Chương 1: MOT SÓ VAN DE Li LUẬN VE TOI GAY 6 NHIEM MOL TRUONG 11. Khái niệm tội gây 6 nhiễm môi trường Theo khoản 1 Điểu 3 Luật Bao vệ môi trường 2020, môi trường là các ‘yéu tổ vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mắt thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sông, kinh tế, xã hội, sự tổ tại,phát triển của con người, sinh vat và tự nhiên", bao gồm không khi, nước, đắt dai, rimg mii, sông, 'hồ, biển cả, thể giới sinh vật, Trong thời ky công nghiệp hoá, hiên đại hoá ngày nay, “6 nhiễm môi trường" không còn là một khái niệm mới la, mà nó đã được nhiễu ngành khoa ‘hoc định nghia. Ô nhiễm môi trường đã va đang trở thảnh một trong những van để nhức nhồi của tắt cả các quốc gia trên toàn thể giới. Theo khoản 12 Điều 3 Luật bão vệ môi trường năm 2020: “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi tính chất vật if, hỏa học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với my chuẩn if thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường gay ảnh hưởng xắn đến site khỏe con người, sinh vat và nhiên.” Hiểu một cách đơn giản, 6 nhiễm môi trường lả sự thay đổi bắt thường.
chất lượng của môi trường theo chiều hướng xấu đi, chủ yếu la do sự tác đông. trực tiếp hoặc gián tiếp của con người, gây ra những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu tới sức khoẻ con người, đồng vật, thực vật va các hệ sinh thải. Tội gây 6 nhiễm môi trường la tội điển hình trong nhóm các tội phạm về môi trường được quy định tại Chương XIX BLHS năm 2015. u rõ hơn về tội gay ô nhiễm nhỉ: môi trường, trước tiên ta cân tìm hiểu khai niệm các tôi pham về môi trường, Trong khoa học Luật hình sự, có rat nhiễu khải niệm.
vẻ tôi pham môi trường, nhưng đa số chưa rõ rang và đây đủ. Theo quan điểm trong Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (phân các tội pham) của Trường Đại học Luật Hà Nội: "Tôi phạm về môi trường là những, “Taito môi tông ảnh vi ngụy hiểm cho xã hội vi pham các quy đmh của Nhà nước về bảo và môi trường, qua đỏ gay thiệt hat cho môi trường, "2 Khải niệm nay chưa xác định rõ khách thé của tôi phạm môi trường và chưa chỉ ra cụ thé dấu hiệu “vi phạm pháp luật hình sự”, có khiển cho người đọc déhiểu nhắm rằng những tội phạm vé môi trường bao gồm cả những hành vi vi phạm hành chính vé mỗi trường Có một quan điểm khác lại cho ring “Zõi phạm vé môi trường là hành vi gập nguy hiễm cho xã hội. do những người có trách nhiệm hình sự thực hiện xâm hại đến sự bền ving và én định của môi trường: xâm hại đến các quan hệ xã hội phát sinh trong Iĩhh vực quản If và bảo vệ mi trường, gay những hâm quả xéu đối với môi trường sinh thái ” 3. Có thé thay, khái niệm nay đã có sự dong nhất giữa đối tương của tội phạm vả khách thé của tôi phạm, tuy nhiên, khái niệm này cũng chưa có sự phân biệt giữa tôi phạm vẻ môi trưởng và hành.
vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường Cũng có tác giã cho rằng "Các tôi phạm về mỗi trường được hiễu là những hành vi nguy hiểm cho xã lôi, xâm phạm các quan lê xã hội liễn quan đến các hoạt động bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn tài nguyên!” Khái niệm. nay cũng chưa dé cập đến hai đặc ém cơ bản của tội phạm đó là chủ thể va , có thể đó rút ra rằng việc nhận thức và xây. dung khải niệm tội phạm về môi trường can chủ ý tới hai yếu tô 1a tính nguy. hiểm của su tác đông của con người va các diéu kiện để truy cứu trách nhiệm.
