Đặt vấn đề Trong xu thế toàn cầu hoá thì sự tăng trƣởng nền kinh tế luôn đi cùng với vấn đề bảo vệ môi trƣờng. Khi mức sống của ngƣời dân tăng lên, trình độ học vấn tăng lên thì nhu cầu của con ngƣời không dừng lại ở việc đáp ứng đầy đủ nhu cầu vật chất mà cần có một môi trƣờng tốt. Từ nhận thức đó họ càng mong muốn hƣớng tới sự phát triển bền vững. Xét trên quan điểm xã hội học thì chủ trang trại hoàn toàn phải chịu những chi phí do các tác động tiêu cực gây ra nhƣng trên thực tế thì xã hội lại phải gánh chịu.
Đối với các chủ trang trại đầu tƣ cho xử lý chất thải, bảo vệ môi trƣờng là một gánh nặng, sẽ làm tăng thêm giá thành, giảm cạnh tranh từ đó làm giảm lợi nhuận. Sự ra đời của sản xuất sạch hơn (SXSH) đã góp phần đáng kể và đóng vai trò cốt lõi của sự nghiệp phát triển bền vững. SXSH làm giảm chất thải và ô nhiễm. SXSH mang tính chủ động và phòng ngừa là chính trƣớc khi các chất thải phát sinh.
Do đó chủ trang trại áp dụng sản xuất sạch hơn không những thu đƣợc nhiều lợi ích cho chủ trang trại mà còn cho xã hội. SXSH trong nông nghiệp là một trong những chiến lƣợc quan trọng của nhiều quốc gia. Thực hiện công nghệ SXSH trong nông nghiệp là một phƣơng án mang lại những lợi ích cho chủ trang trại về kinh tế đồng thời góp phần làm giảm ô nhiểm môi trƣờng cho phép các chủ trang trại tiếp cận tốt với các yêu cầu bảo vệ môi trƣờng. Áp dụng SXSH cũng sẽ giúp các chủ trang trại tạo đƣợc uy tín và các sản phẩm có thể cạnh tranh trên thị trƣờng trong và ngoài nƣớc.
Packing kedma Ớt tại Moshap Idan – Isarel đã áp dụng công nghệ SXSH vào quy trình đóng gói quả ớt. Nhằm góp phần cho sự phát triển bền vững áp dụng SXSH tại các chủ trang trại tại Israel tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiệu quả áp dụng sản xuất sạch hơn tại packing ớt Israel n 2 1.2 Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá hiệu quả áp dụng sản xuất sạch hơn tại packing ớt Israel nhằm xác định biện pháp giảm thiểu và ngăn ngừa các hóa chất bảo vệ thực vật bằng cách áp dụng các biện pháp SXSH. Thông qua đó góp phần tạo ra các sản phẩm có chất lƣợng tốt 1.
Mục tiêu cụ thể So sánh hiệu quả đạt đƣợc trƣớc và sau khi áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn - Xác định các lợi ích mang lại về kỹ thuật, kinh tế và môi trƣờng Xây dựng và sàng lọc các cơ hội SXSH nhằm mang lại hiệu quả kinh tế 1.3 Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: - Nâng cao nhận thức, kỹ năng và rút ra kinh nghiệm phục vụ cho việc công tác sau này - Vận dụng và phát huy đƣợc kiến thức đã học.2 Ý nghĩa trong thực tiễn: - Đánh giá đƣợc hiệu quả khi áp dụng sản xuất sạch hơn. - Từ kết quả của đề tài ta có thể áp dụng đẻ xây dựng một công nghệ xử lý dành cho các loại rau quả tƣơi của Việt Nam, nâng cao chất lƣợng sản phẩm và từ đó có thể đƣa ra thị trƣờng quốc tế tăng giá trị kim ngạch. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Giới thiệu chung về sản xuất sạch hơn. Khái niệm chung về sản xuất sạch hơn.
