Luận án xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam - Lương Thành Tài

Luận án tiến sĩ trình bày nghiên cứu xây dựng mô hình huấn luyện khoa học dành cho nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam. Đóng góp phương pháp mới提升 thành

• Tác giả: Lương Thành Tài
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Minh Thuận
• Trường học: Trường Đại học Thể dục Thể thao TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ giáo dục học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam

Luận án tiến sĩ của Lương Thành Tài (2021) tại Trường Đại học Thể dục Thể thao TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu xây dựng mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam. Mô hình vận động viên cấp cao là hệ thống các chỉ tiêu đặc trưng phản ánh trình độ tập luyện và khả năng thi đấu đỉnh cao. Nghiên cứu này kế thừa lý thuyết của Cudơnhexôp, Nôvicôp và Saxơlui (1975) về ba cấp độ mô hình: mô hình thi đấu môn cụ thể, mô hình tài nghệ thể thao và mô hình các khả năng thể thao. Đối với cầu lông nữ, mô hình bao gồm năm nhóm yếu tố chính: hình thái cơ thể, chức năng sinh lý, thể lực chuyên môn, kỹ chiến thuật và tâm lý thi đấu. Quá trình huấn luyện nhiều năm từ bốn đến chín năm là cần thiết để đạt thành tích đỉnh cao. Nghiên cứu áp dụng phương pháp phỏng vấn chuyên gia, nhân trắc học, kiểm tra chức năng sinh lý, kiểm tra tâm lý và kiểm tra sư phạm để thu thập dữ liệu toàn diện.

1.1. Khái niệm mô hình vận động viên cầu lông cấp cao

Mô hình vận động viên cấp cao là hệ thống các chỉ số đặc trưng phản ánh trình độ phát triển toàn diện của vận động viên đỉnh cao. Theo Cudơnhexôp, Nôvicôp và Saxơlui, mô hình gồm ba cấp độ liên kết chặt chẽ. Cấp thứ nhất là mô hình thi đấu môn cụ thể, thể hiện trình độ kỹ thuật. Cấp thứ hai là mô hình tài nghệ thể thao, bao gồm chiến thuật, thể lực chuyên môn và chức năng cơ thể. Cấp thứ ba là mô hình các khả năng thể thao,涵盖心理素质、形态特征、年龄和运动资历。Đối với cầu lông nữ cấp cao, mô hình phải phản ánh đặc điểm giới tính và yêu cầu chuyên biệt của môn thể thao này.

1.2. Cơ sở khoa học xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông

Cơ sở khoa học xây dựng mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao dựa trên nhiều nền tảng lý thuyết. Thứ nhất, lý thuyết huấn luyện thể thao hiện đại xác định các giai đoạn phát triển từ cơ bản đến đỉnh cao. Thứ hai, đặc điểm sinh học nữ giới ảnh hưởng đến khả năng phát triển thể lực và kỹ thuật. Thứ ba, yêu cầu chuyên biệt của cầu lông đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt giữa tốc độ, sức bền, sự khéo léo và chiến thuật. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy vận động viên nữ cần tám đến chín năm huấn luyện để đạt thành tích tốt nhất. Nghiên cứu cũng kế thừa các công trình của tác giả Việt Nam về đánh giá trình độ tập luyện cầu lông.

II. Phân tích các yếu tố cấu thành mô hình nữ VĐV cầu lông

Mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam được cấu thành từ năm nhóm yếu tố chính. Nhóm hình thái cơ thể bao gồm chiều cao, cân nặng, sải tay và các tỷ lệ cơ thể phù hợp với đặc điểm vận động cầu lông. Nhóm chức năng sinh lý đánh giá khả năng hô hấp, tuần hoàn và chuyển hóa thông qua các chỉ số như dung tích sống, nhịp tim, VO2max. Nhóm thể lực chuyên môn kiểm tra sức mạnh, tốc độ, sức bền, sự khéo léo và linh hoạt qua các bài test tiêu chuẩn. Nhóm kỹ chiến thuật đánh giá trình độ phát cầu, đập cầu, bỏ nhỏ, di chuyển và chiến thuật thi đấu đơn, đôi. Nhóm tâm lý thi đấu đo lường sự tự tin, khả năng tập trung, kiểm soát cảm xúc và quyết tâm trong thi đấu. Mỗi nhóm yếu tố có hệ thống chỉ tiêu và bài test đánh giá riêng biệt, được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn quốc tế và điều kiện thực tế Việt Nam.

2.1. Yếu tố hình thái và chức năng sinh lý nữ VĐV

2.2. Yếu tố kỹ chiến thuật và tâm lý thi đấu

III. Phương pháp xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu, phỏng vấn chuyên gia bằng phiếu, phương pháp nhân trắc, kiểm tra chức năng sinh lý, kiểm tra tâm lý, kiểm tra sư phạm và phương pháp toán học thống kê. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia giúp lựa chọn các chỉ số và test đặc trưng phù hợp với đặc điểm cầu lông nữ Việt Nam. Phiếu phỏng vấn được xây dựng dựa trên lý thuyết mô hình vận động viên cấp cao và các nghiên cứu trước đó. Phương pháp nhân trắc đo các chỉ số hình thái cơ thể theo tiêu chuẩn quốc tế. Phương pháp kiểm tra sư phạm đánh giá trình độ kỹ chiến thuật thông qua các bài test thực hành trên sân. Dữ liệu được xử lý bằng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh, tương quan và phân tích nhân tố. Quá trình nghiên cứu được thực hiện tại TP. Hồ Chí Minh với đối tượng là nữ vận động viên cầu lông cấp cao của Việt Nam.

