CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ CHĂM SÓC KHÁCH HÀNG VÀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ CSKH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 DỊCH VỤ CHĂM SÓC KHÁCH HÀNG CỦA NHTM 1.1 Khái niệm về khách hàng và vai trò của khách hàng đối với hoạt động Ngân hàng 1.1 Khái niệm về khách hàng Trong hoạt động kinh doanh, thuật ngữ “dịch vụ chăm sóc khách hàng” thường được sử dụng mà theo đó, người tiêu dùng thường đòi hỏi chất lượng “dịch vụ chăm sóc khách hàng” từ nhà sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, để hiểu rõ về “dịch vụ chăm sóc khách hàng”, chúng ta cần hiểu rõ và phân loại khách hàng. Trên thực tế, có nhiều khái niệm về khách hàng, cụ thể: Theo Business Edge, 2002: “Khách hàng là những người chúng ta phục vụ dù cho họ có trả tiền cho dịch vụ của chúng ta hay không”. Theo Philip Kotler, 1997: “Khách hàng là người gửi gắm cho ta những mong muốn của họ.
Nhiệm vụ của ta là thỏa mãn những mong muốn đó sao cho có lợi cho họ và cho bản thân chúng ta nữa”. Khi phân loại khách hàng, chúng ta có thể chia khách hàng của ngân hàng thành 2 loại, cụ thể: Một là, khách hàng nội bộ: Là những người làm việc trong các bộ phận, chi nhánh khác nhau của Ngân hàng, họ hiểu rõ sản phẩm và sẽ giúp quảng bá tốt thương hiệu. Đây không phải là khách hàng truyền thống nhưng họ cũng cần được quan tâm chăm sóc và đối xử như những khách hàng tiềm năng khác của Ngân hàng. Hai là, khách hàng bên ngoài: Là những cá nhân, tổ chức sử dụng 7 SPDV của Ngân hàng.
Đây chính là những khách hàng truyền thống, là khách hàng tiềm năng, là những người sẽ đem lại doanh thu, lợi nhuận cho Ngân hàng.2 Vai trò của khách hàng đối với Ngân hàng Trong điều kiện kinh tế phát triển, cạnh tranh khốc liệt thì khách hàng trở nên có vai trò hết sức quan trọng đối với mỗi Ngân hàng. Khách hàng là yếu tố quyết định đến sự thành công hay thất bại của Ngân hàng. Trên thực tế, một sản phẩm, dịch vụ không chỉ có một nhà cung cấp mà còn có rất nhiều sản phẩm, dịch vụ khác thay thế đa dạng. Chính vì vậy, khách hàng có quyền lựa chọn sản phẩm, dịch vụ mà họ hài lòng.
Điều đó buộc các Ngân hàng phải đưa ra thị trường những sản phẩm, dịch vụ chất lượng nhất nhằm giành và giữ khách hàng. Bởi khách hàng không chỉ đem lại lợi nhuận cho Ngân hàng, mà họ còn có thể trở thành những tuyên truyền viên tích cực cho sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng, họ có khả năng lôi kéo các khách hàng tiềm năng khác sử dụng sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng, từ đó giúp Ngân hàng tăng doanh thu và thị phần. Tóm lại, khách hàng có vai trò: là người sử dụng sản phẩm, dịch vụ Ngân hàng; tạo ra doanh thu lợi nhuận, góp phần tăng thị phần của Ngân hàng và họ gián tiếp chi trả cho mọi khoản chi phí, đảm bảo cho sự hoạt động của Ngân hàng.2 Chăm sóc khách hàng và vai trò của dịch vụ chăm sóc khách hàng 1.1 Khái niệm CSKH là hoạt động mang tính chiến lược cạnh tranh của Ngân hàng để tiếp cận và giữ khách hàng bằng cả lý trí và tình cảm. Ngày nay, các Ngân hàng chú trọng đầu tư vào dịch vụ CSKH, và coi đó là một phần quan trọng trong hoạt động marketing, một bước đầu tư có tính lâu dài, mang tầm chiến lược.