Theo Chƣơng trình Môi trƣờng LHQ (UNEP, 1994): Sản xuất sạch hơn là áp dụng liên tục một chiến lƣợc phòng ngừa môi trƣờng tổng hợp đối với các quá trình sản xuất, các sản phẩm và các dịch vụ nhằm làm giảm tất cả các tác động xấu đến môi trƣờng và con ngƣời. Đối với các quá trình sản xuất, SXSH bao gồm việc bảo toàn nguyên liệu, nƣớc và năng lƣợng, loại trừ các nguyên liệu độc hại và làm giảm khối lƣợng, độc tính của các chất thải vào nƣớc và khí quyển. Đối với các sản phẩm, chiến lƣợc SXSH nhằm vào mục đích làm giảm tất cả các tác động đến môi trƣờng trong toàn bộ vòng đời của các sản phẩm, từ khi khai thác nguyên liệu đến khâu thải bỏ cuối cùng. Đối với các dịch vụ, SXSH là sự lồng ghép các mối quan tâm về môi trƣờng trong việc thiết kế và cung cấp dịch vụ.
Tóm lại, SXSH đòi hỏi áp dụng các bí quyết, cải tiến công nghệ và thay đổi thái độ. SXSH không ngăn cản sự phát triển, SXSH chỉ yêu cầu rằng sự phát triển phải bền vững về mặt môi trƣờng sinh thái và hiệu quả kinh tế. Các khái niệm và thuật ngữ liên quan: công nghệ sạch, phòng ngừa ô nhiễm, giảm thiểu rác thải, kiểm soát ô nhiễm, năng suất xanh. Công nghệ sạch: Bất kỳ biện pháp kỹ thuật nào đƣợc các ngành công nghiệp áp dụng để giảm thiểu hay loại bỏ quá trình phát sinh chất thải hay ô nhiễm tại nguồn và tiết kiệm đƣợc nguyên liệu và năng lƣợng đều đƣợc gọi là công nghệ sạch.
Các biện pháp kỹ thuật này có thể áp dụng từ khâu thiết kế để thay đổi quy trình sản xuất hoặc là các áp dụng trong dây chuyền sản xuất nhằm tận dụng phụ phẩm để tránh thất thoát (OCDE, 1987). n 4 Phòng ngừa ô nhiễm: Hai thuật ngữ SXSH và phòng ngừa ô nhiễm (PNON) thƣờng đƣợc sử dụng thay thế nhau. Chúng chỉ khác nhau về mặt địa lý thuật ngữ PNON đƣợc sử dụng ở Bắc Mỹ trong khi SXSH đƣợc sử dụng ở các khu vực còn lại trên thế giới. Giảm thiểu rác thải: Khái niệm về giảm thiểu rác thải đƣợc đƣa vào năm 1988 bởi Cục Bảo vệ Môi trƣờng của Hoa Kỳ.
GTRT tập trung vào việc tái chế rác thải và các phƣơng tiện khác để giảm thiểu lƣợng rác thải bằng việc áp dụng nguyên tắc 3P và 3R. Kiểm soát ô nhiễm: Sự khác nhau cơ bản của KSON và SXSH là vấn đề thời gian. KSON là một cách tiếp cận từ phía sau, giống nhƣ xử lý cuối đƣờng ống, trong khi sản xuất sạch hơn là cách tiếp cận từ phía trƣớc, mang tính chất dự đoán và phòng ngừa. Năng suất xanh: là thuật ngữ đƣợc sử dụng vào năm 1994 bởi Cơ quan năng suất Châu Á (APO) để nói đến thách thức trong việc đạt đƣợc sản xuất bền vững.
giống nhƣ SXSH năng suất xanh còn là 1 chiến lƣợc vừa nâng cao năng suất vừa thân thiện với môi trƣờng co sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung. Về cơ bản, các khái niệm này đều giống với SXSH; đều cùng ý tƣởng cơ sở là làm cho các doanh nghiệp hiệu quả hơn và ít ô nhiễm hơn (Bộ Công Thương, 2011). Các lợi ích của sản xuất sạch hơn Đầu tƣ cho SXSH, ngăn ngừa ô nhiễm và giảm thiểu việc tiêu thụ tài nguyên ngay tại nguồn là một cách tiếp cận có hiệu quả hơn so với việc chúng ta tiếp tục phụ thuộc vào các giải pháp cuối đƣờng ống ngày càng đắt đỏ. Đầu tƣ ban đầu cho các lựa chọn SXSH và cho việc lắp đặt các công nghệ kiểm soát ô nhiễm có thể tƣơng đƣơng nhau nhƣng chi phí để duy trì hoạt động của các thiết bị kiểm soát ô nhiễm sẽ lớn hơn rất là nhiều so với các lựa chọn SXSH.
