Quản Lý Hoạt Động Cho Vay Lại Vốn ODA Tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu ngành kinh tế học đề tài quản lý hoạt động cho vay lại vốn oda tại việt nam, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực kinh

• Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Trần Khánh Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Học
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Cho Vay Lại Vốn ODA Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Vốn ODA Tại Việt Nam Nghiên Cứu

Việt Nam ưu tiên nội lực để phát triển kinh tế - xã hội, nhưng vẫn chủ động huy động vốn ODA. Nguồn vốn này đóng vai trò quan trọng, đặc biệt khi Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập trung bình từ năm 2010. Tuy nhiên, việc thu hút vốn ODA gặp nhiều thách thức do quy mô, cơ cấu và phương thức cung cấp vốn thay đổi. Vốn không hoàn lại và vốn ODA ưu đãi giảm, trong khi vốn vay kém ưu đãi tăng. Việc quản lý và sử dụng vốn ODA cần cân đối với các nguồn vốn đầu tư phát triển khác, bám sát chiến lược nợ công, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, và kế hoạch đầu tư công trung và dài hạn. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA là yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi quản lý chặt chẽ hơn từ Nhà nước. Cho vay lại vốn ODA là một phương thức sử dụng vốn hiệu quả, giúp điều phối linh hoạt nguồn vốn, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục.

1.1. Vai Trò Quan Trọng của Vốn ODA trong Phát Triển Kinh Tế

Vốn ODA đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội ở các nước đang phát triển. Theo Chenery & Strout (1996), hỗ trợ phát triển từ các nước giàu giúp thu hẹp khoảng cách giàu nghèo bằng cách cung cấp vốn cần thiết ở giai đoạn đầu. Các nghiên cứu khác cũng chỉ ra mối quan hệ tích cực giữa ODA và tăng trưởng GDP bình quân đầu người. Tuy nhiên, việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này là yếu tố then chốt để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

1.2. Thách Thức Quản Lý Vốn ODA Trong Bối Cảnh Mới

Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý vốn ODA khi nguồn vốn này có sự thay đổi về quy mô, cơ cấu và phương thức cung cấp. Việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án do thay đổi tỷ giá, thủ tục điều chỉnh kế hoạch đầu tư công phức tạp, và pháp luật liên quan đến cho vay lại vốn ODA thay đổi liên tục gây khó khăn cho chủ đầu tư. Theo Lê Phan (2022) và Trịnh Minh (2022), những vấn đề này ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả sử dụng vốn vay ODA và cần sớm được khắc phục.

II. Cách Xác Định Vấn Đề Nghiên Cứu Quản Lý Vốn ODA Hiệu Quả

Việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá và làm rõ thực trạng về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA tại Việt Nam là hết sức cần thiết. Đây là cơ sở để đưa ra các khuyến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hoạt động cho vay lại ODA trong tương lai. Hiện tại, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, đầy đủ các vấn đề lý luận về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA. Luận án này tập trung vào việc hệ thống hóa và hoàn thiện các vấn đề lý luận, phân tích thực trạng, và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả hơn.

2.1. Lý Do Chọn Nghiên Cứu Quản Lý Hoạt Động Cho Vay Lại Vốn ODA

Nghiên cứu về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA là cần thiết để giải quyết các vấn đề thực tiễn và lý luận còn tồn tại. Các vấn đề như điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án do thay đổi tỷ giá, thủ tục điều chỉnh kế hoạch đầu tư công phức tạp, và sự thay đổi liên tục của pháp luật liên quan đến cho vay lại vốn ODA cần được phân tích và giải quyết. Ngoài ra, việc thiếu các nghiên cứu toàn diện về lý luận về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA cũng là một lý do quan trọng để thực hiện nghiên cứu này.

2.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Quản Lý Vốn ODA Tại Việt Nam

Mục tiêu chính của nghiên cứu là hệ thống hóa và hoàn thiện các vấn đề lý luận về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA, phân tích và đánh giá thực trạng quản lý tại Việt Nam, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân, và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả hơn trong bối cảnh mới. Nghiên cứu cũng nhằm xác định các tiêu chí đánh giá về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA và đề xuất các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Quản Lý Vốn ODA Cách Tiếp Cận

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu toàn diện, kết hợp cả lý thuyết và thực tiễn để phân tích quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA. Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Việt Nam, giai đoạn từ năm 2010 đến nay, và tiếp cận dưới góc độ quản lý nhà nước về tài chính. Luận án không đi sâu vào quản lý hoạt động cho vay lại tại các định chế tài chính trung gian, mà tập trung vào chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước.

