BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -----o0o----- BÙI THỊ THANH HƯƠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG BỐ MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP ĐẾN LỢI ÍCH CỔ ĐÔNG TRONG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -----o0o----- BÙI THỊ THANH HƯƠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG BỐ MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP ĐẾN LỢI ÍCH CỔ ĐÔNG TRONG CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Đoàn Đỉnh Lam Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 LỜI CAM ĐOAN Tác giả thực hiện đề tài “Ảnh hưởng của công bố mua lại và sáp nhập đến cổ đông các công ty niêm yết tại Việt Nam” xin có lời cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự giúp đỡ của Thầy hướng dẫn. Số liệu thống kê là trung thực và nội dung, kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời điểm hiện nay. HCM, ngày 16 tháng 06 năm 2014 Tác giả luận văn Bùi Thị Thanh Hương MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Doanh mục chữ viết tắt Dang mục bảng, biểu Tóm tắt .1 Lý do chọn đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu.
Kết cấu của nghiên cứu. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Các khái niệm về mua bán và sáp nhập .2 Động lực thúc đẩy hoạt động M&A .3 Tổng quan các nghiên cứu đo lường hoạt động M&A .4 Các nghiên cứu về lợi nhuận tích cực cho các công ty mục tiêu, lợi nhuận không đáng kể đối với công ty thu mua từ việc công bố M&A .5 Lợi nhuận kết hợp trong ngắn và dài hạn của công ty thu mua và công ty mục tiêu sau sự kiện M&A .6 Các nghiên cứu về không có sự cải thiện trong hoạt động của công ty trong suốt thời gian công bố M&A.7 Các nghiên cứu về M&A xuyên quốc gia và M&A nội địa .8 M&A thân thiện và M&A thù địch.9 Các nhân tố khác tác động đến giá trị lợi nhuận bất thường .1 Phương pháp thanh toán .2 Tỷ số giá sổ sách trên thị trường .10 Câu hỏi nghiên cứu. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Giới thiệu phương pháp nghiên cứu .1 Khoảng thời gian nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu .2 Kiểm định thống kê các giả thuyết .2 Kiểm định Wilcoxon .1 Các công ty đại chúng .2 Loại mua lại và sáp nhập .4 Thử nghiệm thống kê các giả thuyết.1 Giả thuyết 1: lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty M&A mục tiêu bằng 0.2 Giả thuyết 2: Lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty nhà thầu trong thương vụ sáp nhập có bằng 0.3 Giả thuyết 3: Lợi nhuận bất thường tích lũy của tổng thể công ty mục tiêu và nhà thầu bằng không .4 Giả thuyết 4: lợi nhuận của các công ty mua lại và sáp nhập ít hơn các công ty không sáp nhập .5 Giả thuyết 5: các giao dịch M&A xuyên biên giới mang lại ít lợi nhuận cho cổ đông các công ty mục tiêu hơn M&A nội địa.6 Giả thuyết 6: Lợi nhuận bất thường của các công ty trong giao dịch thù địch cao hơn trong giao dịch thân thiện. NỘI DUNG VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Lợi nhuận bất thường của các công ty mục tiêu .2 Lợi nhuận bất thường của các công ty nhà thầu .3 Lợi nhuận tổng thể các thương vụ M&A (tổng lợi nhuận của công ty mục tiêu và công ty thu mua) .4 Lợi nhuận của các công ty sáp nhập và không sáp nhập .5 Giao dịch M&A nội địa và M&A xuyên biên giới.6 M&A thù địch và M&A thân thiện.7 Điểm yếu của nghiên cứu .1 Hạn chế của nghiên cứu .2 Hạn chế của dữ liệu .1 Tóm tắt về nghiên cứu thực nghiệm .2 Nghiên cứu tương lai.
59 Tài liệu tham khảo Phụ lục DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Diễn giải M Sáp nhập A Mua lại M&A Sáp nhập và mua lại CAR Lợi nhuận bất thường tích lũy GDP Tổng sản phẩm nội địa N Số lượng mẫu Min Giá trị nhỏ nhất Max Giá trị lớn nhất Mean Giá trị trung bình Median Giá trị trung vị Std. Deviation Độ lệch chuẩn Sig Mức ý nghĩa của kiểm định T-test Asymp.sig Mức ý nghĩa kiểm định Wilcoxon DANH MỤC BẢNG, BIỂU Số hiệu Tên bảng biểu Trang Biểu đồ 4.1 Trung bình CAR của 17 công ty trong thời gian 21 ngày 47 Kết quả kiểm định One-sample T-test và Wilcoxon Bảng 4.1 48 CAR của các công ty mục tiêu và công ty thu mua Kết quả kiểm định Independent Samples T-test và Bảng 4.2 50 Wilcoxon CAR công ty mục tiêu và công ty thu mua Kết quả kiểm định Paired-Samples T-test CAR của Bảng 4.3 51 công ty M&A và công ty không liên quan Kết quả kiểm định Independent Samples T-test CAR Bảng 4.4 52 của giao dịch xuyên biên giới và giao dịch nội địa Kết quả kiểm định Independent Samples T-test CAR Bảng 4.5 53 của giao dịch M&A thân thiện và M&A thù địch 1 Tóm tắt Mục đích của nghiên cứu này là xem xét lợi ích của cổ đông trong các thương vụ mua lại và sáp nhập (M&A) bằng cách đánh giá ảnh hưởng của thông báo M&A đến lợi nhuận cổ phiếu của các công ty trong các thương vụ trên. Nghiên cứu không chỉ đánh giá tác động riêng lẻ của thông báo M&A đến lợi nhuận bất thường của công ty thu mua và công ty mục tiêu, mà còn đánh giá tổng hợp lợi ích của 2 công ty và so sánh giữa lợi nhuận bất thường của các công ty trong thương vụ M&A và các công ty không có liên quan. Ngoài ra, nghiên cứu cũng xem xét tác động của hình thái M&A bao gồm M&A nội địa và M&A xuyên quốc gia, M&A thù địch và M&A thân thiện đến lợi nhuận bất thường.