3.1. Phương pháp phỏng vấn chuyên gia và lựa chọn chỉ số

Phương pháp phỏng vấn chuyên gia đóng vai trò then chốt trong việc lựa chọn các chỉ số và test đặc trưng. Phiếu phỏng vấn được thiết kế dựa trên khung lý thuyết về mô hình vận động viên cấp cao. Các chuyên gia bao gồm huấn luyện viên cấp cao, giảng viên đại học và bác sĩ thể thao có kinh nghiệm. Nội dung phỏng vấn tập trung vào mức độ phù hợp của từng chỉ tiêu đối với nữ vận động viên cầu lông Việt Nam. Kết quả phỏng vấn giúp loại bỏ chỉ tiêu không cần thiết và bổ sung chỉ tiêu quan trọng. Quy trình phỏng vấn được thực hiện qua nhiều vòng để đạt sự đồng thuận cao. Dữ liệu phỏng vấn được phân tích bằng phương pháp thống kê tỷ lệ phần trăm và mức độ đồng thuận của chuyên gia.

3.2. Phương pháp kiểm tra sư phạm và xử lý số liệu thống kê

IV. Kết luận và ứng dụng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao

Luận án đã xây dựng thành công mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam với hệ thống chỉ tiêu toàn diện. Mô hình bao gồm các chỉ tiêu về hình thái cơ thể, chức năng sinh lý, thể lực chuyên môn, kỹ chiến thuật và tâm lý thi đấu. Giá trị chuẩn của từng chỉ tiêu được xác định dựa trên dữ liệu thực tế của nữ vận động viên cấp cao Việt Nam. Ứng dụng mô hình trong thực tiễn huấn luyện giúp huấn luyện viên đánh giá chính xác trình độ tập luyện, phát hiện điểm mạnh và hạn chế của từng vận động viên. Từ đó xây dựng kế hoạch huấn luyện cá nhân hóa, tập trung cải thiện các chỉ tiêu chưa đạt chuẩn. Mô hình cũng là công cụ tuyển chọn vận động viên trẻ có tiềm năng phát triển. Kết quả nghiên cứu đóng góp vào khoa học giáo dục thể chất và lý luận huấn luyện thể thao Việt Nam. Hướng phát triển tiếp theo là áp dụng mô hình vào đào tạo vận động viên trẻ và điều chỉnh theo sự phát triển của cầu lông thế giới.

4.1. Giá trị khoa học và thực tiễn của mô hình

Giá trị khoa học của luận án nằm ở việc hệ thống hóa lý thuyết về mô hình vận động viên cầu lông cấp cao áp dụng cho nữ giới Việt Nam. Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học về đặc điểm hình thái, sinh lý, thể lực, kỹ chiến thuật và tâm lý của nữ vận động viên cầu lông cấp cao. Giá trị thực tiễn thể hiện ở khả năng ứng dụng mô hình vào công tác tuyển chọn, đánh giá và lập kế hoạch huấn luyện. Huấn luyện viên sử dụng mô hình như công cụ tiêu chuẩn để so sánh và theo dõi sự tiến bộ của vận động viên. Mô hình giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực trong quá trình đào tạo đỉnh cao.

4.2. Hướng phát triển và ứng dụng đào tạo vận động viên trẻ

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Nghiên cứu xây dựng mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Lương Thành Tài, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Hoàng Minh Thuận và TS/ThS Dương Thị Thùy Linh, bảo vệ năm 2021 tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc chuyên ngành Giáo dục học (mã số: 9140101).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong định hướng phát triển thể dục thể thao theo Quyết định số 2198/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển thể dục thể thao Việt Nam giai đoạn 2010 - 2020, cầu lông được xác định là môn thể thao trọng điểm nhóm loại I cần ưu tiên đầu tư để nâng cao vị thế trên đấu trường khu vực (SEA Games), châu lục (ASIAD) và thế giới (Olympic). Thực tiễn công tác đào tạo thể thao thành tích cao tại Việt Nam đòi hỏi phải có hệ thống tiêu chuẩn khoa học phục vụ tuyển chọn, giám sát và huấn luyện vận động viên (VĐV).

Trước sự thay đổi về luật thi đấu của Liên đoàn Cầu lông Thế giới (chuyển từ luật 21 điểm gián tiếp/luật hai cầu sang luật 21 điểm trực tiếp vào năm 2006), đặc điểm vận động, yêu cầu thể lực, kỹ - chiến thuật và tâm lý của môn cầu lông có sự chuyển dịch căn bản sang xu hướng thi đấu với nhịp độ nhanh, sức mạnh tốc độ cao và mức độ biến hóa liên tục. Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là thể thao Việt Nam còn thiếu một hệ thống mô hình hoàn chỉnh, định lượng và đồng bộ về các chỉ số đặc trưng (hình thái, chức năng, tâm lý, thể lực, kỹ thuật) dành riêng cho nữ VĐV cầu lông cấp cao để định hướng công tác tuyển chọn và huấn luyện dài hạn.

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu

Mục đích của luận án là xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam bao gồm các yếu tố hình thái, chức năng, tâm lý, thể lực và kỹ thuật, nhằm cung cấp cơ sở khoa học khách quan phục vụ công tác tuyển chọn, đào tạo và dự báo thành tích thể thao.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm 2 nhiệm vụ:

1. Nghiên cứu lựa chọn các chỉ số và test đặc trưng xác định mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam.
2. Xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam trên các mặt hình thái, chức năng sinh lý, tâm lý, thể lực, kỹ thuật và xây dựng mô hình tổng hợp cùng phương trình dự báo thành tích.

Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam bao gồm các yếu tố hình thái, chức năng, tâm lý, thể lực, kỹ thuật mang tính khoa học, hệ thống, khả thi, được kiểm chứng trong thực tế phù hợp với điều kiện Việt Nam, công trình sẽ bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn để nâng cao hiệu quả đào tạo, cải thiện thành tích thi đấu của VĐV trên đấu trường quốc gia và quốc tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam (bao gồm các chỉ số nhân trắc hình thái, chức năng sinh lý, phẩm chất tâm lý, năng lực thể lực chung và chuyên môn, trình độ kỹ thuật).
• Khách thể khảo sát: Chuyên gia, giảng viên, huấn luyện viên môn cầu lông ($n = 38$); các nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam (trong đó có VĐV tiêu biểu Vũ Thị Trang) và nữ VĐV thuộc đội dự tuyển trẻ quốc gia.
• Địa điểm và thời gian nghiên cứu: Thực hiện tại Trường Đại học Thể dục Thể thao TP. Hồ Chí Minh và các trung tâm huấn luyện thể thao trong giai đoạn 2017 – 2021.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Luận án điểm lại các quan điểm kinh điển và hiện đại về mô hình hóa vận động viên:

• Mô hình phát hiện tài năng của Harre (1996) (được Durand-Bush & Salmela trích dẫn năm 2001): Nhấn mạnh quy trình hai giai đoạn gồm nhận diện năng lực thể thao chung và phân loại chuyên môn hóa; kết hợp đánh giá sự phát triển sinh học, di truyền và các yếu tố tâm lý - xã hội.
• Nghiên cứu của Bloom (1971): Xác định vai trò của sự nuôi dưỡng từ gia đình và tương tác môi trường đối với việc chuyển hóa tiềm năng thành tài năng thể thao.
• Quan điểm của Regnier và cộng sự (1993): Phân tích hệ thống các quy tắc tuyển chọn dựa trên các test kiểm tra khách quan về hình thái, tốc độ, độ bền và khả năng phối hợp vận động.
• Mô hình đa chiều của Havlicek, Komadel, Komarik và Simkova (1982): Phân cấp mức độ ưu tiên từ yếu tố bẩm sinh (chiều cao), yếu tố đào tạo chịu ảnh hưởng di truyền (tốc độ), đến các yếu tố chịu tác động của nuôi dưỡng (động lực).
• Mô hình của Gimbel (1976) và phát triển của Montpetit & Cazorla (1982): Đề xuất kiểm tra sinh lý, hình thái định kỳ dài hạn ở VĐV đỉnh cao để thiết lập chuẩn so sánh cho các lứa VĐV trẻ.
• Mô hình của Bompa (1999): Xác lập 3 nhóm nhân tố quyết định thành tích thể thao: năng lực vận động, năng lực sinh lý và đặc điểm hình thái.
• Mô hình biểu sinh của Keith Simonton (1999): Công trình “Talent and its development: An emerging and epigenetic model” phân tích sự phát triển tài năng qua 2 phần: mô hình nổi bật (phân phối cắt ngang) và mô hình biểu sinh (trưởng thành, duy trì và suy giảm thành tích theo chiều dọc).
• Phân cấp mô hình của Cudơnhexôp, Nôvicôp, Saxơlui (1975): Phân chia mô hình VĐV cấp cao thành 3 cấp độ: Mô hình thi đấu, Mô hình tài nghệ thể thao và Mô hình những khả năng thể thao.

Cấp độ	Loại mô hình	Đặc tính mô hình
Cấp 1	Mô hình thi đấu môn cụ thể	Các chỉ số đặc trưng nhất trong thi đấu thực tế
Cấp 2	Mô hình tài nghệ thể thao	Trình độ kỹ thuật, chiến thuật, thể lực chuyên môn
Cấp 3	Mô hình những khả năng thể thao	Trình độ chức năng cơ thể, trình độ tâm lý, đặc điểm hình thái, tuổi, thâm niên thể thao

Các hướng nghiên cứu trong nước

Tại Việt Nam, tác giả kế thừa các luận điểm của:

• Đàm Quốc Chính (2011): Bản chất của thể thao thành tích cao và việc khai thác tối đa tiềm năng vận động của con người.
• Dương Nghiệp Chí, Lâm Quang Thành, Trần Đức Dũng, Nguyễn Danh Hoàng Việt, Đặng Văn Dũng (2003) và Dương Nghiệp Chí (2014): Khái niệm VĐV ưu tú, cấu trúc năng lực thi đấu gồm thể lực, chức năng, kỹ năng, chiến thuật, tâm lý và trí tuệ.
• Lê Nguyệt Nga (2006, 2008): Nghiên cứu các chỉ số hình thái, chức năng, thể lực giới hạn thành tích chuyên môn.
• Phạm Ngọc Viễn (1991): Tâm lý học thể thao và vai trò của phẩm chất tâm lý trong thành tích đỉnh cao.
• Phan Hồng Minh và cộng sự (2000), Nguyễn Toán (1998): Nguyên lý xác lập mô hình lý tưởng và các tiêu chí định lượng trình độ tập luyện.
• Lê Quý Phượng, Nguyễn Kim Minh, Ngô Đức Nhuận, Nguyễn Thị Tuyết (1997-1998), Nguyễn Thế Truyền, Nguyễn Kim Minh (2002): Tiêu chuẩn đánh giá trình độ tập luyện trong tuyển chọn và huấn luyện thể thao Việt Nam.
• Đàm Tuấn Khôi: Các nghiên cứu thực nghiệm đánh giá thể lực chuyên môn và kỹ thuật cầu lông.

Vị trí và khoảng trống luận án giải quyết

Kế thừa các công trình lý luận trên, luận án tập trung lấp đầy khoảng trống dữ liệu thực nghiệm về mô hình hóa toàn diện nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam sau giai đoạn đổi luật thi đấu quốc tế, xây dựng hệ thống chỉ số định lượng bao quát từ nhân trắc, huyết học, sinh lý, chức năng thần kinh đến kỹ năng vận động chuyên biệt.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và quan điểm tiếp cận

Luận án tiếp cận dựa trên lý thuyết thích nghi sinh học và lý thuyết huấn luyện thể thao hiện đại. Trình độ tập luyện (TĐTL) được định nghĩa là sự biến đổi thích ứng về hình thái và chức năng sinh học qua quá trình tập luyện có hệ thống, phản ánh trạng thái động của cơ thể.

