Nghiên cứu đổi mới chương trình đào tạo ngành Giáo dục Thể chất trình độ Đại học

Luận án Trần Phúc Ba cung cấp kiến thức chuyên sâu về một lĩnh vực cụ thể, có giá trị tham khảo cho sinh viên và các nhà nghiên cứu. Khám phá nội dung chi tiết.

• Tác giả: Trần Phúc Ba
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đinh Quang Ngọc
• Trường học: Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên cứu đổi mới phần kiến thức ngành chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục thể chất Trường Đại học Hùng Vương tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ giáo dục học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Bắc Ninh

Tóm tắt

I. Luận án Trần Phúc Ba Khám phá Tầm quan trọng của Đổi mới Chương trình Giáo dục Thể chất

Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam không ngừng đổi mới và hội nhập quốc tế, việc cập nhật, nâng cao chất lượng chương trình đào tạo (CTĐT) đóng vai trò then chốt. Luận án Tiến sĩ Giáo dục học của Trần Phúc Ba tập trung vào nghiên cứu đổi mới phần kiến thức ngành chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục Thể chất (GDTC) tại Trường Đại học Hùng Vương (ĐHHV) tỉnh Phú Thọ. Công trình này không chỉ phản ánh sự cấp thiết của việc cải cách giáo dục thể chất mà còn cung cấp một cái nhìn sâu sắc về những thách thức và cơ hội trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.

Nghiên cứu của Trần Phúc Ba được thực hiện trong bối cảnh các yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo (BGD&ĐT) về đổi mới giáo dục đại học ngày càng rõ nét, đặc biệt là trong việc xây dựng CTĐT theo định hướng ứng dụng và đảm bảo chuẩn đầu ra đáp ứng nhu cầu xã hội. Luận án nhấn mạnh quan điểm của Đảng và Nhà nước về vai trò của giáo dục – đào tạo trong sự nghiệp phát triển đất nước, xem đây là quốc sách hàng đầu. Sự đổi mới này là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự đánh giá khách quan và điều chỉnh phù hợp với sự phát triển kinh tế-xã hội. Mục tiêu chính của luận án là phân tích, đánh giá, tổng hợp và tiếp thu có chọn lọc các nguồn thông tin khoa học hiện có, nhằm xây dựng cơ sở lý luận và đề xuất giải pháp cho việc đổi mới. Công trình này là một đóng góp quan trọng vào kho tàng nghiên cứu khoa học giáo dục, đặc biệt là trong lĩnh vực Giáo dục Thể chất tại Việt Nam. Nó cung cấp những căn cứ khoa học vững chắc để các cơ sở đào tạo, đặc biệt là ĐHHV, có thể điều chỉnh và phát triển CTĐT GDTC một cách hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và hội nhập quốc tế.

1.1. Bối cảnh và Tính cấp thiết của Đổi mới Chương trình Đào tạo GDTC

Việt Nam đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, đặt ra yêu cầu cao về chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, ngành Giáo dục Thể chất (GDTC) có vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe, thể lực và tinh thần cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, các chương trình đào tạo GDTC hiện nay bộc lộ một số hạn chế về nội dung, phương pháp và tính ứng dụng, chưa thực sự theo kịp sự phát triển của xã hội và nhu cầu thực tiễn. Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước, giáo dục và đào tạo là nền tảng, động lực cho sự phát triển bền vững [Nghị quyết Trung ương]. Do đó, việc đổi mới chương trình đào tạo GDTC trở thành một nhiệm vụ cấp bách, nhằm đảm bảo sinh viên tốt nghiệp có đủ năng lực chuyên môn, kỹ năng mềm và phẩm chất đạo đức để đảm nhiệm tốt công việc. Luận án Trần Phúc Ba ra đời nhằm giải quyết những thách thức này, tập trung vào việc kiến tạo một chương trình đào tạo GDTC linh hoạt, hiện đại và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc gia và quốc tế.

1.2. Mục tiêu Nghiên cứu và Phạm vi của Luận án Tiến sĩ Giáo dục học này

Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu đổi mới phần kiến thức ngành chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục Thể chất tại Trường Đại học Hùng Vương. Điều này bao gồm việc phân tích hiện trạng, xác định các điểm mạnh, điểm yếu của CTĐT hiện hành và từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới cụ thể. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc rà soát và điều chỉnh các nội dung kiến thức chuyên ngành, đảm bảo tính cập nhật, phù hợp với xu thế phát triển của ngành GDTC trong nước và quốc tế. Luận án cũng đi sâu vào các khái niệm cơ bản về chương trình đào tạo, đổi mới chương trình, chất lượng chương trình đào tạo, các bước xây dựng và phát triển chương trình đại học. Đặc biệt, nghiên cứu này còn xem xét các quy định về đánh giá CTĐT theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT Việt Nam và bộ tiêu chuẩn AUN (ASEAN University Network), nhằm định hình một CTĐT không chỉ hiệu quả mà còn được công nhận về chất lượng. Đây là một công trình mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao, đóng góp vào sự phát triển của Giáo dục học nói chung và đào tạo GDTC nói riêng.

II. Hiện trạng và Những Thách thức Cấp bách trong Chương trình Đào tạo GDTC

Việc đánh giá và nhìn nhận đúng đắn hiện trạng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để triển khai mọi hoạt động đổi mới. Hiện nay, các chương trình đào tạo Giáo dục Thể chất tại nhiều trường đại học, trong đó có Đại học Hùng Vương, đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Những thách thức này không chỉ xuất phát từ sự thay đổi nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, mà còn từ yêu cầu ngày càng cao của xã hội về chất lượng nguồn nhân lực. Sinh viên tốt nghiệp cần không chỉ có kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn phải sở hữu các kỹ năng mềm, kỹ năng ứng dụng thực tiễn để thích nghi với môi trường làm việc đa dạng.

Một trong những vấn đề lớn là sự lạc hậu của nội dung chương trình so với thực tiễn. Nhiều môn học chưa được cập nhật, thiếu tính liên thông và tích hợp, dẫn đến kiến thức bị phân mảnh và khó ứng dụng. Hơn nữa, phương pháp giảng dạy truyền thống, ít chú trọng thực hành và trải nghiệm, cũng là rào cản lớn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo đại học và khả năng đáp ứng chuẩn đầu ra chương trình đào tạo đã cam kết. Luận án Trần Phúc Ba đã phân tích kỹ lưỡng những khía cạnh này, chỉ ra rằng cần có một cách tiếp cận toàn diện để tháo gỡ các nút thắt, từ đó tạo ra một CTĐT GDTC thực sự đột phá và hiệu quả. Việc nhận diện rõ các thách thức này là cơ sở để xây dựng các giải pháp đổi mới có tính khả thi và bền vững.

