Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu pháp luật về chế độ công vụ theo vị trí việc làm 1. Các công trình nghiên cứu trong nước pháp luật về chế độ công vụ theo vị trí việc làm Những nghiên cứu về cơ sở lý luận về chế độ công vụ theo vị trí việc làm Quan niệm chế độ công vụ theo vị trí việc làm và pháp luật về chế độ công vụ theo vị trí việc làm Pháp luật về công vụ, công chức đã có nhiều công trình khoa học được công bố ở trong nước, trước hết là các công trình khoa học có tính giáo khoa ở các cơ sở đào tạo cử nhân luật học, cử nhân hành chính đã giành một chương viết về "địa vị pháp lý của công chức" hay "công vụ, công chức", trong đó tập trung làm rõ khái niệm công vụ, công chức, sự điểu chỉnh của pháp luật về công vụ, công chức, nhưng không có bất kỳ công trình nào đề cập đến pháp luật về chế độ công vụ theo vị trí việc làm.
Các công trình nghiên cứu chuyên sâu được công bố ở trong nước liên quan đến chủ đề luận án, trước hết cần kể tới các công trình nghiên cứu sau: Đề tài: "Nghiên cứu cơ sở khoa học hoàn thiện chế độ công vụ ở Việt Nam" do Bộ Nội vụ chủ trì, Nguyễn Trọng Điều làm chủ nhiệm, năm 2006. Các tác giả tập trung vào nghiên cứu lý luận về công vụ và công chức; cơ sở của nền công vụ và công vụ trong mối quan hệ với các thiết chế và lĩnh vực khác; quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và của Đảng Cộng sản Việt Nam về công chức, công vụ và xây dựng nền công vụ trong thời kỳ mới. Các tác giả đã phân tích chế độ công vụ theo VTVL tại một số quốc gia. Tuy nhiên, 8 đề tài không tập trung phân tích pháp luật về chế độ công vụ theo VTVL ở Việt Nam hiện nay.
Luận án tiến sĩ: "Hoàn thiện chế định pháp luật về công vụ, công chức ở Việt Nam hiện nay", của Lương Thanh Cường, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, bảo vệ năm 2008. Tác giả đã nghiên cứu một số vấn đề lý luận về công vụ, công chức, làm rõ các khái niệm công vụ, CBCC, viên chức, chế định pháp luật về công vụ, công chức, đối tượng, phương pháp điều chỉnh của chế định pháp luật về công vụ, công chức. Tác giả đã phân tích mối quan hệ của chế định pháp luật về công vụ, công chức với một số chế định pháp luật khác trong quá trình cải cách nền HCNN. Luận án nghiên cứu pháp luật về chế độ công vụ dưới góc độ chế định luật hành chính nhưng chưa tiếp cận dưới góc độ pháp luật về chế độ công vụ theo VTVL.
Luận án tiến sĩ: "Hoàn thiện việc xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước chuyên nghiệp ở Việt Nam", của Chu Xuân Khánh, Học viện Hành chính, bảo vệ năm 2010. Luận án đã phân tích, tổng hợp những quan niệm về công chức nhà nước của một số quốc gia khác nhau theo mô hình chức nghiệp và mô hình việc làm, từ đó làm cơ sở cho việc phân tích, so sánh với thực tiễn ở Việt Nam. Luận án có đóng góp một số vấn đề về lý thuyết quản lý nguồn nhân lực hành chính và việc ứng dụng vào thực tiễn ở Việt Nam. Cuốn sách: "Công vụ, công chức nhà nước" của Phạm Hồng Thái, Nxb Tư pháp, năm 2004.
Tác giả đã phân tích, bình luận những vấn đề liên quan đến quan niệm về công vụ, công chức, pháp luật về công vụ, công chức và xu hướng điều chỉnh của pháp luật về công vụ, công chức qua các thời kỳ lịch sử. Đây cũng là một trong những ưu điểm mà tác giả kế thừa nghiên cứu ở phần những vấn đề lý luận của pháp luật về chế độ công vụ theo VTVL trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay. Kỷ yếu hội thảo: "Khoa học tổ chức nhà nước và công vụ", Viện Khoa học tổ chức nhà nước, Bộ Nội vụ, năm 2010. Các tác giả đã nêu được những 9 quan điểm chung về chế độ công vụ, công chức của Việt Nam.
Pháp luật về chế định công vụ được quy định trong Luật CBCC năm 2008. Với các bài viết của các tác giả như: Trần Anh Tuấn, Nguyễn Minh Phương, Trần Nghị… Kỷ yếu hội thảo chỉ dừng lại ở những vấn đề chung về công vụ, tuy nhiên chưa đi sâu vào phân tích, đánh giá các vấn về quan niệm công vụ, các đặc trưng của chế độ công vụ… Phạm Hồng Thái: "Thầu công vụ - Tư tưởng có tính thời đại", Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 11/2006. Trong bài viết này, tác giả đã luận giải vấn đề về thầu công vụ, nghĩa là coi công vụ như là một việc làm cũng giống như những công việc khác trong xã hội. Tác giả cũng đã nhấn mạnh rằng, chỉ khi thầu công vụ thì mới tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh của đội ngũ CBCC trong thực thi công vụ.
Do vậy, CBCC phải hoàn thiện bản thân để hoàn thành nhiệm vụ. Tạ Ngọc Hải: "Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học về vị trí việc làm đáp ứng yêu cầu của cải cách công vụ, công chức", Viện Khoa học tổ chức nhà nước, Bộ Nội vụ. Với mục tiêu xây dựng nền công vụ "Chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả". Nghiên cứu quan niệm về VTVL là nội dung cốt lõi, xuyên suốt các nhiệm vụ của cải cách công vụ, công chức.