Vì vậy, trên cơ sở nghiên cứu va tiép thu có chon lọc, tôi phạm môi trường có thể được khái quát trong khái niệm sau: “Tội phaon về môi trường là các hành vì vô ÿ hoặc cổ ÿ gập nguy hiểm cho xã hội, vi phạm các quy định của hà móc về bảo vệ nôi trường trong BLHS do người có năng lực trách nhiệm ‘guia Ngọc Hod (hủ bên) C031), Giáo nồi Tu lò Việt New phn các 16 phạm) Tường Đại "học Luật HANG, NEB Căng ehin din, Hệ Nội > “rin Vin Loyệ (dni bin) 0018) Bi hộ khơi học Bộ mith symm 2015 được sa đối bỗ amg ‘xi 20)7 Phin các tip), OOS Công min din, Ha Nội ae Nguyễn Ngc Hos (hả on) 2018) Bề nin khoa hoc Bộ tt hàn ngninm 2015 được sin đi bổ amg sn 2017 (Phân ce tộiphea),OB Thép, Hà Nội 6 "hình sục hoặc pháp nhân thương mai thực hiện, xâm hại tới các quan lộ xã hội liên quan dén việc giit gin, bảo vệ môi trường. gây ra các hậu quả tiêu cực adi với nôi trường siah thái Hiển nay, tôi gây 6 nhiễm môi trường được quy định tai Điền 235BLHS ‘Viet Nam năm 2015 (sửa đổi, bỗ sung năm 2017) được nhiền chuyên gia đánh. giá là chưa đẩy đủ và cụ thể, chua đáp ứng yêu cầu trong việc áp dụng pháp Tuất hình sự để xử ly các hành vi vi pham nghiêm trong: déng thời, nhân thức về loại tôi phạm nay chưa nhất quản vẻ chủ thể, pham vi ô nhiễm, hình thức lối, mức độ thiệt hai. Do đó, việc đưa ra khái niệm vẻ tội gây ô nhiễm môi trường và thống nhất đường lối xử lí hình sự với loại tôi phạm nay 1a rất cản.
thiết Gây 6 nhiễm môi trường là hành wi lam cho mối trường bi thay đổi gay ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ con người va các sinh vật khác. Hay cụ thể hon, gay ô nhiễm môi trường lả hảnh vi xã thai các chất gâyô nhiễm, các chat bức ‘xa, phóng xa vao không khí, nguồn nước, dat gây hại cho sức khoẻ con người. và hệ sinh thái các tôi phạm) của Trường Đại học Luật Hà Nội: “761 gậy 6 nhiễm mỗt trường là hành vi cỗ § chôn, lắp đỗ, thất trải pháp luật các chất thải nguy hại có thành phần nguy hat đặc biệt vượt ngưỡng chất thai nguy hai theo quy dinh của pháp Indt hoặc có chất phái loại trit theo Pin lục A Công wie Stockholm về các chất 6 nhiễm hữu cơ khó phan ini hoặc chất thải nguy hại khác làm ô nhiễm môi trường " Một quan điểm khác lại cho ring: “Tôi gập ô nhiễm môi trường là heh vi thải vào không khi, nguôn nước, đắt các chất gay 6 niiễm môi trường, phát tân bức xa, phông xa vượt quá quy chuẩn if thuật quốc gia cho pháp. Tội danh này được quy dinh cụ thé tại Điều 235 Bộ luật hình sự 20158." Sis payin Me Hải rung web Luật ing Sen và Công a, Tối gộ ổ nhiễu mi nung” ru ip ng 3001/2033 mm.