Hơn nữa, lựa chọn SXSH sẽ tạo ra sự tiết kiệm thông qua việc n 5 giảm chi phí cho nguyên liệu thô, năng lƣợng, xử lý chất thải cũng nhƣ các tuân thủ pháp luật. Các lợi ích của SXSH có thể là các lợi thế trên thị trƣờng cho các sản phẩm “xanh”. Về kinh tế, nhờ nâng cao hiệu quả bảo toàn đƣợc nguyên liệu thô và năng lƣợng, giảm chi phí xử lí cuối đƣờng ống, cải thiện đƣợc môi trƣờng bên trong và bên ngoài công ty. Cụ thể là: - Nâng cao hiệu quả sản xuất do áp dụng SXSH dẫn đến hiệu quả sản xuất tốt hơn, nghĩa là có nhiều sản phẩm đƣợc tạo ra hơn trên một đơn vị đầu vào nguyên liệu thô.
- Bảo toàn nguyên liệu và năng lƣợng thô: do giảm đƣợc nguyên liệu thô và năng lƣợng đầu vào nên giảm đƣợc chi phí đầu vào, đồng thời giảm đƣợc chi phí xử lí. Đây là các yếu tố doanh nghiệp đặc biệt quan tâm vì nguồn tài nguyên ngày càng cạn kiệt, giá cả tăng cao. - Các cơ hội thị trƣờng mới và tốt hơn: Do nhận thức của ngƣời tiêu dùng về môi trƣờng ngày càng tăng nên đòi hỏi các doanh nghiệp phải thể hiện đƣợc sự thân thiện với môi trƣờng trong sản phẩm và quá trình sản xuất của họ. Do đó khi thực hiện SXSH sẽ nâng cao đƣợc hình ảnh của công ty trong việc bảo vệ môi trƣờng vì vậy ngƣời tiêu dùng và các đối tác dễ dàng chấp nhận các sản phẩm của công ty hơn, có thể mở ra đƣợc nhiều cơ hội thị trƣờng mới và sản xuất ra các sản phẩm có chất lƣợng cao hơn và bán ra thị trƣờng với giá cao hơn (Bộ Công Thương, 2011).
- Giảm chi phí tổng thể: SXSH giúp tối ƣu hóa các quy trình sản xuất và giảm lƣợng chất thải phát sinh, do mức tiêu thụ nguyên vật liệu, năng lƣợng và nƣớc đƣợc giảm bớt. Từ đó giảm chi phí đầu vào, đồng thời giảm chi phí xử lý. - Môi trƣờng làm việc tốt hơn: bằng cách đảm bảo các điều kiện làm việc thích hợp thông qua thực hành SXSH: công nghệ sản xuất ít rò rỉ chất n 6 thải hơn, quản lý nội vi tốt hơn nên môi trƣờng làm việc sạch sẽ và trong lành hơn, ít phát sinh ra tai nạn lao động, giảm đáng kể các bệnh nghề nghiệp. Doanh nghiệp có thể làm tăng ý thức của các cán bộ, đồng thời xây dựng ý thức kiểm soát chất thải.
Các hoạt động nhƣ vậy sẽ giúp cho doanh nghiệp đạt đƣợc khả năng cạnh tranh (Nguyễn Xuân Hoàn, Võ Đình Long,2014). - Tiếp cận dễ dàng với các nguồn tài chính: Các cơ quan tài chính ngày một nhận thức rõ sự nghiêm trọng của việc hủy hoại môi trƣờng và hiện đang nghiên cứu các dự thảo dự án mở rộng hoặc hiện đại hóa mà trong đó các khoản vay đều đƣợc nhìn nhận từ góc độ môi trƣờng. Các kế hoạch hành động về SXSH sẽ đem lại hình ảnh môi trƣờng có lợi về doanh nghiệp của bạn tới các nhà cho vay, do đó sẽ tạo điều kiện tiếp cận dễ dàng hơn với các nguồn hỗ trợ tài chính (Bộ Công Thương, 2011). - Thu hồi phế liệu và phế phẩm: tái sử dụng phần bán thành phẩm có giá trị.