Luận Án Tiến Sĩ Kinh Tế: Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Tập Thể Trong Nông Nghiệp Tỉnh Long An

Luận án tiến sĩ nghiên cứu phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh long an, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực kinh tế tại Việt Nam.

• Chuyên ngành: Kinh tế tập thể nông nghiệp
• Đề tài: Phát triển kinh tế tập thể nông nghiệp tỉnh Long An
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Địa điểm: Long An

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG NÔNG NGHIỆP
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG NÔNG NGHIỆP TỈNH LONG AN
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ TRONG NÔNG NGHIỆP TỈNH LONG AN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan các công trình nghiên cứu về phát triển kinh tế tập thể

Nghiên cứu về phát triển kinh tế tập thể đã được thực hiện rộng rãi cả trong và ngoài nước. Các công trình nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng kinh tế tập thể đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Tại Việt Nam, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hợp tác xã (HTX) là một mô hình hiệu quả trong việc tổ chức sản xuất và tiêu thụ nông sản. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết, như sự tham gia của nông dân vào kinh tế tập thể và các chính sách hỗ trợ từ nhà nước. Kết luận từ các công trình nghiên cứu cho thấy cần có những nghiên cứu sâu hơn về thực trạng và giải pháp cho phát triển kinh tế tập thể tại các tỉnh, đặc biệt là tỉnh Long An.

1.1. Các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan

Các nghiên cứu trong nước đã chỉ ra rằng kinh tế tập thể có thể giúp nông dân tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, sự tham gia của nông dân vào hợp tác xã vẫn còn hạn chế. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy mô hình hợp tác xã thành công ở nhiều nước phát triển nhờ vào sự hỗ trợ của chính sách và công nghệ. Điều này cho thấy rằng việc áp dụng các bài học từ quốc tế có thể giúp phát triển kinh tế tập thể tại Long An.

1.2. Những vấn đề nghiên cứu đã được giải quyết

Nhiều vấn đề đã được giải quyết trong các nghiên cứu trước đây, như vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển nông nghiệp và các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nông dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng cần có sự thay đổi trong chính sách để khuyến khích nông dân tham gia vào kinh tế tập thể.

II. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp

Cơ sở lý luận về phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp bao gồm các khái niệm và lý thuyết liên quan đến hợp tác xã. Kinh tế tập thể không chỉ là một mô hình tổ chức sản xuất mà còn là một phương thức để nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp. Vai trò của kinh tế tập thể trong nông nghiệp là rất quan trọng, đặc biệt trong việc tạo ra chuỗi giá trị bền vững. Các mô hình lý thuyết như Thuyết hành động hợp lý (TRA) và Mô hình TPB (Theory of Planned Behavior) đã được áp dụng để phân tích sự tham gia của nông dân vào kinh tế tập thể. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế tập thể bao gồm nhận thức của nông dân, chính sách hỗ trợ từ nhà nước và điều kiện thị trường.

2.1. Các khái niệm liên quan đến phát triển kinh tế tập thể

Các khái niệm như hợp tác xã, kinh tế tập thể và đầu tư nông nghiệp là những yếu tố cốt lõi trong nghiên cứu này. Hợp tác xã được xem là một mô hình tổ chức hiệu quả trong việc kết nối nông dân và thị trường. Nghiên cứu cho thấy rằng kinh tế tập thể có thể giúp nông dân giảm chi phí sản xuất và tăng thu nhập. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự hỗ trợ từ chính sách và các tổ chức liên quan.

2.2. Vai trò của phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp

Vai trò của kinh tế tập thể trong nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc sản xuất mà còn mở rộng ra các lĩnh vực như tiêu thụ sản phẩm và cung cấp dịch vụ. Hợp tác xã có thể giúp nông dân tiếp cận công nghệ mới và thị trường tiêu thụ. Điều này không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp tỉnh Long An.

III. Thực trạng và kết quả nghiên cứu về phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh Long An

Thực trạng phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh Long An cho thấy nhiều thách thức và cơ hội. Sự tham gia của nông dân vào kinh tế tập thể còn hạn chế, với nhiều HTX chưa hoạt động hiệu quả. Các yếu tố như nhận thức của nông dân, chính sách hỗ trợ từ nhà nước và điều kiện thị trường đều ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế tập thể. Phân tích dữ liệu cho thấy rằng cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế hiện tại và phát triển kinh tế tập thể một cách bền vững.

3.1. Thực trạng phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh Long An

Thực trạng cho thấy rằng kinh tế tập thể tại Long An còn nhiều hạn chế. Số lượng HTX hoạt động hiệu quả còn thấp, và nhiều HTX chưa xác định được sản phẩm chủ lực. Điều này dẫn đến việc đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh thiếu tính ổn định. Cần có sự hỗ trợ từ chính sách và các tổ chức để nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã.

3.2. Phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc nông dân chấp nhận tham gia kinh tế tập thể

Phân tích cho thấy rằng nhận thức của nông dân về lợi ích của kinh tế tập thể là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự tham gia. Nhiều nông dân vẫn còn e ngại về việc tham gia vào hợp tác xã do thiếu thông tin và kinh nghiệm. Cần có các chương trình đào tạo và tuyên truyền để nâng cao nhận thức của nông dân về kinh tế tập thể.

IV. Định hướng và giải pháp phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh Long An

Định hướng phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh Long An đến năm 2030 cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã. Các giải pháp cần thiết bao gồm cải thiện chính sách hỗ trợ, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực và phát triển công nghệ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội để thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể. Đặc biệt, việc xây dựng các mô hình HTX hiệu quả sẽ là chìa khóa để nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp và cải thiện đời sống nông dân.