3.1. Đối Tượng và Phạm Vi Nghiên Cứu Quản Lý Vốn ODA

Đối tượng nghiên cứu của luận án là các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA. Phạm vi nghiên cứu bao gồm không gian (Việt Nam), thời gian (2010 đến nay), và nội dung (quản lý nhà nước về tài chính). Luận án tập trung vào quản lý nhà nước về cho vay lại vốn ODA, không đi sâu vào quản lý tại các định chế tài chính trung gian hoặc quản lý các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA cho vay lại.

3.2. Đóng Góp Mới Của Luận Án Về Quản Lý Vốn ODA

Luận án đóng góp mới về mặt lý luận bằng cách xây dựng và hoàn thiện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA dưới góc độ quản lý nhà nước, xác định nội dung và hệ thống các nhóm tiêu chí đánh giá. Về mặt thực tiễn, luận án phân tích và làm rõ tiến trình đổi mới quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA trong giai đoạn 2010-2019, chỉ ra những mặt tích cực, hạn chế, và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả hơn.

IV. Kinh Nghiệm Quản Lý Vốn ODA Quốc Tế Bài Học Cho VN

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về quản lý vốn ODA là rất quan trọng để Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các nước có kinh nghiệm thành công trong việc quản lý và sử dụng vốn ODA thường có hệ thống pháp luật rõ ràng, cơ chế giám sát chặt chẽ, và đội ngũ cán bộ có năng lực. Việc phân tích kinh nghiệm của các nước này giúp Việt Nam nhận diện những điểm mạnh, điểm yếu trong hệ thống quản lý hiện tại và đưa ra các giải pháp cải thiện.

4.1. Thực Tiễn Quản Lý Vốn ODA Tại Các Nước Phát Triển

Các nước phát triển thường có hệ thống quản lý vốn ODA rất chặt chẽ, từ khâu lập kế hoạch, phân bổ vốn, đến giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng. Họ cũng chú trọng đến việc minh bạch hóa thông tin và tăng cường sự tham gia của các bên liên quan. Việc nghiên cứu thực tiễn quản lý tại các nước này giúp Việt Nam có thể học hỏi các phương pháp quản lý tiên tiến và áp dụng vào điều kiện cụ thể của mình.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Cho Việt Nam Về Quản Lý Vốn ODA

Từ kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam có thể rút ra nhiều bài học quan trọng về quản lý vốn ODA. Đó là sự cần thiết phải có hệ thống pháp luật rõ ràng, cơ chế giám sát chặt chẽ, đội ngũ cán bộ có năng lực, và sự minh bạch trong quản lý. Việt Nam cũng cần chú trọng đến việc tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương trong quá trình quản lý và sử dụng vốn ODA.

V. Giải Pháp Quản Lý Vốn ODA Hiệu Quả Tại Việt Nam Đến 2030

Để nâng cao hiệu quả quản lý vốn ODA tại Việt Nam đến năm 2030, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan liên quan, tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành, nâng cao năng lực thẩm định dự án, xây dựng hệ thống đánh giá dự án, tăng cường thanh tra, kiểm tra, và nâng cao năng lực của các cơ quan cho vay lại vốn ODA.

5.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật Về Quản Lý Vốn ODA

Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý vốn ODA là rất quan trọng để tạo ra một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch. Hệ thống pháp luật này cần quy định rõ về quy trình lập kế hoạch, phân bổ vốn, giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ODA. Nó cũng cần quy định về trách nhiệm của các cơ quan liên quan và các biện pháp xử lý vi phạm.

5.2. Tăng Cường Giám Sát và Đánh Giá Hiệu Quả Vốn ODA

Việc tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ODA là rất quan trọng để đảm bảo rằng nguồn vốn này được sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả cao nhất. Cần có hệ thống giám sát và đánh giá độc lập, khách quan, và có sự tham gia của các bên liên quan. Kết quả giám sát và đánh giá cần được công khai và sử dụng để cải thiện công tác quản lý.