Cầu lông là môn thể thao không chu kỳ, thi đấu đối kháng gián tiếp qua lưới, có đặc trưng vận động cường độ cao ngắt quãng (thời gian một pha cầu trung bình khoảng 7 giây, nghỉ giữa pha khoảng 15 giây, thời gian chơi thực tế khoảng 31%). Nhu cầu chuyển hóa năng lượng bao gồm 60 - 70% từ hệ thống hiếu khí và 30% từ hệ thống kỵ khí (ưu thế hệ alactic). Nhịp tim thi đấu thường xuyên vượt 90% HRmax. Yêu cầu vận động của môn thể thao hiện đại tóm gọn trong nguyên tắc: "Nhanh - mạnh - chuẩn - hoạt - ổn định".

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả phối hợp 7 phương pháp nghiên cứu chuyên ngành:

1. Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: Hệ thống hóa các văn bản quản lý nhà nước (Quyết định 2198/QĐ-TTg) cùng các tài liệu khoa học về y sinh, tâm lý học và lý luận huấn luyện cầu lông.
2. Phương pháp phỏng vấn tọa đàm bằng phiếu: Khảo sát ý kiến chuyên gia ($n = 38$) bao gồm các nhà khoa học thể thao, giảng viên, huấn luyện viên có trình độ từ thạc sĩ, tiến sĩ đến giáo sư, phó giáo sư để sàng lọc các chỉ số và test kiểm tra có độ tin cậy và giá trị cao.
3. Phương pháp nhân trắc học: Đo đạc các chỉ số kích thước cơ thể, chiều cao, cân nặng, chỉ số thể lực Quetelet và tính toán cấu trúc hình thể Somatotype theo hệ thống biểu đồ Heather - Carter.
4. Phương pháp kiểm tra chức năng sinh lý - y sinh:
   • Hệ tim mạch: Tần số mạch lúc yên tĩnh, huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, chỉ số công năng tim.
   • Hệ hô hấp: Dung tích sống, thông khí phổi bằng phế dung kế.
   • Xét nghiệm huyết học: Đánh giá công thức máu, mức huyết sắc tố (Hb) và nồng độ Testosterone trong huyết thanh.
5. Phương pháp kiểm tra tâm lý:
   • Phản xạ thị giác và thính giác (đo thời gian tiềm tàng của phản ứng vận động đơn giản và phức tạp).
   • Khả năng tập trung và xử lý thông tin thông qua nghiệm pháp vòng hở Landolt.
   • Xác định loại hình thần kinh theo biểu 808 và bảng đối chiếu hệ số K.
6. Phương pháp kiểm tra sư phạm: Đánh giá các tố chất vận động chung, thể lực chuyên môn (như bật xa tại chỗ - BXTC, nằm ngửa gập bụng - NNGB, xuất phát cao - XPC) và các test kỹ thuật cơ bản của môn cầu lông.
7. Phương pháp toán học thống kê: Sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả (trung bình, độ lệch chuẩn), phân tích phương sai (ANOVA), phân tích tương quan Pearson, phân tích hồi quy đa biến và kiểm tra phân phối phần dư chuẩn hóa để xây dựng các phương trình dự báo thành tích.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về mô hình, mô hình vận động viên và trình độ tập luyện. Tác giả phân tích:

• Khái niệm mô hình tĩnh (static model) và mô hình động (dynamic model) trong khoa học thể thao.
• Cơ sở phát triển các tố chất thể lực cốt lõi: sức nhanh (phụ thuộc vào tính linh hoạt thần kinh và tốc độ tái tổng hợp ATP), sức bền (sức bền mạnh và sức bền nhanh), sức mạnh (sức mạnh tối đa, sức mạnh tốc độ và sức mạnh bền theo cơ chế co cơ khắc phục và nhượng bộ).
• Đặc điểm giải phẫu - sinh lý lứa tuổi 18 - 22: giai đoạn hoàn thiện tổ chức thần kinh vỏ não, hệ xương cốt hóa ổn định, hệ tuần hoàn đạt tần số tim ổn định (75 - 85 lần/phút ở nữ), dung tích sống phát triển mạnh.
• Phân tích tác động của việc áp dụng "Luật 21 điểm" từ năm 2006: sự thay đổi về tư duy chiến thuật đơn (chuyển từ lối đánh "đều cầu" tiêu hao thể lực sang chủ động tấn công, biến tốc, khai thác triệt để 4 góc sân diện tích $34.70\text{ m}^2$), đa dạng hóa kỹ xảo phát cầu ngắn, phát cầu cao sâu, phát cầu lao nhanh và các đòn đánh dứt điểm.

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

Chương 2 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu:

• Lựa chọn khách thể nghiên cứu gồm 38 chuyên gia thể thao phục vụ bước sàng lọc test; nhóm nữ VĐV cầu lông đỉnh cao cấp quốc gia và nhóm nữ VĐV đội dự tuyển trẻ.
• Chuẩn hóa quy trình thu thập dữ liệu bằng thiết bị chuyên dụng: đo nhân trắc theo quy chuẩn quốc tế, máy phân tích huyết học tự động, phế dung kế, thiết bị đo thời gian phản xạ điện tử và bảng kiểm tra tâm lý Landolt, biểu 808.
• Quy trình tổ chức khảo sát được phân kỳ chặt chẽ qua các giai đoạn chuẩn bị, đo đạc tiền thi đấu, xử lý dữ liệu và đánh giá độ tin cậy của các chỉ số.