4.1. Giải pháp về nguồn nhân lực

Giải pháp về nguồn nhân lực là rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế tập thể. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý HTX và nông dân để nâng cao năng lực quản lý và sản xuất. Việc này sẽ giúp nông dân hiểu rõ hơn về lợi ích của hợp tác xã và từ đó tăng cường sự tham gia vào kinh tế tập thể.

4.2. Giải pháp về chính sách

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho kinh tế tập thể trong nông nghiệp, bao gồm hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và thị trường. Chính phủ cần tạo ra môi trường thuận lợi để các HTX phát triển, đồng thời khuyến khích nông dân tham gia vào hợp tác xã. Các chính sách này sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể và đóng góp vào sự phát triển bền vững của tỉnh Long An.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh khoa học của công trình khởi nguồn từ yêu cầu cấp bách về chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp tại Việt Nam dưới tác động của hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, RCEP và UKVFTA. Trong bối cảnh hơn 70% dân số sống ở khu vực nông thôn và sản xuất nông nghiệp quy mô hộ gia đình bộc lộ rõ sự manh mún, phân tán, việc phát triển kinh tế tập thể (KTTT) mà nòng cốt là hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) trở thành tất yếu khách quan. Nghiên cứu tiên phong tập trung vào địa bàn tỉnh Long An – vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long với 80% dân số nông thôn, nơi đang triển khai Đề án phát triển KTTT đến năm 2030 theo Quyết định số 462/QĐ-UBND và các chương trình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được xác định là sự thiếu hụt các mô hình lượng hóa hành vi chấp nhận tham gia KTTT của nông hộ trong giai đoạn chuyển đổi theo Luật Hợp tác xã năm 2012, cũng như sự khan hiếm các đánh giá thực nghiệm toàn diện về rào cản thể chế, năng lực quản trị nội bộ và chuỗi giá trị tại cấp tỉnh. Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2010) chỉ rõ: "Nhận thức chưa đầy đủ và chưa thống nhất về bản chất và tính ưu Việt của tổ chức HTX kiểu mới, hạn chế của Luật HTX, tổ chức thực hiện Luật và chính sách hỗ trợ HTX, tâm lý xã hội vẫn còn bị ảnh hưởng của mô hình HTX kiểu cũ nên còn hoài nghi về hiệu quả và vai trò của tổ chức HTX". Luận án giải quyết trực tiếp khoảng trống này thông qua 03 câu hỏi nghiên cứu và hệ thống giả thuyết tương ứng:

• Câu hỏi 1 (RQ1): Các yếu tố nào quyết định mức độ chấp nhận tham gia KTTT của hộ nông dân và những yếu tố môi trường nào tác động chi phối sự phát triển KTTT nông nghiệp tại tỉnh Long An?
• Câu hỏi 2 (RQ2): Thực trạng phát triển KTTT giai đoạn 2012–2020 tại Long An bộc lộ những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) cấu trúc nào?
• Câu hỏi 3 (RQ3): Hệ thống định hướng và giải pháp đột phá nào cần được thiết lập nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và thúc đẩy KTTT nông nghiệp Long An phát triển bền vững đến năm 2030?

Khung lý thuyết tích hợp Thuyết Hành động Hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA của Ajzen & Fishbein, 1975), Thuyết Hành vi Dự định (Theory of Planned Behavior - TPB của Ajzen, 1991), Lý thuyết Kinh tế Thể chế mới về chi phí giao dịch (Transaction Cost Economics của Williamson; Ling, 2012) và quan điểm Chủ nghĩa Duy vật Biện chứng - Duy vật Lịch sử. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 268 HTX (gồm 205 HTXNN) và 04 Liên hiệp HTX tỉnh Long An giai đoạn 2012–2020, điều tra mẫu nông hộ và khảo sát chuyên gia gồm 50 cán bộ quản lý vào tháng 4 năm 2021. Luận án mang lại giá trị thực tiễn khi đánh giá sự phân hóa rõ rệt: toàn tỉnh có 241/268 HTX chuyển đổi theo Luật 2012, 109 HTX hoạt động hiệu quả, song vẫn còn 27 HTX ngừng hoạt động và 07 HTX phải giải thể do thiếu liên kết thị trường.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước phản ánh các luồng tư tưởng học thuật đa chiều về bản chất, nguyên tắc và vai trò của KTTT. Dòng nghiên cứu nền tảng của Knapp (1955), Sapiro (1923), PaulSt (1984) và Hirsch khẳng định lợi thế kinh tế nhờ quy mô (economies of scale) thông qua liên kết ngang, giúp người sản xuất tiếp cận chuỗi cung ứng vật tư và thị trường tiêu thụ nông sản. Nghiên cứu của Ling (2012) trong "The nature of cooperatives: Roles in economizing transaction cost" định vị HTX là công cụ thể chế tối ưu hóa chi phí giao dịch giữa nông hộ nhỏ lẻ với thị trường bất định. Đồng thời, các nguyên tắc cơ bản của Liên minh Hợp tác xã Quốc tế (ICA, 1995) và mô hình Kim tự tháp HTX của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO, 2011, 2014) thiết lập chuẩn mực về quản trị dân chủ, tự chủ và phân phối lợi ích dựa trên mức độ sử dụng dịch vụ.

Tuy nhiên, y văn tồn tại hai trường phái tranh luận đối lập về tính tự chủ kinh tế và sự can thiệp của nhà nước:

1. Trường phái thị trường tự do và tự nguyện nội sinh (Osterberg & Nilsson, 2009; Gerald Hanks, 2012): Cho rằng HTX chỉ bền vững khi vận hành thuần túy theo kỷ luật thị trường và niềm tin thành viên. Nghiên cứu thực nghiệm trên 2.250 đối tượng tại Thụy Điển của Osterberg & Nilsson (2009) chứng minh rằng các nông hộ có năng lực tự quản lý cao thường ít phụ thuộc vào HTX, trong khi việc can thiệp hành chính làm méo mó bản chất hợp tác.
2. Trường phái can thiệp thể chế và trợ cấp chuyển đổi (Yamashita Kazuhito, 2009; Efendiev & Sorokin, 2013; Suren Movsisyan, 2013): Nghiên cứu tại Nhật Bản (hệ thống JA) và Armenia khẳng định ở các nền kinh tế đang phát triển hoặc chuyển đổi, sự hỗ trợ tài chính, điều tiết giá và bảo hộ pháp lý của chính phủ đóng vai trò quyết định sự sống còn của HTXNN.

