Luận Văn Thạc Sĩ Luật Hình Sự Và Tố Tụng Hình Sự: Tội Trộm Cắp Tài Sản Tại TP Biên Hòa, Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ phân tích tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, đánh giá quy định pháp luật và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Phạm Thanh Phong
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Hữu Tráng
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Tội Trộm Cắp Tài Sản Từ Thực Tiễn Thành Phố Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN VÀ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH, QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN
• 1.1. Những vấn đề lý luận về tội trộm cắp tài sản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU VÀ CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TẠI TAND THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tội phạm trộm cắp tài sản Lý luận và thực tiễn

Luận văn tập trung phân tích tội phạm trộm cắp tài sản từ góc độ lý luận và thực tiễn. Tác giả đưa ra khái niệm về tội trộm cắp tài sản, nhấn mạnh hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác. Luận văn cũng phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội phạm, bao gồm chủ thể, khách thể, mặt chủ quan và mặt khách quan. Pháp luật hình sự được xem là công cụ quan trọng để bảo vệ quyền sở hữu, đặc biệt trong bối cảnh tội phạm kinh tế ngày càng gia tăng.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tội trộm cắp tài sản

Tội trộm cắp tài sản được định nghĩa là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác hoặc tài sản đang có người quản lý. Đặc điểm nổi bật là tính chất lén lút, bí mật của hành vi phạm tội. Luận văn nhấn mạnh rằng hành vi này xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu, gây thiệt hại cả về vật chất và tinh thần cho nạn nhân.

1.2. Dấu hiệu pháp lý của tội trộm cắp tài sản

Các dấu hiệu pháp lý bao gồm chủ thể là người có năng lực trách nhiệm hình sự, khách thể là quyền sở hữu tài sản, và mặt khách quan là hành vi chiếm đoạt tài sản một cách lén lút. Luận văn cũng phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm, giúp làm rõ ranh giới giữa tội phạm và vi phạm hành chính.

II. Thực tiễn xử lý tội trộm cắp tài sản tại TP Biên Hòa Đồng Nai

Luận văn đi sâu vào thực tiễn xử lý tội trộm cắp tài sản tại TP Biên Hòa, Đồng Nai. Tác giả phân tích số liệu từ TAND TP Biên Hòa giai đoạn 2015-2019, cho thấy tội trộm cắp chiếm tỷ lệ cao trong tổng số vụ án hình sự. Luận văn chỉ ra những hạn chế trong quá trình điều tra, xử lý tội phạm, đặc biệt là việc định tội danh và quyết định hình phạt.

2.1. Tình hình tội trộm cắp tài sản tại TP Biên Hòa

Giai đoạn 2015-2019, TP Biên Hòa ghi nhận 1.152 vụ án trộm cắp tài sản với 1.439 bị cáo. Tội phạm này không chỉ gây thiệt hại về vật chất mà còn ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội. Luận văn nhấn mạnh sự gia tăng tính chuyên nghiệp và phức tạp của các hành vi phạm tội.

2.2. Hạn chế trong định tội danh và quyết định hình phạt

Luận văn chỉ ra những vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật hình sự, đặc biệt là sự thiếu thống nhất trong nhận thức về các quy định pháp luật. Việc thiếu các văn bản hướng dẫn cụ thể cũng là nguyên nhân dẫn đến sai sót trong quá trình xử lý tội phạm.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý tội trộm cắp tài sản

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xử lý tội trộm cắp tài sản tại TP Biên Hòa, Đồng Nai. Các giải pháp tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật hình sự, đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ điều tra, và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

3.1. Hoàn thiện pháp luật hình sự

Luận văn đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về tội trộm cắp tài sản trong Bộ luật Hình sự để phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần làm rõ các tiêu chí định tội danh và quyết định hình phạt, tránh tình trạng áp dụng pháp luật không thống nhất.