8 CSKH không chỉ là thái độ lịch sự và thân thiện khi tiếp xúc với khách hàng, cũng không phải chỉ là việc của những nhân viên có trách nhiệm mà phải được thực hiện trên mọi khía cạnh của sản phẩm và dịch vụ cung cấp cho khách hàng. Đối với khách hàng, khi sử dụng SPDV của Ngân hàng, họ luôn mong muốn: - Nhận được SPDV tốt: Khi sử dụng bất kể sản phẩm, dịch vụ nào, khách hàng đều muốn hướng đến kết quả và lợi ích mà sản phẩm, dịch vụ đó mang lại. - Nhận được sự quan tâm, xem trọng: Khi giao tiếp trực tiếp hoặc qua điện thoại với nhân viên Ngân hàng, bất cứ khách hàng nào cũng muốn mình nhận được thái độ tiếp nhận thân thiện, quan tâm, cảm nhận được sự tôn trọng, trân trọng của nhân viên Ngân hàng dành cho mình. - Muốn được lắng nghe: Khách hàng thường sẽ rất hài lòng với những nhân viên biết lắng nghe, có thái độ cởi mở và giải quyết đúng những yêu cầu thắc mắc của họ.
- Muốn nhận được các dịch vụ bổ sung: Trong quá trình sử dụng SPDV mà Ngân hàng cung cấp, khách hàng luôn cần sự hỗ trợ từ nhân viên ngân hàng như cách sử dụng sản phẩm, vướng mắc trong quá trình sử dụng,. Những hỗ trợ này sẽ giúp khách hàng có thiện cảm và càng hài lòng hơn về chất lượng sản phẩm, dịch vụ mà họ lựa chọn. Cùng với những nhận thức đúng đắn về vai trò của khách hàng đối với sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng, các Ngân hàng đưa ra các quan điểm tương đồng về dịch vụ CSKH. Tuy nhiên, theo nghĩa tổng quát nhất, “CSKH là tất cả những gì cần thiết mà doanh nghiệp phải làm để thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của khách hàng, tức là phục vụ khách hàng theo cách mà họ mong muốn được phục vụ và làm những việc cần thiết để giữ các khách hàng mình đang có (Business Edge, 2002)”.2 Vai trò của dịch vụ CSKH Trong xu thế mà các SPDV Ngân hàng cung cấp rất đa dạng và phong phú, từ các dịch vụ truyền thống nhu huy động vốn, tín dụng, thanh toán, thẻ đến các dịch vụ ngân hàng điện tử nhu internet banking, mobile banking, .mỗi khách hàng không thể sử dụng hết các SPDV mà Ngân hàng cung cấp, mà họ thuờng chỉ sử dụng một vài sản phẩm nhất định.
Sự trải nghiệm và hài lòng của khách hàng đối với mỗi sản phẩm trong gói SPDV ở các thời điểm khác nhau cũng có sự khác nhau và đôi khi là trái chiều. Họ có thể hài lòng với sản phẩm A nhung với sản phẩm B thì không và đôi khi sự không hài lòng hoặc chua hài lòng đó lại trở thành ý chí chủ đạo chi phối việc họ đua ra đánh giá chung về chất luợng SPDV mà Ngân hàng đua ra là chua tốt. Và chính sự đánh giá này lại ảnh huởng nghiêm trọng tới uy tín, vị thế của Ngân hàng trên thị truờng. Chính vì vậy, dịch vụ CSKH ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động của Ngân hàng, bởi: - CSKH tạo ra những khách hàng trung thành: Khi khách hàng hài lòng, họ sẽ trở thành khách hàng quen.
