Chương 1 NHỮNG VAN DE CHUNG VE TOI THIẾU TRÁCH NHIỆM GÂY HẬU QUA NGHIÊM TRONG TRONG LUẬT HÌNH SỰ 11 Khái quát chưng về Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng 1.1 Khái niém Thiéu trách nhiệm gây hau quả nghiêm trong (Tiếng Anh: Negligence of responsibility causing serious consequences) là một hành vi nguy hiểm có thé dẫn đền những tôn hại về tính mạng, sức khöe, tải sản và ảnh hưởng đến hoạt động và uy tín của các cơ quan, tô chức. Đây là tôi thuộc nhóm tôi phạm về chức vụ, là những hanh vi xâm phạm đến hoạt đông đúng dan của cơ quan, tổ chức do người có chức vu thực hiện trong khi thực hiện công vụ, nhiệm vu! Theo từ điển Tiếng Việt”, “trách nhiệm” là phan việc được giao cho hoặc coi như giao cho, phải dim bão làm tròn, néu kết quả không tốt thì phải gánh chu phan hau quả hoặc là sự rang buộc đôi với lời nói, hành vi của minh, bao dam đúng dan, nếu sai trái thì phải gánh chịu phân hậu quả, tức là phan kết quả không hay về sau. Như vây, "thiếu trách nhiém” nghĩa là không hoan thành hoặc hoàn thành không đúng, không tron ven, gây ra kết quả không tot trong phần việc được giao cho. Đôi với Tôi thiểu trách nhiệm gây hau quả nghiêm trọng, "thiêu trách nhiệm” là hanh vi của người có chức vụ, quyền han, không làm hoặc lam không đúng nhiệm vụ được giao.
Hành vi này có thể được thực hiện đưới nhiều hình thức khác nhau nhau: Không thực hiện nhiệm vụ được giao, thực hiện nhiệm vụ không đúng quy định hoặc thực hiện nhiệm vụ không đúng thời hạn. Cũng theo từ điển Tiếng Việt, “nghiêm trong” là ở trong tình trạng xấu, gay go đến mức tram trọng, có nguy cơ dẫn đến hậu quả hết sức tai hại. Hậu quả nghiêm trọng là hậu quả gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tai san, lợi ich hợp pháp của tô chức, cá nhân, gây anh hưởng xâu đến an ninh, trật tự, an toàn x4 hôi. Hậu quả nghiêm trọng được xác định căn cứ vào tính chat, mức đô thiệt hai do hành vi gây ra, phạm vi, quy mô của thiệt hai và ảnh hưởng của thiệt hại đến an ninh, trật tự, an toàn x4 hội.
Ì theo Điều 352 BLHS 2015 (sửa doi, bd smg năm 2017). 2 Ticdién Tiếng Việt, GS. Hoàng Phê (chủ biên), Nxb. Hồng Đức , Hà Nội, 2016 6 Bản chất của Tội thiêu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trong không khác với bản chất chung của tôi phạm.
Cơ sở để xây dựng khái niệm tôi này gồm ba yếu tô: (1) Do người có chức vu, quyên hạn thực hiện. Theo từ điển Tiếng Việt, “chức” có nghĩa lả danh vi thể hiện cấp bậc, quyền hạn và trách nhiệm của mét người trong hệ thông tô chức của Nha nước hay đoàn thé, “chức vụ” là nhiệm vụ tương ứng với chức. Bản thân một người có chức vụ là người phải có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao tương ứng với chức vụ của mình. (2) Do thiếu trách nhiệm mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ của mình (3) Gây ra hậu quả nghiêm trọng, nêu không có hậu quả hoặc hậu quả không liên quan đến hảnh vi của người có chức vụ thì không phải là tôi phạm nay.
Tac giả Dinh Văn Qué đã đưa ra đính nghia: “Thiếu trách nhiệm gay hau quả nghiêm trong là hành vi không thực hiên hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao gây hậu quả nghiêm trong”> Thạc sĩ luật Vũ Mạnh Thông và thạc si luật Doan Tân Minh đã có quan điểm: “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trong. duoc hiểu là hành vi của người có chức vu, quyền han không thực hiện hoặc thực hiện không ding nhiệm vụ được giao gây hâm quả nghiêm trong“. Như vay, có thé đưa ra khái niệm chung về hành vi này như sau: Thiền trách nhiệm gay hận qua nghiêm trong là hành vi do người có chức vụ, quyền han không thee hiện hoặc thực hiện không đúng nhiễm vụ được giao gay hậu quả nghiêm trong.2 Đặc diém Thiéu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng lả hành vi của người có chức vu, quyên hạn không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao gây ra hậu quả nghiêm trọng. Theo nhận định của Giáo sư Nguyễn Thi Kim Anh, nguyên Phó Viên trưỡng Viên khoa hoc pháp ly, Bd Tư pháp: > Bình nde Boa học Bộ luật hùnh sie (Phẩn các tội phạm), tip V - Các tiphan về đhức vụ, Dinh Vin Qui, Neb Thành pho Ho Chí Minh: + Sink luật Khoa học Bộ luật Hinh sự, (được sữa đổi, bỗ sung năm 2009), Nhiều tác giả, Nxb Lao động số.