2.1. Phân tích Các Hạn chế của Chương trình Đào tạo GDTC Hiện có

Các nghiên cứu chỉ ra rằng CTĐT GDTC hiện hành tại nhiều trường đại học thường có các hạn chế về cấu trúc và nội dung. Cụ thể, kiến thức chuyên ngành đôi khi thiếu tính cập nhật, chưa phản ánh đầy đủ các xu hướng và kỹ thuật mới trong lĩnh vực thể dục thể thao. Nhiều học phần còn nặng về lý thuyết, thiếu tính ứng dụng và trải nghiệm thực tế cho sinh viên. Sự chưa đồng bộ giữa các học phần cũng gây khó khăn cho người học trong việc hình thành một hệ thống kiến thức toàn diện.

Ngoài ra, theo nhận định của một số chuyên gia, chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục Thể chất còn thiếu sự linh hoạt trong việc tích hợp các môn học tự chọn, ít tạo điều kiện cho sinh viên phát triển theo năng lực và sở trường cá nhân. Điều này ảnh hưởng đến khả năng hình thành các kỹ năng mềm quan trọng như làm việc nhóm, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề – những yếu tố ngày càng được doanh nghiệp và xã hội đánh giá cao. Việc Luận án Trần Phúc Ba tập trung vào đổi mới phần kiến thức ngành là hoàn toàn có cơ sở, nhằm khắc phục triệt để những tồn tại này, giúp sinh viên không chỉ giỏi chuyên môn mà còn toàn diện về kỹ năng.

2.2. Nhu cầu Xã hội và Yêu cầu Mới về Chuẩn đầu ra Chương trình Đào tạo

Thị trường lao động ngày nay đòi hỏi người tốt nghiệp ngành GDTC không chỉ có kiến thức về chuyên môn mà còn phải có khả năng giảng dạy, huấn luyện, tổ chức sự kiện thể thao, và thậm chí là quản lý các hoạt động thể dục thể thao tại cộng đồng. Do đó, chuẩn đầu ra chương trình đào tạo cần được nâng cao và định hướng rõ ràng hơn, không chỉ dừng lại ở kiến thức cơ bản mà phải bao gồm cả kỹ năng thực hành và thái độ nghề nghiệp. Theo các quy định của BGD&ĐT, CTĐT cần được xây dựng dựa trên khung trình độ quốc gia và nhu cầu sử dụng nhân lực của địa phương, ngành và xã hội [18].

Điều này đặt ra thách thức lớn cho các cơ sở đào tạo như Trường Đại học Hùng Vương, yêu cầu họ phải đổi mới chương trình đào tạo Giáo dục Thể chất để đảm bảo sinh viên ra trường có thể làm việc hiệu quả ngay lập tức, không cần đào tạo lại nhiều. Luận án đã xác định rõ sự cần thiết phải tích hợp các kỹ năng sống, kỹ năng công nghệ thông tin và ngoại ngữ vào CTĐT, giúp sinh viên có lợi thế cạnh tranh trên thị trường lao động. Việc đáp ứng những yêu cầu này là chìa khóa để nâng cao uy tín và chất lượng đào tạo đại học của nhà trường.

III. Phương pháp Toàn diện để Đổi mới Kiến thức Ngành Chương trình Đào tạo GDTC

Để giải quyết các thách thức hiện hữu và đáp ứng yêu cầu của xã hội, luận án Trần Phúc Ba đã đề xuất một phương pháp toàn diện trong việc đổi mới phần kiến thức ngành chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục Thể chất. Phương pháp này không chỉ dừng lại ở việc chỉnh sửa các môn học, mà còn bao gồm việc xây dựng lại khung chương trình, tích hợp các mô hình tiên tiến và đặc biệt là nâng cao năng lực của đội ngũ giảng viên. Điều cốt lõi là tạo ra một CTĐT có tính linh hoạt cao, có khả năng thích ứng với sự thay đổi của khoa học và công nghệ, đồng thời gắn kết chặt chẽ với thực tiễn nghề nghiệp.

Phương pháp này dựa trên việc nghiên cứu sâu rộng các lý thuyết về Giáo dục học, các mô hình phát triển chương trình đào tạo quốc tế và kinh nghiệm từ các trường đại học uy tín. Luận án đã tham khảo và phân tích các tài liệu liên quan đến đổi mới CTĐT đại học, bao gồm các khái niệm cơ bản về chương trình, chất lượng chương trình, và các bước xây dựng, phát triển chương trình. Đặc biệt, nghiên cứu đã xem xét các yêu cầu đổi mới chương trình đào tạo giáo dục đại học hiện nay, cũng như các mô hình phát triển và đánh giá CTĐT của các tác giả trong và ngoài nước. Điều này giúp đảm bảo rằng các giải pháp được đề xuất không chỉ mang tính đột phá mà còn có căn cứ khoa học vững chắc và tính khả thi cao khi áp dụng vào thực tiễn tại Trường Đại học Hùng Vương.

3.1. Xây dựng Khung Lý luận và Mô hình Phát triển Chương trình Đào tạo mới

Việc đổi mới đòi hỏi một khung lý luận vững chắc. Luận án Trần Phúc Ba đã xây dựng một khung lý luận dựa trên các quan điểm hiện đại về Giáo dục học, bao gồm giáo dục hướng năng lực, giáo dục theo chuẩn đầu ra và giáo dục tích hợp. Khung lý luận này là nền tảng để định hình lại cấu trúc và nội dung của chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục Thể chất. Đồng thời, luận án cũng đề xuất một mô hình phát triển chương trình đào tạo mới, tích hợp các giai đoạn từ phân tích nhu cầu, thiết kế chương trình, triển khai và đánh giá.

Theo mô hình này, việc phát triển chương trình không chỉ là công việc của ban lãnh đạo mà còn có sự tham gia của các bên liên quan như giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên và các nhà tuyển dụng. Mô hình này nhấn mạnh tầm quan trọng của phản hồi liên tục để điều chỉnh và cải tiến chương trình, đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả. Việc áp dụng mô hình này giúp Trường Đại học Hùng Vương có một lộ trình rõ ràng, khoa học để thực hiện đổi mới chương trình đào tạo Giáo dục Thể chất, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo đại học và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của xã hội.

3.2. Cách thức Tích hợp Công nghệ và Phương pháp Giảng dạy Hiện đại vào CTĐT GDTC

Một phần quan trọng của đổi mới chương trình đào tạo GDTC là việc tích hợp công nghệ và các phương pháp giảng dạy hiện đại. Luận án đề xuất việc áp dụng các công nghệ mới như phần mềm mô phỏng, thiết bị tập luyện thông minh, và nền tảng học tập trực tuyến để tăng cường hiệu quả giảng dạy và học tập. Điều này không chỉ giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách sinh động mà còn trang bị cho họ kỹ năng sử dụng công nghệ trong công việc sau này.

Các phương pháp giảng dạy như học theo dự án, học tập trải nghiệm, và phương pháp Flipped Classroom (lớp học đảo ngược) cũng được khuyến nghị áp dụng. Những phương pháp này khuyến khích sự chủ động, tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề của sinh viên. Bằng cách kết hợp công nghệ và phương pháp giảng dạy hiện đại, luận án Trần Phúc Ba hướng đến việc đào tạo ra những giáo viên GDTC không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn có khả năng ứng dụng công nghệ và đổi mới phương pháp trong giảng dạy thực tiễn. Việc này sẽ góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng chương trình đào tạo và uy tín của nhà trường.