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Chương 3 là phần thực nghiệm trọng tâm của luận án, được chia thành các nội dung chính:

1. Lựa chọn các chỉ số và test đặc trưng (Bảng 3.1 - Bảng 3.6)

Qua khảo sát 38 chuyên gia (được thể hiện qua Biểu đồ 3.1, 3.2, 3.3 về cơ cấu trình độ và chuyên môn), luận án đã sàng lọc được hệ thống chỉ số có mức độ đồng thuận cao:

• Chỉ số hình thái (Bảng 3.3): Chiều cao đứng, cân nặng, chỉ số Quetelet, cấu trúc Somatotype.
• Chỉ số chức năng và tâm lý (Bảng 3.4): Mạch yên tĩnh, huyết áp, chỉ số công năng tim, dung tích sống, huyết sắc tố, Testosterone; thời gian phản xạ, khả năng xử lý thông tin vòng hở Landolt, loại hình thần kinh theo biểu 808.
• Chỉ số thể lực (Bảng 3.5): Các test thể lực chung (chạy tốc độ, sức bật, độ bền) và thể lực chuyên môn (di chuyển đánh cầu nhiều điểm, bật nhảy liên tục).
• Chỉ số kỹ thuật (Bảng 3.6): Độ chuẩn xác và hiệu quả của các kỹ thuật cơ bản (giao cầu, đập cầu, bỏ nhỏ, treo cầu, tạt cầu).

2. Xây dựng mô hình các thành phần của nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam

• Mô hình hình thái (Bảng 3.8 - Bảng 3.11, Hình 3.1, Hình 3.2): Kết quả nhân trắc học cho thấy các thông số trung bình về chiều cao, cân nặng và chỉ số Quetelet. So sánh với các VĐV nữ đạt Huy chương Vàng thế giới hoặc Huy chương Vàng Olympic (Bảng 3.10) làm rõ các điểm tương đồng và chênh lệch thể chất. Tọa độ Somatotype của nữ VĐV Việt Nam được định vị trên mạng lưới Heather - Carter (Hình 3.1) thể hiện xu hướng phát triển cân đối giữa thành phần cơ bắp và độ thon gọn.
• Mô hình chức năng sinh lý và huyết học (Bảng 3.12 - Bảng 3.18):
  • Hệ tim mạch và hô hấp: Các chỉ số mạch, huyết áp, chỉ số công năng tim và dung tích sống (Bảng 3.12, 3.14) phản ánh khả năng thích nghi tốt với lượng vận động lớn, đối chiếu với số liệu VĐV đội tuyển một số quốc gia (Bảng 3.13).
  • Huyết học: Mức huyết sắc tố (Hb) (Bảng 3.15), công thức máu (Bảng 3.16) và nồng độ Testosterone huyết thanh (Bảng 3.18) khẳng định khả năng vận chuyển oxy và tiềm năng phục hồi cơ bắp của VĐV.
• Mô hình tâm lý (Bảng 3.19 - Bảng 3.21): VĐV cấp cao thể hiện thời gian phản xạ thị giác/thính giác ngắn, tốc độ và độ chính xác xử lý thông tin cao qua nghiệm pháp Landolt (Bảng 3.20) cùng tỷ lệ loại hình thần kinh mạnh mẽ - thăng bằng - linh hoạt theo biểu 808 và bảng đối chiếu K (Bảng 3.21).
• Mô hình thể lực (Bảng 3.22 - Bảng 3.25):
  • Thể lực chung: Kết quả kiểm tra (Bảng 3.22) được so sánh với chuẩn quốc tế của tác giả Kerry Ann (Bảng 3.23).
  • Thể lực chuyên môn: Số liệu kiểm tra (Bảng 3.24) được so sánh với kết quả nghiên cứu trước đây của Đàm Tuấn Khôi (Bảng 3.25), cho thấy sự vượt trội về sức bền tốc độ và khả năng di chuyển linh hoạt.
• Mô hình kỹ thuật (Bảng 3.26 - Bảng 3.27): Đánh giá định lượng kết quả thực hiện các kỹ thuật thi đấu cơ bản, đối chiếu với công trình của Đàm Tuấn Khôi (Bảng 3.27). Đồng thời, luận án phân tích trường hợp cụ thể của VĐV tiêu biểu Vũ Thị Trang (VTT) qua thống kê kết quả thi đấu (Bảng 3.7).

3. Mô hình tổng hợp và phương trình hồi quy dự báo thành tích (Bảng 3.28 - Bảng 3.38)

Luận án tiến hành tích hợp toàn bộ các chỉ số vào mô hình tổng hợp (Bảng 3.28). Qua phân tích hồi quy đa biến và kiểm định ANOVA (Bảng 3.29, 3.30, 3.31, 3.37, 3.38):

• Xác định mức độ đóng góp và hệ số hồi quy của từng nhóm yếu tố (hình thái, chức năng, tâm lý, thể lực, kỹ thuật) đối với thành tích thi đấu.
• Tiến hành phân tích tương quan và hồi quy riêng biệt đối với nhóm nữ VĐV đội dự tuyển trẻ Việt Nam (Bảng 3.32, 3.33, 3.34) nhằm xây dựng căn cứ định hướng đào tạo chuyển tiếp.
• Kiểm tra tính chuẩn xác của mô hình thông qua biểu đồ tần số của phần dư chuẩn hóa (Biểu đồ 3.4).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa các quan điểm khoa học trong và ngoài nước về mô hình hóa vận động viên trong môn cầu lông hiện đại, làm rõ cơ chế thích nghi giải phẫu - sinh lý học và chuyển hóa năng lượng đặc thù dưới tác động của luật tính điểm trực tiếp 21 điểm.
2. Xây dựng khung lý thuyết toàn diện về các nhân tố cấu thành trình độ tập luyện của nữ VĐV cầu lông đỉnh cao, tích hợp đồng bộ 5 nhóm yếu tố: hình thái nhân trắc, chức năng sinh lý - huyết học, phẩm chất tâm lý thần kinh, năng lực thể lực (chung/chuyên môn) và kỹ thuật thể thao.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Xác lập hệ thống chỉ số và test đo lường chuẩn hóa: Cung cấp bộ công cụ định lượng đã qua sàng lọc chuyên gia ($n=38$) có độ tin cậy và tính khả thi cao để đánh giá VĐV cầu lông nữ tại Việt Nam.
2. Xây dựng bảng giá trị mô hình chuẩn: Thiết lập hệ thống dữ liệu số đo thực nghiệm chi tiết về hình thái (kèm biểu đồ Somatotype Heather - Carter), các hằng số sinh lý - huyết sắc tố - testosterone, phản xạ tâm lý Landolt, thể lực và kỹ thuật cho nữ VĐV cấp cao Việt Nam và VĐV dự tuyển trẻ.
3. Mô hình toán học dự báo thành tích: Xây dựng các phương trình hồi quy đa biến giúp ban huấn luyện định lượng hóa mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố lên thành tích thi đấu, phục vụ công tác tuyển chọn tài năng và cá nhân hóa giáo án huấn luyện.