VI. Đánh Giá Hoạt Động Cho Vay Lại Vốn ODA Tiêu Chí Nào

Đánh giá hoạt động cho vay lại vốn ODA cần dựa trên các tiêu chí cụ thể và khách quan. Các tiêu chí này bao gồm nhóm tiêu chí về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nhóm tiêu chí về công tác tổ chức, chỉ đạo, điều hành, và nhóm tiêu chí về công tác giám sát, đánh giá, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán. Việc đánh giá dựa trên các tiêu chí này giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu trong quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA và đưa ra các giải pháp cải thiện.

6.1. Tiêu Chí Đánh Giá Văn Bản Pháp Luật Về Vốn ODA

Tiêu chí đánh giá văn bản pháp luật về quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA bao gồm tính đầy đủ, rõ ràng, minh bạch, và phù hợp với thực tiễn. Các văn bản pháp luật cần quy định rõ về quy trình, thủ tục, trách nhiệm của các cơ quan liên quan, và các biện pháp xử lý vi phạm. Chúng cũng cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự thay đổi của tình hình kinh tế - xã hội.

6.2. Tiêu Chí Đánh Giá Công Tác Tổ Chức Quản Lý Vốn ODA

Tiêu chí đánh giá công tác tổ chức, chỉ đạo, điều hành hoạt động cho vay lại vốn ODA bao gồm tính hiệu quả, hiệu lực, và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Cần có sự phân công trách nhiệm rõ ràng, cơ chế phối hợp hiệu quả, và đội ngũ cán bộ có năng lực. Công tác tổ chức cần đảm bảo rằng các hoạt động cho vay lại vốn ODA được thực hiện đúng quy trình, thủ tục, và đạt được mục tiêu đề ra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Từ những năm 1940, khi bắt đầu xuất hiện các chương trình viện trợ song phương và đa phương, trong đó có ODA thì những nghiên cứu về chủ đề này, cả về phương thức và tác động của ODA cũng có sự phát triển cùng với sự phát triển của ODA trong thực tiễn. Trong giai đoạn đầu, những thảo luận về ODA chủ yếu chỉ giới hạn trong tài liệu chính thức, chủ yếu là các báo cáo nội bộ của các cơ quan tài trợ và bộ ngoại giao của các nước tài trợ hầu như không được công bố. Theo thời gian và đặc biệt là hướng đến mục đích nâng cao hiệu quả của ODA thì cũng xuất hiện ngày càng nhiều các nghiên cứu về ODA được công bố.

Nói chung, các chủ đề nghiên cứu xung quanh ODA rất đa dạng, từ vấn đề về khái niệm, vị trí, vai trò của ODA đến vấn đề làm thế nào để các nước đang phát triển thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA nói chung cũng như vào những ngành, những lĩnh vực cụ thể của nền kinh tế các nước này. Có thể phân loại các nghiên cứu về chủ đề này thành các nhóm sau: 1. Các nghiên cứu về ODA và vai trò của ODA đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở các nước đang phát triển Định nghĩa về ODA lần đầu tiên được DAC (The OECD’s Development Assistance Committee - Ủy ban giải quyết các vấn đề về hợp tác phát triển của OECD) xác định vào năm 1969 dựa trên sự đồng thuận của các thành viên về một loại biện pháp hỗ trợ các nước đang phát triển. Mặc dù đã có hơn 40 năm định nghĩa về ODA được đưa ra lần đầu tiên đó là tiêu chuẩn toàn cầu để đo lường các nỗ lực của các nhà tài trợ trong việc hỗ trợ các mục tiêu hợp tác phát triển nhưng những cuộc thảo luận xung quanh khái niệm ODA hay đề xuất cách tiếp cận mới để đo lường nỗ lực viện trợ chưa bao giờ kết thúc (Hynes, W.