IV. Ứng dụng Thực tiễn và Đánh giá Hiệu quả Đổi mới Chương trình GDTC tại ĐHHV

Việc đề xuất các giải pháp đổi mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng được áp dụng vào thực tiễn và mang lại hiệu quả rõ rệt. Luận án Trần Phúc Ba không chỉ dừng lại ở việc đưa ra lý thuyết mà còn đặc biệt chú trọng đến khía cạnh ứng dụng thực tiễn tại Trường Đại học Hùng Vương tỉnh Phú Thọ. Mục tiêu là biến những ý tưởng đổi mới thành các hành động cụ thể, từ đó cải thiện đáng kể chất lượng chương trình đào tạo ngành Giáo dục Thể chất. Các giải pháp được thiết kế để phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và đặc điểm của sinh viên tại trường, đảm bảo tính khả thi và bền vững.

Quá trình ứng dụng sẽ bao gồm việc điều chỉnh chi tiết các đề cương môn học, xây dựng tài liệu giảng dạy mới, tổ chức các khóa tập huấn cho giảng viên về phương pháp dạy học hiện đại và công nghệ. Đặc biệt, luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thu thập phản hồi từ sinh viên, cựu sinh viên và nhà tuyển dụng để liên tục cải tiến. Việc đánh giá hiệu quả sẽ được thực hiện một cách khoa học, dựa trên các tiêu chí cụ thể về chuẩn đầu ra chương trình đào tạo, sự hài lòng của người học và khả năng đóng góp vào sự phát triển nghề nghiệp của họ sau khi tốt nghiệp. Đây là bước then chốt để khẳng định giá trị của công trình nghiên cứu đổi mới chương trình đào tạo Giáo dục Thể chất và tác động tích cực của nó đến sự phát triển của nhà trường và xã hội.

4.1. Cách Triển khai Đổi mới và Tác động đến Chất lượng Sinh viên GDTC

Để triển khai đổi mới chương trình đào tạo Giáo dục Thể chất một cách hiệu quả tại ĐHHV, luận án đề xuất một lộ trình từng bước. Đầu tiên là việc rà soát và xây dựng lại ma trận chuẩn đầu ra cho từng học phần và toàn bộ chương trình, đảm bảo tính rõ ràng và đo lường được. Kế đến là điều chỉnh nội dung các học phần theo hướng tích hợp, liên môn và tăng cường thời lượng thực hành, thực tập. Việc này sẽ giúp sinh viên có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và kinh nghiệm.

Các tác động tích cực dự kiến bao gồm việc nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm, kỹ năng mềm (làm việc nhóm, giao tiếp, giải quyết vấn đề) và thái độ nghề nghiệp của sinh viên. Sinh viên sẽ tự tin hơn khi ra trường, có khả năng thích nghi tốt hơn với môi trường làm việc và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển của ngành GDTC. Theo [18], chất lượng chương trình đào tạo được định nghĩa là sự đáp ứng mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể và chuẩn đầu ra, phù hợp với nhu cầu sử dụng nhân lực. Do đó, việc triển khai này sẽ trực tiếp cải thiện chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu xã hội.

4.2. Phương pháp Đánh giá Chương trình Đào tạo theo Tiêu chuẩn Quốc gia và AUN

Việc đánh giá là không thể thiếu để xác định hiệu quả của quá trình đổi mới. Luận án Trần Phúc Ba đề xuất áp dụng các phương pháp đánh giá chương trình đào tạo theo bộ tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế như AUN-QA (ASEAN University Network Quality Assurance). Các tiêu chuẩn này bao gồm đánh giá về mục tiêu và chuẩn đầu ra, cấu trúc và nội dung chương trình, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, hoạt động hỗ trợ người học, và kết quả đầu ra của sinh viên.

Việc đánh giá sẽ được thực hiện thông qua nhiều công cụ khác nhau như khảo sát ý kiến sinh viên, cựu sinh viên, nhà tuyển dụng, phỏng vấn giảng viên, đối chiếu với các chương trình tiên tiến trong khu vực và thế giới. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để liên tục cải tiến và điều chỉnh chương trình, đảm bảo CTĐT GDTC tại Trường Đại học Hùng Vương luôn đạt được chất lượng đào tạo đại học cao nhất. Đây là một quy trình lặp đi lặp lại, nhằm duy trì và nâng cao hiệu quả của chương trình trong dài hạn, đồng thời khẳng định vị thế của nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học.

V. Kết luận và Hướng phát triển Bền vững cho Chương trình GDTC Tương lai

Tổng kết lại, luận án Trần Phúc Ba về nghiên cứu đổi mới phần kiến thức ngành chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục Thể chất tại Trường Đại học Hùng Vương đã cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về sự cần thiết, các giải pháp và lộ trình thực hiện quá trình đổi mới này. Công trình đã xác định rõ những thách thức hiện tại, đề xuất các phương pháp khoa học để xây dựng lại khung chương trình, tích hợp công nghệ và phương pháp giảng dạy hiện đại, cũng như đặt ra các tiêu chí đánh giá hiệu quả theo chuẩn mực quốc gia và quốc tế. Những kết quả nghiên cứu này không chỉ là cơ sở lý luận vững chắc mà còn là kim chỉ nam cho việc triển khai thực tiễn tại Đại học Hùng Vương và có thể được tham khảo bởi các cơ sở đào tạo GDTC khác.

Mục tiêu cuối cùng của luận án là hướng tới việc xây dựng một chương trình đào tạo Giáo dục Thể chất tiên tiến, có khả năng đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng tốt yêu cầu của xã hội và thị trường lao động. Thành công của việc đổi mới sẽ góp phần nâng cao vị thế của ngành GDTC, đảm bảo sự phát triển bền vững của lĩnh vực này trong bối cảnh hội nhập. Công trình này là một minh chứng rõ nét cho nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc nâng cao chất lượng đào tạo đại học tại Việt Nam, đặc biệt trong một ngành học đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển toàn diện của con người.

5.1. Những Đóng góp Quan trọng của Luận án Trần Phúc Ba

Luận án của Trần Phúc Ba mang lại nhiều đóng góp quan trọng cho nghiên cứu khoa học giáo dục và thực tiễn đào tạo. Về mặt lý luận, luận án đã hệ thống hóa và làm rõ các khái niệm cơ bản về chương trình đào tạo, đổi mới chương trình, chất lượng chương trình đào tạo và các mô hình phát triển chương trình. Đặc biệt, công trình đã xây dựng được một khung lý luận và mô hình đổi mới CTĐT GDTC phù hợp với điều kiện Việt Nam và xu thế quốc tế.

Về mặt thực tiễn, luận án đã phân tích sâu sắc hiện trạng và những hạn chế của CTĐT GDTC tại Trường Đại học Hùng Vương, từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới cụ thể, khả thi về phần kiến thức ngành. Các giải pháp này tập trung vào việc cập nhật nội dung, cải tiến phương pháp giảng dạy, và tăng cường ứng dụng công nghệ. Đây là những cơ sở quý giá để nhà trường có thể cải cách và nâng cao hiệu quả chương trình đào tạo, đáp ứng tốt hơn chuẩn đầu ra chương trình đào tạo đã đề ra, góp phần đào tạo ra đội ngũ giáo viên GDTC có năng lực và phẩm chất.