Tại Việt Nam, các công trình của Nguyễn Thanh Hà (2000), Chữ Văn Lâm (2005), Vũ Trọng Khải (2008, 2010), Nguyễn Minh Tú (2002, 2009) và Chu Tiến Quang (2009) đã phân định ranh giới giữa kinh tế hợp tác và mô hình KTTT tập trung hóa thời kỳ bao cấp. Vũ Trọng Khải (2010) chỉ ra hai rào cản chí tử là quy mô sản xuất nhỏ và trình độ cán bộ yếu kém, đòi hỏi đột phá tích tụ ruộng đất và đào tạo nhân lực.

Luận án định vị nghiên cứu vào khoảng trống giao thoa: kết hợp mô hình hóa tâm lý hành vi vi mô của nông dân (nhận thức, rủi ro, kiểm soát hành vi) với phân tích kinh tế lượng và đánh giá ma trận thể chế vĩ mô tại một địa bàn thuần nông nhiệt đới đang đô thị hóa nhanh. So sánh với nghiên cứu của Agbo (2009) tại bang Enugu (Nigeria) trên 2.000 nông dân (chỉ có 6,2% là xã viên và 85% gia nhập chỉ vì trợ cấp nhà nước), luận án của NCS đào sâu sự tương đồng về tâm lý ỷ lại trợ cấp nhưng mở rộng hơn bằng việc kiểm định mức độ tương thích công nghệ cao và áp lực chuẩn chủ quan trong bối cảnh tái cơ cấu nông nghiệp Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng thuyết hành vi dự định TPB của Ajzen (1991) và TRA của Ajzen & Fishbein (1975) trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp chuyển đổi. Bằng cách tích hợp các biến đặc thù gồm "Khả năng áp dụng công nghệ" và "Nhận thức rủi ro thị trường" vào khung hành vi truyền thống (Thái độ - Chuẩn chủ quan - Nhận thức kiểm soát), mô hình lý thuyết của luận án giải thích cơ chế ra quyết định của nông dân khi chuyển từ kinh tế cá thể tự cung tự cấp sang mô hình liên kết tập thể:

• Giả thuyết H1: Nhận thức sự hữu ích có tác động thuận chiều (+) đến quyết định tham gia KTTT.
• Giả thuyết H2: Khả năng áp dụng công nghệ có tác động thuận chiều (+) đến việc gia nhập HTX kiểu mới.
• Giả thuyết H3: Nhận thức rủi ro có tác động ngược chiều (-) đến hành vi hợp tác.
• Giả thuyết H4: Điều kiện thuận lợi và cơ chế hỗ trợ chính sách có tác động thuận chiều (+) đến quy mô KTTT.
• Giả thuyết H5: Chuẩn chủ quan (áp lực cộng đồng, niềm tin xã hội) thúc đẩy ý định liên kết sản xuất.

Nghiên cứu làm rõ luận điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về sự tương thích giữa quan hệ sản xuất (QHSX) và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất (LLSX). Tác giả xác lập định nghĩa bản chất: "KTTT được xác định là một hình thức sở hữu, là một thành phần kinh tế trong nền kinh tế nhiều thành phần với nhiều hình thức sở hữu, bao gồm các cơ sở hoặc tổ chức kinh tế do người lao động tự nguyện góp vốn, cùng kinh doanh, tự quản lý theo nguyên tắc tập trung, bình đẳng, cùng có lợi".

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích tích hợp 03 trụ cột lý thuyết: (1) Lý thuyết hành vi tâm lý vi mô (TRA/TPB), (2) Lý thuyết chi phí giao dịch và kinh tế quy mô (Coase, Williamson, Ling), và (3) Khung phân tích môi trường vĩ mô kết hợp Ma trận SWOT định lượng.

                                  [KHUNG PHÂN TÍCH TỔNG THỂ]

Cách tiếp cận phân tích đa cấp độ (multi-level analysis) cho phép kết nối hành vi đơn lẻ của nông hộ với hiệu quả vận hành của HTXNN và sự tác động của 07 nhóm môi trường thể chế bên ngoài (tự nhiên, pháp lý, chính trị, kinh tế trực tiếp, kinh tế gián tiếp, KH&CN, văn hóa - xã hội). Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được giới hạn trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, nơi đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện quản lý và các HTX phải bảo đảm tính tự nguyện, dân chủ theo Luật Hợp tác xã năm 2012: "HTX là tổ chức KTTT, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý HTX".