Tuy nhiên, đến gần đây thì việc xem xét một nguồn hỗ trợ chính thức có phải là ODA hay không sẽ dựa vào ba tiêu chí chính: vốn phải được cung cấp bởi các cơ quan chính thức bao gồm chính quyền nhà nước và địa phương; mục tiêu chính của họ là thúc đẩy phát triển kinh tế và phúc lợi của các nước đang phát triển; và phải có tính chất ưu đãi, với tỷ lệ ưu đãi ít nhất là 25% (UNCTAD, 2019, p. 6 Vị trí và vai trò của ODA đối với các nước đang phát triển cũng là một chủ đề thu hút được sự quan tâm của rất nhiều tổ chức, học giả, nhà nghiên cứu ở cả các nước phát triển và các nước đang phát triển. Hầu hết các nghiên cứu đều đưa ra nhận định rằng nguồn vốn ODA đóng vai trò là một nguồn vốn bổ sung rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế cũng như giải quyết các vấn đề xã hội ở nhiều nước đang và kém phát triển – những nước luôn thiếu hụt các nguồn vốn cho đầu tư phát triển. Chenery & Strout (1996) đã lập luận rằng hỗ trợ phát triển từ các nước giàu cho các nước đang phát triển sẽ thu hẹp khoảng cách giàu-nghèo, bằng cách cung cấp một lượng vốn cấn thiết ở giai đoạn đầu, rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của một quốc gia.

(2001) nghiên cứu về ảnh hưởng của ODA tới tăng trưởng kinh tế của các nước đang phát triển đã thấy được mối quan hệ tích cực giữa ODA và tăng trưởng GDP bình quân đầu người. Rob Tew (2013) đã có những phân tích sâu sắc về sự tác động, vai trò của vốn ODA đến kinh tế của các quốc gia được vay vốn ODA. Trên thực tế những khoản vay nợ ODA đang ngày càng tăng để đảm bảo nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển. Điều đó đồng nghĩa với việc dư nợ của những quốc gia này cũng gia tăng.

Các nghiên cứu của Boone (1996), Lensink và Morrissey (2000) đã tập trung đánh giá hiệu quả của nguồn vốn ODA đối với quá trình phát triển kinh tế của các nước đang phát triển từ góc độ kinh tế vi mô, chỉ ra các hạn chế và tác động xấu của các nước đang phát triển khi tiếp nhận nguồn vốn ODA. Đó là việc nhận nguồn viện trợ không ổn định và không chắc chắn từ bên ngoài đã ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách tài chính và đầu tư của nước nhận viện trợ. Các nghiên cứu này đã nhấn mạnh trách nhiệm của các nhà tài trợ trong chính sách ODA. Hơn nữa, các tác giả đã khẳng định rằng tác động của ODA là nguy hiểm và tiêu cực đến phát triển kinh tế, phần lớn là do tham nhũng và thiếu hiệu quả trong quá trình thực hiện nguồn vốn ODA của nước nhận viện trợ.

Cũng có khá nhiều nghiên cứu về vai trò của ODA đối với một quốc gia hay một nhóm quốc gia cụ thể. Assefa Abebe (2013) nghiên cứu vai trò của ODA trong phát triển kinh tế dựa trên kinh nghiệm của Hàn Quốc đã chỉ ra rằng ở các quốc gia mà ở đó các cơ quan thuộc chính phủ có thẩm quyền và trách nhiệm, các chính sách kinh tế mạnh thì ODA đóng vai trò như một chất xúc tác thúc đẩy phát triển kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội. Tác giả cũng chỉ ra rằng hiệu quả của ODA không chỉ phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài mà còn phụ thuộc vào các yếu tố bên trong. 7 Teboul và Moustier (2001) cho thấy lượng vốn ODA từ bên ngoài ảnh hưởng tích cực đối với trường hợp của các nước trong tiểu vùng Sahara châu Phi.