5.2. Hướng Phát triển và Duy trì Chất lượng Bền vững cho CTĐT GDTC

Để duy trì và phát triển bền vững chương trình đào tạo Giáo dục Thể chất sau quá trình đổi mới, cần có các chiến lược dài hạn. Luận án gợi ý rằng Trường Đại học Hùng Vương nên tiếp tục đầu tư vào việc nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên thông qua các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và ngoại ngữ. Đồng thời, việc cập nhật cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy và tập luyện cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng đào tạo đại học.

Ngoài ra, cần thiết lập một cơ chế kiểm định và đánh giá chương trình đào tạo định kỳ theo các tiêu chuẩn quốc tế để đảm bảo tính cạnh tranh và phù hợp. Việc tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp, tổ chức thể thao và trường học phổ thông sẽ giúp CTĐT luôn gắn liền với thực tiễn, tạo cơ hội việc làm tốt hơn cho sinh viên. Những định hướng này không chỉ giúp CTĐT GDTC tại ĐHHV phát triển vững mạnh mà còn góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp của Giáo dục học đến cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ giáo dục học với đề tài "Nghiên cứu đổi mới phần kiến thức ngành chương trình đào tạo trình độ đại học ngành Giáo dục thể chất Trường Đại học Hùng Vương Tỉnh Phú Thọ" do nghiên cứu sinh Trần Phúc Ba thực hiện tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Đinh Quang Ngọc và TS Nguyễn Đương Bắc, bảo vệ năm 2022 (chuyên ngành Giáo dục học, mã số: 9140101).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã chỉ rõ yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, giao quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo, đồng thời rà soát và điều chỉnh chương trình giáo dục đại học theo hướng tăng cường năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, đạo đức nghề nghiệp và hiểu biết xã hội. Bên cạnh đó, việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội đòi hỏi công tác đào tạo giáo viên Giáo dục Thể chất (GDTC) phải thay đổi căn bản để đáp ứng chuẩn năng lực người học ở các cấp học phổ thông.

Trường Đại học Hùng Vương (tỉnh Phú Thọ) là trường đại học công lập đa ngành, đào tạo trình độ cử nhân ngành GDTC từ năm 2012. Sau gần 10 năm thực hiện, chương trình đào tạo (CTĐT) bộc lộ nhiều bất cập: cấu trúc khối lượng kiến thức còn nặng tính hàn lâm, thời lượng thực hành nghề nghiệp chưa tương xứng, phương pháp tổ chức giảng dạy chưa linh hoạt và kết quả đầu ra chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về đổi mới CTĐT ngành GDTC ở các trường sư phạm và cao đẳng, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống việc đổi mới cấu trúc và nội dung phần kiến thức ngành trình độ đại học ngành GDTC tại Trường Đại học Hùng Vương.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tiến hành đánh giá toàn diện thực trạng chất lượng đào tạo trình độ đại học ngành GDTC, rà soát và đổi mới phần kiến thức ngành theo định hướng ứng dụng, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Hùng Vương tỉnh Phú Thọ.

Luận án xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu thực trạng chương trình đào tạo trình độ đại học ngành GDTC Trường Đại học Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ.
2. Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu đổi mới phần kiến thức ngành chương trình đào tạo trình độ đại học ngành GDTC Trường Đại học Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ.
3. Nhiệm vụ 3: Nghiên cứu ứng dụng và đánh giá chất lượng chương trình đào tạo đổi mới.

Giả thuyết khoa học

Phần kiến thức ngành CTĐT trình độ đại học ngành GDTC Trường Đại học Hùng Vương tỉnh Phú Thọ hiện còn nhiều bất cập, sản phẩm đào tạo đạt chuẩn đầu ra ở mức độ chưa cao, mức độ đáp ứng nhu cầu thị trường lao động sau tốt nghiệp còn hạn chế. Nếu nghiên cứu đổi mới được phần kiến thức ngành theo hướng tăng cường năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, đạo đức nghề nghiệp, giảm tải kiến thức hàn lâm, tăng thời lượng thực hành và thực tế nghề nghiệp thì sản phẩm đào tạo sẽ đáp ứng tốt chuẩn đầu ra và nhu cầu xã hội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình đào tạo và nội dung, cấu trúc phần kiến thức ngành trong CTĐT trình độ đại học ngành GDTC Trường Đại học Hùng Vương.
• Khách thể khảo sát và thực nghiệm: Cán bộ quản lý, giảng viên bộ môn GDTC (13 người); sinh viên ngành GDTC Khóa 15 (nhóm đối chứng) và Khóa 16 (nhóm thực nghiệm); 15 chuyên gia giáo dục và TDTT; 11 đại diện đơn vị sử dụng lao động, tổ chức xã hội nghề nghiệp; 30 cựu sinh viên ngành GDTC.
• Không gian và thời gian nghiên cứu: Thực hiện tại Trường Đại học Hùng Vương (tỉnh Phú Thọ) và các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Thọ; quá trình theo dõi, thực nghiệm sư phạm tiến hành qua 3 năm học (6 học kỳ liên tiếp).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Lý luận về xây dựng, phát triển và đánh giá chương trình giáo dục trên thế giới đã hình thành và phát triển qua nhiều thập kỷ với các mô hình tiêu biểu:

• Ralph Tyler (1949): Đưa ra 4 nguyên tắc nền tảng và quy trình phát triển chương trình 6 bước gồm: phân tích nhu cầu, xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung, sắp xếp nội dung, thực hiện nội dung và đánh giá.
• Hilda Taba (1962): Đề xuất quy trình phát triển chương trình 8 bước theo hướng quy nạp, bắt đầu từ chẩn đoán nhu cầu của người học, hình thành mục tiêu, lựa chọn và sắp xếp nội dung, tổ chức hoạt động học tập, đến kiểm tra thử nghiệm tính khả thi.
• Francis P. Hunkins (1998) và Allan C. Ornstein (1998): Đề xuất mô hình 7 bước, nhấn mạnh việc xem xét tính pháp lý, cơ sở triết học, tâm lý, xã hội và quan niệm ban đầu về chương trình trước khi thiết kế nội dung.
• Peter F. Oliva (1988/1992): Phát triển mô hình 12 thành phần toàn diện, tích hợp chặt chẽ giữa hai quá trình: xây dựng chương trình đào tạo và triển khai hoạt động giảng dạy.
• Robert M. Diamond (1998), Susan Toohey (1999), Collin J. Marsh & George Willis (2003): Đi sâu vào phương pháp thiết kế môn học lấy người học làm trung tâm và kỹ thuật đánh giá chất lượng trong giáo dục đại học.
• Hệ thống kiểm định chất lượng: Khung tiêu chuẩn AUN-QA của Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (18 tiêu chuẩn, 102 tiêu chí) và mô hình tiếp cận CDIO.