7 “Tội thiêu trách nhiệm gay hân quả nghiêm trong là một loại tội phạm nguy hiểm cần được xử i nghiêm minh đề rin đe, phòng ngừa chung"? Dua vao khái niệm trên có thé dua ra một số những đặc điểm về tội phạm như sau: Tht nhất, chủ thé của tôi pham là người có năng lực TNHS và đạt đủ độ tuổi chịu TNHS, đông thời bat buộc phải lả người được giao thực hiên nhiém vụ, quyền hạn nhất định trong cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Dau hiệu về năng lực TNHS là dâu hiệu bắt buộc của chủ thé tội phạm Năng lực TNHS được xác định dua trên hai yếu tô. (1) Yêu tô về nhân thức: Người có năng lực trách nhiệm hình sự phải là người có khả năng nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội trong hảnh vi của minh, đây là khả năng hiểu được hành vi của mình có thé gây ra những hậu quả xâu cho x4 hôi. (2) Yêu tổ về điều khiến hành vi: Người có năng lực trách nhiệm hình sự phải có kha năng điều khiển được hảnh vi của mình theo đòi hỏi của xã hội, đây là khả năng lựa chọn hành vị phù hợp với quy định của pháp luật, không thực hiện hành vi gây nguy hiểm cho x4 hội. Năng lực TNHS được xác định theo độ tuôi.
Người có năng lực trách nhiệm hình sự phải không thuôc trường hợp không có năng lực trách nhiệm hình sự do mặc bệnh tâm thân hoặc mắc bệnh khác làm mát khả năng nhận thức, khả năng điều khiến hanh vi của mìnhŠ Người có chức vụ, quyên hạn trong tôi này có thể là người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan Nhà nước, tô chức chính trị, tô chức chính trị - hội, tô chức kinh tế, tô chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc đơn vị sự nghiệp công lập. Ban than môt người có chức vụ là người phải co trách nhiệm với nhiệm vu được giao tương ứng với chức vụ của minh. Thit hai, “hậu quả nghiêm trong” là yêu tô bắt buộc của tôi này. Hau qua nghiêm trong có thé được xác định dựa trên các tiêu chi về mức độ thiệt hại về tính mang, sức khỏe, tai san; gây ảnh hưởng đến hoat Ý Tp chú Nhà móc và Phip hột bùi vất dé số ven vể tội thiếu trách nhiệm gây hậu qua nghiêm trong, Gs Nguyễn Thi Kim Anh.
© Tạp chỉ điện từ hật sư Việt Nam, Béon về tột Thiết mich nbaifm gập that hại đến tia sc cũa Nhà móc, cơ quan 16 chức, doanh nghuệp và tốt Thiếu trách nhiệm gậy hận qua nghiệm trong, Th Š Là Dinh Nehia, 29/11/2023. đông, uy tín của Nhà nước, các td chức, cá nhân hoặc gây nguy hiểm cho xã hôi. Nêu không có hậu quả nghiêm trọng xảy ra thì hành vi nảy không câu thành tội phạm. Thue ba, tinh chat của lỗi trong tôi thiếu trách nhiệm gây hau quả nghiêm trong 1a lỗi vô ý Đây là dâu hiệu quan trọng trong việc phân biệt tội pham này với các tôi phạm khác với lỗi do có y.
Lỗi vô ý thé hiện ở chỗ người phạm tôi tuy nhận thức được nhiệm vụ của minh 1a nguy hiểm cho x4 hôi nhưng cho rằng hậu quả sẽ không xây ra hoặc có thể ngăn ngừa được, việc xảy ra hậu quả là ngoải ý muốn của người phạm tôi. Tính chất vô ý trong hành vi này có thể lả lỗi vô ý do cau thả hoặc lỗi vô ý do qua tự tin. Lỗi vô ý do cau tha là trường hợp người phạm tôi không thay trước hành vi của minh có thể gây ra hậu quả nguy hiểm cho x4 hội, mặc dù phải thay trước hoặc có thé thay trước. Người phạm tôi thiểu trách nhiệm vì cau tha là người không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ của minh do sơ suất, chủ quan, vô ý thức.
Người phạm tội không nhận thức được hậu quả trong hảnh vi của minh, mặc dù phải thay trước hoặc co thé thay trước. Lỗi vô ý do qua tự tin lả trường hợp người phạm tội thay trước hành vi của minh có thé gây ra hậu quả nguy hiểm cho xã hôi, nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được. Người phạm tôi thiếu trách nhiệm vi quá tự tin là người thực hiện hành vi thiếu trách nhiệm do chủ quan, coi thường nhiệm vụ của minh, cho rằng hậu qua của hành vi thiếu trách nhiệm đó sẽ không xy ra hoặc hoản toàn có thé ngăn ngừa được.2 Lịch sử hình thành và phát triển các quy định về Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng trong luật hình sự Việt Nam từ thời kỳ phong kiến đến nay Pháp luật hình sự Việt Nam đã có lịch sử hình thanh va phát triển trải qua ba thời kỳ. Trong đó, từ năm 038-1858 1a thời ky phong kiến, từ năm 1858-1945 là thời kỳ Pháp thuộc; từ năm 1945 đến nay là thời kỷ hiện đại Riêng thời kỷ hiện dai, 40 năm dau (1945-1085), pháp luật hình sự chưa được pháp điển hóa, va 39 năm sau (1985-2024) đã được pháp điển hóa 03 lần với BLHS 1985, BLHS 1999 va BLHS 2015 (sửa đổi, bd sung nam 2017).1 Bộ luật Hong Đức Bộ luật Hồng Đức 1a tên gợi thông dụng của bộ Quốc triều hình luật hay Lê triều hình luật, 1a bộ luật chính thức của nha nước Đại Việt thời Lê sơ.
Bộ luật nay hoan thành năm 1483 dưới thời vua Lê Thánh Tông. Bộ luật Hồng Đức đã được thi hành trong suốt thời Lê sơ và một phân thời Lê trung hưng, có tác dung quan trong trong việc củng có nha nước phong kiến, bảo vệ quyên lợi của giai cấp thông tri và nhân dân, góp phân ôn định xã hội va phát triển kinh tế.