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu đứng trên lập trường thực chứng luận (positivism) kết hợp hiện thực phản biện (critical realism) nhằm luận giải cả các quy luật định lượng lẫn bối cảnh chính trị - xã hội đặc thù. Thiết kế phương pháp hỗn hợp (mixed-methods approach) được triển khai theo quy trình hai giai đoạn diễn dịch (deductive) và quy nạp (inductive) của Burney (2008):

• Thiết kế định tính: Sử dụng kỹ thuật phỏng vấn sâu cá nhân và thảo luận nhóm tập trung (focus group discussions) với cán bộ quản lý KTTT, chuyên gia nông nghiệp và nông dân để khám phá các biến quan sát, hiệu chỉnh thang đo và nhận diện ma trận SWOT.
• Thiết kế định lượng: Khảo sát diện rộng thông qua bảng hỏi cấu trúc sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1 = Rất không đồng ý đến 5 = Rất đồng ý), thu thập dữ liệu chéo của các nông hộ và cán bộ cấp cơ sở.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu trải qua các bước kiểm soát nghiêm ngặt:

1. Chiến lược chọn mẫu: Kết hợp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng đối với hộ nông dân (chia theo nhóm đã tham gia và chưa tham gia HTXNN tại các huyện trọng điểm lúa, thanh long, chanh, bò thịt của Long An) và chọn mẫu chuyên gia chủ đích (purposive sampling) gồm 50 nhà quản lý trực tiếp (lãnh đạo Sở NN&PTNT, Sở KH&ĐT, Liên minh HTX tỉnh, Trưởng/Phó phòng Nông nghiệp các huyện, thị xã, thành phố và Chủ tịch HĐQT/Giám đốc HTX) trong đợt điều tra tháng 4/2021.
2. Kiểm định độ tin cậy và giá trị: Đánh giá độ nhất quán nội tại bằng hệ số Cronbach’s Alpha (ngưỡng chấp nhận $\alpha \ge 0.70$, hệ số tương quan biến - tổng Corrected Item-Total Correlation $\ge 0.30$). Kiểm định giá trị hội tụ và giá trị phân biệt thông qua Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis - EFA) với phép trích Principal Axis Factoring và phép quay Promax/Varimax (hệ số KMO $> 0.5$, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê $p < 0.05$, tổng phương sai trích $> 50%$, Factor Loading $> 0.50$).
3. Kỹ thuật tam giác hóa (Triangulation): Kết hợp dữ liệu sơ cấp từ điều tra nông hộ, dữ liệu thứ cấp từ niên giám thống kê và báo cáo ngành nông nghiệp tỉnh Long An giai đoạn 2012–2020, cùng biên bản tự chấm điểm của 52 HTXNN năm 2018.

Data và phân tích

Phần mềm SPSS/Excel được sử dụng để thực hiện các phân tích thống kê nâng cao:

• Phân tích thống kê mô tả nhân khẩu học: cấu trúc giới tính chủ hộ, độ tuổi, trình độ học vấn, quy mô diện tích đất canh tác và số lao động chính trong nông hộ.
• Phân tích tương quan Pearson nhằm kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến trước khi đưa vào mô hình hồi quy.
• Mô hình hồi quy tuyến tính bội (Multiple Linear Regression) xác định trọng số tác động của từng nhân tố: $$Y = \beta_0 + \beta_1 X_1 + \beta_2 X_2 + \beta_3 X_3 + \beta_4 X_4 + \beta_5 X_5 + \beta_6 X_6 + \epsilon$$ Trong đó: $Y$ là Ý định/Quyết định tham gia KTTT; $X_1$ đến $X_6$ lần lượt là Nhận thức sự hữu ích, Nhận thức kiểm soát hành vi, Khả năng áp dụng công nghệ, Điều kiện thuận lợi, Chuẩn chủ quan, và Nhận thức rủi ro.
• Kiểm định ANOVA phân tích sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các nhóm nhân khẩu học và các loại hình HTX.
• Phân tích ma trận đánh giá các yếu tố nội bộ (IFE), ma trận các yếu tố bên ngoài (EFE) và ma trận SWOT định lượng xác lập các chiến lược kết hợp (SO, ST, WO, WT).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tại tỉnh Long An giai đoạn 2012–2020 cung cấp 05 phát hiện quan trọng có bằng chứng dữ liệu xác thực:

1. Sự phân hóa năng lực tổ chức và nghịch lý chuyển đổi thể chế: Dù 89,9% (241/268 HTX) đã đăng ký chuyển đổi hoạt động theo Luật HTX 2012, chỉ có 40,7% (109/268 HTX) đạt mức vận hành có hiệu quả thực chất. Tồn tại 27 HTX ngừng hoạt động kéo dài và 07 HTX phải giải thể do không có tài sản chung, vốn góp mang tính hình thức và thiếu phương án sản xuất kinh doanh khả thi.
2. Năng lực ứng dụng công nghệ và nhận thức sự hữu ích là động lực cốt lõi: Phân tích hồi quy chứng minh "Khả năng áp dụng công nghệ" ($\beta > 0, p < 0.01$) và "Nhận thức sự hữu ích" ($\beta > 0, p < 0.01$) có tác động thuận chiều mạnh nhất tới quyết định tham gia HTX. Nông dân chỉ sẵn sàng gia nhập khi HTX cung cấp được dịch vụ đầu vào rẻ hơn thị trường và có hợp đồng bao tiêu sản phẩm đầu ra ổn định.
3. Rào cản nhân lực quản trị và "điểm nghẽn" tích tụ đất đai: Thống kê trình độ cán bộ quản lý qua 3 mốc thời gian 2012, 2016 và 2020 cho thấy tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng chuyên ngành kinh tế - kỹ thuật tại các HTXNN còn dưới mức 25%. Hầu hết lãnh đạo HTX là cán bộ hưu trí hoặc nông dân lớn tuổi nhiệt tình nhưng thiếu kỹ năng xúc tiến thương mại, đàm phán hợp đồng kinh tế và lập báo cáo tài chính minh bạch.
4. Sự thiếu hụt sản phẩm chủ lực và chuỗi liên kết giá trị lỏng lẻo: Phần lớn trong tổng số 205 HTXNN tỉnh Long An chưa xây dựng được thương hiệu sản phẩm gắn với mã số vùng trồng hay tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP; tỷ lệ bao tiêu sản phẩm nông sản qua hợp đồng tiêu thụ chính thức chỉ đạt mức thấp, khiến nông dân vẫn bán sản phẩm chủ yếu qua hệ thống thương lái trung gian, chấp nhận rủi ro bị ép giá.
5. Kết quả kiểm định ANOVA về nhận thức giữa các thế hệ nông dân: Tồn tại sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$) về thái độ đối với KTTT giữa nhóm chủ hộ trẻ (dưới 40 tuổi) và nhóm lớn tuổi. Thế hệ trẻ quan tâm sâu sắc đến chuyển đổi số, thương mại điện tử và dịch vụ logistics nông nghiệp, trong khi nhóm lớn tuổi vẫn bị chi phối bởi định kiến về mô hình HTX kiểu cũ thời kỳ bao cấp.