Các hướng nghiên cứu trong nước

Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu về chương trình giáo dục đại học và GDTC được triển khai theo các nhóm chủ đề:

• Quản lý và cấu trúc chương trình theo học chế tín chỉ: Trần Khánh Đức (2006) phân tích tiêu chí đánh giá chương trình đào tạo giáo viên; Ngô Doãn Đại, Lâm Quang Thiệp nghiên cứu cấu trúc lại chương trình đào tạo khi chuyển từ niên chế sang tín chỉ; Lê Đức Ngọc (2003) và Lê Văn Hào (2003) đề cập cơ sở khoa học xây dựng chương trình tích hợp rèn luyện kỹ năng; Phùng Rân xác lập các nguyên tắc xây dựng chương trình đại học.
• Thẩm định và đánh giá chương trình: Trần Thị Hoài (2009) xây dựng bộ tiêu chuẩn thẩm định chương trình giáo dục đại học; Trần Hữu Hoan (2011) nghiên cứu quản lý xây dựng và đánh giá chương trình môn học theo tín chỉ.
• Đổi mới chương trình đào tạo GDTC và TDTT: Lê Đức Ngọ (2000); Lê Trường Sơn Chấn Hải (2012) nghiên cứu đổi mới chương trình GDTC tại Trường ĐHSP Hà Nội 2 theo hướng bồi dưỡng nghiệp vụ tổ chức hoạt động TDTT trường học; Nguyễn Trọng Hải nghiên cứu chương trình GDTC trường dạy nghề; Nguyễn Cẩm Ninh nghiên cứu nội dung đào tạo cử nhân Quản lý TDTT; Trần Vũ Phương (2016) nghiên cứu chương trình đào tạo GDTC trình độ cao đẳng tại Tuyên Quang; Phạm Đức Viễn (2016) xây dựng 11 tiêu chuẩn, 38 tiêu chí đánh giá CTĐT cử nhân GDTC tại Trường Đại học Tây Bắc.

Vị trí và khoảng trống nghiên cứu của luận án

Các nghiên cứu trước đây chủ yếu dừng lại ở việc đánh giá tổng thể CTĐT, tập trung vào đối tượng sinh viên không chuyên hoặc nghiên cứu ở bậc cao đẳng, ngành Quản lý TDTT. Chưa có công trình nào đi sâu phân tích, can thiệp tái cấu trúc và thực nghiệm đối chiếu riêng khối "kiến thức ngành" của CTĐT cử nhân GDTC tại một trường đại học công lập địa phương (Trường Đại học Hùng Vương, Phú Thọ) nhằm đáp ứng trực tiếp yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung tham chiếu

Luận án dựa trên quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước (Nghị quyết 29-NQ/TW, Nghị quyết 88/2014/QH13, Quyết định 404/QĐ-TTg, Nghị quyết 44/NQ-CP, Quyết định 2653/QĐ-BGDĐT) và hệ thống khái niệm chuẩn hóa theo Thông tư 04/2016/TT-BGDĐT:

• Chương trình đào tạo định hướng ứng dụng: Chương trình có mục tiêu và nội dung phát triển kết quả nghiên cứu cơ bản thành các giải pháp ứng dụng thực tiễn nghề nghiệp.
• Quy trình phát triển chương trình: Luận án tổng hợp mô hình của Tyler, Taba, Hunkins và Peter F. Oliva để xác lập quy trình đổi mới 5 bước khép kín: (1) Phân tích tình hình, nhu cầu; (2) Xác định mục đích, mục tiêu; (3) Thiết kế, xây dựng; (4) Thực thi; (5) Đánh giá.
• Khung tiêu chuẩn đánh giá: Sử dụng thang đo 7 mức của Thông tư 04/2016/TT-BGDĐT kết hợp các tiêu chí AUN-QA để khảo sát thực trạng và đánh giá mức độ đáp ứng của chương trình đổi mới.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phối hợp 7 phương pháp nghiên cứu khoa học:

STT	Tên phương pháp nghiên cứu	Mục đích và nội dung thực hiện cụ thể trong luận án
1	Phân tích và tổng hợp tài liệu	Thu thập, tổng hợp các văn bản quy phạm, nghị quyết, CTĐT hiện hành, đề cương học phần, giáo trình và tài liệu nghiên cứu liên quan đến GDTC.
2	Phỏng vấn, khảo sát	Sử dụng phiếu hỏi và phỏng vấn trực tiếp chuyên gia (n=15), nhà tuyển dụng (n=11), cựu sinh viên (n=30), giảng viên và sinh viên về thực trạng và CTĐT đổi mới.
3	Quan sát sư phạm	Quan sát giờ học lý thuyết, thực hành, các đợt kiến tập, thực tập sư phạm và các hoạt động TDTT ngoại khóa của sinh viên.
4	Kiểm tra sư phạm	Đánh giá chuẩn đầu ra qua: (1) Thi trắc nghiệm kiến thức trên máy tính; (2) Thi giảng giả định trên lớp; (3) Thi phỏng vấn chuyên môn; (4) Đánh giá kỹ năng cứng.
5	Kiểm tra y học TDTT	Đo đạc và đánh giá các chỉ số hình thái, chức năng và tố chất thể lực của sinh viên ở thời điểm trước và sau thực nghiệm (3 năm học).
6	Thực nghiệm sư phạm	Thiết kế thực nghiệm so sánh song song giữa Nhóm đối chứng (sinh viên Khóa 15 học chương trình cũ) và Nhóm thực nghiệm (sinh viên Khóa 16 học chương trình mới).
7	Toán học thống kê	Sử dụng các công thức thống kê toán học để tính số trung bình ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($S$), hệ số biến thiên ($C_v$), kiểm định sai khác ($t$-Student, $p$) và nhịp tăng trưởng ($W$).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác đổi mới giáo dục và đào tạo:

• Quan điểm của Đảng và Nhà nước: Trình bày 7 quan điểm chỉ đạo cốt lõi của Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học; chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, phẩm chất; gắn kết đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động của xã hội.
• Yêu cầu đổi mới môn học GDTC: Phân tích bối cảnh triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo Nghị quyết 88/2014/QH13, Đề án tổng thể phát triển thể lực tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011–2030, Đề án phát triển GDTC và thể thao trường học giai đoạn 2016–2020 định hướng 2025. GDTC được xác định là một trong những năng lực cốt lõi giúp học sinh phát triển hài hòa đức, trí, thể, mỹ.
• Lý luận về chương trình và mô hình phát triển: Phân tích các khái niệm chuẩn đầu ra, chuẩn đầu vào, chương trình khung, chương trình môn học. So sánh các mô hình phát triển chương trình của Ralph Tyler, Hilda Taba, Francis P. Hunkins và Peter F. Oliva. Khái quát bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng của AUN-QA (18 tiêu chuẩn, 102 tiêu chí) và Thông tư 04/2016/TT-BGDĐT (11 tiêu chuẩn, 50 tiêu chí).
• Khái quát về Trường Đại học Hùng Vương và Khoa Nghệ thuật và TDTT: Trường được thành lập năm 2003 theo Quyết định số 81/2003/QĐ-TTg, quy mô diện tích 97,4 ha với 416 cán bộ, viên chức (14 GS/PGS, 65 TS, 258 ThS). Khoa Nghệ thuật và TDTT thành lập năm 2015 (sáp nhập năm 2018), trong đó Bộ môn GDTC có 13 giảng viên (01 PGS.TS, 4 nghiên cứu sinh, 8 thạc sĩ) phụ trách đào tạo ngành đại học GDTC.