Phương pháp nghiên cứu là nghiên cứu sự kiện ngắn hạn. Dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu là giá chứng khoán của các công ty trong các thương vụ mua bán và sáp nhập, các công ty này được niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán tại Việt Nam. Mặc dù kết quả kiểm định không có ý nghĩa thống kê đối với các công ty thu mua. Tuy nhiên, kết quả từ nghiên cứu này nhất quán với nhiều nghiên cứu tiền đề khi khẳng định lợi nhuận bất thường dương của các công ty mục tiêu và lợi nhuận tiêu cực cho công ty thu mua, tổng hợp lợi nhuận cho cả 2 công ty gần như bằng 0.
Kết quả kiểm định về ảnh hưởng của hình thái mua lại và sáp nhập đến lợi nhuận bất thường tích lũy của các công ty phù hợp với các nghiên cứu trước đây trên thế giới. Các thương vụ mua lại và sáp nhập thù địch đem lại lợi nhuận bất thường vượt trội so với M&A thân thiện và giao dịch M&A xuyên quốc gia đem lại lợi nhuận cho cổ đông cao hơn so với M&A nội địa. 2 Nghiên cứu có 1 số hạn chế về quy mô mẫu nhỏ, hoặc các nhân tố khác có thể ảnh hưởng đến dữ liệu nghiên cứu. Tuy nhiên nghiên cứu hi vọng góp phần giảm bớt khoảng trống trong các nghiên cứu về hoạt động M&A tại Việt Nam.
3 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Nghiên cứu về lĩnh vực M&A là cần thiết vì sự gia tăng liên tục của các hoạt động M&A ở Việt Nam trước sự hội nhập của nền kinh tế. Khi Việt Nam gia nhập vào Tổ chức thương mại Thế Giới vào năm 2000, các công ty Việt Nam phải đối mặt với không chỉ nhiều cơ hội cũng như thách thức, vì những chính sách phức tạp của thương mại quốc tế, các công ty nội địa cần phải tự củng cố để cạnh tranh với sự gia tăng của các công ty quốc tế. Nhiều công ty nước ngoài cũng tìm kiếm thị trường mới và Việt Nam được xem như là một thị trường mới nổi đầy thu hút để tạo dựng kinh doanh hay xây dựng nhà máy. Các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam tăng nhanh một cách đáng kể từ 2.83 tỷ đô la Mỹ vào năm 2000 lên 22.35 tỷ đô la Mỹ vào năm 2013.
Tốc độ tăng trưởng cao của Việt Nam cũng là yếu tố đầy hứa hẹn. Mặc dù có sự giảm nhẹ trong GDP từ 6.89% vào năm 2010 đến năm 2011 do khủng hoảng kinh tế thế giới; tuy nhiên GDP năm 2013 đạt 5.42% tăng nhẹ so với mức 5. Nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi khi Ủy Ban Giám sát tài chính quốc gia đưa ra dự báo, tốc độ tăng trưởng GDP trong 2 năm 2014 và 2015 lần lượt là 5. Kết quả số lượng các giao dịch M&A ngày càng tăng mạnh mẽ từ năm 2009 bất chấp khủng hoảng kinh tế.
Làn sóng M&A dường như tỷ lệ thuận với khủng hoảng kinh tế vì hai nguyên nhân. Thứ nhất, các công ty nước ngoài thu được lợi từ việc giảm giá của các công ty mục tiêu trên thị trường chứng khoán và do đó các khoản đầu tư tài chính của họ có thể giảm đi. 4 Thứ hai, các công ty nội địa phải sáp nhập để mở rộng khả năng tài chính cũng như tìm kiếm sự đổi mới để cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài. Như cuộc khảo sát PwC (2010), tổng cộng số lượng và giá trị của các giao dịch M&A ở Việt Nam năm 2009 lần lượt là 295 giao dịch với tổng giá trị 1.1 tỷ đô la Mỹ và có sự tăng lên đến 345 giao dịch với tổng giá trị 1.75 tỷ đô la Mỹ vào năm 2010.
So sánh tỷ lệ triển vọng gia tăng đáng kể của M&A, chỉ số này ở Việt Nam là 38%, vượt xa chỉ số của Châu Á (PwC Emerging Opportunities, 2011). Các nhà quản lý đang xem sáp nhập như là một phương pháp để tái cấu trúc công ty vì vậy họ cố gắng học hỏi nhiều kiến thức về M&A và làm thế nào để có thể vận hành và đạt được lợi nhuận từ mua lại và sáp nhập. Ngày nay, mua lại và sáp nhập ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm từ không chỉ người sở hữu công ty mà còn từ chính phủ Việt Nam. Hơn nữa, trong khi làn sóng sáp nhập ngày càng tăng lên mạnh mẽ, lại không có nhiều tài liệu đánh giá và hiệu chỉnh hoạt động M&A ở Việt Nam và tác động của nó đến các công ty.