Khi họ đuợc thỏa mãn, họ sẽ gắn bó lâu dài và trở thành khách hàng trung thành của Ngân hàng. Phục vụ khách hàng tốt sẽ giúp chúng ta có thêm đuợc nhiều khách hàng trung thành, họ sẽ gắn bó ngày cả khi đuợc các nhà cung cấp SPDV khác lôi kéo, chào mời với những điều kiện hấp dẫn. Bên cạnh đó, chúng ta có nhiều hơn cơ hội để cung cấp thêm các SPDV mới và họ cũng dễ dàng tiếp nhận hơn. - CSKH tốt sẽ là phuơng pháp quảng cáo miễn phí và hiệu quả cho Ngân hàng: Một khách hàng hài lòng sẽ nói với trung bình 5 khách hàng khác, mỗi nguời trong số 5 nguời này sẽ nói với 5 nguời khác nữa,.
điều đó sẽ đua những khách hàng mới tiềm năng tới Ngân hàng. Nguợc lại, khi có 1 khách hàng không hài lòng, họ sẽ phàn nàn với trung bình 10 khách hàng 10 khác, 1 trong số 10 người đó sẽ kể cho 10 người khác nữa, dẫn đến điều tiếng xấu lan nhanh, gây nguy cơ mất thêm nhiều khách hàng. - CSKH tốt sẽ tạo động lực cho đội ngũ nhân viên: Nếu Ngân hàng CSKH tốt, với doanh thu, lợi nhuận mà khách hàng mang lại, Ngân hàng sẽ tăng trưởng, dẫn đến thu nhập của nhân viên sẽ cao hơn, khuyến khích nhân viên làm việc chăm chỉ, đồng thời thúc đẩy nhân viên phải tăng cường rèn luyện kỹ năng để có cơ hội thăng tiến. - CSKH tốt là yếu tố giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng: Năng lực cạnh tranh là khả năng bù đắp chi phí, duy trì lợi nhuận và được đo bằng thị phần sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp trên thị trường.
Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thể hiện qua các chỉ tiêu như giá, chất lượng sản phẩm, dịch vụ, xúc tiến kinh doanh, cơ cấu tổ chức lao động, sự trung thành của khách hàng và vị thế của Ngân hàng trên thị trường. - CSKH góp phần tạo ra giá trị dành cho khách hàng và tăng giá trị cho Ngân hàng: Trong chuỗi giá trị dành cho khách hàng có giá trị dịch vụ và giá trị con người. Để tăng giá trị dành cho khách hàng, Ngân hàng phải tăng giá trị dịch vụ, giá trị con người, giảm chi phí về phí tổn tinh thần qua đó tạo sự hài lòng cao nhất cho khách hàng bằng mối quan hệ giữa con người với con người và chất lượng sản phẩm, dịch vụ.3 Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến chăm sóc khách hàng a. Sản phẩm dịch vụ: SPDV được xem là yếu tố rất quan trọng trong chiến lược kinh doanh của Ngân hàng và là yếu tố góp phần đem lại sự thỏa mãn cho khách hàng.
Tuy nhiên, SPDV của Ngân hàng là vấn đề vô cùng phong phú và phức tạp do tính đa dạng của hoạt động kinh doanh Ngân hàng. Mặt khác, do sản phẩm Ngân hàng được thể hiện dưới dạng dịch vụ không được bảo hộ nên việc tạo ra sự khác biệt trong cung ứng và phân phối hết sức khó khăn. Bên cạnh đó, 11 sự phức tạp cũng như tính dài hạn của một số SPDV đã làm cho việc xác định những lợi ích mang lại của nó không được chính xác. Vì vậy, để đảm bảo hiệu quả của việc đưa ra SPDV, đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng, Ngân hàng thường tập trung vào các việc chính như sau: - Hoàn thiện SPDV mà Ngân hàng đang cung cấp: tức là Ngân hàng sẽ tạo ra những phiên bản mới trên sản phẩm hiện tại với những tính năng tác dụng mới ưu việt hơn.
- Phát triển SPDV mới: Yếu tố này sẽ giúp Ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh, đa dạng hóa SPDV của mình, góp phần thỏa mãn được những nhu cầu phát sinh của khách hàng. Giá: Giá cả là hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa và dịch vụ. Giá được xác định dựa trên giá trị sử dụng và cảm nhận của khách hàng về SPDV mà mình sử dụng.