Quy trình đổi mới chương trình giáo dục (5 bước liên hoàn, khép kín):
Bước 1: Phân tích tình hình và nhu cầu xã hội
Bước 2: Xác định mục đích và mục tiêu đào tạo
Bước 3: Thiết kế và xây dựng chương trình
Bước 4: Thực thi chương trình đào tạo
Bước 5: Đánh giá và điều chỉnh chương trình

Chương 2: Phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết phương pháp luận, các công cụ thu thập số liệu và tiến trình tổ chức nghiên cứu:

• Xây dựng hệ thống bảng hỏi, phiếu phỏng vấn dành cho các nhóm đối tượng (chuyên gia, cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên, nhà tuyển dụng).
• Xác lập quy trình kiểm tra sư phạm 4 nội dung: thi trắc nghiệm trên máy tính đánh giá khối kiến thức lý thuyết; thi giảng giả định trên lớp đánh giá năng lực sư phạm thực hành; thi phỏng vấn trực tiếp đánh giá năng lực xử lý tình huống; kiểm tra kỹ năng thực hành các môn thể thao (kỹ năng cứng).
• Xác định quy chuẩn đo lường các chỉ tiêu thể lực và hình thái theo tiêu chuẩn kiểm tra y học TDTT.
• Lập kế hoạch tổ chức thực nghiệm sư phạm trong 3 năm học (từ học kỳ 1 đến học kỳ 6), phân chia mẫu nghiên cứu thành Nhóm đối chứng (sinh viên Khóa 15 - K15) học theo CTĐT cũ và Nhóm thực nghiệm (sinh viên Khóa 16 - K16) học theo CTĐT đổi mới.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm và thảo luận khoa học qua 3 cụm nội dung:

1. Thực trạng chương trình đào tạo ngành GDTC Trường ĐH Hùng Vương (Nhiệm vụ 1)

• Công tác tuyển sinh và đội ngũ: Phân tích số liệu tuyển sinh các năm (Bảng 3.1); cơ cấu 13 giảng viên bộ môn GDTC có trình độ từ thạc sĩ trở lên (Bảng 3.2); kết quả đánh giá của sinh viên về hoạt động giảng dạy của giảng viên đạt mức khá trở lên (Bảng 3.3).
• Cơ sở vật chất: Hệ thống giảng đường, 16 phòng thí nghiệm, nhà đa năng, sân vận động, bể bơi cơ bản đáp ứng hoạt động dạy học nhưng trang thiết bị chuyên dụng phục vụ các môn thể thao hiện đại còn thiếu (Bảng 3.4, 3.5).
• Nhu cầu nhân lực TDTT tại Phú Thọ: Khảo sát giai đoạn 2020–2025 cho thấy nhu cầu tuyển dụng giáo viên GDTC tại các trường phổ thông và cán bộ phong trào TDTT tại địa phương tiếp tục gia tăng (Bảng 3.6).
• Đánh giá CTĐT hiện hành: Lấy ý kiến 15 chuyên gia (Bảng 3.8, 3.12), 11 nhà tuyển dụng (Bảng 3.10) và 30 cựu sinh viên (Bảng 3.11). Kết quả chỉ rõ: CTĐT cũ còn nặng lý thuyết hàn lâm, phân bố số tiết thực hành chưa hợp lý, thiếu các nội dung giảng dạy phương pháp GDTC theo chương trình phổ thông mới, kỹ năng tổ chức sự kiện thể thao ngoại khóa còn yếu (Bảng 3.7, 3.9).

2. Xây dựng nội dung đổi mới phần kiến thức ngành (Nhiệm vụ 2)

• Xác định các nguyên tắc đổi mới: bám sát chuẩn đầu ra, tăng tỷ trọng thực hành, tinh giản học phần trùng lặp, tích hợp kiến thức chuyên môn với rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp.
• Cấu trúc lại khối kiến thức ngành (Bảng 3.13, 3.14): Điều chỉnh thời lượng, tích hợp các môn lý luận và phương pháp giảng dạy GDTC cấp tiểu học, THCS, THPT; cập nhật các học phần ứng dụng như Trọng tài, Tổ chức sự kiện TDTT trường học, Huấn luyện thể thao phong trào.
• Lập bảng so sánh đối chiếu giữa CTĐT cũ và mới (Bảng 3.15) và ban hành Kế hoạch giảng dạy chi tiết các học phần kiến thức ngành theo hệ thống tín chỉ (Bảng 3.16, 3.17).

3. Đánh giá chất lượng và hiệu quả chương trình đổi mới (Nhiệm vụ 3)

• Kết quả học tập qua 6 học kỳ: Sinh viên nhóm thực nghiệm (K16) đạt điểm học tập trung bình các học phần kiến thức ngành cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm đối chứng (K15) ở các kỳ học tương ứng (Bảng 3.18, 3.19, Biểu đồ 3.1).
• Đánh giá chuẩn đầu ra chuyên môn và kỹ năng cứng:
  • Thi trắc nghiệm trên máy tính: Nhóm thực nghiệm đạt điểm số trung bình cao hơn nhóm đối chứng (Bảng 3.20).
  • Thi giảng giả định trên lớp: Kỹ năng soạn giáo án, tác phong sư phạm và phương pháp điều khiển lớp học của nhóm thực nghiệm vượt trội so với nhóm đối chứng (Bảng 3.21).
  • Thi phỏng vấn trực tiếp: Khả năng phản xạ và xử lý tình huống sư phạm của sinh viên K16 tốt hơn K15 (Bảng 3.22, Biểu đồ 3.2).
  • Tỷ lệ đạt chuẩn đầu ra kỹ năng cứng: Nhóm thực nghiệm có tỷ lệ đạt cao hơn rõ rệt và tỷ lệ không đạt giảm hẳn so với nhóm đối chứng (Bảng 3.23, Biểu đồ 3.3, 3.4).
• Đánh giá hình thái và thể lực: Các chỉ tiêu hình thái và tố chất thể lực (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ khéo léo) của hai nhóm trước thực nghiệm tương đương nhau (Bảng 3.26, Biểu đồ 3.5). Sau 3 năm thực nghiệm, nhóm thực nghiệm có mức độ tăng trưởng thể lực và hình thái cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm đối chứng (Bảng 3.27, 3.28, 3.29, Biểu đồ 3.6, 3.7, 3.8, 3.9, 3.10).
• Phản hồi từ các bên liên quan: Chuyên gia, nhà tuyển dụng, giảng viên và sinh viên đều đánh giá cao tính khả thi, tính ứng dụng và mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra của CTĐT đổi mới (Bảng 3.24, 3.25).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển và đánh giá CTĐT đại học ngành GDTC theo định hướng ứng dụng trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học và triển khai Chương trình GDPT 2018.
2. Xác lập quy trình 5 bước khép kín trong đổi mới chương trình và cụ thể hóa bộ tiêu chí đánh giá chất lượng phần kiến thức ngành ngành GDTC dựa trên các chuẩn kiểm định hiện hành.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng đào tạo cử nhân ngành GDTC tại Trường Đại học Hùng Vương, chỉ rõ những khoảng trống giữa CTĐT cũ và nhu cầu thực tế của thị trường lao động tại tỉnh Phú Thọ và khu vực lân cận.
2. Thiết kế và ban hành cấu trúc, nội dung phần kiến thức ngành mới cùng đề cương chi tiết học phần và kế hoạch giảng dạy theo học chế tín chỉ.
3. Chứng minh hiệu quả thực tế qua thực nghiệm sư phạm 3 năm: Sinh viên nhóm thực nghiệm (Khóa 16) vượt trội nhóm đối chứng (Khóa 15) về kết quả học tập lý thuyết, năng lực giảng dạy giả định, xử lý tình huống chuyên môn, kỹ năng cứng và nhịp tăng trưởng các tố chất thể lực.

Kiến nghị của tác giả

• Nhà trường và Khoa Nghệ thuật và TDTT tiếp tục duy trì, cập nhật định kỳ CTĐT đổi mới; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, sân bãi và dụng cụ chuyên môn.
• Mở rộng liên kết giữa nhà trường với hệ thống các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Phú Thọ nhằm tạo môi trường thực tế, kiến tập và thực tập sư phạm thường xuyên cho sinh viên.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung can thiệp và thực nghiệm chủ yếu trên phần kiến thức ngành của CTĐT cử nhân GDTC; phạm vi thực nghiệm giới hạn tại Trường Đại học Hùng Vương (tỉnh Phú Thọ) với quy mô mẫu ở mức độ vừa phải theo các khóa đào tạo chính quy của trường.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  1. Mở rộng rà soát và đổi mới đồng bộ các khối kiến thức khác (kiến thức đại cương, cơ sở ngành và khóa luận tốt nghiệp/thực tập cuối khóa).
  2. Theo dõi và đánh giá chất lượng làm việc thực tế của sinh viên nhóm thực nghiệm sau khi tốt nghiệp tại các cơ sở giáo dục phổ thông.
  3. Thử nghiệm nhân rộng mô hình đổi mới phần kiến thức ngành cho các cơ sở đào tạo giáo viên GDTC tại các trường đại học đa ngành khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với các nhà quản lý giáo dục và ban giám hiệu: Cung cấp khung quy trình 5 bước và phương pháp luận đổi mới chương trình đào tạo đại học theo hướng ứng dụng và tiếp cận chuẩn đầu ra.
• Đối với giảng viên và tổ bộ môn GDTC: Cung cấp cấu trúc môn học, đề cương chi tiết học phần tích hợp và bộ công cụ đánh giá năng lực chuyên môn đa dạng (thi trắc nghiệm máy, giảng giả định, phỏng vấn, kiểm tra kỹ năng cứng).
• Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo về phương pháp thiết kế thực nghiệm sư phạm đối chứng kéo dài (3 năm) kết hợp giữa đánh giá sư phạm và kiểm tra y sinh học thể dục thể thao.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trọng tâm can thiệp đổi mới của luận án là gì?

Luận án tập trung tái cấu trúc và đổi mới nội dung phần kiến thức ngành trong chương trình đào tạo trình độ đại học ngành GDTC Trường Đại học Hùng Vương, giảm bớt kiến thức hàn lâm, tăng thời lượng thực hành nghề nghiệp và tích hợp phương pháp dạy học theo Chương trình GDPT 2018.

2. Luận án sử dụng những hình thức nào để đánh giá chuẩn đầu ra năng lực chuyên môn của sinh viên?

Luận án áp dụng 3 hình thức kiểm tra chuẩn đầu ra chuyên môn: (1) Thi trắc nghiệm kiến thức trên máy tính; (2) Thi thực hành giảng giả định trên lớp; (3) Thi vấn đáp, phỏng vấn trực tiếp xử lý tình huống sư phạm, kết hợp đánh giá các chỉ tiêu kỹ năng cứng.

3. Thiết kế thực nghiệm sư phạm trong luận án được tổ chức như thế nào?

Thực nghiệm sư phạm được tổ chức theo phương pháp so sánh song song trong thời gian 3 năm học (6 học kỳ), đối chiếu giữa Nhóm đối chứng (sinh viên Khóa 15 học theo chương trình cũ) và Nhóm thực nghiệm (sinh viên Khóa 16 học theo chương trình đổi mới) tại Trường Đại học Hùng Vương.

4. Quy trình đổi mới chương trình đào tạo của luận án gồm những bước nào?

Quy trình gồm 5 bước liên hoàn, khép kín: (1) Phân tích tình hình, nhu cầu; (2) Xác định mục đích, mục tiêu đào tạo; (3) Thiết kế, xây dựng nội dung chương trình; (4) Thực thi giảng dạy; (5) Đánh giá, điều chỉnh và hoàn thiện.

5. Khung tiêu chuẩn nào được tác giả tham chiếu để đánh giá thực trạng chương trình đào tạo?

Tác giả tham chiếu bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng chương trình đào tạo theo Thông tư số 04/2016/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo (11 tiêu chuẩn, 50 tiêu chí, thang điểm 7 mức) kết hợp bộ tiêu chuẩn bảo đảm chất lượng AUN-QA và mô hình Peter F. Oliva.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Trần Phúc Ba đã giải quyết trọn vẹn 3 nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra, làm rõ cơ sở lý luận và đánh giá chính xác thực trạng đào tạo cử nhân GDTC tại Trường Đại học Hùng Vương tỉnh Phú Thọ. Bằng việc tái cấu trúc phần kiến thức ngành theo hướng ứng dụng và tăng cường kỹ năng thực hành sư phạm, chương trình đổi mới đã đáp ứng sát các yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Kết quả thực nghiệm sư phạm đối chứng qua 3 năm học chứng minh chương trình đổi mới giúp nâng cao rõ rệt kết quả học tập, năng lực giảng dạy chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và thể lực của sinh viên, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác đào tạo giáo viên GDTC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4 1. Quan điểm của Đảng và nhà nước về giáo dục và đổi mới giáo dục 1. Quan điểm của Đảng và nhà nước ta về vai trò của Giáo dục - Đào tạo trong sự nghiệp phát triển đất nước Giáo dục và đào tạo có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc. Nhận thức rõ vai trò của giáo dục, đào tạo đối với sự nghiệp xây dựng đất nước theo mục tiêu “ Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, Đảng ta luôn quan tâm, chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo lĩnh vực quan trọng này.

Đại hội XII của Đảng đã xác định đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; phát triển nguồn nhân lực là một trong những định hướng lớn để hiện thực hóa mục tiêu phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Quan điểm về giáo dục đào tạo trong văn kiện Đại hội XII của Đảng là bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng [4]. Giáo dục góp phần nâng cao dân trí cho mọi quốc gia, dân tộc. Ngày nay giáo dục và đào tạo còn góp phần tạo ra hệ thống chính trị, xã hội mới.

Trong nền kinh tế tri thức hiện nay, tri thức là sản phẩm của giáo dục và đào tạo đồng thời là tài sản quý giá nhất của con người và xã hội. Sở hữu tri thức trở thành sở hữu quan trọng nhất được các nước thừa nhận và bảo hộ. Nguồn lực phát triển kinh tế, xã hội ở mỗi quốc gia, dân tộc từ tài nguyên, sức lao động cơ bắp là chính chuyển sang nguồn lực con người có tri thức là cơ bản nhất [4]. Giáo dục và Đào tạo góp phần bảo vệ chế độ chính trị của mỗi quốc gia, dân tộc bởi giáo dục và đào tạo góp phần xây dựng đội ngũ lao động trình độ cao làm giàu của cải vật chất cho xã hội đồng thời có bản lĩnh chính trị vững vàng đủ sức đề kháng, chống lại các cuộc “xâm lăng văn hóa” trong chính quá trình hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa [4].

Giáo dục và Đào tạo cung cấp nguồn nhân lực có trình độ góp phần phát triển kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia. Việt Nam đang tiến hành phổ cập giáo dục cấp trung học cơ sở, trình độ lao động phổ thông còn thấp, ít được đào tạo nghề vẫn còn khoảng 60% lao động nông nghiệp nên hiện mới bước đầu xây dựng nền kinh tế tri thức. Giáo dục và Đào tạo phát huy năng lực nội sinh “đi tắt, đón đầu” rút ngắn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Việt Nam khẳng định giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là điều kiện phấn đấu đến năm 2020 5 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp đi theo hướng hiện đại [1], [2], [3], [4].

Giáo dục và Đào tạo bồi dưỡng nhân tài, xây dựng đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn, tay nghề cao. Đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao góp phần quan trọng vào phát triển khoa học và công nghệ là yếu tố quyết định của nền kinh tế tri thức. Kinh tế tri thức được hiểu là kinh tế trong đó có sự sản sinh, truyền bá và sử dụng tri thưc là yếu tố quyết định đến tăng trưởng kinh tế, làm giàu của cải vật chất, nâng cao chất lượng cuộc sống. Tất cả các quốc gia phát triển trên thế giới đều có chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo.

Trong báo cáo “giám sát toàn cầu giáo dục cho con người”, tổ chức UNESCO cũng đã khuyến khích các nước phải chi tiêu ít nhất 6% GDP cho giáo dục và đào tạo [1], [2], [3], [4]. Trước những đòi hỏi cấp bách về nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta khẳng định một trong những nhiệm vụ cốt yếu để phát triển trí tuệ cho nhân dân là nâng cao hiệu quả, chất lượng của giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ. Vì vậy ngay từ nghị quyết đại hội Đảng lần thứ VII, Đảng ta đã coi khoa học, công nghệ cùng với giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, đến các đại hôi lần thứ VIII, IX, X, XI Đảng tiếp tục khẳng định đường lối phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, quán triệt quan điểm coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu [1], [2], [3], [4]. Nhận thức được tầm quan trọng của Giáo dục và Đào tạo đối với sự phát triển kinh tế, xã hội đất nước nói chung và sự phát triển con người nói riêng, Đảng ta đã và đang chăm lo, quan tâm phát triển một nền giáo dục Việt Nam tiên tiến, hiện đại, chất lượng cao.

Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ XI đã khẳng định “Giáo dục và Đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam” [4] 1. Quan điểm của Đảng và nhà nước về đổi mới giáo dục và đào tạo phù hợp với sự phát triển của xã hội Đổi mới giáo dục và đào tạo phù hợp với sự phát triển của xã hội luôn được Đảng và nhà nước ta quan tâm, đặt ra như một trong những yêu cầu cấp thiết trong sự nghiệp phát triển đất nước. Quan điểm đó đã được thể hiện xuyên suốt trong các văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng từ lần thứ IV đến lần thứ XII, cũng như trong các chỉ thị, nghị quyết của Đảng về giáo dục và đào tạo. 6 Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IV, Đảng ta đã chỉ ra rằng cần phải tiến hành cải cách giáo dục trong cả nước, phát triển giáo dục phổ thông; sắp xếp từng bước mở rộng và hoàn chỉnh mạng lưới các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp; phát triển rộng rãi các trường dạy nghề.

Quan điểm về cải cách giáo dục đó tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện trong các đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng. Đến đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta nhấn mạnh “ đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam. Trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt” [3]. Để cụ thể hóa nghị quyết của Đại hội Đại biểu toàn quốc về yêu cầu đổi mới phải phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước ở mỗi giai đoạn khác nhau.

Đảng và nhà nước đã ban hành nhiều văn bản, chỉ thị, nghị quyết về cải cách giáo dục như: Nghị quyết số 14/NQ/TW ngày 11 tháng 01 năm 1979 về “cải cách giáo dục” đã đặt ra cải cách giáo dục nhằm làm tốt việc chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ ngay từ tuổi ấu thơ cho tới khi trưởng thành, nguyên lý cải cách giáo dục là việc học phải đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn với xã hội. Đây là nghị quyết đầu tiên về chuyên đề giáo dục sau khi đất nước thống nhất và nó đã đặt nền móng cho công cuộc cải cách giáo dục của đất nước trong những năm 80 của thế kỷ XX; nghị quyết sô 04-NQ/HNTW ngày 14 tháng 01 năm 1993 “về tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo” ; nghị quyết 14/2005/NQCP ngày 02 tháng 11 năm 2005 về “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2010”và hiện nay là nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”. Nghị quyết đã đưa ra 7 quan điểm chỉ đạo [25]: Thứ nhất: Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu là sự nghiệp của Đảng, nhà nước và toàn dân. Thứ hai: Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết từ quan điểm chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục và đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội, bản thân người học; đổi mới ở tất 7 cả các bậc học, ngành học.

Trong quá trình đổi mới cần kế thừa, phát huy những thành tựu, phát triển những nhân tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm của thế giới; kiên quyết chấn chỉnh những nhận thức, việc làm lệch lạc. Đổi mới phải bảo đảm tính hệ thống, tầm nhìn dài hạn, phù hợp với từng loại đối tượng và cấp học; các giải pháp phải đồng bộ, khả thi, có trọng tâm, trọng điểm, lộ trình, bước đi phù hợp. Thứ ba: Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học; học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường gắn với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.

Thứ tư: Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ tổ quốc, với tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ, phù hợp với quy luật khách quan. Chuyển phát triển giáo dục và đào tạo từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả đồng thời đáp ứng yêu cầu về số lượng. Thứ năm: Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linh hoạt, liên thông giữa các bậc học, trình độ và các phương thức giáo dục, đào tạo. Chuẩn hóa, hiện đại hóa giáo dục và đào tạo.

Thứ sáu: Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển giáo dục và đào tạo, phát triển hài hòa, hỗ trợ giáo dục công lập và ngoài công lập, giữa các vùng, miền. Ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo đối với những vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chính sách. Thực hiện dân chủ hóa, xã hội hóa giáo dục và đào tạo.