Implications đa chiều

• Ý nghĩa lý thuyết: Xác thực mô hình TPB mở rộng trong phân tích hành vi kinh tế của nông hộ tại các nền kinh tế đang phát triển; cung cấp bằng chứng thực nghiệm khẳng định HTX kiểu mới hoạt động như một cơ chế giảm thiểu chi phí giao dịch và chia sẻ rủi ro thị trường.
• Ý nghĩa phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình kết hợp phân tích nhân tố EFA, hồi quy tuyến tính và ma trận SWOT định lượng trong đánh giá thể chế kinh tế cấp địa phương, có thể tái lập nghiên cứu tại 13 tỉnh vùng ĐBSCL.
• Ứng dụng thực tiễn: Thiết lập khung tự đánh giá năng lực hoạt động cho các HTXNN và hệ thống tiêu chí phân loại phục vụ công tác giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.
• Hàm ý chính sách:
  • Về nguồn nhân lực: Đưa cán bộ trẻ có trình độ đại học về làm việc có thời hạn tại HTXNN thông qua chính sách hỗ trợ lương ngân sách.
  • Về vốn và tín dụng: Tháo gỡ nút thắt thế chấp bằng tài sản hình thành trên đất nông nghiệp và tài sản chung của HTX.
  • Về đất đai: Quy hoạch vùng sản xuất tập trung gắn với cấp quyền sử dụng đất cho trụ sở, kho bãi, cơ sở sơ chế nông sản của HTX.
  • Về KH&CN: Hỗ trợ chuyển giao công nghệ tưới tự động, nhà màng, cấp mã QR truy xuất nguồn gốc nông sản xuất khẩu sang thị trường EU và Trung Quốc.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn thừa nhận các giới hạn học thuật:

• Giới hạn không gian và mẫu: Dữ liệu định lượng tập trung chủ yếu trên địa bàn tỉnh Long An; đặc tính vùng sinh thái nông nghiệp Đồng Tháp Mười và vùng hạ ven biển có thể làm giảm khả năng khái quát hóa sang các vùng sinh thái đồi núi phía Bắc hoặc Tây Nguyên.
• Giới hạn dữ liệu chuỗi thời gian: Các phân tích hành vi nông hộ sử dụng dữ liệu cắt ngang (cross-sectional data) tại thời điểm khảo sát năm 2021, chưa phản ánh đầy đủ tác động dài hạn sau đại dịch COVID-19 và biến động thị trường phân bón toàn cầu.
• Thiếu vắng kỹ thuật mô hình hóa cấu trúc tuyến tính (SEM): Luận án chủ yếu sử dụng hồi quy bội và EFA, chưa kiểm định đồng thời các biến trung gian (mediating variables) và biến điều tiết (moderating variables) thông qua mô hình PLS-SEM hoặc CB-SEM.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Ứng dụng mô hình SEM/CB-SEM để phân tích vai trò trung gian của "Niềm tin xã hội" và "Vốn xã hội" trong liên kết kinh tế hộ - HTX.
2. Mở rộng điều tra bảng (panel data) theo dõi dọc qua các năm 2022–2030 trên toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
3. Nghiên cứu mô hình HTXNN thích ứng với biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và chuyển đổi số nông nghiệp trong kỷ nguyên Cách mạng Công nghiệp 4.0.
4. Đánh giá tác động của các mô hình liên hiệp HTX quy mô liên tỉnh trong chuỗi cung ứng logistics nông sản toàn cầu.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực cho các viện nghiên cứu kinh tế, các trường đại học khối ngành kinh tế nông nghiệp; dự kiến tạo nguồn trích dẫn quan trọng cho các công trình nghiên cứu về kinh tế hợp tác và chính sách Tam nông tại Việt Nam.
• Chuyển đổi ngành nông nghiệp: Cung cấp luận cứ khoa học để tỉnh Long An tái cấu trúc 205 HTXNN, chuyển trọng tâm từ cung cấp dịch vụ đầu vào đơn thuần sang tích hợp chuỗi giá trị chế biến sâu và nông nghiệp công nghệ cao.
• Ảnh hưởng chính sách: Cung cấp cơ sở thực tiễn phục vụ các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương trong việc tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về KTTT (Nghị quyết 13-NQ/TW), chuẩn bị cho Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.
• Lợi ích xã hội: Giúp tăng thu nhập cho hàng vạn hộ nông dân Long An, giảm tỷ lệ nghèo đa chiều nông thôn, tạo việc làm tại chỗ theo phương châm "ly nông bất ly hương", củng cố các tiêu chí kinh tế trong Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới.
• Tầm vóc quốc tế: Đóng góp bài học kinh nghiệm chuyển đổi mô hình HTX nông nghiệp từ nền kinh tế kế hoạch hóa sang kinh tế thị trường, làm tài liệu tham khảo giá trị cho các quốc gia đang phát triển trong khu vực ASEAN và mạng lưới Liên minh HTX Quốc tế (ICA).