Kiến nghị và giải pháp ứng dụng

• Ứng dụng hệ thống test và mô hình đã xây dựng vào công tác kiểm tra, đánh giá định kỳ trình độ tập luyện tại các Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia và các đơn vị tỉnh, thành.
• Sử dụng phương trình hồi quy và bảng tiêu chuẩn mô hình để sàng lọc, tuyển chọn lực lượng VĐV trẻ kế cận cho đội tuyển quốc gia.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát trên đối tượng nữ VĐV cầu lông cấp cao và VĐV đội dự tuyển trẻ Việt Nam; cỡ mẫu VĐV đỉnh cao trong nước ở phân môn này có giới hạn nhất định do tính chất đặc thù của thể thao thành tích cao.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu xây dựng mô hình cho các đối tượng nam VĐV cầu lông, các nội dung thi đấu đôi (đôi nam, đôi nữ, đôi nam nữ), đồng thời tiếp tục theo dõi biến đổi dọc của các chỉ số sinh hóa chuyên sâu trong các chu kỳ thi đấu quốc tế lớn.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên ngành Giáo dục thể chất, Huấn luyện thể thao: Cung cấp khung phương pháp luận hoàn chỉnh về quy trình xây dựng mô hình vận động viên từ khâu chọn test, khảo sát chuyên gia, đo đạc nhân trắc/y sinh đến xử lý toán học thống kê đa biến.
• Đối với huấn luyện viên, chuyên gia thể thao: Là tài liệu chuyên môn trực tiếp cung cấp các chỉ số tham chiếu chuẩn mực về thể lực, kỹ thuật và sinh lý để lập kế hoạch huấn luyện, kiểm tra định kỳ và đánh giá điểm rơi phong độ cho VĐV cầu lông nữ.
• Đối với nhà quản lý thể thao thành tích cao: Cung cấp cơ sở khoa học để hoạch định chính sách đầu tư, tiêu chuẩn tuyển chọn vận động viên trẻ kế thừa cho môn cầu lông Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao dựa trên những nhóm yếu tố nào?
Luận án xây dựng mô hình toàn diện dựa trên 5 nhóm yếu tố cấu thành: hình thái cơ thể (nhân trắc, Somatotype), chức năng sinh lý - y sinh (tim mạch, hô hấp, công thức máu, huyết sắc tố, testosterone), phẩm chất tâm lý (phản xạ, xử lý thông tin vòng hở Landolt, loại hình thần kinh biểu 808), thể lực (thể lực chung, thể lực chuyên môn) và kỹ thuật thi đấu.

2. Sự thay đổi luật thi đấu năm 2006 tác động như thế nào đến yêu cầu mô hình VĐV cầu lông?
Việc chuyển từ luật 21 điểm gián tiếp sang luật 21 điểm trực tiếp buộc VĐV phải thay đổi lối đánh từ phòng thủ - tiêu hao thể lực sang chủ động tấn công nhanh, biến tốc liên tục. Do đó, mô hình VĐV hiện đại đòi hỏi sự vượt trội về sức mạnh tốc độ, khả năng xử lý thông tin phản xạ dưới áp lực thời gian ngắn ($0.18\text{ s}$) và nền tảng tâm lý thi đấu kiên định.

3. Phương pháp Somatotype được tác giả sử dụng như thế nào trong luận án?
Tác giả sử dụng phương pháp Somatotype theo mạng lưới Heather - Carter (Hình 3.1, Hình 3.2) để định lượng và biểu diễn cấu trúc hình thể không gian 3 chiều của nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam, đồng thời so sánh đối chiếu với hình thể của VĐV một số quốc gia trên thế giới.

4. Khảo sát chuyên gia trong luận án được tiến hành với quy mô và mục đích gì?
Nghiên cứu tiến hành phát phiếu phỏng vấn lấy ý kiến của 38 chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên và huấn luyện viên cầu lông ($n = 38$) nhằm sàng lọc, lựa chọn các chỉ số và test kiểm tra có độ tin cậy, tính đặc trưng cao nhất trước khi đưa vào đo đạc thực nghiệm.