Thực hiện các quy định của pháp luật về VTVL góp phần, hỗ trợ hoạt động triển khai thực hiện chính sách về cải cách công vụ. Tạ Ngọc Hải: "Vị trí việc làm theo Luật Cán bộ, công chức", Tạp chí Tổ chức nhà nước, Luật CBCC năm 2008 có nhiều quy định mới trong đó có quy định về VTVL. Tác giả đã đề cập đến khái niệm VTVL dưới góc độ pháp luật, phương pháp xác định VTVL, nghiên cứu khoa học VTVL về mặt lý luận, nghiên cứu ứng dụng, điều tra, khảo sát thực tế việc áp dụng VTVL trong các cơ quan nhà nước. Bài viết đã góp phần xây dựng những vấn đề lý luận của pháp luật về VTVL ở Việt Nam hiện nay.
Tác giả đã luận giải thế nào là VTVL; có những tương đồng, khác biệt nào về nội dung giữa VTVL 10 với ngạch công chức và vị trí công tác; cần nghiên cứu làm sáng tỏ thêm những vấn đề gì về VTVL theo quy định của luật. Luận án tiến sĩ: "Hoàn thiện thể chế quản lý công chức ở Việt Nam trong điều kiện phát triển và hội nhập quốc tế", của Trần Anh Tuấn, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, năm 2007. Tác giả đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về công chức, các nội dung quản lý công chức và hệ thống thể chế quản lý đội ngũ công chức đáp ứng yêu cầu của thời kỳ phát triển và hội nhập quốc tế. Trong đó tác giả đã nêu ra các mô hình công vụ điển hình trên thế giới là mô hình công vụ chức nghiệp và mô hình công vụ việc làm, và một số quốc gia kết hợp cả hai mô hình công vụ chức nghiệp và mô hình việc làm.
Tuy nhiên, tác giả cũng chưa đưa ra được những vấn đề mang tính thời sự của pháp luật về chế độ công vụ theo VTVL hiện nay của Việt Nam. Bài viết của Nguyễn Hoàng Anh: "Xu hướng cận hóa giữa hai hệ thống công vụ trên thế giới", Tạp chí Quản lý nhà nước, số 10(69), 2001. Trong bài viết trên tác giả đã giới thiệu hệ thống công vụ chức nghiệp, hệ thống công vụ việc làm và sự kết hợp những ưu điểm của hai mô hình. Tác giả đã nêu lên ảnh hưởng của hệ thống công vụ việc làm tới hệ thống công vụ chức nghiệp như mở rộng phạm vi ứng cử viên vào công vụ, khắc phục tính khép kín của hệ thống công vụ chức nghiệp, thay đổi phương thức đề bạt công chức khắc phục tình trạng thăng tiến tuần tự của hệ thống công vụ chức nghiệp.
Đồng thời, tác giả đã nêu lên ảnh hưởng của hệ thống công vụ chức nghiệp đối với hệ thống công vụ việc làm đó là thiết lập một số chức vị hành chính riêng biệt nhằm khắc phục tính cứng nhắc của phân loại việc làm, tăng cường sự bảo đảm về an toàn chức nghiệp cho công chức, xây dựng tinh thần đồng đội cho công chức ở hệ thống công vụ việc làm, xây dựng nguồn nhân lực từ đầu. Đó cũng chính là những bài học để Việt Nam áp dụng trong việc xây dựng pháp luật về chế độ công vụ theo VTVL hiện nay. 11 Bài viết của Trần Quốc Hải: "Ưu điểm của mô hình công vụ việc làm và hoàn thiện thể chế công vụ", Tạp chí Tổ chức nhà nước, số tháng 1, 2 năm 2008; theo tác giả thì chế độ công chức theo VTVL có các ưu điểm nổi trội hơn chế độ công vụ chức nghiệp. Ưu điểm của chế độ công vụ theo VTVL cho phép cá thể hóa và lượng hóa các tiêu chí của quy trình công vụ như tuyển dụng, đào tạo, đánh giá thành tích công tác, trả lương.
của công chức trong thực thi công vụ vì tất cả xuất phát từ việc phân tích, mô tả các vị trí công việc trong nền công vụ. Ðiều này ngày càng tỏ ra thích ứng với nền công vụ hiện đại ngày nay vì mô hình công vụ việc làm bám sát với thực tiễn công vụ và đáp ứng một cách nhanh chóng với các thay đổi của nền KTTT. Nội dung pháp luật về chế độ công vụ theo vị trí việc làm Đề tài: "Cơ sở khoa học của việc đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm đối với công chức ngành Nội vụ" do Bộ Nội vụ chủ trì, Vũ Thanh Xuân làm chủ nhiệm đề tài, năm 2012. Tác giả đã đề cập đến những vấn đề chung về đào tạo, bồi dưỡng theo VTVL; hình thức và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng công chức; đặc điểm của đào tạo, bồi dưỡng theo VTVL và có sự khác biệt giữa đào tạo, bồi dưỡng theo VTVL với việc đào tạo, bồi dưỡng theo ngạch, bậc; theo chức danh lãnh đạo, quản lý.
Tác giả đã nêu được kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng theo VTVL của Vương quốc Anh, Cộng hòa Pháp; Nhật Bản, Australia, Đông Nam Á và Trung Quốc. Đề tài: "Cơ sở khoa học xây dựng chương trình bồi dưỡng công chức theo tiêu chuẩn chuyên ngành Nội vụ" do Bộ Nội vụ chủ trì, Đàm Bích Hiên làm chủ nhiệm, năm 2016.
