CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ CHO VAY HỢP VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan dịch vụ cho vay hợp vốn tạ i ng â n h à ng th ương mại 1. Kh á i ni ệm dịch vụ cho vay hợp vốn của Ng â n h à ng th ương mại Có rất nhiều cách nói, cách gọi khác nhau trong từng ngân hàng khác nhau. Nhưng tựu chung lại có thể hiểu một cách đơn giản là: Cho vay hợp vốn là một hình thức cấp tín dụng mà trong đó có ít nhất hai chủ thể dư thừa vốn gộp chung vốn lại với nhau.
Sau đó, cử ra một chủ thể làm đầu mối để cấp tín dụng cho một chủ thể cần vốn vay với các điều kiện, điều khoản được cam kết trên cùng một văn bản. Các chủ thể dư thừa vốn ở có thể hiểu là các tổ chức tín dụng hoặc gần hơn nữa là các Ngân hàng. Bản chất ngân hàng là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt chuyên kinh doanh tiền tệ, từ việc thu hút vốn từ dân cư như: phát hành sổ tiết kiệm, phát hành cổ phiếu, chứng chỉ tiền gửi, bảo hiểm,. cho đến các hình thức cung cấp vốn phục vụ các chủ thể thiếu vốn trong nền kinh tế như: cho vay, bảo lãnh, chiết khấu,.
Dịch vụ cho vay hợp vốn có thể coi vừa là lĩnh vực kinh doanh cũ vừa là lĩnh vực kinh doanh mới cho các ngân hàng. Cũ là cho các ngân hàng lớn, có uy tín và được thành lập lâu năm. Còn mới là dành cho các ngân hàng nhỏ, mới thành lập, vốn điều lệ ít. Việc cho vay này cũng phần nào đáp ứng được nhu cầu cần lượng vốn lớn của chủ thể thiếu vốn lại vừa đáp ứng được các quy định cho vay vốn của các tổ chức tín dụng.
Như vậy có thể thấy rằng, cho vay hợp vốn không hề khác gì các khoản cho vay bình thường mà các ngân hàng hiện nay đã và đang phát làm. Đặc đ i ểm dịch vụ cho vay hợp vốn của Ngân h à ng th ương mại Dịch vụ cho vay hợp vốn là một trong các loại hình cấp tín dụng có những đặc điểm khác hoàn toàn so với các loại hình cấp tín dụng khác. Trong điều kiện hội nhập quốc tế của nước ta hiện nay, khi mà khoa học công nghệ phát triển một cách chóng mặt, đồng nghĩa với đó là có hàng loạt các dự án lớn mọc lên thì việc cho vay hợp vốn là một trong các phương thức cấp vốn vô cùng hiệu quả. Bởi vậy, phương thức này có những đặc điểm khác hoàn toàn so với các phương thức cấp tín dụng khác, đó là: - Có sự góp mặt của nhiều h ơn một TCTD: Trong hình thức cấp tín dụng này, phải có ít nhất là hai tổ chức tín dụng có khả năng cung ứng vốn.
Trong đó, sẽ có một TCTD sẽ đứng lên làm đầu mối cấp tín dụng, một TCTD làm đầu mối tập hợp vốn, một TCTD làm đầu mối thanh toán, còn lại sẽ là các thành viên. Tuy nhiên, trên thực tế, TCTD đứng lên làm đầu mối cấp tín dụng sẽ kiêm thêm các nhiệm vụ khác như: tập hợp vốn, thẩm định, thanh toán,. Các TCTD đầu mối này sẽ chịu trách nhiệm chính về khoản cấp tín dụng. Đồng nghĩa với đó, họ sẽ được hưởng mức phí và hoa hồng cao hơn (ngoài phần lãi thu được) các TCTD thành viên.
- Áp dụng với các món vay lớn, có sự phức tạp cao: Những dự án cần nguồn vốn lớn thường là những dự án có quy mô lớn. Những dự án này cần thường vô cùng phức tạp vì để có thể thực hiện được dự án cần rất nhiều các loại giấy tờ. Ví dụ như để có thể xin được cấp phép xây dựng dự án khách sạn ven biển hay các biệt thự ven biển, doanh nghiệp chịu trách nhiệm xây dựng các dự án này cần phải đi xin các loại giấy tờ như: Giấy đăng ký kinh doanh từ Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư, Giấy phép xây dựng từ Ủy ban nhân dân tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân thành phố,. và còn vô vàn các giấy tờ khác.
Chính vì thế, các dự án này có mức độ phức tạp vô cùng cao. - Sự xa cách về địa lý gi ữa tổ chức được cấp tín dụng và các tổ chức cấp tín dụng hoặc các dự án ở vùng s â u vùng xa : Với các dự án nằm ở các vùng sâu vùng xa cũng như các dự án nằm quá xa TCTD, việc thẩm định dự án vô cùng khó khăn. Không chỉ thế, chi phí cho các lần thẩm định dự án này là vô cùng lớn làm ảnh hưởng tới lợi nhuận của ngân hàng. Đặc biệt, với các dự án vùng sâu vùng xa, việc di chuyển tới các dự án vô cùng mất thời gian và nguy hiểm, sơ sảy có thể xảy ra các tai nạn đáng tiếc và nó sẽ ảnh hướng tới danh tiếng của Ngân hàng vô cùng lớn.