3.2. Nâng cao năng lực cho cán bộ điều tra

Giải pháp quan trọng là đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho cán bộ điều tra, giúp họ nắm vững các quy định pháp luật và kỹ năng nghiệp vụ. Điều này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra, xử lý tội phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019, Tòa án nhân dân (TAND) thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai đã thụ lý và xét xử 1.152 vụ án trộm cắp tài sản với 1.439 bị cáo, chiếm 45,41% tổng số vụ án hình sự trên địa bàn. Tội trộm cắp tài sản không chỉ chiếm tỷ lệ cao trong các loại tội phạm mà còn có xu hướng diễn biến phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn về vật chất và tinh thần cho người dân, doanh nghiệp và các tổ chức. Mặc dù các cơ quan chức năng đã triển khai nhiều biện pháp phòng chống tội phạm, tình hình vẫn còn nhiều tồn tại, đặc biệt trong việc định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội trộm cắp tài sản.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội trộm cắp tài sản tại TAND thành phố Biên Hòa, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự trong lĩnh vực này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2019, trên địa bàn thành phố Biên Hòa, với trọng tâm là hoạt động định tội danh và quyết định hình phạt trong quá trình xét xử. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trộm cắp tài sản, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho các cơ quan tố tụng và các nhà nghiên cứu pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật hình sự, trong đó có:

• Lý thuyết cấu thành tội phạm: Bao gồm các dấu hiệu chủ thể, khách thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội trộm cắp tài sản, giúp xác định chính xác hành vi phạm tội theo quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.
• Lý thuyết định tội danh và quyết định hình phạt: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định tội danh và lựa chọn hình phạt, bao gồm giá trị tài sản, nhân thân người phạm tội, tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, cũng như các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự.
• Khái niệm pháp lý về quyền sở hữu và chiếm đoạt tài sản: Dựa trên Điều 158 Bộ luật Dân sự năm 2015 và các quy định liên quan, làm rõ quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản, từ đó phân biệt rõ hành vi trộm cắp với các tội phạm xâm phạm sở hữu khác như công nhiên chiếm đoạt, cướp giật, lạm dụng tín nhiệm và lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Các khái niệm chính bao gồm: tội trộm cắp tài sản, hành vi lén lút, chủ thể tội phạm, khách thể tội phạm, mặt khách quan, mặt chủ quan, định tội danh, quyết định hình phạt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng, kết hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật trong phòng chống tội phạm. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể gồm:

• Phân tích pháp lý: Đánh giá các quy định pháp luật liên quan đến tội trộm cắp tài sản, bao gồm BLHS 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Phân tích thống kê: Thu thập và xử lý số liệu từ TAND thành phố Biên Hòa về số vụ án, số bị cáo, tỷ lệ định tội danh và quyết định hình phạt trong giai đoạn 2015-2019.
• Nghiên cứu thực tiễn: Phân tích các bản án điển hình, đánh giá kết quả áp dụng pháp luật trong xét xử tội trộm cắp tài sản, nhận diện những hạn chế, vướng mắc.
• Tổng hợp và so sánh: Đối chiếu kết quả nghiên cứu với các công trình khoa học và thực tiễn tại các địa phương khác để rút ra bài học và đề xuất giải pháp.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 1.439 bị cáo và 1.152 vụ án trộm cắp tài sản được xét xử tại TAND thành phố Biên Hòa trong 5 năm. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ vụ án và bị cáo liên quan đến tội trộm cắp tài sản trong giai đoạn nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2019 đến 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ tội trộm cắp tài sản chiếm đa số trong các vụ án hình sự: Trong 5 năm, tội trộm cắp tài sản chiếm 45,41% tổng số vụ án hình sự tại Biên Hòa, với số bị cáo chiếm 32,53%. Tỷ lệ này tăng dần qua các năm, năm 2019 đạt 52,51% về số vụ và 41% về số bị cáo.

2. Định tội danh chính xác, ít sai sót: Phần lớn các vụ án được định tội danh đúng, không có trường hợp xét xử oan hoặc bỏ lọt tội phạm. Ví dụ điển hình như vụ án Lê Văn Tr (2019) và Nguyễn Văn T (2018) đều được xác định đúng người, đúng tội với mức hình phạt phù hợp.