5. Luận án sử dụng các công cụ thống kê nào để xử lý số liệu và dự báo thành tích?
Luận án áp dụng các kỹ thuật toán học thống kê bao gồm phân tích tương quan Pearson, phân tích phương sai (ANOVA), phân tích hồi quy đa biến và kiểm tra biểu đồ phần dư chuẩn hóa để xác định hệ số hồi quy của các nhóm yếu tố và xây dựng phương trình dự báo thành tích thi đấu.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ Giáo dục học của tác giả Lương Thành Tài là công trình nghiên cứu thực nghiệm có hệ thống về việc mô hình hóa nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam trong bối cảnh thể thao hiện đại. Thông qua việc kết hợp các phương pháp nhân trắc học, y sinh học, đo nghiệm tâm lý và kiểm tra sư phạm trên nhóm chuyên gia ($n=38$) cùng các VĐV đỉnh cao, luận án đã xác lập thành công hệ thống tiêu chuẩn định lượng 5 thành phần (hình thái, chức năng, tâm lý, thể lực, kỹ thuật) và các mô hình hồi quy dự báo. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học tin cậy phục vụ trực tiếp công tác tuyển chọn, đào tạo và nâng cao thành tích cho cầu lông nữ Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong xu thế phát triển hiện nay thể thao nói chung hay thể thao thành tích cao (TTTTC) đã trở thành hiện tượng văn hóa xã hội quan trọng. Các bộ phận chính cấu thành TTTTC: Tuyển chọn tài năng thể thao trẻ; Huấn luyện vận động viên (VĐV) TTTTC hay gọi là huấn luyện thể thao; Thi đấu thể thao; Các điều kiện đảm bảo nâng cao thành tích thể thao (công nghệ huấn luyện, hồi phục, dinh dưỡng, cơ sở vật chất – kỹ thuật, nguồn tài chính, môi trường…vv); Quản lý TTTTC. Ngoài các bộ phận cấu thành nêu trên còn có các điều kiện đảm bảo phát triển TTTTC: nguồn nhân lực, sự đảm bảo y học thể thao, văn hóa - giáo dục. Trong chiến lược phát triển thể dục thể thao Việt Nam giai đoạn 2010 - 2020 đã được Thủ tướng chính phủ ban hành theo quyết định số 2198/QĐ- TTg phê duyệt [40], nét nổi bật chính là việc chính thức nâng tầm mục tiêu của thể thao Việt Nam trên đấu trường quốc tế: phát triển thể thao thành tích cao, thể thao chuyên nghiệp theo hướng tiên tiến, bền vững phù hợp với đặc điểm thể chất và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của nước ta, giữ vững thành tích trong những vị trí đầu của thể thao khu vực Đông Nam Á (SEA Games) và hướng tới thành tích tốt hơn khi tham dự các kỳ Đại hội Thể thao Châu Á, Olympic.

Để đạt được mục tiêu đề ra, thì TTTTC cần phải có sự thay đổi lớn về nhiều mặt như đổi mới cơ chế tổ chức và nội dung tuyển chọn, đào tạo tài năng thành tích cao theo định hướng chuyên nghiệp; ưu tiên đầu tư cho các môn thể thao trọng điểm; ứng dụng nghiên cứu khoa học, y học thể thao cho công tác huấn luyện; chuẩn hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc tập luyện và thi đấu; hoàn thiện hệ thống chính sách và cơ chế quản lý nhà nước về thể thao thành tích cao… Trong 32 môn thể thao trọng điểm mà thể thao Việt Nam đã xác định trong giai đoạn 2010-2020, các môn thể thao trọng 2 điểm được xếp vào loại I bao gồm: cầu lông, bơi lội, cử tạ, taekwondo, vật (hạng cân nhẹ), bắn súng, karatedo, boxing (nữ), điền kinh, bóng bàn…[40]. Từ những mục tiêu đã đề ra cho phát triển thể thao thành tích cao cho thấy Cầu lông là môn thể thao rất được Đảng và Nhà nước, ngành Thể dục Thể thao quan tâm sâu sắc và tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển ngày càng mạnh mẽ nhất là tập trung vào công tác đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn thông qua việc xây dựng các chiến lược, kế hoạch huấn luyện hợp lý và phát triển đội ngũ huấn luyện, lực lượng vận động viên trong nước. Trong những năm gần đây, cầu lông nước ta đã có những bước phát triển đáng kể, liên tục có các VĐV góp mặt tại các kỳ đại hội ASIAD, Olympic. Bên cạnh đó, nhiều VĐV cầu lông Việt Nam cũng đạt được nhiều thành tích khả quan tại các kỳ như SEA Games, giải vô địch thế giới, giải trẻ thế giới.

Có thể thấy, để công tác TTTTC được tổ chức có hiệu quả, ngoài nhiều việc phải làm như đẩy mạnh công tác tuyên truyền, chú trọng đầu tư về cơ sở vật chất, tăng cường sự chỉ đạo của các cấp lãnh đạo,. thì vấn đề quan trọng cần quan tâm là phải đưa ra được các biện pháp, giải pháp để nâng cao hiệu quả cho công tác tuyển chọn, đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho VĐV. Đồng thời cũng đặt ra nhiệm vụ cấp thiết cho những nhà khoa học, những người làm công tác đào tạo là phải nhanh chóng xây dựng những mô hình, kế hoạch khoa học nhằm xây dựng lực lượng VĐV kế thừa. Xuất phát từ những vấn đề thực tiễn nêu trên, việc “Nghiên cứu xây dựng mô hình nữ vận động viên cầu lông cấp cao Việt Nam” là cần thiết được thực hiện, nhằm cung cấp các cơ sở khoa học, thông tin hữu ích cho các nhà quản lý, các đơn vị trong công tác tuyển chọn, huấn luyện môn Cầu lông nói chung và các môn TTTTC khác.

3 Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam bao gồm các yếu tố hình thái, chức năng, tâm lý, thể lực, kỹ thuật. nhằm cung cấp các cơ sở khoa học khách quan góp phần nâng cao hiệu quả cho công tác tuyển chọn, đào tạo VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam được tốt hơn trong tương lai. Mục tiêu nghiên cứu Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận án đã giải quyết các mục tiêu nghiên cứu sau: - Nghiên cứu lựa chọn các chỉ số và test xác định mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam. - Xây dựng mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam.