an Có thể thây, các quan điểm trên về khái niệm của tội gây ô nhiễm môi trường đã phân nao khái quát được nội dung của tội phạm, tuy nhiên vẫn chưa. thực sự đây đủ va cụ thể. Do vậy, theo tác gi: Việc xây dưng khái niêm tôi gay 6 nhiễm mỗi trường cân phải dua trên các dầu hiệu chung của tôi pham va tính phù hop, thống nhất với chỉnh sách hình sự của nước ta trong giai đoan sắp tới để dam bao công tác đầu tranh, phòng chống tôi pham được đảm bảo hiệu quả. nit ra khải niệm như sau: " Tối gậy 6 nữưễm: ôi trường là một tôi phạm được quy định trong BLHS, do người có năng lực trách nhiệm hình suc có lỗi và đạt độ tudt luật định kiủ thực hiện hành vị, xâm phạm đến các quan hệ xã hội bảo vệ môi trường khôi sựô niiễm bằng hành vi chôn, lắp, đỗ.
thải vào môi trường các chất thải nguy hại gay ô nhiễm. Khái quát lich sử hình thành và phát triển của pháp luật Việt Nam về tội gâyô nhiễm môi trường. Giai đoạn từ năm 1945 đến trước khi BLHS năm 1985 có liệu lực thi hành: được quy định cụthé trong pháp luật hình sự nước ta. Song, cũng đã có một số ít vin bản pháp luật có giá tri pháp lý như: Sắ lệnh số 142/SL ngày 21/12/1949 quy định về việc lập biên bản các hành vi vi phạm pháp luật bảo về rừng, Nghĩ định số 36/CP ngày 11/3/1961 của HĐCP vẻ quản lý, bảo vệ tài nguyên dưới lòng đắt, Pháp lệnh quy định vé bảo vệ rừng (11/9/1972), Hiển pháp 1980, Tới thời là những năm 1980, nên kinh tế Việt Nam đã dẫn én hội phục từ tình trang bị kiệt qué do chiến tranh kéo dai, nước ta có nhiều thuận lợi để phát Túc nay, những hệ luy do 6 nhiễm môi trường gây ra dẫn trở nên nghiêm trong, đắt ra yêu câu cấp thiết là phải bảo vệ môi trường bằng các chế tải hình sự: Trước tỉnh hình này, Việt Nam đã bước đâu quy định vẻ vấn dé bảo vệ mồi trường tại Diéu 36 Hiển pháp 1980 ~ đạo luật cao nhất của nhà nước: Các cơ quan nhà nước, xi nghiệp, hop tác xã.
đơn vị vit trang nhân dân vài công dân đều cô nghĩa vu thực hiện chính sách bão vệ, cất tao ngudn tài ngu in thiên nhiên, bảo vệ và cải thiện nôi trường séng®”. Quy định nay đã đất ra cơ sử pháp lý quan trong và là nên móng ban đầu cho sư diéu chỉnh, bỗ sung, hoàn thiện của pháp luật đối với van dé bảo môi trường sau may. Giai đoạn từ khi BLHS năm 1985 có hiệu lực đến trước Kủ BLES năm 1999 có hiệu lực thi hành: Trong giai đoạn này, tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam ta có những 'bước phát triển và tiền bộ vượt bậc, nhiều quan hệ xã hội mới phát sinh dẫn đến. xuất hiện vả hình thành nhiều loại tội phạm mới ma pháp luật hình sự chưa điều.
chỉnh Tôi phạm về môi trường ở Việt Nam lân đầu tiền được các nha lâm luật thể hiện khá 16 và ghi nhận trong BLHS năm 1985 (được xy dựng và ban hành trước thời kỳ đổi mới). Cả bộ luật chỉ có một điều trực tiếp quy định về tôi pham xâm hai đến môi trường, đó là Điểu 195. “Tội vi pham các quy định vẻ ảo về môi trường gây hau quả nghiém trọng”. Ngoài ra, còn có 4 điểu có liên quan tới môi trường nhưng được xép trong các chương vẻ tôi pham kinh tế, tôi xâm phạm trật tự quản ly xã hội gồm.
" Tội vi pham các quy đính về nghiên cứu, thăm dò, khai thác va bảo vệ tải nguyên trong lòng dat, trong các vvùng biển và thêm lục địa Việt Nam’, Điễu 180. “Tội vi phạm các quy định về quản lý và bảo vệ đất đai", Điêu 181. “Tội vi phạm các quy định vé quản lý và bảo vệ rùng", Điều 216.