3. Khó khăn trong định giá tài sản: Việc xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt gặp nhiều khó khăn do tài sản không phổ biến, hư hỏng hoặc không thu hồi được. Ví dụ, trong vụ án Nguyễn Văn T, túi xách nhãn hiệu GUCCI không được định giá do thiếu thông tin, ảnh hưởng đến việc xác định hậu quả và định tội danh.

4. Quyết định hình phạt tương đối chính xác nhưng hạn chế áp dụng án treo: Trong 1.261 bị cáo xét xử, 1.115 bị cáo bị phạt tù dưới 3 năm, chỉ 57 trường hợp được hưởng án treo (tỷ lệ thấp). Một số bản án phúc thẩm đã sửa hình phạt từ tù giam sang án treo, cho thấy TAND Biên Hòa còn hạn chế trong việc vận dụng chính sách khoan hồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những khó khăn trong định tội danh và quyết định hình phạt là do:

• Việc định giá tài sản chưa đồng bộ, thiếu cơ sở pháp lý và kỹ thuật định giá chính xác, nhất là với tài sản đặc thù hoặc đã bị hư hỏng.
• Nhận thức và áp dụng pháp luật của một số cán bộ tư pháp còn chưa thống nhất, dẫn đến hạn chế trong việc vận dụng các tình tiết giảm nhẹ như án treo.
• Tội phạm trộm cắp ngày càng tinh vi, có tính chuyên nghiệp cao, gây khó khăn cho công tác điều tra, truy tố và xét xử.

So sánh với các nghiên cứu tại địa phương khác, tình hình tại Biên Hòa tương tự về tỷ lệ tội phạm và các khó khăn trong áp dụng pháp luật. Tuy nhiên, Biên Hòa có số vụ án và bị cáo lớn hơn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan tố tụng và nâng cao năng lực chuyên môn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ vụ án trộm cắp tài sản so với tổng số vụ án qua các năm, bảng thống kê số bị cáo và hình phạt áp dụng, cũng như sơ đồ quy trình định giá tài sản trong tố tụng hình sự.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về định giá tài sản trong tố tụng hình sự

   • Xây dựng hướng dẫn chi tiết, chuẩn hóa quy trình định giá tài sản, đặc biệt với tài sản đặc thù và tài sản hư hỏng.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan.

2. Nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ tư pháp

   • Tổ chức đào tạo, tập huấn về pháp luật hình sự, kỹ năng định tội danh và quyết định hình phạt, đặc biệt về áp dụng các tình tiết giảm nhẹ và chính sách án treo.
   • Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: TAND, Viện Kiểm sát, Bộ Công an.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác điều tra, truy tố, xét xử

   • Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin, phối hợp xử lý vụ án nhanh chóng, chính xác, tránh kéo dài và tồn đọng án.
   • Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên.
   • Chủ thể thực hiện: Công an, Viện Kiểm sát, TAND thành phố Biên Hòa.

4. Khuyến khích áp dụng chính sách khoan hồng hợp lý

   • Tăng cường vận dụng án treo cho các trường hợp đủ điều kiện nhằm giảm tải cho các cơ sở giam giữ và tạo điều kiện tái hòa nhập xã hội cho người phạm tội.
   • Thời gian thực hiện: ngay trong các phiên tòa hiện hành.
   • Chủ thể thực hiện: Hội đồng xét xử, TAND thành phố Biên Hòa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tư pháp và các cơ quan tố tụng

   • Hỗ trợ nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản, từ đó nâng cao chất lượng xét xử và xử lý vụ án.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên pháp luật

   • Cung cấp tài liệu tham khảo có hệ thống về lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự trong lĩnh vực trộm cắp tài sản tại địa phương.

3. Sinh viên ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự

   • Giúp hiểu rõ hơn về cấu thành tội phạm, quy trình định tội danh và quyết định hình phạt qua các ví dụ thực tế.