Giả thuyết khoa học của luận án Nếu xây dựng được mô hình nữ VĐV cầu lông cấp cao Việt Nam bao gồm các yếu tố hình thái, chức năng, tâm lý, thể lực, kỹ thuật.mang tính khoa học, hệ thống, khả thi, được kiểm chứng trong thực tế phù hợp với điều kiện tại Việt Nam sẽ làm phong phú thêm cơ sở lý luận và thực tiễn để không ngừng nâng cao thành tích thể thao cho VĐV trên đấu trường trong nước và thế giới, phù hợp với xu hướng phát triển của thể thao trong giai đoạn hiện nay, khi TTTTC đã trở thành một trong những lĩnh vực được Nhà nước quan tâm đầu tư, góp phần nâng cao vị thế của Thể thao nước ta trên đấu trường quốc tế. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Các quan điểm xác định mô hình và các chỉ tiêu đánh giá trình độ tập luyện VĐV 1.Khái niệm mô hình và mô hình vận động viên Theo từ điển Oxford (Oxford, Dictionary) [112], khái niệm mô hình (Model) là một dạng thức trừu tượng của một hệ thống được hình thành để hiểu hệ thống trước khi xây dựng hoặc xây dựng hệ thống đó. Hay theo nghĩa giải thích rõ hơn là một người hay vật là một ví dụ xuất sắc về chất lượng. Từ điển Cambridge [111]: Một cái gì đó mà một bản sao có thể được dựa trên vì nó là một ví dụ rất tốt về thể loại của nó.

Từ điển Larousse [113]: Những gì được đưa ra để phục vụ như một sự tham chiếu, một kiểu loại hay người hoặc đối tượng sở hữu một số phẩm chất hoặc đặc điểm của việc biến nó thành một kiểu loại hình mẫu hoặc những gì đưa ra để được sao chép lại. Mô hình là một hệ thống hay một vật thể được sử dụng như là một công cụ làm mẫu để làm theo hoặc để mô phỏng. Mô hình hiểu theo khái niệm rộng và thực tế thì thực chất đó là sự chuẩn mực của một vấn đề nào đó luôn xuất hiện trong cuộc sống hàng ngày của con người như mô hình một xã hội hay mô hình một trường học. Mỗi dạng mô hình có các tiêu chí khác nhau một chuẩn mực riêng để đánh giá.

Khái niệm mô hình có thể hiểu là công cụ, nhờ đó giúp thể hiện một sự vật, hiện tượng, quá trình nào đó, phục vụ cho công tác sản xuất và đời sống của con người. Mô hình là công cụ giúp ta thể hiện một sự vật, hiện tượng nào đó phục vụ cho hoạt động nghiên cứu, học tập, sản xuất và các hoạt động tinh thần của con người, thể hiện mối quan hệ có tính hệ thống giữa các nhân tố. Mô hình nghiên cứu: Thể hiện mối quan hệ của các nhân tố (các biến) trong phạm vi nghiên cứu, mối quan hệ này cần được phát hiện hoặc qua kiểm 5 chứng. Từ những khái niệm trên, mô hình theo nhiều tác giả là một dạng trình bày của thế giới thực bởi vì hệ thống thực tế thì rất rộng lớn và rất phức tạp không cần thiết phải được mô tả và giải quyết.

Mô hình cung cấp một phương tiện để quan niệm hoá vấn đề và giúp chúng ta có thể trao đổi các ý tưởng trong một hình thức cụ thể, không mơ hồ. Mô hình hoá là một trong những phương pháp được sử dụng rộng rãi trong khoa học và kỹ thuật. Mô hình hoá trong lĩnh vực khoa học có thể là sự tái hiện lại những đặc tính của khách thể này lên khách thể khác. Sự hình thành mang tính chuyên biệt đối với việc nghiên cứu các đặc tính này gọi là mô hình.

Mô hình bao gồm: Mô hình tĩnh và mô hình động. - Mô hình tĩnh (static model): là hình ảnh một thông số hệ số tại một thời điểm xác định, các mô hình tĩnh được dùng để trình bày cấu trúc hoặc những khía cạnh tĩnh của những hệ thống. - Mô hình động (dynamic model): được xem như là một tập hợp các hành vi, thủ tục kết hợp với nhau để mô tả hành vi của hệ thống, các mô hình động dùng để biểu diễn sự tương tác của các đối tượng để thực hiện hệ thống. Trong lĩnh vực khoa học TDTT thì mô hình hoá được hiểu đó là tổng hòa các tiêu chí khác nhau (khối lượng và chất lượng) về trạng thái và trình độ tập luyện của VĐV, ví dụ trong huấn luyện thể lực phải dựa trên các chỉ số mô hình đã được xây dựng làm kim chỉ nam cho việc huấn luyện thể lực.

Trong việc xây dựng mô hình thì giữa khách thể nghiên cứu và mô hình hoá phải đảm bảo một sự tương thích. Mô hình chỉ có giá trị khi khách thể nghiên cứu có đủ trình độ thích hợp để thực hiện mô hình đó hoặc dựa trên đặc điểm của VĐV để xây dựng mô hình huấn luyện. Mô hình của Harre (1996) [14]: (theo trích dẫn của Durand-Bush & Salmela, 2001) đã tạo ra điều được mô tả là "Có thể là một trong những mô 6 hình phát hiện tài năng hoàn thiện nhất trong hệ thống cơ sở lý luận". Mô hình này được dựa trên giả định rằng chỉ thông qua tập luyện mới có thể xác định là một cầu thủ trẻ có các thuộc tính cần thiết để thành công hay không.

Theo đó, Harre nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa càng nhiều VĐV trẻ vào các chương trình huấn luyện càng tốt. Ngoài môi trường đào tạo, Harre cũng cho rằng tài năng sẽ chỉ kết trái khi có sự nuôi dưỡng thích hợp của cha mẹ và hỗ trợ của đồng bạn. Việc công nhận vai trò của những người quan trọng trong việc chuyển hóa tiềm năng thành tài năng phù hợp với nghiên cứu của Bloom (1971) trên nhiều lĩnh vực khác nhau.