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tiếp cận khung phân tích kết hợp TRA/TPB với lý thuyết kinh tế thể chế; kế thừa hệ thống thang đo Likert và quy trình xử lý dữ liệu thực chứng trong nông nghiệp.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu cao cấp: Khai thác các phát hiện về rào cản thể chế, cơ cấu tổ chức và ma trận SWOT để làm phong phú giáo trình Kinh tế Nông nghiệp, Kinh tế Phát triển và Quản lý Kinh tế.
• Doanh nghiệp R&D và chế biến xuất khẩu: Nhận diện năng lực cung ứng nguyên liệu chuẩn hóa từ các HTXNN tỉnh Long An để thiết lập hợp đồng liên kết chuỗi giá trị 4 nhà (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông).
• Nhà hoạch định chính sách (Bộ NN&PTNT, UBND cấp tỉnh, huyện): Ứng dụng các đề xuất giải pháp để ban hành chính sách hỗ trợ vốn vay, tích tụ đất đai, đào tạo nguồn nhân lực và xúc tiến thương mại có địa chỉ rõ ràng, tối ưu hóa nguồn ngân sách công.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?
Luận án đã tích hợp thành công Thuyết Hành vi Dự định (TPB của Ajzen, 1991) với Lý thuyết Chi phí Giao dịch của Kinh tế học Thể chế mới (Ling, 2012) vào bối cảnh nông nghiệp chuyển đổi tại Việt Nam. Đóng góp độc đáo nhất là việc đưa biến "Khả năng áp dụng công nghệ" và "Nhận thức rủi ro thị trường" vào mô hình cấu trúc, chứng minh rằng sự sẵn sàng liên kết của nông dân không chỉ phụ thuộc vào chuẩn chủ quan mà bị chi phối mạnh mẽ bởi tính hiệu quả kinh tế quy mô và năng lực giải quyết điểm nghẽn tiêu thụ nông sản.

2. Điểm mới về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì?
So với các nghiên cứu mô tả định tính đơn thuần trong nước (như Nguyễn Minh Tú, 2002; Chu Tiến Quang, 2009) hoặc các nghiên cứu chỉ khảo sát đơn lẻ một nhóm đối tượng (như Agbo, 2009 tại Nigeria), luận án thiết lập thiết kế nghiên cứu hỗn hợp toàn diện: kết hợp khảo sát vi mô nông hộ, điều tra chuyên gia 50 cán bộ quản lý cấp tỉnh/huyện (tháng 4/2021) và phân tích định lượng ma trận SWOT đa chiều (SO, ST, WO, WT), kiểm định nghiêm ngặt từ Cronbach's Alpha, EFA, hồi quy bội đến ANOVA.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?
Dữ liệu chỉ ra rằng việc đăng ký chuyển đổi HTX theo Luật 2012 mang tính cơ học rất cao (đạt 241/268 HTX), nhưng tỷ lệ HTX hoạt động có hiệu quả thực chất chỉ đạt 40,7% (109 HTX). Đặc biệt, nhóm nông dân tự sản xuất giỏi có xu hướng không tham gia HTX do thiếu niềm tin vào năng lực quản trị của ban giám đốc HTX – kết quả này hoàn toàn tương thích với phát hiện của Osterberg & Nilsson (2009) tại Thụy Điển nhưng bộc lộ mức độ gay gắt hơn về rủi ro đạo đức và năng lực kế toán yếu kém.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không?
Có. Luận án cung cấp đầy đủ hệ thống bảng hỏi điều tra chi tiết, danh mục 07 nhóm biến quan sát thang đo Likert (Phụ lục 1 và Phụ lục 3), quy trình lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng và các bước chạy xử lý dữ liệu trên SPSS, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lập quy trình tại các địa phương khác trong vùng ĐBSCL.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào?
Định hướng tập trung vào 04 trục: (1) Số hóa chuỗi giá trị KTTT và quản trị HTX thông qua nền tảng dữ liệu lớn (Big Data); (2) Phát triển các mô hình HTX nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải carbon; (3) Nghiên cứu thể chế liên kết vùng cho các Liên hiệp HTX nông nghiệp liên tỉnh; (4) Lượng hóa tác động của biến đổi khí hậu và chính sách tín dụng xanh đối với sự tồn tại của các HTXNN.

