản lượng một số cây trồng chính (2012 - 2013).2: Số lượng gia súc, gia cầm của huyện (2012 - 2013) .3: Lịch tiêm phòng vaccine tại trại .4: Kết quả công tác phục vụ sản xuất.

Sơ đồ bố trí thí nghiệm. Sinh trưởng tích lũy của lợn thí nghiệm. Sinh trưởng tương đối của lợn thí nghiệm (%). Bảng sinh trưởng tuyệt đối của lợn thí nghiệm (g/con/ngày).

Tiêu thụ thức ăn/ngày của lợn thí nghiệm (kg/con/ngày). Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng vàchi phí thức ăn/kg tăng khối lượng lợn thí nghiệm. Kết quả mổ khảo sát. 63 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 2.

Đồ thị sinh trưởng tích lũy của lợn thí nghiệm. Đồ thị sinh trưởng tương đối của lợn thí nghiệm. Biểu đồ sinh trưởng tuyệt đối của lợn thí nghiệm. 60 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nguyên nghĩa cs : Cộng sự ĐP : Địa phương ĐVT : Đơn vị tính HC : Hội chứng KL : Khối lượng LMLM : Lở mồm long móng PGS.

TS : Phó giáo sư Tiến sỹ PTH : Phó thương hàn PTNN : Phát triển nông thôn ST : Sinh trưởng SHT : Follice-stimulating hormone TA : Thức ăn THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông THT : Tụ huyết trùng TN : Thí nghiệm TNHH : Trách nhiệm hữu hạn TT :Tháng tuổi TT : Thể trọng TTTA : Tiêu tốn thức ăn UBND : Ủy ban nhân dân MỤC LỤC Trang Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều tra cơ bản. Điều kiện tự nhiên. Vị trí địa lý.

Điều kiện địa hình,đất đai. Đặc điểm khí hậu, thủy văn. Điều kiện kinh tế -xã hội. Dân cư, lao động.

Cơ cấu kinh tế. Cơ sở hạ tầng. Cơ cấu tổ chức của trại. Cơ sở vật chất kỹ thuật của trại.

Tình hình sản xuất nông nghiệp. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi. Tình hình sản xuất ngành lâm nghiệp.

Nhận xét chung. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất. Nội dung công tác phục vụ sản xuất. Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng.

Chẩn đoán và điều trị bệnh. Biện pháp thực hiện. Kết quả phục vụ sản xuất. Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn.

Kết luận và đề nghị. 25 Phần 2 CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học.

Cơ sở khoa học của việc cho lai tạo giữa lợn đực rừng và lợn nái địa phương. Giới thiệu giống lợn rừng Thái Lan. Giới thiệu giống lợn địa phương nuôi tại miền núi phía Bắc Việt Nam .Đặc điểm sinh trưởng của lợn lai (♂ rừng Thái Lan ×♀ địa phương Ngân Sơn). Đặc điểm sinh trưởng của lợn .Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu trong nước. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu .Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm, thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu. Phương pháp xử lí số liệu.

Kết quả và thảo luận. Sinh trưởng tích lũy của lợn thí nghiệm. Sinh trưởng tương đối và tuyệt đối của lợn thí nghiệm. Khả năng tiêu thụ thức ăn trên ngày của lợn thí nghiệm.

Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng và chi phí thức ăn/khối lượng lợn thí nghiệm. Kết quả khảo sát năng suất thịt lợn. Kết luận và đề nghị. 65 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

66 ơ 1 Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Trại chăn nuôi lợn rừng và đà điểu Hoàng Giang là một đơn vị thuộc Công ty TNHH Hoàng Giang đóng trên địa bàn xã Cốc Sả, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.

Vị trí địa lý của xã được xác định như sau: - Phía Đông giáp huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng - Phía Tây giáp huyện Ba Bể - Phía Nam giáp huyện Bạch Thông và huyện Na Rì - Phía Bắc giáp huyện Nguyên Bình,tỉnh Cao Bằng Huyện Ngân Sơn có tổng diện tích 644,4 km2, dân số 27. Gồm 11 đơn vị hành chính: Vân Tùng, Đức Vân, Thượng Ân, Cốc Đán, Thượng Quan, Thuần Mang, Hương Nê, Lãng Ngâm, Trung Hòa, Bằng Vân, thị trấn Nà Phặc. Điều kiện địa hình,đất đai Địa hình nơi đây bị bào mòn, chia cắt bởi các dãy núi, sông suối xen kẽ, tạo thành một khu vực rừng núi trùng điệp, hiểm trở. Có những khu vực do quá trình địa kiến tạo nâng lên, hạ xuống không đều và đứt gẫy địa tầng, tạo thành dạng địa hình đơn tà (sườn phía Bắc Thị trấn Nà Phặc của Đèo Gió).

Trong cánh cung Ngân Sơn, các dãy núi cao và thấp dần về phía Nam, có khối núi đá vôi Kim Hỷ, dãy đá vôi Yếu Lạc là loại địa hình Cacxtơ trẻ với địa hình đá tai mèo, vách đứng vực sâu, sông suối chảy ngầm. Tổng diện tích đất của trang trại là 13000 m2, trong diện tích đất xây dựng chuồng trại, nhà điều hành, kho thức ăn là 8700m2, còn lại 4300 m2 là đất trồng trọt và ao hồ nuôi trồng thủy sản. Giao thông Huyện lỵ nằm trên địa bàn xã Vân Tùng trên quốc lộ 3, cách thị xã Bắc Kạn 60km vè hướng Đông Bắc. Huyện cũng là nơi có cả hai đường quốc lộ chạy qua, đó là quốc lộ 3 theo hướng Đông Bắc đi Cao Bằng và quốc lộ 279 theo hướng Đông đi Lạng Sơn và hướng Tây Bắc đi Tuyên Quang, nằm trên ranh giới với tỉnh Cao Bằng trên quốc lộ 3 là Đèo Cao Bắc.

Ngoài ra còn có hai con đèo là Đèo Gió và Đèo Giàng với địa hình núi non hiểm trở, cua gấp khúc, giao thông khá khó khăn. Tuy nhiên, đây là nút giao thông quan trọng nối liền với các tỉnh lân cận, thuận lợi để chuyển hàng hóa, giao lưu buôn bán trong thị xã, trong tỉnh cũng như các tỉnh bạn. Đặc điểm khí hậu, thủy văn Hệ thống núi thuộc cánh cung Ngân Sơn chạy theo hướng gần như Bắc - Nam, mở rộng thung lũng về phía Đông Bắc. Với địa hình núi như vậy, nên gió mùa Đông Bắc dễ dàng xâm nhập và gây mưa ở sườn phía Đông.

Cánh cung Ngân Sơn là đường phân thủy giữa lưu vực các sông chảy sang Lạng Sơn, Cao Bằng với lưu vực các sông chảy xuống Thái Nguyên. Đồng thời tạo ra ranh giới khu vực phân chia khí hậu.