4. Các tổ chức phòng chống tội phạm và chính quyền địa phương

   • Là cơ sở để xây dựng các chương trình phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với tội phạm trộm cắp tài sản, góp phần bảo đảm an ninh trật tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội trộm cắp tài sản được định nghĩa như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Tội trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản thuộc sở hữu của người khác hoặc đang do người khác quản lý, với mục đích chiếm đoạt tài sản đó, theo Điều 173 BLHS năm 2015. Ví dụ, lấy trộm xe máy khi chủ không hay biết.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định hình phạt trong tội trộm cắp tài sản?
   Bao gồm giá trị tài sản bị chiếm đoạt, tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng trách nhiệm hình sự. Ví dụ, tái phạm hoặc phạm tội có tổ chức sẽ bị phạt nặng hơn.

3. Tại sao việc định giá tài sản trong các vụ án trộm cắp tài sản lại gặp khó khăn?
   Do tài sản có thể không phổ biến, bị hư hỏng, không có thông tin đầy đủ hoặc không thu hồi được, dẫn đến khó xác định chính xác giá trị thiệt hại. Ví dụ như túi xách hiệu cao cấp không rõ nguồn gốc.

4. Án treo được áp dụng trong trường hợp nào đối với tội trộm cắp tài sản?
   Án treo được áp dụng khi người phạm tội có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, giá trị tài sản nhỏ, đã khắc phục hậu quả và có nơi cư trú rõ ràng. Ví dụ, bị cáo phạm tội ít nghiêm trọng, thành khẩn khai báo và bồi thường thiệt hại.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội trộm cắp tài sản tại địa phương?
   Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ tư pháp, tăng cường phối hợp liên ngành và áp dụng chính sách khoan hồng hợp lý. Ví dụ, tổ chức các đợt cao điểm tấn công tội phạm và tuyên truyền pháp luật cho người dân.

Kết luận

• Tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ lệ cao trong các vụ án hình sự tại thành phố Biên Hòa, với số vụ và bị cáo tăng qua các năm 2015-2019.
• Việc định tội danh và quyết định hình phạt nhìn chung chính xác, tuy nhiên còn tồn tại khó khăn trong định giá tài sản và hạn chế trong áp dụng án treo.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định hình phạt bao gồm giá trị tài sản, nhân thân người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp liên ngành và áp dụng chính sách khoan hồng nhằm nâng cao hiệu quả công tác xét xử và phòng chống tội phạm.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để hoàn thiện hơn nữa công tác pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản tại các địa phương khác.

Luận văn kêu gọi các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu tiếp tục phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm góp phần bảo vệ quyền sở hữu tài sản, đảm bảo an ninh trật tự xã hội tại thành phố Biên Hòa và tỉnh Đồng Nai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN VÀ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH, QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN 1. Những vấn đề lý luận về tội trộm cắp tài sản 1. Khái niệm tội trộm cắp tài sản Theo Khoản 1 Điều 32 Hiến pháp năm 2013 quy định: Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác. Theo Điều 158 BLDS năm 2015 quy định: Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu đối với tài sản theo quy định của pháp luật.88] Qua đó, quyền sở hữu bao gồm: quyền chiếm hữu (Chiếm hữu là việc chủ thể nắm giữ, chi phối tài sản một cách trực tiếp hoặc gián tiếp như chủ thể có quyền đối với tài sản) [26, tr.

98], quyền sử dụng (Quyền sử dụng là quyền khai thác công dụng, hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản) [26, tr. 101] và quyền định đoạt (Quyền định đoạt là quyền chuyển giao quyền sở hữu tài sản, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng hoặc tiêu hủy tài sản) [26, tr. Để bảo vệ quyền sở hữu của công dân, Nhà nước có nhiều công cụ và biện pháp khác nhau, trong đó biện pháp nghiêm khắc nhất là sử dụng PLHS, bằng cách quy định những hành vi nguy hiểm đáng kể cho xã hội xâm phạm quyền sở hữu là tội phạm và quy định các biện pháp cưỡng chế hình sự đối với người thực hiện tội phạm ấy. Hành vi TCTS thuộc nhóm hành vi xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt.