Kết luận

1. Hệ thống hóa và phát triển toàn diện cơ sở lý luận về KTTT trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, khẳng định vai trò nòng cốt của HTXNN trong tái cơ cấu nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới.
2. Kiểm định thực nghiệm thành công mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi chấp nhận tham gia KTTT của nông dân Long An với độ tin cậy khoa học cao ($\alpha \ge 0.70$, EFA trích xuất các nhân tố giải thích vững chắc).
3. Đánh giá chân thực thực trạng KTTT tỉnh Long An giai đoạn 2012–2020: nhận diện rõ 205 HTXNN, 109 HTX hiệu quả, 27 HTX ngừng hoạt động, chỉ ra nguyên nhân gốc rễ từ rào cản nhân lực, đất đai, vốn và thị trường.
4. Xây dựng ma trận chiến lược SWOT định lượng, xác lập các chiến lược kết hợp (SO, ST, WO, WT) khả thi làm căn cứ ra quyết định quản lý.
5. Đề xuất hệ thống 06 nhóm giải pháp đồng bộ và mang tính đột phá về nhân lực, vốn tín dụng, KH&CN, xúc tiến thị trường, tích tụ đất đai và hoàn thiện cơ chế thể chế hỗ trợ KTTT đến năm 2030.
6. Mở ra các hướng nghiên cứu mới về kinh tế hợp tác số, chuyển đổi xanh và chuỗi giá trị nông sản liên kết quốc tế, đóng góp di sản học thuật và thực tiễn vững chắc cho sự phát triển của nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận n đƣợc kết cấu gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu về phát triển kinh tế tập thể Chƣơng 2: Cơ sở lý luận và thực tiển về phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp Chƣơng 3: Thực trạng và kết quả nghiên cứu về phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh Long An. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp phát triển kinh tế tập thể trong nông nghiệp tỉnh Long An. 11 Khung phân tích Hình 1.3: Khung phân tích phát triển KTTT NỘI DUNG NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN KTTT THỰC TRẠNG KTTT, HTXNN TỔ HỢP HỘ XÃ HỘ NÔNG HTXNN TÁC VIÊN DÂN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN SỰ CHẤP NHẬN THAM GIA KTTT Nhận Khả Điều Nhận thức năng p Chuẩn thức sự Rủi kiện kiểm dụng chủ hữu ích soát ro thuận công quan hành vi lợi nghệ GIẢI NGUYÊN PHÁP NHÂN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN KTTT Nhóm Nhóm Nhóm yếu Nhóm yếu Nhóm yếu tố yếu tố tố về môi Nhóm tố về môi yếu tố về môi về môi trƣờng yếu tố trƣờng trƣờng về môi trƣờng khoa học thị văn ho , trƣờng pháp lý kinh tế và CN trƣờng XH chính trị NHẬN DIỆN ĐIỂM MẠNH, ĐIỂM YẾU, CƠ HỘI, THÁCH THỨC ĐẾN KTTT Điểm Mạnh Điểm mạnh – Điểm yếu - Điểm yếu - – Cơ hội Thách thức Cơ hội Thách thức (SO) (ST) (WO) (WT) C C PHƢƠNG PH P NGHIÊN CỨU Duy Hồi Tổng hợp Tổng Duy vật Điều Thống tài liệu, Công kê mô Chuyên qui Thang hợp, so vật lịch tra xã nghiên cụ ma biện gia tƣơng đo sánh sử hội học tả cứu tại trận chứng quan Likert bàn SWOT 12 nh 1.4 Quy tr nh triển h i nghiên cứu Bổ sung cơ sở lý Nghiên cứu tổng Thu thập số liệu luận, khung phân quan tài liệu lần 2 tích, bộ công cụ, Nghiên cứu cơ sở Thực hhiện hội thảo Xử lý thống kê, lý luận và lựa chuyên đề có liên tổng hợp, phân tích chọn lý thuyết quan kết quả Xây dựng khung Thống kê mô tả, phân tích, thiết kế Thu thập số liệu trả lời các câu hỏi nghiên cứu lần 1 nghiên cứu Thiết lập bộ công Khảo sát thử cụ khảo sát nghiệm, hoàn Thống kê suy diễn, thiện bộ công cụ kiễm định giả thiết Hoàn chỉnh luận Kết luận và kiến Đề xuất các giải án nghị pháp 13 Chƣơng 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ 1. Các nghiên cứu trong và ngoài nƣớc có liên quan 1.

ác nghiên cứu ở nước ngoài 1. Những nghiên cứu về lý luận của kinh tế tập thể trong nông nghiệp, nòng cốt là hợp tác xã - Liên quan đến nhận thức và sự liên kết: Theo Knapp G. Joseph (1955) [152], các tổ chức hợp t c là một loại hình tổ chức đặc thù, rất kh c biệt so với những tổ chức kinh tế phổ biến trong xã hội. Vì vậy, không có gì đ ng ngạc nhiên nếu có sự hiểu biết không đúng, quan điểm sai lầm hay định kiến sai lệch về tính đặc thù của loại hình tổ chức đặc biệt này.

Knapp liệt kê 15 điều dễ làm cho ngƣời ta nhầm tƣởng về tổ chức hợp t c. Đây là đặc điểm quan trọng làm nền tảng để phân tích nhận thức của nông dân, nhất là nông dân Việt Nam chịu ảnh hƣởng quá nặng nề từ mô hình HTX “kiểu cũ” tồn tại trƣớc khi Luật HTX có hiệu lực vào năm 1997. Đây cũng là một tham khảo hết sức quý b u để t c giả đ nh gi mức độ nhận thức của nông dân về c c loại hình tổ chức hợp tác trong nông nghiệp. Phải phân biệt KTHT là một loại hình khác với loại hình kinh tế tập thể, không đồng nhất với kinh tế tập thể.

Về phƣơng ph p nghiên cứu, Osterberg và Nilsson (2009) [158] đã tiến hành nghiên cứu nhận thức của nông dân trong việc tham gia vào quá trình quản trị HTX tại Thụy Điển bằng phƣơng ph p định lƣợng. C c t c giả sử dụng bảng câu hỏi để đo lƣờng nhận thức của 2.250 ngƣời đối với c c tính chất đặc thù của tổ chức hợp t c. Kết quả nghiên cứu cho thấy những nông hộ nào tự hoạt động có hiệu quả thƣờng không gắn bó với HTX và ít hiểu đúng về bản chất thực thụ của HTX. Hay nói c ch kh c, những nông dân không thể quản lý kinh tế hộ hiệu quả thì rất cần và đặt niềm tin cao vào tổ chức hợp tác.

Để đ nh gi lợi ích của nông dân tham gia liên kết, công trình nghiên cứu quan điểm và nhận thức của xã hội đối với sự liên kết trong các HTX của nông dân ở Kenya, Moland Ir. Thomas (1979) [155], đã xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm gồm 12 câu để đo lƣờng mức độ nhận thức của xã hội về mối liên kết của nông dân. Kết quả nghiên cứu nhƣ sau: có 37 những ngƣời đƣợc hỏi có mức độ nhận thức cao, 37% những ngƣời đƣợc hỏi có nhận thức trung bình và 26% nông dân có nhận thức 1 thấp. Đặc biệt, mức độ nhận thức của nông dân về sự liên kết trong HTX không có sự khác biệt giữa nhóm nông dân là xã viên HTX và nhóm nông dân không là xã viên.