Hỗ trợ phát triển từ nước ngoài đã tác động gia tăng tiết kiệm và tăng trưởng GDP, góp phần phát triển kinh tế các nước tiếp nhận ODA của sáu quốc gia đang phát triển trên biển Địa Trung Hải giai đoạn 1960 – 1966. (2007) dựa trên dữ liệu thu thập trong giai đoạn 1980 đến 2001 để xem xét tác động của viện trợ nước ngoài đối với tăng trưởng nông nghiệp và tăng trưởng kinh tế nói chung ở Melanesia (gồm Fiji, Papua New Guinea, Solomon Islands, Vanuatu và New Caledonia) và kết luận rằng có bằng chứng cho thấy viện trợ nước ngoài có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế và không có bằng chứng cho thấy sự tác động tích cực đến ngành nông nghiệp. còn có một nghiên cứu chung với McGillivray (2010) đã chỉ ra viện trợ có tác động tích cực đáng kể đến tăng trưởng thu nhập thực tế bình quân đầu người đối với một lượng lớn các quốc đảo nhỏ mặc dù sự tăng trưởng đó có xu hướng giảm dần. Selaya và Thiele (2010) nghiên cứu dựa trên dữ liệu 65 quốc gia đang phát triển trong giai đoạn 1962–2001 đã nhận thấy rằng viện trợ có tác động tích cực đáng kể đối với tăng trưởng trong các lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ và cũng không có tác động đến tăng trưởng nông nghiệp.

Cũng có những nghiên cứu đi sâu phân tích cụ thể về tác động của ODA đến một hay một số lĩnh vực cụ thể ở các nước đang phát triển. Nghiên cứu của Lin Moe, T. (2008) dựa trên dữ liệu về ODA được cung cấp trong khoảng thời gian 1990 – 2004 về mối quan hệ giữa ODA và phát triển con người và giáo dục ở các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, tập trung chủ yếu vào Campuchia, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Thailand, Philippines, Laos và Việt Nam đã đưa ra nhận định rằng về tổng thể nguồn vốn ODA cũng như nguồn vốn ODA nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội có tác động tích cực đáng kể với phát triển con người. Tác giả cũng chỉ ra rằng nguồn vốn ODA cung cấp cho các cấp học nói chung, cho cấp trên trung học phổ thông có mối liên hệ đáng kể với phát triển con người và ODA cung cấp cho giáo dục cơ bản, giáo dục trung học và sau trung học có mối quan hệ đáng kể với phát triển giáo dục mặc dù vẫn còn những khoảng cách trong các khía cạnh của phát triển con người như thu nhập, giáo dục và y tế ở từng quốc gia cũng như giữa các quốc gia với nhau.

Kết quả nghiên cứu của tác giả có thể xem là căn cứ giúp các nhà tài trợ lựa chọn, thiết kế các chương trình hỗ trợ và các quốc gia nhận hỗ trợ sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA nhằm thực hiện các mục tiêu đề ra. Herzer & Morrissey (2013) đưa ra những bằng chứng cho thấy ảnh hưởng tích cực của các khoản ODA cho các dự 8 án về cơ sở hạ tầng dù không đảm bảo là sẽ làm tăng tốc độ tăng trưởng. Nhận định của tác giả nhất quán với quan điểm cho rằng ODA góp phần vào tăng trưởng về tổng thể do các tác động của nó đến các yếu tố quyết định khác của tăng trưởng kinh tế, như trường hợp ODA tài trợ cho khu vực xã hội hoặc đầu tư cho con người thì có thể sẽ mất nhiều năm mới mang lại tác động rõ ràng đến tăng trưởng. ODA cũng có thể có những tác động tức thời bởi các khoản chi tiêu của chính phủ hay việc đánh thuế và vay nợ có thể thay đổi do tác động của những khoản ODA này (Tony Addison, Oliver Morrissey & Finn Tarp, 2017).

Các nghiên cứu về quản lý và hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODA ở các nước đang phát triển Việc sử dụng ODA như thế nào để mang lại hiệu quả thực sự là một câu hỏi lớn với nhiều nước đang phát triển và vì thế chủ đề quản lý và sử dụng ODA cũng thu hút sự quan tâm chú ý của các tổ chức và các học giả. Thực tế đã có khá nhiều công trình đã tập trung nghiên cứu hướng đến mục tiêu tăng cường thu hút, quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA đối với các nước đang phát triển. Cũng có những công trình tập trung phân tích, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ODA cũng như tác động của nguồn vốn này đối với phát triển KTXH của quốc gia tiếp nhận. Antonio Tujan Jr (2009), đã đưa ra một số bài học kinh nghiệm trong quá trình thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA là: sự cởi bỏ vô điều kiện viện trợ, bao gồm cả viện trợ lương thực và hỗ trợ kỹ thuật nhằm tăng cường năng lực sản xuất với đời sống của người nghèo thông qua các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ.