Đại học Thiên Trách: Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Luận án Tiến sĩ này tập trung vào nghiên cứu sâu về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo Luật Hình sự Việt Nam. 199 trang · Đại học Thiên Trách · 2024.

• Người hướng dẫn: Gs.Ts Trần Văn Luyện
• Trường học: Đại học Thiên Trách
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự Và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Trách Nhiệm Hình Sự Trong Đồng Phạm Theo Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Trách Nhiệm Hình Sự Đồng Phạm Theo Luật Việt Nam

Luận án Tiến sĩ này tập trung vào nghiên cứu sâu về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo Luật Hình sự Việt Nam. Đây là một vấn đề phức tạp và quan trọng trong lĩnh vực luật hình sự, bởi nó liên quan đến việc xác định và phân loại trách nhiệm của nhiều người cùng tham gia vào một hành vi phạm tội. Việc hiểu rõ các quy định pháp luật, cũng như thực tiễn áp dụng, là cần thiết để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong xét xử các vụ án liên quan đến đồng phạm. Theo GS.TS Trần Văn Luyện, nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà còn có giá trị thực tiễn cao trong công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm. Luận án hướng đến mục tiêu làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản, phân tích thực tiễn và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm của Đồng Phạm Trong Luật Hình Sự

Để hiểu rõ trách nhiệm hình sự trong đồng phạm, cần nắm vững khái niệm và đặc điểm của đồng phạm theo quy định của Luật Hình sự Việt Nam. Đồng phạm không phải là một loại tội phạm độc lập, mà là một hình thức tham gia vào tội phạm, trong đó nhiều người cùng cố ý thực hiện một hành vi phạm tội. Các yếu tố cấu thành đồng phạm bao gồm: có từ hai người trở lên, những người này có cùng ý chí thực hiện tội phạm, và hành vi của mỗi người phải có mối liên hệ nhân quả với kết quả phạm tội chung. Việc xác định chính xác các yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong việc định tội danh và quyết định hình phạt phù hợp.

1.2. Phân Loại Đồng Phạm và Vai Trò của Từng Người Tham Gia

Luật Hình sự Việt Nam phân loại đồng phạm thành nhiều hình thức khác nhau, bao gồm: người thực hành, người xúi giục, người giúp sức và người tổ chức. Mỗi hình thức đồng phạm có vai trò và mức độ trách nhiệm hình sự khác nhau. Người thực hành là người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội. Người xúi giục là người gây ra ý định phạm tội cho người khác. Người giúp sức là người tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tội phạm. Người tổ chức là người chỉ huy, điều hành hoạt động của nhóm đồng phạm. Việc phân loại chính xác vai trò của từng người trong đồng phạm là cơ sở để xác định đúng mức độ trách nhiệm hình sự và áp dụng hình phạt tương xứng.

II. Thách Thức Xác Định Trách Nhiệm Hình Sự Trong Các Vụ Án Đồng Phạm

Việc xác định trách nhiệm hình sự trong các vụ án đồng phạm gặp nhiều thách thức trong thực tiễn xét xử. Một trong những khó khăn lớn nhất là xác định chính xác vai trò của từng người tham gia, đặc biệt trong các vụ án có nhiều người và hành vi phức tạp. Bên cạnh đó, việc chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của từng người và kết quả phạm tội chung cũng là một thách thức không nhỏ. Theo một nghiên cứu của Tòa án Nhân dân Tối cao, tỷ lệ các bản án bị kháng cáo, kháng nghị liên quan đến đồng phạm còn khá cao, cho thấy sự không thống nhất trong nhận thức và áp dụng pháp luật về vấn đề này. Điều này đòi hỏi các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử phải nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ để đảm bảo tính khách quan, chính xác trong quá trình giải quyết vụ án.

2.1. Những Khó Khăn Trong Việc Xác Định Vai Trò của Người Đồng Phạm

Việc xác định vai trò của từng người trong đồng phạm không hề đơn giản, đặc biệt trong các vụ án có sự tham gia của nhiều người và hành vi phạm tội diễn ra phức tạp. Cần phân biệt rõ ràng giữa người thực hành, người xúi giục, người giúp sức và người tổ chức. Các yếu tố như mức độ tham gia, ý chí chủ quan, và hành vi khách quan của từng người cần được xem xét kỹ lưỡng. Sự mập mờ trong chứng cứ, lời khai không thống nhất của các bên liên quan, và sự phức tạp của vụ án là những yếu tố gây khó khăn trong việc xác định chính xác vai trò của từng người đồng phạm.

2.2. Chứng Minh Mối Quan Hệ Nhân Quả Trong Đồng Phạm Vấn Đề Nan Giải

Việc chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của từng người đồng phạm và kết quả phạm tội chung là một trong những vấn đề nan giải trong các vụ án đồng phạm. Cần chứng minh rằng hành vi của mỗi người đã góp phần trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra hậu quả phạm tội. Trong những vụ án có nhiều người tham gia và hành vi diễn ra liên tục, việc xác định chính xác mối liên hệ nhân quả trở nên vô cùng phức tạp. Các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử cần sử dụng các biện pháp nghiệp vụ và khoa học kỹ thuật để thu thập chứng cứ và làm rõ mối quan hệ nhân quả này.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Trách Nhiệm Hình Sự Đồng Phạm

Để giải quyết những thách thức trong việc xác định trách nhiệm hình sự trong đồng phạm, cần có những giải pháp đồng bộ, đặc biệt là hoàn thiện pháp luật về vấn đề này. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Hình sự về đồng phạm để đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và dễ áp dụng. Bên cạnh đó, cần ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết để thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật trong thực tiễn. Theo các chuyên gia luật hình sự, việc hoàn thiện pháp luật về đồng phạm không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm mà còn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

3.1. Sửa Đổi Bổ Sung Các Quy Định Của Luật Hình Sự Về Đồng Phạm

Để đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và dễ áp dụng của pháp luật về đồng phạm, cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Hình sự. Các khái niệm, định nghĩa về đồng phạm, các hình thức đồng phạm, và các yếu tố cấu thành tội phạm cần được quy định cụ thể, chi tiết hơn. Cần bổ sung các quy định về trách nhiệm hình sự trong các trường hợp đặc biệt, như đồng phạm không thành, đồng phạm vượt quá, hoặc đồng phạm có sự thay đổi ý định. Việc sửa đổi, bổ sung pháp luật cần dựa trên cơ sở lý luận vững chắc và tham khảo kinh nghiệm của các nước trên thế giới.

3.2. Ban Hành Văn Bản Hướng Dẫn Áp Dụng Pháp Luật Về Đồng Phạm

Để thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật về đồng phạm trong thực tiễn, cần ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết, cụ thể. Các văn bản này cần giải thích rõ các quy định của Luật Hình sự, hướng dẫn cách xác định vai trò của từng người đồng phạm, cách chứng minh mối quan hệ nhân quả, và cách xác định mức độ trách nhiệm hình sự trong các trường hợp khác nhau. Các văn bản hướng dẫn cần được ban hành kịp thời và cập nhật thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn xét xử.

IV. Ứng Dụng Phân Tích Các Bản Án Về Trách Nhiệm Hình Sự Đồng Phạm

Việc phân tích các bản án thực tế về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật và rút ra những bài học kinh nghiệm. Nghiên cứu này sẽ xem xét các bản án của Tòa án các cấp để làm rõ các vấn đề như: cách xác định vai trò của từng người đồng phạm, cách chứng minh mối quan hệ nhân quả, cách áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, và cách quyết định hình phạt. Kết quả phân tích sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử, cũng như cho các nhà nghiên cứu và giảng dạy luật.

4.1. Nghiên Cứu Các Bản Án Để Rút Ra Bài Học Kinh Nghiệm Về Đồng Phạm

Việc nghiên cứu các bản án về đồng phạm giúp các cơ quan tố tụng và các nhà nghiên cứu luật có thể rút ra những kinh nghiệm quý báu trong việc áp dụng pháp luật vào thực tiễn. Qua đó, có thể nhận diện những sai sót, hạn chế trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, và đề xuất các giải pháp khắc phục. Việc phân tích các bản án cũng giúp làm rõ những vấn đề còn gây tranh cãi, tạo sự thống nhất trong nhận thức và áp dụng pháp luật.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Để Nâng Cao Chất Lượng Xét Xử Các Vụ Đồng Phạm

Trên cơ sở phân tích các bản án và rút ra những bài học kinh nghiệm, luận án sẽ đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng xét xử các vụ án đồng phạm. Các giải pháp này có thể bao gồm: tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ điều tra, truy tố, xét xử; hoàn thiện quy trình tố tụng; nâng cao năng lực giám định, thu thập chứng cứ; và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần đảm bảo tính công bằng, khách quan và chính xác trong việc giải quyết các vụ án đồng phạm.

V. Kết Luận Tầm Quan Trọng của Trách Nhiệm Hình Sự Đồng Phạm

Nghiên cứu về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm có ý nghĩa quan trọng cả về mặt lý luận và thực tiễn. Về mặt lý luận, nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ các vấn đề cơ bản về đồng phạm, như khái niệm, đặc điểm, phân loại, và các yếu tố cấu thành. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu cung cấp những thông tin và giải pháp hữu ích cho công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm, đặc biệt là các loại tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia. Kết quả nghiên cứu cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong công tác giảng dạy và nghiên cứu luật hình sự.

5.1. Giá Trị Lý Luận Của Luận Án Về Trách Nhiệm Hình Sự Đồng Phạm

Luận án có giá trị lý luận quan trọng trong việc làm sáng tỏ các vấn đề cơ bản về đồng phạm trong Luật Hình sự Việt Nam. Nghiên cứu đi sâu vào phân tích các khái niệm, đặc điểm, phân loại đồng phạm và các yếu tố cấu thành, góp phần xây dựng một hệ thống lý luận hoàn chỉnh về đồng phạm. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm cơ sở cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về đồng phạm.

5.2. Giá Trị Thực Tiễn và Khả Năng Ứng Dụng Trong Công Tác Điều Tra

Kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, cung cấp những thông tin và giải pháp hữu ích cho công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án đồng phạm. Nghiên cứu giúp các cơ quan chức năng nâng cao năng lực xác định vai trò của từng người đồng phạm, chứng minh mối quan hệ nhân quả, và áp dụng pháp luật một cách chính xác. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm, đặc biệt là các loại tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong khoa học luật hình sự và thực tiễn xét xử, đồng phạm luôn là một trong những chế định pháp lý phức tạp nhất. Thực tế đấu tranh phòng, chống tội phạm tại Việt Nam cho thấy tội phạm được thực hiện dưới hình thức đồng phạm, đặc biệt là phạm tội có tổ chức, đang diễn biến ngày càng phức tạp, tinh vi, có sự câu kết chặt chẽ trong các lĩnh vực kinh tế, chức vụ, ma túy và tội phạm sử dụng công nghệ cao. Khi hành vi phạm tội do nhiều người cùng phối hợp thực hiện, tính chất nguy hiểm cho xã hội của tội phạm tăng lên rõ rệt so với tội phạm do cá nhân đơn lẻ thực hiện.

Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã kế thừa và hoàn thiện nhiều quy định quan trọng về chế định đồng phạm tại Điều 17 và nguyên tắc quyết định hình phạt đối với đồng phạm tại Điều 58. Tuy nhiên, quá trình áp dụng các quy định này vào thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử vẫn bộc lộ nhiều khoảng trống lý luận và bất cập thực định:

• Tiêu chí phân định ranh giới giữa các loại người đồng phạm (người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức) trong một số cấu thành tội phạm đặc thù chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến việc đánh giá tính chất, mức độ tham gia của từng chủ thể còn thiếu thống nhất.
• Việc xử lý trách nhiệm hình sự (TNHS) trong các trường hợp đồng phạm phức tạp như: hành vi vượt quá của người thực hành (thái quá của người thực hành), tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội của từng loại người đồng phạm, đồng phạm trong tội phạm có chủ thể đặc biệt, và vấn đề đồng phạm liên quan đến pháp nhân thương mại phạm tội chưa được pháp luật quy định chi tiết hoặc hướng dẫn áp dụng đồng bộ.
• Việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự và hình phạt đối với từng người đồng phạm tại các cấp Tòa án nhân dân đôi khi còn mang tính cào bằng, chưa đánh giá đúng mức độ nguy hiểm của hành vi cầm đầu, chủ mưu hoặc vai trò giúp sức thứ yếu.

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo Luật hình sự Việt Nam" (Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự, Mã số: 62 38 01 04) được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp những khoảng trống lý luận và bất cập thực tiễn nêu trên.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Làm sáng tỏ hệ thống lý luận khoa học về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm; phân tích, đánh giá toàn diện các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành và thực tiễn áp dụng; từ đó đề xuất hệ thống các quan điểm, định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả áp dụng chế định TNHS trong đồng phạm.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa và phát triển các vấn đề lý luận về đồng phạm, bản chất của TNHS trong đồng phạm, phân loại người đồng phạm và các nguyên tắc xác định TNHS đối với từng người đồng phạm.
  2. Phân tích quá trình hình thành, phát triển lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam về đồng phạm từ năm 1945 đến nay; phân tích sâu sắc các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về TNHS trong đồng phạm và so sánh với pháp luật hình sự của một số quốc gia.
  3. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng các quy định pháp luật hình sự về TNHS trong đồng phạm tại Tòa án nhân dân các cấp; nhận diện những kết quả đạt được, các sai sót, vướng mắc pháp lý và nguyên nhân của những tồn tại đó.
  4. Xây dựng cơ sở khoa học và đề xuất các giải pháp lập pháp, các giải pháp hướng dẫn áp dụng pháp luật và các biện pháp bảo đảm nhằm hoàn thiện chế định TNHS trong đồng phạm ở Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Câu hỏi 1: Bản chất pháp lý của trách nhiệm hình sự trong đồng phạm là gì, và những nguyên tắc nào chi phối việc xác định TNHS, cá thể hóa hình phạt đối với từng đồng phạm?
2. Câu hỏi 2: Các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam hiện hành về đồng phạm (khái niệm, các loại người đồng phạm, các hình thức đồng phạm, quyết định hình phạt trong đồng phạm) có những điểm tiến bộ nào và còn tồn tại những bất cập, khoảng trống pháp lý nào?
3. Câu hỏi 3: Thực tiễn xét xử các vụ án có đồng phạm của Tòa án nhân dân các cấp trong giai đoạn hiện nay đang gặp phải những khó khăn, vướng mắc gì; các sai sót trong định tội danh và lượng hình đối với người đồng phạm bắt nguồn từ nguyên nhân nào?
4. Câu hỏi 4: Cần thực hiện những định hướng và giải pháp cụ thể nào về mặt lập pháp cũng như tổ chức thực hiện để nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật về TNHS trong đồng phạm?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các quan điểm khoa học lý luận về đồng phạm và TNHS trong đồng phạm; các quy phạm pháp luật hình sự Việt Nam và một số quốc gia điều chỉnh về đồng phạm; thực tiễn áp dụng pháp luật của các cơ quan tiến hành tố tụng, trọng tâm là hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân các cấp đối với các vụ án hình sự có đồng phạm.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu chế định đồng phạm dưới góc độ luật hình sự thực định, bao gồm cơ sở xác định TNHS, phân loại người đồng phạm, hành vi vượt quá, tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội trong đồng phạm, và nguyên tắc quyết định hình phạt đối với người đồng phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam.
  • Về không gian: Phạm vi nghiên cứu thực tiễn được khảo sát trên địa bàn cả nước, tập trung vào số liệu xét xử và các bản án điển hình của Tòa án nhân dân các cấp.
  • Về thời gian: Khảo sát các quy định pháp luật hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến nay; phân tích sâu các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và khảo sát thực tiễn áp dụng trong giai đoạn thi hành bộ luật hiện hành.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước

Chế định đồng phạm và TNHS trong đồng phạm là chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học pháp lý Việt Nam qua các thời kỳ. Luận án tổng quan các công trình nghiên cứu tiêu biểu theo ba hướng chính:

1. Hướng nghiên cứu về lý luận chung về tội phạm, đồng phạm và trách nhiệm hình sự:

   • Các công trình giáo trình, sách chuyên khảo của các tác giả như: GS.TS. Võ Khánh Vinh (Lý luận chung về định tội danh, NXB Tư pháp; Trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự); PGS.TS. Nguyễn Ngọc Hòa (Tội phạm và cấu thành tội phạm, NXB Công an nhân dân); GS.TS. Đỗ Ngọc Quang (Đồng phạm trong luật hình sự Việt Nam); GS.TS. Trần Văn Luyện (Những vấn đề lý luận và thực tiễn về quyết định hình phạt trong luật hình sự Việt Nam). Các công trình này đã làm rõ các yếu tố cấu thành tội phạm, bản chất của lỗi cố ý trong đồng phạm, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của từng người đồng phạm với hậu quả tác hại chung do tội phạm gây ra.

2. Hướng nghiên cứu về các khía cạnh chuyên sâu và kỹ thuật định tội trong đồng phạm:

   • Các bài viết, đề tài nghiên cứu của các tác giả như: TS. Đinh Văn Quế (Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự - Phần chung); TS. Cao Thị Oanh (Chế định đồng phạm trong luật hình sự Việt Nam và luật hình sự một số nước); TS. Dương Tuyết Miên (Định tội danh đối với các trường hợp đồng phạm phức tạp); TS. Trịnh Quốc Toản (Trách nhiệm hình sự đối với tội phạm có tổ chức). Các nghiên cứu này tập trung phân tích các dấu hiệu của phạm tội có tổ chức, hành vi vượt quá của người thực hành, sự phân hóa vai trò giữa người xúi giục và người giúp sức về mặt tinh thần.

3. Hướng nghiên cứu về thực tiễn xét xử và quyết định hình phạt trong các vụ án có đồng phạm:

   • Các công trình nghiên cứu tổng kết thực tiễn tư pháp của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện Tòa án, Viện Khoa học xét xử - TANDTC, tập trung vào các bất cập khi lượng hình đối với từng đồng phạm trong các vụ án kinh tế, chức vụ, tham nhũng quy mô lớn và các vụ án ma túy.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù các công trình đi trước đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng bối cảnh pháp lý hiện nay đặt ra các yêu cầu mới mà các nghiên cứu trước đây chưa giải quyết toàn diện:

• Phần lớn các công trình nghiên cứu chuyên sâu về đồng phạm được thực hiện trên nền tảng Bộ luật Hình sự năm 1985 hoặc Bộ luật Hình sự năm 1999. Do đó, việc nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện các quy định về đồng phạm dưới góc độ của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) vẫn còn thiếu vắng một công trình luận án tiến sĩ chuyên biệt.
• Thiếu các luận giải thấu đáo về việc xử lý TNHS đối với một số tình huống đặc biệt: ranh giới giữa đồng phạm và hành vi che giấu tội phạm/không tố giác tội phạm; TNHS của người đồng phạm khi người thực hành tự ý nửa chừng chấm dứt hành vi phạm tội hoặc thực hiện hành vi vượt quá phạm vi thống nhất ban đầu; xác định trách nhiệm của người tổ chức trong các mô hình phạm tội phi tiếp xúc qua không gian mạng.
• Vấn đề áp dụng nguyên tắc phân hóa và cá thể hóa hình phạt tại Điều 58 BLHS năm 2015 trong mối tương quan với các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS quy định tại Điều 51, Điều 52 BLHS chưa được tổng kết đầy đủ qua thực tiễn xét xử các vụ đại án kinh tế - tham nhũng những năm gần đây.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm cốt lõi

Luận án vận dụng hệ thống lý luận khoa học luật hình sự về tội phạm, cấu thành tội phạm và trách nhiệm hình sự:

• Khái niệm đồng phạm: Theo Điều 17 BLHS năm 2015, đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Bản chất pháp lý của đồng phạm thể hiện ở hai mặt:
  • Mặt khách quan: Phải có từ hai người trở lên có đủ năng lực TNHS và đạt độ tuổi luật định; có sự liên kết hành vi giữa các đồng phạm, trong đó hành vi của mỗi người là một mắt xích dẫn đến hậu quả phạm tội chung.
  • Mặt chủ quan: Có sự cùng cố ý (cùng biết rõ hành vi của mình và của người khác là nguy hiểm cho xã hội; cùng thấy trước hậu quả và cùng mong muốn hoặc cùng có ý thức để mặc hậu quả xảy ra).
• Phân loại người đồng phạm:
  • Người thực hành: Người trực tiếp thực hiện tội phạm.
  • Người tổ chức: Người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.
  • Người xúi giục: Người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm.
  • Người giúp sức: Người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.
• Nguyên tắc xác định TNHS trong đồng phạm:
  • Nguyên tắc trách nhiệm độc lập: Mỗi người đồng phạm phải tự chịu TNHS về hành vi phạm tội của chính mình trong phạm vi đồng phạm. Tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng mang tính chất cá nhân của đồng phạm nào thì chỉ áp dụng đối với người đó.
  • Nguyên tắc trách nhiệm chung: Mọi người đồng phạm đều bị truy cứu TNHS theo cùng một tội danh đối với tội phạm đã cùng thực hiện, phải chịu trách nhiệm về hậu quả chung mà tội phạm gây ra trong phạm vi có sự thống nhất về ý chí.
  • Nguyên tắc cá thể hóa hình phạt (Điều 58 BLHS 2015): Khi quyết định hình phạt, Tòa án phải căn cứ vào tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành luật học:

• Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Đặt chế định đồng phạm trong sự vận động, gắn liền với điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của Việt Nam qua từng thời kỳ lịch sử.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp quy phạm: Mổ xẻ các điều luật, quy định trong các văn bản luật hình sự thực định nhằm làm rõ nội dung, cấu trúc và mối liên hệ logic giữa các quy phạm.
• Phương pháp so sánh pháp luật: Đối chiếu quy định về đồng phạm của Việt Nam với quy định trong luật hình sự của một số quốc gia (Liên bang Nga, Cộng hòa Pháp, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Nhật Bản) để rút ra các giá trị tham khảo.
• Phương pháp nghiên cứu án văn và thống kê xã hội học: Thu thập, phân loại, tổng hợp số liệu xét xử và phân tích các bản án hình sự sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm để đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của các chuyên gia pháp lý, thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên về các vướng mắc trong thực tiễn xét xử.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hình sự Việt Nam: Sắc lệnh, Sắc luật giai đoạn 1945–1985; BLHS năm 1985; BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009); BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015; các Nghị quyết, Thông tư liên tịch hướng dẫn áp dụng BLHS của Hội đồng Thẩm phán TANDTC.
• Dữ liệu thực tiễn: Các báo cáo tổng kết công tác chuyên môn hàng năm của Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao; các bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật được công bố trên Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân tối cao trong giai đoạn thi hành BLHS năm 2015.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm

Chương 1 xây dựng nền tảng lý luận toàn diện cho đề tài:

• Khái niệm và đặc điểm của đồng phạm: Phân tích làm rõ bản chất của sự liên kết hành vi (tính liên kết khách quan) và sự liên kết ý chí (tính liên kết chủ quan). Luận án khẳng định tính nguy hiểm cho xã hội của đồng phạm bắt nguồn từ sự cộng hưởng sức mạnh, sự phân công vai trò và khả năng che giấu tội phạm cao hơn so với hành vi đơn lẻ.
• Phân loại người đồng phạm: Luận giải chi tiết đặc điểm pháp lý của 4 loại người đồng phạm theo khoa học luật hình sự:
  • Người tổ chức: Phân biệt giữa 3 vai trò cấu thành là chủ mưu (vạch kế hoạch, khởi xướng), cầm đầu (lãnh đạo nhóm, phân công nhiệm vụ) và chỉ huy (điều hành trực tiếp quá trình thực hiện tội phạm).
  • Người thực hành: Trực tiếp thực hiện hành vi khách quan được mô tả trong cấu thành tội phạm, hoặc thực hiện thông qua người khác không có năng lực TNHS/không có lỗi (gián tiếp thực hành).
  • Người xúi giục: Tạo ra ý định phạm tội ở người khác bằng các phương thức như kích động, dụ dỗ, đe dọa, mua chuộc; hành vi xúi giục phải hướng tới một người hoặc nhóm người xác định và một tội phạm cụ thể.
  • Người giúp sức: Tạo điều kiện vật chất (cung cấp phương tiện, công cụ, chỉ dẫn địa điểm) hoặc tinh thần (hứa hẹn trước về việc che giấu, tiêu thụ tài sản, củng cố tinh thần phạm tội).
• Các hình thức đồng phạm: Phân loại theo dấu hiệu chủ quan (đồng phạm giản đơn - có thông mưu trước hoặc không thông mưu trước) và phân loại theo dấu hiệu khách quan (đồng phạm phức tạp; phạm tội có tổ chức - hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ).
• Nguyên tắc xác định TNHS trong đồng phạm: Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa nguyên tắc trách nhiệm chung về toàn bộ tội phạm đã thực hiện và nguyên tắc phân hóa, cá thể hóa TNHS trên cơ sở vai trò, mức độ tham gia của từng cá nhân.
• Các trường hợp đặc biệt trong đồng phạm:
  • Hành vi vượt quá của người thực hành: Người thực hành tự ý thực hiện hành vi nằm ngoài phạm vi ý chí thống nhất của những người đồng phạm khác; các đồng phạm khác không phải chịu TNHS về hành vi vượt quá đó.
  • Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội trong đồng phạm: Phân tích điều kiện chấm dứt của từng loại người đồng phạm. Người thực hành chỉ cần chấm dứt hành vi; người xúi giục phải hủy bỏ được ý định phạm tội của người được xúi giục; người giúp sức phải vô hiệu hóa được sự giúp sức của mình; người tổ chức phải triệt tiêu hoặc ngăn chặn được việc thực hiện tội phạm.

Chương 2: Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm

Chương 2 phân tích lịch sử lập pháp và các quy phạm thực định:

• Lược sử phát triển quy định về đồng phạm trong luật hình sự Việt Nam:
  • Giai đoạn từ 1945 đến trước năm 1985: Các Sắc lệnh, Thông tư tư pháp đầu tiên quy định bước đầu về xử lý kẻ chủ mưu, tòng phạm, chỉ điểm.
  • Giai đoạn BLHS năm 1985 và BLHS năm 1999: Chế định đồng phạm được pháp điển hóa hoàn chỉnh tại Điều 17 (BLHS 1985) và Điều 20 (BLHS 1999), xác lập rõ 4 loại người đồng phạm và định nghĩa phạm tội có tổ chức.
• Quy định về đồng phạm trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):
  • Khái niệm và các loại người đồng phạm (Điều 17): Đánh giá sự hoàn thiện về mặt kỹ thuật lập pháp, làm rõ vai trò của từng loại chủ thể.
  • Quyết định hình phạt trong trường hợp đồng phạm (Điều 58): Quy định việc phân hóa hình phạt phải căn cứ vào tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm; các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng hoặc loại trừ TNHS thuộc người nào thì chỉ áp dụng cho người đó.
  • Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội trong đồng phạm (Điều 16): Phân tích các điều kiện được miễn TNHS đối với người tự ý nửa chừng chấm dứt hành vi phạm tội.
  • Phạm tội có tổ chức: Đánh giá quy định phạm tội có tổ chức với tư cách là tình tiết định khung tăng nặng trong phần các tội phạm cụ thể của BLHS 2015.
• So sánh với pháp luật hình sự một số quốc gia: Khảo sát kinh nghiệm quy định về đồng phạm trong Bộ luật Hình sự Liên bang Nga (Điều 32–36), Bộ luật Hình sự Cộng hòa Pháp (Điều 121-6, 121-7), Bộ luật Hình sự CHND Trung Hoa (Điều 25–29), chỉ ra các điểm tương đồng và những điểm Việt Nam có thể tiếp thu về tiêu chí định lượng vai trò người giúp sức và trách nhiệm của người tổ chức.

Chương 3: Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm

Chương 3 tập trung phân tích thực tiễn xét xử thông qua các số liệu và bản án:

• Thực trạng xét xử các vụ án có đồng phạm: Phân tích tình hình áp dụng chế định đồng phạm trong các nhóm tội phạm phổ biến:
  • Nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người (giết người, cố ý gây thương tích có tổ chức).
  • Nhóm tội xâm phạm sở hữu (cướp tài sản, trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản).
  • Nhóm tội phạm về ma túy (mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy có tổ chức, xuyên quốc gia).
  • Nhóm tội phạm về tham nhũng, chức vụ và kinh tế (các vụ án tham ô tài sản, vi phạm quy định về quản lý kinh tế có sự móc ngoặc giữa người có chức vụ quyền hạn và các đối tượng bên ngoài).
• Đánh giá kết quả đạt được: Hoạt động truy cứu TNHS đối với người đồng phạm cơ bản bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; kiên quyết xử lý nghiêm minh các đối tượng chủ mưu, cầm đầu, đồng thời khoan hồng đối với người giúp sức có vai trò không đáng kể, người bị lôi kéo, ép buộc.
• Những vướng mắc, sai sót trong thực tiễn áp dụng:
  • Sai sót trong định tội danh: Lẫn lộn giữa vai trò người xúi giục và người giúp sức về tinh thần; nhầm lẫn giữa đồng phạm với hành vi "Không tố giác tội phạm" (Điều 390) hoặc "Che giấu tội phạm" (Điều 389) khi có sự hứa hẹn trước nhưng không chứng minh được ý chí thỏa thuận trước khi tội phạm kết thúc.
  • Vướng mắc trong xử lý hành vi vượt quá của người thực hành: Tòa án cấp sơ thẩm trong một số vụ án vẫn buộc người xúi giục hoặc người giúp sức phải chịu TNHS liên đới về hành vi vượt quá mang tính bột phát của người thực hành (ví dụ: bàn bạc đi trộm cắp nhưng người thực hành mang theo hung khí và tự ý giết người khi bị phát hiện).
  • Bất cập trong việc cá thể hóa hình phạt: Việc áp dụng Điều 58 BLHS đôi khi còn hình thức, chưa lượng hóa rõ ràng sự khác biệt về mức phạt tù giữa các đồng phạm có vai trò khác nhau trong cùng một vụ án; đánh giá tình tiết "phạm tội có tổ chức" còn lúng túng giữa đồng phạm có tổ chức chặt chẽ và đồng phạm có bàn bạc đơn giản.
• Nguyên nhân của những hạn chế:
  • Quy định của BLHS năm 2015 và các văn bản hướng dẫn còn có điểm chưa cụ thể, thiếu văn bản giải thích áp dụng pháp luật của Hội đồng Thẩm phán TANDTC đối với các khái niệm "chủ mưu", "cầm đầu", "chỉ huy".
  • Năng lực, trình độ chuyên môn và kỹ năng đánh giá chứng cứ của một bộ phận Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên chưa đồng đều.
  • Áp lực từ tính chất phức tạp, thủ đoạn đối phó tinh vi của tội phạm có tổ chức trong giai đoạn hiện nay.

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về trách nhiệm hình sự trong đồng phạm và nâng cao hiệu quả áp dụng

Chương 4 đưa ra hệ thống giải pháp toàn diện:

• Yêu cầu và định hướng hoàn thiện: Bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật hình sự và tố tụng hình sự; thể chế hóa đầy đủ đường lối chính sách hình sự của Đảng về phân hóa trách nhiệm hình sự; đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và đấu tranh phòng, chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.
• Các giải pháp hoàn thiện pháp luật hình sự thực định:
  1. Sửa đổi, bổ sung Điều 17 BLHS năm 2015: Quy định rõ hơn tiêu chí phân định các hành vi của người tổ chức (tách bạch rõ giữa "chủ mưu", "cầm đầu" và "chỉ huy"); bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm hình sự của từng người đồng phạm trong trường hợp đồng phạm thực hiện tội phạm chưa đạt.
  2. Sửa đổi, bổ sung Điều 16 BLHS năm 2015: Quy định chi tiết các điều kiện tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội đối với từng loại người đồng phạm (người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức) thay vì chỉ quy định chung như hiện nay.
  3. Hoàn thiện Điều 58 BLHS năm 2015: Quy định rõ ràng hơn nguyên tắc phân hóa hình phạt, xác lập khung hình phạt có tính định hướng cụ thể hơn đối với người giúp sức có vai trò thứ yếu nhằm tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho Tòa án khi lượng hình.
• Giải pháp hướng dẫn áp dụng pháp luật:
  • Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành Nghị quyết chuyên đề hướng dẫn áp dụng các quy định về chế định đồng phạm, trong đó tập trung giải quyết:
    • Tiêu chí xác định hành vi vượt quá của người thực hành.
    • Phân biệt giữa người giúp sức bằng lời hứa hẹn che giấu với tội che giấu tội phạm.
    • Hướng dẫn áp dụng tình tiết định khung "phạm tội có tổ chức" trong các tội phạm cụ thể.
• Các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong thực tiễn:
  • Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ cho Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên trong việc đánh giá chứng cứ và xác định vai trò của từng đồng phạm trong các vụ án phức tạp.
  • Đẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn xét xử, lựa chọn và phát triển án lệ về chế định đồng phạm.
  • Tăng cường phối hợp liên ngành giữa Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án trong việc thu thập chứng cứ chứng minh ý chí chủ quan và sự phân công nhiệm vụ giữa các đồng phạm ngay từ giai đoạn khởi tố, điều tra.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Luận án đã hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm các vấn đề lý luận về chế định đồng phạm và TNHS trong đồng phạm dưới góc độ khoa học luật hình sự hiện đại, làm rõ bản chất mối liên hệ nhân quả khách quan và sự thống nhất ý chí chủ quan giữa các đồng phạm.
2. Xây dựng luận cứ khoa học phân biệt rõ ràng giữa các phân nhóm trong nội hàm khái niệm "người tổ chức" (người chủ mưu, người cầm đầu, người chỉ huy), chỉ ra các đặc trưng pháp lý riêng biệt của từng nhóm vai trò này.
3. Luận giải một cách có căn cứ khoa học về cơ chế xác định TNHS đối với hành vi vượt quá của người thực hành và các điều kiện pháp lý nghiêm ngặt cho việc tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội của từng loại người đồng phạm.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Luận án đã tiến hành khảo sát, tổng hợp toàn diện thực tiễn áp dụng các quy định của BLHS năm 2015 về đồng phạm tại Tòa án nhân dân các cấp; chỉ ra một cách có hệ thống các dạng sai sót phổ biến trong việc định tội danh và quyết định hình phạt đối với từng người đồng phạm.
2. Chỉ rõ các điểm bất cập, mâu thuẫn trong các quy định của BLHS năm 2015 và sự thiếu hụt các văn bản hướng dẫn thi hành liên quan đến việc xác định ranh giới vai trò đồng phạm và lượng hình theo Điều 58.
3. Đề xuất hệ thống các kiến nghị lập pháp cụ thể nhằm sửa đổi, bổ sung các điều luật liên quan đến đồng phạm trong BLHS (Điều 16, Điều 17, Điều 58); kiến nghị Hội đồng Thẩm phán TANDTC ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng thống nhất chế định đồng phạm và phát triển các án lệ điển hình.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Do nguồn dữ liệu bản án công bố trên cổng thông tin điện tử của Tòa án nhân dân tại một số địa bàn miền núi, vùng sâu vùng xa chưa được số hóa đầy đủ và đồng bộ, phạm vi khảo sát thực tiễn của luận án chủ yếu tập trung vào các bản án tiêu biểu tại các đô thị lớn và các vụ đại án được xét xử công khai.
• Luận án tập trung chủ yếu vào khía cạnh luật hình sự thực định và hoạt động xét xử của Tòa án, chưa đi sâu phân tích toàn diện các vấn đề tố tụng hình sự (như chứng minh vai trò đồng phạm trong giai đoạn điều tra, truy tố).

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Nghiên cứu chế định đồng phạm trong bối cảnh pháp nhân thương mại phạm tội — một vấn đề hoàn toàn mới trong luật hình sự Việt Nam từ khi ban hành BLHS 2015.
• Nghiên cứu cơ chế xác định trách nhiệm hình sự trong các mô hình đồng phạm phi truyền thống, tội phạm xuyên quốc gia sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hợp đồng thông minh hoặc mạng lưới không gian mạng phi tập trung.
• Nghiên cứu các khía cạnh tương trợ tư pháp quốc tế và phối hợp dẫn độ, truy cứu TNHS đối với người đồng phạm trong các vụ án có yếu tố nước ngoài.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao đối với nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với cơ quan lập pháp và cơ quan tư pháp trung ương: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc cho việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự trong tương lai; là căn cứ tham khảo trực tiếp để Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xây dựng Nghị quyết hướng dẫn áp dụng thống nhất chế định đồng phạm.
• Đối với Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên, Luật sư: Giúp nhận diện chính xác các dấu hiệu pháp lý để phân loại đúng tư cách người đồng phạm, xác định đúng ranh giới hành vi vượt quá, áp dụng chuẩn xác Điều 58 BLHS khi cá thể hóa hình phạt trong các vụ án hình sự có nhiều bị cáo.
• Đối với giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật hình sự: Là tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, có cấu trúc chặt chẽ, cung cấp góc nhìn toàn diện về lịch sử lập pháp, lý luận so sánh và thực tiễn tư pháp liên quan đến chế định đồng phạm tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phân biệt người chủ mưu, người cầm đầu và người chỉ huy trong nhóm "người tổ chức" như thế nào?

Theo lý luận và phân tích của luận án:

• Người chủ mưu: Là người vạch ra kế hoạch, phương hướng hoạt động, khởi xướng ý định thực hiện tội phạm.
• Người cầm đầu: Là người thành lập, điều hành, duy trì hoạt động của nhóm phạm tội, phân công vai trò cho các thành viên.
• Người chỉ huy: Là người trực tiếp điều khiển, ra mệnh lệnh trong quá trình thực hiện một tội phạm cụ thể hoặc một hành vi phạm tội nhất định. Một người tổ chức có thể đóng cả 3 vai trò hoặc chỉ đóng một trong 3 vai trò này.

2. Người xúi giục khác người giúp sức về mặt tinh thần ở điểm mấu chốt nào?

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở thời điểm hình thành ý định phạm tội của người thực hành:

• Người xúi giục: Tác động làm nảy sinh ý định phạm tội ở người khác (trước khi bị xúi giục, người thực hành chưa có ý định phạm tội).
• Người giúp sức về mặt tinh thần: Tác động đến người vốn đã có sẵn ý định phạm tội (bằng cách củng cố niềm tin, hứa hẹn che giấu, chỉ dẫn thêm cách thức) nhằm giúp người đó kiên quyết hơn hoặc yên tâm hơn khi thực hiện hành vi.

3. Trách nhiệm hình sự đối với hành vi vượt quá của người thực hành được giải quyết ra sao?

Hành vi vượt quá (thái quá) của người thực hành là hành vi phạm tội mà người thực hành tự ý thực hiện, nằm ngoài phạm vi ý chí thống nhất (thỏa thuận trước hoặc cùng chấp nhận) của những người đồng phạm khác. Theo nguyên tắc trách nhiệm độc lập, chỉ người thực hành phải chịu TNHS về hành vi vượt quá và hậu quả do hành vi vượt quá đó gây ra; các đồng phạm khác không phải chịu TNHS về hành vi này.

4. Điều kiện để người giúp sức được coi là tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là gì?

Đối với người giúp sức, việc tự ý nửa chừng chấm dứt phạm tội đòi hỏi người đó không chỉ dừng hành vi của bản thân mà phải có hành động thực tế nhằm vô hiệu hóa hoàn toàn sự giúp sức mà mình đã cung cấp trước đó (ví dụ: đòi lại công cụ, phương tiện đã cấp; xóa bỏ các thông tin, chỉ dẫn đã cung cấp trước khi tội phạm được thực hiện). Nếu sự giúp sức vẫn được người thực hành sử dụng để thực hiện tội phạm thì người giúp sức vẫn phải chịu TNHS nhưng có thể được xem xét giảm nhẹ hình phạt.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ luật học "Trách nhiệm hình sự trong đồng phạm theo Luật hình sự Việt Nam" là một công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu, toàn diện và có hệ thống về chế định đồng phạm trong luật hình sự Việt Nam. Tác giả đã làm sáng tỏ các luận điểm lý luận căn bản, đánh giá đa chiều các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và phản ánh trung thực thực trạng áp dụng pháp luật tại Tòa án nhân dân các cấp. Các kiến nghị sửa đổi luật thực định và giải pháp hướng dẫn nghiệp vụ do luận án đề xuất có giá trị thực tiễn to lớn, góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao chất lượng xét xử các vụ án có đồng phạm trong giai đoạn hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THIÊN TR¸CH NHIÖM H×NH Sù TRONG §åNG PH¹M THEO LUËT H×NH Sù VIÖT NAM Chuyªn ngµnh : LuËt h×nh sù vµ tè tông h×nh sù M· sè : 62 38 01 04 luËn ¸n tiÕn sÜ luËt häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: GS.TS TrÇn V¨n LuyÖn Hà Nội – 2024 TR¸CH NHIÖM H×NH Sù TRONG §åNG PH¹M THEO LUËT H×NH Sù VIÖT NAM Chuyªn ngµnh : LuËt h×nh sù vµ tè tông h×nh sù M· sè : 62 38 01 04 luËn ¸n tiÕn sÜ luËt häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: GS.TS TrÇn V¨n LuyÖn Hà Nội – 2024 LỜI CẢM ƠN T«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh ®Õn c¸c thÇy c« gi¸o, b¹n bÌ, ®ång nghiÖp vµ gia ®×nh ®· hÕt lßng gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh viÕt luËn ¸n. §Æc biÖt xin tr©n träng göi lêi c¶m ¬n tíi c¸c thÇy, c« ®· nhiÖt t×nh hưíng dÉn t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn ¸n nµy. LỜI CAM ĐOAN T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña t«i. C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc.

Nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu cña c¸c t¸c gi¶ kh¸c nÕu ®ưîc sö dông trong luËn ¸n ®Òu cã chó thÝch nguån sö dông 012412    6789  0     !"#$$#$$%&'(!))* + ,,-./01/2034/15671/2:?31/;<5= + ,@,A0B/21CD/1EF1EG819H15I/183JK18L51/2034/1567= >M  N$OPQRSTUT!VPSWX'$$%YZ)$#$[\ @a W]R^_$`Z >,,bc/21K0de1C?1f0g31/3he189g501/03he10./01ij189:/21Ec/21K0de= @a >,>,klm=mn/1561o7p1Eq/0189g501/03he10./01ij189:/21Ec/21K0de= rs >,@,tu31v7/215wH150J1Eq/0189g501/03he10./01ij189:/21Ec/21K0de180x:1 s@ y7z810./01ij= >,r,{|lm01/03he10./01ij189:/21Ec/21K0de180x:=}~l}=y7z810./01ij1eu81i1 MM €;<51C?1y7z810./01ij13h8=AHe1CF189g501/03he10./01ij189:/21Ec/21K0de= +@ 81iH71kg501ed/2180g/21{l‘=’“”•=EJ/1/Hp= @,>,-0j5183–/1gK1vL/2=5g51o7p1Eq/01CF=89g501/03he10./01ij1—|˜€™=Ec/21 žM K0de1š123H31E:d/=›œ81›=  Ÿ¡¢£¤ ¥¦¤§¨©ª¤ §¡«ª¤¦¬¦¤­®¯¤°±ª§¤¦²³¤£§¬£¤ >@ ´®µ ¤§¶ª§¤·¸¤¹¡« º»¼½ºPSWX'$$%YZ$#$[\ ¾¨ª¿¤°Àª¿¤£§Á¤¹©¤¦¬¦¤¿¡Ã¡¤£§¬£¤Ä褰ä ¬£¤Å¥ª¿ r,,kÆ=iš183JK18L510:?/1803h/1mlm=ÇÈÉ=Eq/0=5wH=K0gK1y7z810./01ij=3h81 >@ tʑ=CF189g501/03he10./01ij189:/21Ec/21K0de= 012145679  9577959!"# (2) 9$ 5!9$%&%7'! 01*1+,-%5.Y#$\`#$&>MMM)*$ ("+$1"$%&J0$DE20$+4>09$,I2$1C+$7e$)EJ+$&K0&$<L$DEY,$9#2$0*3M$!EF$0&#N06$=$0&:09$ 9#2#$.WX,$ +&m$&#O0$1n09$\#O,$09Wc#$%&'($+"#$1/$?%$ko09$("+$&3i,$0&#GE$1#O0$%&?%$,Wp09$,&-$ \G$&K0&$<L$(*$Q&*$0W`,$DEF$.?09$7m$+4309$,;$,CE$+"#$%&'(ˆ$ ‰Š6‹Œ$+4N0$+Ž09$<Y$\o$?0$\*$Œ6‰‰$1/$,?3$+4N0$+Ž09$<Y$1/$,?3$k3$!†Qj$&2#$,C%$ +&*0&$%&Y$R*$Q"#$+&o$)l6$9#H#$DEF-+M$i+$7&?,6$\2#$+4@$,I2$0&:09$09Wc#$+4309$.959456$%&'()9*7+9*,  789:()9*(;9*-,7+9*, )9 9<=9>?9* @ , ()9*7+9*, 9*45!9A"#789(#9 ()9*7+9*, B9 $%&'()9*7+9*, ,C9/$%&'()9*7+9*, DDDEF&'GHIJ/6> 7K./012/304536740/890/:;0<9=40>40<?@AB90AC/03D4043E450FG401H0<I0<9=40FH0 JKLM0NOP4501Q450R3STU0N3V/0NOS450WXLM0FY0N3V/0N6Z40>R0[.450/>/0\9]01^430/:;0 WXLM0FH0JKLM0NOP4501Q450R3ST_0NO740/D0A`01a01H0b9GN056c60R3>R03PY40N36d40WXLM0 FY043E45056c60R3>R0ecP01cT0>R0[.450/>/0\9]01^430FH0JKLM01f60Fg601Q450R3ST0 hijklmnoNOp43056c60\9]qN0F.0>4U01>R08450]790/r90/c60/>/30Ns0R3>RU0]790/r90R3>N0 NO6t40u6430Nq0vbw03x6U0]790/r90R3y45045z;U01G90NO;430/3f450Nx60R3ST0FY03x6043=R0 \9f/0Nq0̀04sg/0N;036d404;]{ |%(}~!&'%()&"*+, Jz0T./012/304790NO74U0<9=40>4056c60\9]qN0/>/0436dT0F.0A;9€ ;0XYT0O‚043E450FG401H0<I0<9=40FH0JKLM0NOP4501Q450R3ST043s€0u3>6046dTU0 /D0A`0b>/01^430JKLM0NOP4501Q450R3ST_0459]740NC/0b>/01^430JKLM0NOP4501Q450 R3STU0JKLM0NOP4501Q450R3ST0/3s;03PY40N3Y43_0NV0I04ƒ;0/3z450/3GT0[8N0F6d/0 R3ST0Nx60NOP4501Q450R3ST_ „†‡B40N2/30/>/0\9]01^430/:;0WXLM0ˆ6dN0K;TU0/‰45043s0WXLM0/:;0TxN0Af0 4sg/0NO740N3q056g60FY0<9=N03p430AV0\9f/0Nq0FH0JKLM0NOP4501Q450R3ST0[sg605a/01x0 <9=N03Š/0AP0A>4301t0u3‹4501^43043E45016tT0uq0N3z;0FY043E450u64304536dT0/a0N3t0 N6qR0N390u3603PY40N36d40WXLM0FH01Q450R3ST_0 /0Œ3>60\9>N0<^/30Aƒ03p430N3Y430FY0R3>N0NO6t40/:;0/>/0\9]0R3ST0WXLM0ˆ6dN0 K;T0Nz0A;90>/30TS450N3>450J>T04ŽT0‘’01q404;]0FH0JKLM0NOP4501Q450R3ST0 1t0O“N0O;043E45043=40b”NU01>43056>_ [0W3B40N2/30N3V/0N6Z40>R0[.450/>/0\9]01^430/:;0WXLM0FH0JKLM0NOP4501Q450 R3ST0`056;601PS40b”N0bƒ_01>43056>043E450uqN0\9cU01Q450N3•60/3–0O‚03S40/3qU0/>/0 459]74043B40/:;043E4503S40/3q0NOP450N3V/0N6Z40>R0[.450/>/0\9]01^430FH0JKLM0 NOP4501Q450R3ST_ 10—H0b9GN0F6d/0N6qR0N./0Aƒ;01˜6U0e˜0A9450N3™P01^4303sg4501t03PY40N36d40/>/0 mn]01^430WXLM0ˆ6dN0K;T036d403Y430FH0JKLM0NOP4501Q450R3ST0FY043E45056c60R3>R0 ecP01cT0>R0[./ 012345343678934:;14:5:4<1=4>?374@0ABC4:D36437E437F364GH34>I4JK4J1234GL4 M7N:4M8O34GI4PQAB4MRS364>T364U7VW4M7XS4J12M47Y374ZN4[8\M4Q]W^ _!`*ab!c$!()*$+(!,-./ 012345343678934:;14defghijkilmnjiokijpqjrfsktjuvktjwixnjriysjz{|rjiokij pqj}lmrj~n€E‚846ƒ:4>„4012M47Y374ZNC4>I4:2U4:ƒ47\4M736437F364GH34>I4M71„:4GI4 :†4Z‡4JK4J1234GL4:†4Z‡4M7N:4M8O3C4:D36437E4:5:4<1=4>?374:ˆ]4@0AB4GI4PQAB4MRS364 >T364U7VW4‡4[8\M4Q]W4M‰4Z]14Š5:74WV364M75364P5W43‹W4ŒŽ4>343]=^4Q678934 :;14M7N:4M8O34‘’M4‘“4:5:4G”4534>T364U7VW4MRS364U7VW4G84:•43E‚:C4>53746854MY3747Y374 5U4”364:5:4<1=4>?374GI4PQAB4MRS364>T364U7VW4MR934>?]4–L34M7L374U74AL4Q„8^4 P7364—94M7N:4M8O34‘’M4‘“4:5:4G”4534:ƒ4>T364U7VW4MR934>?]4–L34M7L374U74AL4Q„84 MRS36468]84>SV34Œ˜43‹W4™š˜˜›œžŸ1¡ ¢4£ ¤  ¤  8  Š†4Z‡4U7E†364U75U4J1234:ˆ]4J123453JL47¥:4M71=M¦§¨œ09383C4ME4ME‡364 AT4Š7©4ª837C4<1]34>8«W4:ˆ]4¬•364GL4Q7L43E‚:4M]4GI4:•84:5:747\4M7364ME4U75UC4 ‘­=4N364GL47SL34M78\34Q7L43E‚:4U75U4<1=I34[8\M4Q]W4®AŠQ^4 01234534Z“4”364W„M4Z4U7E†364U75U43678934:;14JLW4Z5364M̄4:5:4MR84M7;:4 —7S]47¥:4J12M47Y374ZN4GL4J1234:7;364:5:4GH34>I4ME†364;364>E°:43678934:;1437E±4 01234534Z“4”364wi²³ktjwigwjwi´kjrµhi>«4JLW4R¶43„847LW4:5:4<1=4U7VW4 U75U4J12M4MRS364GL436SL843E‚:4GI4>T364U7VW4GL4PQAB4MRS364>T364U7VWC4<1]4>ƒ4>5374 6854–•34:7HMC4:D36437E437F3647V34:74:ˆ]:5:47\4M7364U75U4J12M4GI4PQAB4MRS364>T364 U7VW^4¬T364M7·8C4U7E†364U75U43L=4:¸34>E°:4Z“4”364>«4U7­34M©:74M7N:MRV3645U4”364 :5:4<1=4>?374GI4PQAB4MRS364>T364U7VW4‡4[8\M4Q]WC4:7¹4R]437F364WºM4M7L374:»364 GL47V34:74:ˆ]4P¸]4534MRS364G8\:4>E]4R]4:5:4U7534<1=MGI4PQAB4MRS364>T364U7VW^ ¼i²³ktjwigwjz½hijp¾>E°:4Z“4”364>«4—7•S4:;14:5:4ML84J8\14GL4:5:4361T34Z“4 J8\14—75:437]14GI4¿7L43E‚:4GL4À75U4J12M4J8934<1]34>34PQAB4MRS364>T364U7VW¡ 01234534Z“4”364wi²³ktjwigwjrÁktjiÂw>«4—7584<15M47ƒ]437F364<1]34>8«W4 —7S]47¥:4GI4PQAB4GL4PQAB4MRS364>T364U7VWC4:7¹4R]437F364>º:4>8«W4:ƒ4M©374<1=4 1 345689 3456688686 884  6!"# $%& '()*+,-.-FG-(HI-(JKL76465M@<898NO 6!"888B46<A696686!$ 3456A686 88 4 6!"# $%CP86QR%ST& U4V= 3A%5T45W86;%Q89345686!$ 3456A686  884 6!"# $%& D4556./840641826$4+63464"456789: %6$&4'84;388<=4'6$846$"6>?@AB66CD 64$8418E6&FG6$4644H#64I6$4'6484J8KG84-.2@ 4'64(9FGG84-8418E6LM8LN-436$64O26$+66456 64I6$4'6484J8C"#+6PQJ.+666464"8#6$%6$&4'C ]^_`ab_cde_cfg_heij_kjl $2&4m6nQmo8./840641828418E6&FG6$64 !8#464406418#6$%6$&4'Q$'6LM8LNCl rstuvwx}q"&8G42684664&4&.-10 -)!*-9:+;<!0!*"=!8710!>!*!*;?"/0$ @!*(/A---B!* !;('("C!-6D!*--/7A(E7F!(G$HI'E7F!(G$ !0J+;<(K"#!E7FLML @!*(%!!*"=!87N)FO()!*!;P10!*)0"!;P&F7+GJH QRQRSTUV W,!*-.$+;<E7F!(G$!*"=!87N&P$ Z!;P(F:+[\"#((]!>!*!^$ _`aF(bNc(;P+de72("#!!>!*\0"(.- Lfg:&(F$ Nh)+3A-('("b-+b!12!+3!0Jijkl:ijml:ij_l:ijnl:iopl: iool:iqql:i_nl:inol:inml:ij`_l:ijpjl:ijpql:ijo`lHr"#!*"=!87(;Pb( e72(-((]!7s7('("C!et(eu!>!*1D!+,!*-.$ $0Nb(E7h/0vF! -h"FE7Jb(+w!-6D!*%!-.$N-)!*-9:Z2-+5 N!F7:0!*(^$@!*(%!!*"=!87+b!+3(0"!0J+d+;<@!*\}H ~b(E7h!*"=!87aF@!*(%!!0J+d+3A-+b!!>!*12!+3a Jb7&F7+GJH €‚ƒ„†‡ˆ‡‰Š‹Œ†ˆ‡‰ŠŽˆ‘’„†‡ˆ‡‰Š“”ˆ•–—Š˜ {!*"=!87+3A-N+F6.$: (ž)$5((%!(':(a(D6)--/7A((}(D!*%!&'E7J+w!:(K"#!Z\h!!Nb( (5"aFvF!4"#7/'--/7A(:%!-.5,GHI-JKLKMJ-559457N79OPQRST UV0W5!525"=0W9X7!7?OY5Z859[5(-@5959=+ -!7959.51h"kj79 %N$95()98*(A7e!5D79GIK-J_MJ,-!7959.959"/,GIK-J_MJaJnb4 oi5p?79-q5+9f59=D797/7,-!7959.)8) #$ 5563iQj25+klmnD>C?9670867 785Th 3E8 888^78 *&8) #$ 556 7/7(8) )'' 7 878 * 8 3iRR25+lKo+3E8 5#$8!748) #$ 556 7/ 7(8) )878 *8X7 8J* 8 &7/3iQKl25+Qklo+p) - G7Hqr#!7J757U58 86 7^O8sOSt 8u 787./0#1+,2 6"&4 6&6&36&456 1+,26786 4 96:;'34$6&% !1+,6786 4 46"/<6:'6-#=146"89 >6?6 4/89 @46 !1+,6786 6" 67>6?64' 6 +#A26766B-C6D+-7 4%3676E 6A#486&F6GHI676>6?6 06J6&*6B-C# 6 K?6LKM2&#4$63486&F6GH--4 39/6++N646A' OPQRSQTUTQVWXYZVQ[\TQ]UTQ^_V`Q[aUT`QV`bcdQ̀eV`QfgQ[ahVWQ^iVWQj`kdl m/CJ64$6 0# 6n76oF6GH6& 1+,#*K&20@66 +N678>69 61-+,N4,6K&67620@6$67 6&'3 6n76oF6GH-K&I20 @6+N6L6766C"/(620@66o-76 6  #444-520@66o-76 46/A#4# 86 4-520@6673"F6GH6&1 +,pq-'rsqtuvwxyz{1y|}~1wut1w{xyz€y|}~1ut1xyzy|}~u‚ƒtu€ƒxy z1‚ƒy|}~1ƒ1t1ƒ€xyz1‚y|}~1ƒƒt1uxyz11‚y|}~1ƒ{t1ƒƒxyz1wwy|}~u1ƒtrr„'F I" 961+,4o-2n†n‡#467448I 674/A#-#6E4/A%2o'6 1%2o6"? 20@66 696676-+,N44+N678>6 6 961+,-#>'6 1+,6ˆ 6oF6GH#41#66 46 :o4 B6oF6GH#4##+N%76&1+,76' 6 1CE‰Š$F6GH/0%E+,C 6ˆ78>#=-0+,"'3 6‹F6GH#=+, 11 456859 85 855 8 5    5 58!"#58$% 4&858'()85%*)+8,8-85%%. /845085/415 5 253854567"8!9/8845:5%8$%5   5 538;8#<4=585>4' 8145% %#<5<41 5  41855 8$%?  5 ! 65 5>4@15# 4AB5 58@4BC8$%88 5*B4D8 (84567"84A<  5 'E8!68F"GB9;H3 85<AI 53J5*.4 >@67"84A<  5  8167"88$%5   5 5  53#5 45: % KI 55%5 #5345L45$88 5*B4D88MK3 J5%4AC N7 5*B4D85 4A55O67"8P4>4835   5  @553854567"8QB415 855 R7 5*B4D85L5%67"8P ?  5 53854567"818QS5#55 41<8T# 65U45% %#</845085/8;8#<4=585>4'81#? U 8T8- 45% %5   5 58:48.44; , '3 5V67"8 45518  5 #<456859 AB  '859 4508 5#55385454A855/ @5#545J58$%65WXY'4A!Z[[P\]^_` aB85'14+8 4A65 5B85@67"84A<  5 ,8 -5 859Ab88 5*B4D8(84567"84A<  5 5 4A< 88 5c 5B85'5L4=8567"88$% ?  5 8d U0%4ABef 5*B4D8(84567"84A<  5 B54ABWXgh'Wgih'WXX[h! jklmnlopjlqrlstujvlwvxyolvzwvl{|lst}w~lqw~l€vo‚ 6A<  5 '5  45% %45*8- 5 14415  4=585>4' 8145% %8$% ? 585%5#6S*4=585>4# 81 5*5: 8$%5#58$%?  5 Q#585%5!ƒ:J5*.'/6&09!61)23456'965,'656 -09!61)236(754!#1656 8936&:6;6<=>?@ABCDE?FE@GH I56"#$6J$'7'6K#L91M66&56N/(-'66 6;<O&(-P6K#L5(+O;6(-,89 6.'j''$6"3':6V-'0 9!61)236'1K37kbcgOWlFEhWI1$6 O96&-6'1--8V04m9)n )*6&;639!61)236'54!486&o'(-7 97p6-N21--6&!(-WqIRST6./019234506957065"5456798759:;<5"5456795=5 9759>5"54567:?@A<B998757456<0C7!5 54 D8EAF456<72GH1IJKLMNOL:7!55"54567P*QR-()*+,-ST()UVW ;<X7!55"5456795=5YX7!55"54567:?@YX7!5:1 455495Z4555"54567YX7!5959:1455474554A<89=957575 5[95\7955"54567]^7@E759>9495_YX7!55"54567975 957555`a0X7!5:14554bc0dEAF456< 7GeHIJKLHMfHgOL h0C75"5@6ijklYhmnoijjj9p5hmnoqrils5t !5 545540d9us551<9v9BX7!55"54567Y75wYX<9u 9595s557951x9v9BX7!55"545679`:>75E5Z7A 595ys5595z959575B9b{D6!55] 35|o]3o}~555}575"29599v9BX7!55"5456705a 45€9`:>97=5w79D0C75"5@6X!55[9D>75=95‚ƒ„‚ 0C7<9:934545>7{75s5X7!55"54567EAF7569 517456<2ii†Y7]q‡†OLˆ|o]3o‰ `37^w95_29599v9BX7 !55"5456705a9`@z45540d 9X!57h0C75"5@6<34 „ŠU‹945>7{75us5X7!55"5456795F456<75_<><:> 5"54567Œ7w67 9<89=955"545672iY7]iqrOLŽ47535o]3 }vo`75"29599v9BX7!55"5456705a45€97=595Z7:7:9 D0C75"5@6X!5<34545>7{75us5X7!55"54567EA F456<72liY7]qOL 5CY75959759>Y9599v9BX7!55"545677A9570 5a45€ 90C7X!5<79595~Y987595945€ < J‘Šƒ’5Z7:7:9EA345Y345s5t757“7175w<Y:A7719 9{599v9BX7!55"54567]'3<77F54s5X7!55"5 456734545>9v9B5a45€9u0C7] 5X7!55"54567EAF;456<75"xw7945>7{ 75u959X!595xX7!55"54567]35wY;456<0<7”‹• 12 45679 67745677676476667 45677!67 74"#$6766%&4'67()*+6)6,67-.6/ 45677!67764'6 76067!6764%KL4'67M6?*+6707*7NOPQR7S7+TUVWE #X7B617#09!67YM6I6.6/7+YZ[\J]^_`abbcdefgdTUhbg1`bgacd ei1dTUhb1i`bbjcde1ffdTUhf2f`655kJ80l7m6.6/=r*s(167727**t#*)4"#$746?*67 7s@9su/47**t7,6467L#0+!677L7X6 7s@su/4Yv@ws>+!67#467B67B6Z67x*4"#$#X 4567 7!677r[6\J;__kJy7B617.$*/$"01$ 2!"#$%#&'($#)%#$*+$23%4$5672$#)%#$*+$89$:&;28<=98>?=66@=ABC6DEFGHIJ K#L%$2#L%$%4MN&$O#P($2Q&$,-$2!"#$%#&'($#)%#$*+8<=98>RS6=ATC6DEFGHUJ !"#$%#&'($#)%#$*+$,-$"V6$2#-%#$2Q&$O#P(8<=98>W=XY6BAZCW[=64\S]A@C 6DEFG^_J!"#$%#&'($#)%#$*+$,-$#)%#$O#P28<=98>?= `=SE= RA]C6DE 12abcK#d%4$,V%$ef$5g$567%$"01$2!"#$%#&'($#)%#$*+8<=98>T=6=[hA@C6DE 12ijck.!/01!2314! 5&6%!/&)%34567895:;8<=5>?@!+A!BC)!"#1%&!/&D%3!"E! '&F-!/G!"H!/&I/456J 95>KL%3!'&F-!"#%3!()*"!&$%&!+,! ?E%3!&M1!NO!&E!/&0!%3&P1!QR'!S&T/U9V<WXY<<9Z:V<45689  [\V]^<5>_Q#/&!%&R-!&$%&!+,!BD!`.!BL%3!'&F-U9 V<Wabab;8c45689  95!"#$%&!d)*"!&$%&!+,4! 5&6%!/&)%3efghijklmneon5pq9brstuvuwx yz{Y|}V|9~<€:V9V<z‚€U99V<W€ƒ„ cV 9€†V:t8‡5:Vˆ ‰€Š€‹YŒ;48^YŽV {9]VY|e |<€€Y<‘96<„;489]VYŽV {’]\<9[\Zˆ4 9[\Y‰“qr9btv””we•v”2e–mxu1—tu”˜we•v”ve–mxv™™t12—we•v”1e–mxvš˜t1u”we •v”ue–mxš››tv22vwe•v””e–mx”˜2t”š”we•v”—e–mx12ut1˜1we•v”˜e–mxu1”t”2šwe •v”›e–mxvt—vwe•v”še–mx—˜št>sœp ž€WV<z‚€U9:V9^“YŸY Yž V~Y U “ž€’€Y‰“¡ 1¢!£¤!¥&!%R-!"#/&!%&R-!&$%&!+,!`¦!¥&!%R-!BL%3!'&F-!§ ; 8]¨8b;8©zXˆW9]V‘]ª 9’«©<zZ: 9[\Y‰“^©<z6V4V<„“;48|Y[¬<€8]<€V|Yƒ ­l9€[¡ ©^ƒ31!BF%~YŒU<„«<„9€“^ V®‹6¯<9 UU€„ 9€’«‘<^V[°< { ƒ<6Œ[±V žYc<\<<„ W< Œ€ V’«[\6²~YŒ ³´%3&P1!`µUV[°< {ƒ<¡ W< Œ€ {^Y[¬ <„9]V<„[\6²|¶ ~9‰]·¶ ~^<’WYc<\< V[°<Y|ƒ< {YŸ«<„ W< Œ€6<„ 99YƒV· 9’«6]VŽ V’«[\6²Y€Y\^ 9€€“ YŒYc<\<V[°<Y| W< Œ€96<„ 9[±V ž^[\ ³´&*)!¸)¹!ºC"!(»=]€€“YŒYc<\<V[°< {ƒ<Y[¬ €“z6¼V6W9U;½9Yc<\<V[°< {ƒ<Y[¬<„ ¶9]V<„‘ž9]·‘ž9|‘¾8] {^9¶  12 456789  9    9 !"#$%& %'()$*+),-.ABCD$*EFGFHIJKLM 8%!;?N1O#P<!"#)%@))%?)=910$,'2'+Q)10$),%R2;S10$%?> T>UVW$="'%2N=9$*/#%)%'(1#X2),!Y';Z$0'7%Q1[$%._'`)V2),8,2Z>$%a),)%W$)%?)$%b#c8de=910$ %?>T>U7%/7=^VW$="'#%f/7PS),a';:'),!Y'7%Q1$0'g#/)%h)i!"#$%&%'() Vj),#/#V'()7%/7#!4),#%5P+=>?$%@)%-.T>Nk)%E c*+),),%'`)#b>lmnopnqrosntouvowxuyz{|xno}|t~|{|6€o‚zzuƒ6|q„oq6nq6|uqr g1O$#%XT>2)#X2†),7%Q1i#X2cQ7#%3_>?$%]#‡2=ˆ$/#,'Ue%ˆ*'‰Š'*,'-[ \%/'T>/$#%>),;Z$*/#%)%'(1†),7%Q1H%]#$%>N5$;Z7%Q1$0'\%'5)10$ ),!Y'#%k>$*/#%)%'(17%/7=^;Z%9)%;'7%Q1$0'#X210$),!Y'\%/#E‹&=91*Œ 1O$#%XT>2)$),7%Q1$/#,'U[),%'`)#b>$%/'0$h1=^#X2),!Y'$),7%Q1\%' $%.#$5#X27%/7=>?$‘/#k)%$3)%7%<%"7;:'#/#O#'&1\%/# #X2c8de$*+),†),7%Q1ABC””$*E”FGH•–•LM c%ˆ+#/#)%9),%'`)#b>c8de!"#7%h)#%'2$%9)%c8de$%—),$%!Y), ;9c8de7%/'-')%Ec8de$%—),$%!Y),!"#/7PS),#%+),!Y'$*. /704578!102%'/ 6 3 4)56708957 :7; < =770 85>7 '?@5A5?78B7 78C780 78D  7E1 3 F G7 8 &#7&778  =42HI &3 78#D 78 8678#D 9 ?7 :FB7 E J1K4 889579 L7&57 178E 78  7#M NE78 O77874578H6; 7 78 6#D78P1 %QP  E 78 4)5605K57KNR 78:7; @6 3 M  8 !78"70 5678 287.""0676>6 "<"6"ƒ4;667<>„670  Cy"v067z{}|~% 6†x"+z{}‡~, ijkljˆ‰p;'6;v<"6 7+62" /6( 46767 q A7 :6"$;"<"7+62" /6( 46767 8 (?6% + ="< 6 ?2"@ +6) v<"6 -ABC"*+67 2" %6 6467 ."v<"6 067 +v<" 6 7+6 ("*+672" %6,- ƒ<"7!‹Œ+67€<68 6467 67vw7x"!"#6"$%( %svw7x",A(vw7x""*+67 vw7x"s."679vw7x"2" %6 679vw7x"44%6 672" %6,>8-ABC"*+67 vw7x"?Ž"#6"$%( %67 2" %6 s6 %6 )vGvƒ(67 ,-467467 .;B455 !239:5!9! 6>DEBFB?B'#GH!(9:#45! 59: "/I;B"#FB>"(5! 5HJ'KLBEBFB?B' #GH!"$!()9:5;!(DM68N#O ?(/I;B5 !()5 GPQHRO!> SBFB?9:#9;FB?!>D(9:T&&U/V67PD !()5 PW6XK9:T&&U/V(!() 5 PDSYR68EBFB?!9:YG?'"Z[\]^_àb]cd]efb &=#S >?D>B'K9?#IB'Kg(>h6iT!jJ J&"Bk#.;B675!5l!(? 5#B'Kg! !5G4 Q>/mBn? FB';  &Ikoni5  h67GPQ(?  5#B'KgB 5  /I;B675 !"##2pqBr2ps.(67GPQ?pB àt 5 2pSu;B675!  "## p#q6s.(67GPQ?pB"> 5  p#S/I6;B67GPQ! !.#KHRO 689:G?'"9;FB?!(lDM68N#O?v(/// 456wx  &Ikoh$45>J%&"#KB   $.iLE"#4BE phDn>FBn"K;i5>:6iFBn;.FBYFB' p&Ikoh>J45FBY z2;"K;i/{Y?FB'; &Ikoh>J. EFGFHIJKILHMNIHOPHOQRHSTHUVIHRWXYHRZUHILJW[IHU\]^ _67676616C66@`%96@`69%4%64816 :6649*;<'669B=abc2886d efghijklgmnklgopqkigklirskgmtugmvgwrskgxuykgz{kg|h}~gopklgz€klgi‚ƒg„ |itgkio†‡?6616C816:66*;<'%969Bˆ%96 "‰6Š6@` b 46 c6998826 #@`6‹Œ8B 5669 6?6cŒ%99Ž916646569‘ 4666>68B./1:5+585; <=>?@>AB>CD>CEFG>HIJ>HKH>HLGM>NOPGQ>GMQRSG>HTE>GSE>NOSGU VWXYZ[7,5567(5(5.0975(90765„567  †‡UˆQ‰GM>Š‹G>Œ>HQ}J>Œ}ŽH>GMQRSG>HTE>QH>GMQRSG>HTE>HQ}J>N‘G>’R“GU HIJ>HKH>HLGM>NOPGQ>GSE>NOSGU ”QT>GQ‹N•–5735675c501.,/60102344!, 45645689 ,+664744&545$8$,649 :;<=>?@A=BCDEAF=GH )4I6,J$,,,K6L64744M,N6&5656 ,&'() 6 64* ,+4346-OP74#$%664O$Q R(,4645 4L64O.664* #5&96'4J,*STTUTVWX 744M,#$%4L64O.%)!*%(/VXded7dZfg7h%0!!*%!"# 3,/!*% (/ijk8lm5nolpq8jr8iM/./0 12564344895645644789485 5:485;<=&>?&@* '>&85A5B5C45447885 5C45DC4E4456489 8DC5F82455 54G545C4544564478HI45J5F853447885 5C45G DC4E44564F48H7H455485!"#=+K '+,&LMN4G4:OFHP4545:456465C4548Q5RGOSTGS2R 4U5545H7VOWOX889N4Y45:645645C454H14U 5C45485 5C45LZY4U4564851[85C45485[8G5C454\ 478HI454]89N4Y45:45644U585^5N_ 89 85N_85345C45447885 5C45`La9N44564[85C455A45 85R85G5J5345DC8Ybc8b4E45Bd41Y45: 456465C454478584C4:85 5:485DC1HI45L e @+fg_854GhHI45H55i45644564478HI45 19445485R^J4NjDWkW`4C54lHP45^48W48̀85 5:485mnop Yl45644788585 5:485Lq 85 k[5:4C2rJ5341 HI45C5B1897845V45s47894588Ltu 94Yl4C 85v5:42DE4J885Y445[84sl5w4564478HI45H7V85Y445[8 4U454C5C45H458\478Hs85Y445[889N4255Y 54294Yl58txyG89Lz{{|L}585 5:45C45445v 5NO~5G\478HI45J5345BYl4U5C454A45C54 b 8GN4Y45N_Hv_2Yl854564478HI45J5FL u 94Yl4CH7V85v5:489E45574k:4Dl89w4Cl5wL €sDl89wG294YlH55i\478HI45545485R5 85[897U45644[4Hsb4^Y8`^W22W48D88W92`bNI`aw45 45v5NO~55C454A45‚`ƒ1478J5F^w845[88478` 9485 5:4854UA454C5C4544564478H1„445v 5NO~5‚ `aw455[85C4545854H7V85v5:489N45C454 47885 5C45‚4`45v5NO~55C454A45„4457 55485C5†8585 5:4L q \478HI455Bb 8A4515C45445v5NO~5 CJ534b 8478J5F„415C45445v5NO~5944UA4585A 12 34568496 4384 4843!4 "# !$4%4&'()3*)+86,$(-.34 86326 >4?@@$8"ABCD1EF GHIJ3K34LM49 554 4184.+!? )8F*4<87898QF8F*4<8<!782 9458>('"88E7R8 (G1O7?STT;8UUVW1XY H';8D9B 40'/83Z845.970JRSI94'7757$%*+457 59!759-9 7555/W545U9*+455P?XY2556 I94'775'U955*=779%9456759 4+95*4!45,59 -9 75557@P?46!37:!0JRS4'A:I94'775'U95 5* =779%9456759 4+95*/ ZC'#3"55*7$%55'7X7?545(!%5 5*7$%45,59.%/4560-1858525 53%5'8 8$5850456789:;<=>:?@:<A8<:B<CD:;<=>:BEF:DG:<HF:89IJF:KLHM:97>:B<N: OPQORSTRUPVUROPQOW:BXY:?Z8:D[:\:D]89:B<H>:9FH:B<^D:<F_8:BEF:;<=>:`aF:`HF:BXb:?@: 89IJF:B<^D:<F_8c:89IJF:deF:9FfDc:89IJF:9Fe;:gCD:<MhD:89IJF:Bi:D<CDj klmlklnopqrnstqunvwnuxqypnzpr{|np}zpn~ )-85 53%€45‚854ƒ.EF"JK"3"@"3&!-""3k"W" no77K:i"3k"W")!67DW$!%k"RDCo"3&O+"B&ODT 3pE$%$k"DD6:)"3:!F.E<BGHGIDWT!(K67)!Bq"3 "4$!N":'7&'DDD6:)"3!8""2rF&'"cB&!-""3k" W""8E$U"3'!/80;!-"*+78/8&!-"4L"3(< K"3M"0"o76D:!F.0!-")!672sWJtB&!-""3k"W":4X JK"39A!"345!67)!"4"3$U"3'!/81.J4!"#&<9K5 LMNLOPQRSPQTUVPWTXLOYZ[\ ]M^PLM_4̀!"#.0688%/7)'81 ]M^PìjP!"#5&896d8?68a8-9'289'+,89  6/8-889)5<eB55-kl"#7)'8."*!7"/;H"wMD"/r#!"*@$""/$~M"1MC*" wMD"/r#!""*6$"4!@&"."*!7"oR"xy=>Ont"oR"!E#!"-$"/?#,"4!@&"/;H"!'#!" *!E#!"|Q$"*v#,"!H4""5LM"!$%M"/;H"wMD"/r#!"*@$"/$~M1MC*"4!‡#"!M#,"wMD"/r#!"-~" /?#,"4!@&"-E"/$~M"1MC*"4!‡#"wMD"/r#!""*6$"4!@&oR"xy=>O"Š>)"*v#,"!H4"#!‹#Œ 5LM"!$%M"oR"&6*"LM"*!E#!"*6$"4!@&"0"|}#"-J$"#!‹#,"5LM"!$%M"oR"!N"/r#!"/?#," 4!@&OOO"!ˆ#!"1E"#!‹#,"LM"*!E#!"*6$"4!@&"|v"(M#,"!+"LM*!E#!"*6$"4!@&"0"|}#" LM"*!E#!"*6$"4!@&"oR"!E#!"-$"/?#,"4!@&OOOŠŽ‘’“”•–—” n0"(Q"*!)"*$˜#"4!*"($#!"<=>*+#,"/?#,"4!@&"|™*"/‡M"*"*!K$"/$7&" #,;K$"/?#,"4!@&"*!)"!$%#"!E#!"-$"4!@&"*6$O"=E#!"-$"/?#,"4!@&"|R+",?&"!E#!"-$" I"s"*!)"!$%#"*6$"4!@&".7,*555H#  5'555(I*H, ) +7 45-(5-557 45-4<5'5(J/5A 45678KL  4567 5?7%7#45 5%#-557 7> <5=J/5=5 7'5 557-5H45M-H45M 5445-4 #&"#$ %589H#5A 4567  *5+< %55/7 /55 4567 5#5'5@*545 5%#-557 0 / N5A  4567 75%#-557 IO8F5=6<5=$H#36#$5B5'5 55(I*H4567745-(5-55745-4<8 PQRSTUVWXYUZY[V\U]^ZU_`UVabZYUXYcd]UYeXYUfgUVahXiU_jXiUkYl]R -557 5'5( 4567 05H-557 5#J/ mnop C5/7/5545678 9:; 4567*545 7q#)55 *5> D0,Dr 4,r4(877q#)5/7/ 5545670  5558KL 456745C5%#-5 570 s(4517s4567J/7'5,8,C5%#(458J/Dt5 30 5555#1,4567-"#$ %545-4<5'5(8 #$5I, 9:; 66-557 J/-5u 4567 8KL  4567 5%#-5 57 3 0 5&#"#4567 5#,v878  ++45 5 45675/$7L  4567 45 5 5%#-5575#2 5&#"#45675#5%#-557 &4.