C c đặc tính của tổ chức hợp t c thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu nhƣ: PaulSt (1984) [160], Sapiro (1923) [167], Knapp [152]. Điểm tƣơng đồng trong c c công trình nghiên cứu này là khi có cùng nhu cầu, một số nông dân liên kết với nhau theo chiều ngang, tạo ra dịch vụ chung và chính họ đƣợc hƣởng lợi nhiều hơn khi sử dụng dịch vụ chung nhờ vào lợi thế kinh tế quy mô. Luận n tiến sĩ của Werner Zvi Hirsch: “Kinh tế học của sự liên kết trong tiêu thụ nông sản”, đƣợc xem là công trình nghiên cứu toàn diện về chủ đề liên kết ngang của nông dân. Sau đó, Hirsch minh chứng lợi ích của liên kết ngang giữa nông dân trong 2 bài b o “Trong ch ng mực nào các HTX của nông dân c thể đi ngược lại chuỗi cung ứng vật tư nông nghiệp?” và “Trong ch ng mực nào các HTX của nông dân c thể tiến gần hơn đến thị trường tiêu thụ nông sản?”.

Nhận thức thấp và sai lệch là một trong những nguyên nhân làm hạn chế quan hệ liên kết giữa nông dân. Công trình nghiên cứu nhận thức của nông dân về HTX tại bang Enugu, Nigeria của tác giả Agbo, U.U (2009) [137] đã khảo sát thực nghiệm 2.000 nông dân ngẫu nhiên, cho thấy rằng chỉ có 124 nông dân là xã viên trong HTX (chiếm 6,2%), 500 nông dân khác có nghe về HTX, nhƣng không tham gia (chiếm 25%). Phần lớn nông dân (68,8 ) chƣa từng nghe về HTX. Trong nhóm xã viên HTX có đến 105/124 nông dân (chiếm 85%) tham gia HTX vì mục đích chính là để nhận đƣợc sự tài trợ của nhà nƣớc; 15% nông dân còn lại tham gia HTX để sử dụng dịch vụ do HTX cung cấp.

Trong nhóm 500 nông dân đã nghe nói đến HTX, nhƣng họ không tham gia: (i) 75% không tin rằng HTX có thể giải quyết c c nhu cầu của nông hộ; và (ii) 25 không tin tƣởng vào c c chƣơng trình của nhà nƣớc. Kết quả nghiên cứu này kh tƣơng đồng với các nhận định trong báo cáo tổng kết thi hành luật HTX năm 2003 của Bộ Kế hoạch – Đầu tƣ: “Báo cáo tổng kết thi hành luật HTX n m 2003, kèm theo tờ trình số 107 /TTr-CP” (2010) “Nhận thức chƣa đầy đủ và chƣa thống nhất về bản chất và tính ƣu Việt của tổ chức HTX kiểu mới, hạn chế của Luật HTX, tổ chức thực hiện Luật và chính sách hỗ trợ HTX, tâm lý xã hội vẫn còn bị ảnh hƣởng của mô hình HTX kiểu cũ nên còn hoài nghi về hiệu quả và vai trò của tổ chức HTX”. - Liên quan về vai trò: Wayne D. Rasmussen (1991) [169] đã nghiên cứu về lịch sử các HTX dịch vụ nông nghiệp ở Mỹ trong 65 năm kể từ khi thông qua luật HTX tiếp thị năm 1926.

T c giả 2 đã cho thấy hình thức HTX là một phần quan trọng trong chính sách của quốc gia để hỗ trợ các nhà SXNN ứng phó trên thị trƣờng. Trên cơ sở đó, vấn đề đặt ra là làm thế nào để nâng cao vai trò của những nông hộ trong xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hơn. Komada (2007), Nghiên cứu về “Phân tích các hoạt động HTX cà phê Ethiopia” cũng là một thí dụ. Trong thị trƣờng cà phê, HTX đóng vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện giá cà phê của thành viên HTX và ngƣời dân.

Khi HTX có khả năng nối kết thị trƣờng, nắm đƣợc tình hình thị trƣờng, dự báo về giá, số lƣợng và chất lƣợng sản phẩm, hợp đồng bao tiêu sản phẩm thì cà phê của nông dân b n đƣợc gi cao hơn. Ryan Gibson (2005) [166], đ nh gi vai trò của HTX trong phát triển kinh tế cộng đồng nông thôn ở miền Bắc và Manitoba, Canada. Nghiên cứu của Ahmad Bello Dogarawa (2010) [138] xem xét vai trò của các hiệp hội hợp tác trong phát triển kinh tế nông thôn, tác giả đã cho thấy hơn 150 năm qua vai trò quan trọng của HTX trong việc hỗ trợ tạo việc làm, nâng cao thu nhập và ổn định kinh tế cho ngƣời dân, tăng trƣởng kinh tế và phát triển XH đã đƣợc phát huy., (2012), nghiên cứu về “Kinh tế nông thôn của Trung Quốc sau gia nhập WTO: Vấn đề và chiến lược” đã chỉ ra sự cần thiết về vai trò của chính quyền trong việc cung cấp tài chính cho khu vực nông thôn và HTXNN, và các chính sách hỗ trợ cho đối tƣợng này. Chính phủ sẽ nâng cao quá trình làm việc của cộng đồng nông thôn và tạo ra những kết nối tới thị trƣờng cho quá trình sản xuất của ngƣời dân và HTX.

Như vậy, vai trò của chính quyền đặc biệt quan trọng trong phát triển HTX, trong đ c HTXNN. Các chính sách hỗ trợ cho HTX sẽ giúp HTX c cơ hội phát triển. Đồng thời việc thực hiện các chính sách t i tay nông dân như thế nào cũng không kém phần quan trọng. Nghiên cứu của FAO (2012) [145] về HTX nông thôn, x c định rằng đây là tổ chức đóng vai trò rất quan trọng trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, trong việc thúc đầy sự hòa hợp XH và trong các thành tựu phát triển kinh tế công bằng hơn.

Suren Movsisyan (2013) [168], nghiên cứu chứng minh vai trò tiềm năng của HTX đối với phát triển nông nghiệp ở Armenia.