BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TRẦN THỊ BẢO KHANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TRẦN THỊ BẢO KHANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý công Mã số: 9340403 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Đinh Thị Minh Tuyết 2. Nguyễn Thị Thu Vân HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các tài liệu được trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Nghiên cứu sinh Trần Thị Bảo Khanh i LỜI CẢM ƠN Qua thời gian học tập và nghiên cứu tại Học viện Hành chính Quốc gia, tôi đã hoàn thành luận án tiến sĩ quản lý công. Tác giả luận án xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới tập thể nhà khoa học đã tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận án: PGS. Đinh Thị Minh Tuyết và PGS. Nguyễn Thị Thu Vân, Học viện Hành chính Quốc gia. Đồng thời, tác giả luận án xin gửi lời cảm ơn trân trọng tới Ban Lãnh đạo Học viện Hành chính Quốc gia, Khoa Sau đại học, Khoa Quản lý nhà nước về xã hội, các thầy, cô là giảng viên tại Học viện Hành chính Quốc gia và các tổ chức, cá nhân liên quan khác đã tạo điều kiện thuận lợi, tận tình giúp đỡ, góp ý về chuyên môn trong suốt quá trình tác giả học tập và nghiên cứu. Tác giả luận án xin gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo Trường Đại học Công đoàn và Khoa Quản trị nhân lực Trường Đại học Công đoàn nơi tác giả công tác đã tạo mọi điều kiện để tác giả tham gia học tập, nghiên cứu tại Học viện Hành chính Quốc gia. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã luôn động viên, chia sẻ, hỗ trợ và tạo điều kiện tốt nhất giúp tác giả vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu. Do những điều kiện khách quan và chủ quan, chắc chắn kết quả nghiên cứu của luận án vẫn còn những thiết sót nhất định. Tác giả rất mong tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp để giúp cho luận án được hoàn thiện hơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Nghiên cứu sinh Trần Thị Bảo Khanh ii DANH MỤC CHỮ VIÊT TẮT STT Chữ viết tắt Nội dung 1 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2 CNTT Công nghệ thông tin 3 ĐBSH Đồng bằng sông Hồng 4 ĐHQG-HCM Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh 5 ĐNGV Đội ngũ giảng viên 6 ĐTBD Đào tạo, bồi dưỡng 7 GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo 8 GDĐH Giáo dục đại học 9 GVĐH Giảng viên đại học 10 KHCN Khoa học - công nghệ 11 KTXH Kinh tế - xã hội 12 NCKH Nghiên cứu khoa học 13 NNL Nguồn nhân lực 14 NNL GVĐH Nguồn nhân lực giảng viên đại học 15 NXB Nhà xuất bản 16 QLNN Quản lý nhà nước 17 UBND Ủy ban Nhân dân iii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 1. Dân số khu vực đồng bằng sông Hồng giai đoạn 82 2012 – 2016 2. Quy mô và loại hình trường đại học Việt Nam giai 85 đoạn 2012 – 2017 3. Quy mô đại học khu vực đồng bằng sông Hồng 86 theo tỉnh/thành giai đoạn 2012 – 2017 4. Quy mô đại học công lập trong tổng số các trường 87 đại học khu vực đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2012 – 2017 5. Quy mô sinh viên đại học khu vực đồng bằng sông 88 Hồng giai đoạn 2012 – 2017 6. Quy mô giảng viên đại học công lập khu vực đồng 89 bằng sông Hồng giai đoạn 2012 – 2017 7. Quy mô giảng viên đại học công lập trực thuộc Bộ 90 khu vực đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2012 - 2017 8. Cơ cấu trình độ giảng viên đại học công lập trực 94 thuộc Bộ tại mỗi tỉnh/thành khu vực đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2012 – 2017 9. Cơ cấu trình độ giảng viên đại học công lập trực 95 thuộc Bộ khu vực đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2012 – 2017 iv 10. Tỷ lệ giảng viên có học hàm Giáo sư, Phó Giáo 99 sư các trường đại học công lập trực thuộc Bộ của các tỉnh/thành khu vực đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2012 – 2017 11. Mục tiêu quy hoạch phát triển nguồn nhân lực 102 giảng viên đại học công lập năm 2020 12. Kết quả khảo sát các tiêu chí cần được chú trọng 112 trong tuyển dụng giảng viên đại học 13. Kết quả khảo sát hình thức tạo nguồn làm hạn 113 chế chất lượng đội ngũ giảng viên 14. Chế độ tiền lương đối với giảng viên đại học 118 công lập 15. Kết quả khảo sát khả năng tạo động lực để giảng 120 viên tự phát triển năng lực của các chính sách đối với giảng viên đại học hiện nay 16. Kết quả khảo sát nội dung cần chú trọng nhất 124 trong đào tạo, bồi dưỡng giảng viên đại học 17. Kết quả khảo sát nguyên nhân dẫn tới những hạn 125 chế trong phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học v MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN I LỜI CẢM ƠN ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii DANH MỤC CÁC BẢNG iv MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án 1 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 5 5. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 7 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án 8 7. Những đóng góp mới của luận án 9 8. Cấu trúc của luận án 10 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 11 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 11 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục đại học 11 1. Các công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực giảng viên đại học và phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học 16 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực và nguồn nhân lực giảng viên đại học 24 1. NỘI DUNG CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐỀ CẬP VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 29 1. Những nội dung các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã đề cập 29 1. Một số vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu 31 vi KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 32 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 33 2. CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN 33 2. Giáo dục đại học 33 2. Đại học công lập 34 2. Nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 36 2. Phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 42 2. Quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 49 2. SỰ CẦN THIẾT CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 56 2. Định hướng sự phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 56 2. Điều chỉnh sự phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 57 2. Bảo đảm sự hỗ trợ và tạo điều kiện của Nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học 57 2. Phát huy vai trò và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 58 2. NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 61 2. Quy hoạch và kế hoạch hóa phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 61 2. Xây dựng và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 62 2. Tuyển dụng và sử dụng nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 64 2. Xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách tiền lương và phụ cấp đối với nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 65 2. Đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập 66 2. Hỗ trợ và huy động nguồn lực tài chính phát triển nguồn nhân lực vii giảng viên đại học công lập 67 2. Thanh tra, kiểm tra, xử lý các vi phạm trong phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học 68 2. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 69 2. Thể chế quản lý 69 2. Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất 69 2. Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý 70 2. Điều kiện phát triển của quốc gia, khu vực, địa phương 71 2. Hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa 72 2. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CỦA MỘT SỐ VÙNG TRONG NƯỚC 73 2. Kinh nghiệm quản lý nguồn nhân lực giảng viên đại học một số vùng trong nước 73 2. Bài học kinh nghiệm đối với quản lý nhà nước về phát triển nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập khu vực đồng bằng sông Hồng 78 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 80 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 81 3. KHÁI QUÁT VỀ KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG VÀ HỆ THỐNG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP KHU VỰC ĐỒNG 81 BẰNG SÔNG HỒNG 3. Khái quát về khu vực đồng bằng sông Hồng 81 3. Khái quát về hệ thống các trường đại học công lập ở khu vực đồng bằng sông Hồng 84 3. THỰC TRẠNG NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG 89 3. Quy mô và cơ cấu nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập khu viii vực đồng bằng sông Hồng 89 3. Chất lượng nguồn nhân lực giảng viên đại học công lập khu vực đồng bằng sông Hồng 96 3. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC CÔNG LẬP KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG Ở VIỆT NAM 100 3.