Nhưng tất cả các khó khăn trên đều có thể giải quyết một cách đơn giản, đó là, TCTD chỉ cần liên kết với một TCTD khác có chi nhánh tại dự án. Việc liên kết này vừa làm giảm chi phí (TCTD cấp tín dụng chỉ mất phí cho TCTD đi thẩm định) vừa quảng bá thương hiệu của mình. Chính vì thế, các dự án quá xa với TCTD cấp tín dụng hoặc dự án ở vùng sâu vùng xa thì các TCTD này sẽ có xu hướng liết kết với các TCTD khác có chi nhánh ở gần dự án đó. Các ch ủ thể tham gia dịch vụ hợp vốn Đối với hoạt động cấp tín dụng này, việc thẩm định, cấp tín dụng, kiểm tra sau cấp tín dụng,.
phải có sự tham gia chặt chẽ của một số thành phần cơ bản như sau: - Tổ chức tín dụng đầu mối dàn xếp cấp tín dụng (có một số tài liệu viết là : “Tổ chức đầu mối” h ay “Tổ chức tín dụng đầu mối”) : là Tổ chức nhận hồ sơ vay vốn từ Tổ chức có nhu cầu vay vốn (khách hàng). Sau khi nhận hồ sơ vay của khách hàng, Tổ chức đầu mối sẽ phát hành thông báo mời hợp vốn và gửi đến các TCTD khác. Tuy nhiên, trong một số trường hợp như một nhóm các ngân hàng đã liên kết với nhau từ trước, Tổ chức đầu mối sẽ được các thành viên khác bầu ra và thay mặt các thành viên khác dàn xếp việc cấp tín dụng này. - Tổ chức tín dụng đầu mối cấp tín dụng: Hiểu một cách đơn giản là, đây là TCTD đứng ra thực hiện các nghiệp vụ cấp tín dụng thay cho cả một nhóm các TCTD.
Sau khi TCTD đầu mối tập hợp được các thành viên góp vốn, các tổ chức này sẽ chọn ra một TCTD có năng lực nhất để thực hiện nhiệm vụ cấp tín dụng. TCTD này sẽ có nhiệm vụ thẩm định khách hàng xem có phù hợp với quy đinh cấp tín dụng của pháp luật hay không. - Tổ chức tín dụng nhận tà i sản: là một tổ chức tín dụng thuộc nhóm liên kết đứng ra làm đầu mối nhận và quản lý tài sản của khách hàng và sẽ hoàn trả lại tài sản này cho khách hàng khi khoản cấp tín dụng của khách hàng không còn nữa. Tổ chức này thường là tổ chức có chi nhánh gần với tài sản mà khách hàng có nhu cầu thế chấp và có nhiệm vụ thẩm định tài sản của khách hàng.
- Tổ chức tín dụng đầu mối t h anh toán : đây là TCTD được chọn ra làm nhiệm vụ giao dịch tiền với khách hàng. Cụ thể, TCTD này sẽ thực hiện nhiệm vụ Giải ngân, Thu nợ, Thu phí và các nghiệp vụ liên quan đến thanh toán khác. - Tổ chức tín dụng th ành viên : là các TCTD hoặc Chi nhánh được ủy quyền cùng tham gia vào việc góp vốn để cấp tín dụng. - B ên được cấp tín dụng: là tổ chức hoặc doanh nghiệp có nhu cầu về vốn để đầu tư hoặc tham gia các hoạt động kinh doanh mà pháp luật không ngăn cấm.
Trên thực tế, gần như sẽ không có đầy đủ các thành phần như trên mà sẽ khuyết đi một số thành phần. Những thành phần khuyết đó sẽ được các thành phần khác kiêm nhiệm như: Tổ chức tín dụng đầu mối sẽ kiêm thêm các công việc của TCTD đầu mối cấp tín dụng, TCTD đầu mối thanh toán hoặc kiêm luôn cả hai công việc của hai TCTC trên. Thậm chí, với các liên kết ngân hàng trong đó có một ngân hàng vượt trội hoàn toàn về quy mô, uy tín,. thì TCTD này sẽ làm hết các công việc từ nhận hồ sơ khách hàng, phát thông báo tới các TCTD khác, thẩm định khách hàng và tài sảm bảo đảm,.
cho đến các công việc sau khi cấp tín dụng như: định kỳ kiểm tra tiến độ thực hiện công trình, dự án, kiểm tra các hoạt động kinh doanh của khách hàng,. TCTD này sẽ được hưởng phí, cũng như lợi nhuận cao nhất. Các Tổ chức thành viên khác chỉ có nhiệm vụ góp vốn vào để kiếm lợi nhuận ngoài ra phần nào đó quảng bá thương hiệu. Các hình th ức cấp tín dụng Việc cấp tín dụng dưới hình thức này không khác gì việc cho vay một khách hàng thông thường mà các Ngân hàng cũng như các TCTD khác cấp tín dụng.
Có thể kể đến một số hình thức như sau: Cho vay, Bảo lãnh , Chiết khấu, Cho thuê tài chính, Bao thanh toán,. Tuy nhiên, trên thực tế, việc cấp tín dụng không hề đa dạng như đã nêu trên mà chỉ tập trung vào một số hình thức chính là: Cho vay. Các h oạt động trong dịch vụ cho vay hợp vốn Đê có thể lấy được vốn, doanh nghiệp cần vốn phải trải qua một quá trình kiểm tra cũng như thẩm định vô vùng chặt chẽ. Tương tự như vậy, bên nhóm liên kết các tổ chức tín dụng cũng phải có các hoạt động kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin,.
vô cùng vất vả. Không chỉ đơn thuần là thẩm định mỗi pháp lý và khả năng tài chính của khách hàng, họ còn phải thẩm định cả mục đích sử dụng vốn, kiểm tra xem khách hàng có mục đích đúng theo quy định của pháp luật hay không. Nếu là đầu tư để phát triển dự án thì họ sẽ kiểm tra xem dự án có khả thi hay không, dòng tiền dự án về như thế nào,. Chưa dừng lại ở đó, tài sản bảo đảm cũng vô cùng quan trọng trong việc cấp tín dung.