Dưới góc độ khoa học luật hình sự, hành vi "chiếm đoạt tài sản" có thể được hiểu theo định nghĩa sau: “Chiếm đoạt là hành vi cố ý chuyển 8 dịch trái pháp luật tài sản đang thuộc sự quản lý của chủ tài sản thành tài sản của mình”.184] Trong khoa học luật hình sự Việt Nam, có nhiều quan điểm khác nhau định nghĩa về tội TCTS, cụ thể như sau: Quan điểm thứ nhất: “(Tội) trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản đang có người quản lý”.209] Theo định nghĩa này, nội hàm quan trọng của tội TCTS gồm hai dấu hiệu: - Hành vi lén lút - Hành vi chiếm đoạt tài sản đang có người quản lý Quan điểm thứ hai: “TCTS là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản đang trong sự quản lý của người khác có giá trị từ hai triệu đồng trở lên hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt, hoặc đã bị kết án về tội CĐTS, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm”.192] Định nghĩa này cũng cho thấy các dấu hiệu: - Hành vi lén lút - Hành vi chiếm đoạt tài sản đang trong sự quản lý của người khác - Trị giá tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng người thực hiện đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Như vậy, so với định nghĩa trên, định nghĩa này đã cụ thể hóa hơn dấu hiệu trị giá tài sản bị chiếm đoạt làm ranh giới phân biệt giữa tội phạm và vi phạm pháp luật khác. Quan điểm thứ ba: “Trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác”.207] 9 Định nghĩa này cho thấy 2 dấu hiệu: - Hành vi lén lút - Hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác. So với hai định nghĩa trên, định nghĩa này có sự khác biệt: Trong khi hai định nghĩa trên đều xác định tội TCTS là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản đang có người quản lý thì định nghĩa này lại định nghĩa là hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác.

Tài sản đang có người quản lý được hiểu là tài sản đó có thể thuộc sở hữu của người quản lý hoặc có thể không thuộc sở hữu của người quản lý, mà người đó chỉ được giao quản lý. Tài sản của người khác được hiểu là tài sản thuộc sở hữu của người khác chứ không thuộc tài sản của người đang đề cập đến. Tài sản đó có thể đang do chính người khác đó sở hữu quản lý hoặc có thể đang giao cho một người nào đó khác quản lý. Như vậy, có thể thấy, về cơ bản, các định nghĩa trên đều nêu được các dấu hiệu cơ bản của tội TCTS.

Tuy nhiên, các định nghĩa trên chưa toàn diện vì chưa nêu đầy đủ đặc điểm của tài sản là đối tượng của tội TCTS là thuộc người sở hữu hay người quản lý hay cả hai trường hợp. Đặc điểm nổi bật của tội TCTS là người phạm tội lén lút (bí mật) lấy tài sản mà chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản không biết mình bị mất tài sản, chỉ sau khi tài sản đã bị chiếm đoạt thì họ mới biết bị mất tài sản. Như phân tích ở trên, hành vi TCTS có một số đặc trưng như sau: (1). Hành vi “lén lút” Đặc điểm riêng biệt có tính đặc thù của tội “Trộm cắp tài sản” là hành vi “lén lút”, bởi vì không có việc lén lút thì không phải là trộm cắp.

Đối tượng mà tội phạm hướng tới để thực hiện hành vi “lén lút” là tài sản thuộc sở hữu của người khác hoặc đang có người quản lý 10 Trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác hoặc tài sản đang có người quản lý. Chủ sở hữu tài sản Theo pháp luật dân sự, chủ sở hữu tài sản là người có đầy đủ 3 quyền năng: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản theo quy định pháp luật. Có đầy đủ 3 quyền này mới là chủ sở hữu hợp pháp đối với tài sản và được pháp luật bảo vệ. Hay nói cách khác, chủ sở hữu là người có quyền: tự nắm giữ, quản lý, chi phối tài sản theo ý mình mà không bị hạn chế, gián đoạn về thời gian; có quyền khai thác các công dụng, lợi ích, giá trị của tài sản và quyết định về số phận của tài sản đó.

Người quản lý tài sản Người quản lý tài sản không phải là chủ sở hữu tài sản và không có quyền định đoạt tài sản mà chỉ được chủ tài sản giao cho nắm giữ hoặc trông coi, bảo vệ tài sản. Có thể nói, trộm cắp là chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn lén lút. Từ phân tích ở trên, có thể đưa ra định nghĩa về tội TCTS cụ thể như sau: "Trộm cắp tài sản là hành vi do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý bằng thủ đoạn lén lút chiếm đoạt tài sản thuộc sở hữu của người khác hoặc đang do người khác quản lý và theo quy định của BLHS hành vi này phải chịu trách nhiệm hình sự". Các dấu hiệu pháp lý của tội trộm cắp tài sản 1.

Chủ thể của tội trộm cắp tài sản Chủ thể của tội TCTS là chủ thể thường. Tuy nhiên, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không phải chịu TNHS về tội TCTS thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 của Điều 173 BLHS, vì theo quy định tại khoản 2 11 Điều 12 BLHS thì, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các Điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249, 250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của BLHS, trong khi đó khoản 1 Điều 173 là tội phạm ít nghiêm trọng và khoản 2 Điều 173 là tội phạm nghiêm trọng. Khách thể của tội trộm cắp tài sản Khách thể của tội TCTS là quan hệ sở hữu: “tội TCTS xâm hại quan hệ sở hữu”. Hành vi phạm tội TCTS xâm phạm đến quan hệ sở hữu, cụ thể là quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt của chủ tài sản đối với tài sản bị trộm cắp.

Mặt khách quan của tội trộm cắp tài sản Hành vi khách quan của tội phạm Đặc điểm của tội TCTS là có hành vi “chiếm đoạt” bằng hình thức lén lút, thủ đoạn là lợi dụng sơ hở, mất cảnh giác của người quản lý tài sản để chiếm đoạt tài sản. Tội TCTS có thể diễn ra trong một số trường hợp đặc thù sau: - Người phạm tội dùng những thủ đoạn gian dối để tiếp cận tài sản, khi có điều kiện mới lén lút chiếm đoạt tài sản. - Người phạm tội lợi dụng địa điểm đông người, như nhà ga, bến xe để chiếm đoạt tài sản của người khác. - Người phạm tội lợi dụng sơ hở để chiếm đoạt tài sản nơi công cộng vì không có người trông coi.

Dấu hiệu đặc trưng của tội TCTS thể hiện ở hành vi chiếm đoạt tài sản được thực hiện một cách lén lút, bí mật đối với người quản lý tài sản. Trong ý thức chủ quan của người phạm tội, họ mong muốn che giấu hành vi phạm tội 12 của mình, họ sợ người quản lý tài sản phát hiện ra hành vi chiếm đoạt tài sản của mình.193] Hậu quả của tội phạm Tội TCTS gây ra hậu quả là thiệt hại về tài sản mà cụ thể là giá trị tài sản bị chiếm đoạt. Tài sản bị chiếm đoạt do hành vi trộm cắp gây ra thường là tiền các loại, ngoại tệ, hàng hóa và các giấy tờ có giá trị thanh toán như phiếu công trái, ngân phiếu, vàng, bạc, kím khí quý, đá quý và các động sản có giá trị khác … 1. Mặt chủ quan của tội trộm cắp tài sản Người phạm tội TCTS có lỗi cố ý trực tiếp, khi thực hiện hành vi phạm tội, họ mong muốn chiếm đoạt được tài sản của nạn nhân.

Mục đích chiếm đoạt bao giờ cũng có trước hành vi chiếm đoạt. Do đó, có thể nói dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội TCTS là mục đích chiếm đoạt tài sản. Hình phạt của tội trộm cắp tài sản Điều 173 BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định hình phạt cho tội trộm cắp tài sản, cụ thể như sau: Khung 1: Có mức hình phạt: bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Khung 2: Có hình phạt từ 02 đến 07 năm tù.

Khung 3: Có hình phạt từ 07 đến 15 năm tù. Khung 4: Có hình phạt từ 12 đến 20 năm tù.