Luận án tiến sĩ: Năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh - Học viện Chính trị Đặng Văn Khương

2021

202
0
0

Phí lưu trữ

55 Point

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Nghiên cứu này đi sâu làm sáng tỏ khái niệm cốt lõi. Đó là năng lực công tác dân vận của chính trị viên, một chủ đề trọng tâm trong xây dựng lực lượng vũ trang. Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng chỉ đạo toàn bộ quá trình này. Người nhấn mạnh mối quan hệ mật thiết giữa quân đội và nhân dân. Công tác dân vận chính là sợi dây liên kết bền chặt đó. Năng lực ở đây bao gồm nhiều yếu tố tổng hợp. Chúng gồm nhận thức lý luận, phương pháp vận động và kỹ năng thực tiễn. Chính trị viên phải nắm vững và vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người. Mục tiêu cuối cùng là hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Nghiên cứu tổng quan các công trình liên quan đặt nền móng vững chắc. Từ đó, luận án xác định rõ những vấn đề cần tập trung giải quyết.

1.1. Khái niệm công tác dân vận trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Công tác dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một quá trình vận động. Mục đích là giác ngộ, tập hợp và xây dựng lực lượng quần chúng nhân dân. Người coi đây là công việc của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Trong Quân đội nhân dân, chính trị viên giữ vai trò nòng cốt. Họ là người trực tiếp tổ chức, triển khai công tác dân vận ở đơn vị. Bản chất là xây dựng mối quan hệ đoàn kết quân-dân ngày càng bền vững. Tư tưởng này nhấn mạnh tính nhân văn và vì lợi ích của nhân dân.

1.2. Vai trò then chốt của chính trị viên trong công tác dân vận

Chính trị viên là hạt nhân lãnh đạo thực hiện đường lối dân vận. Họ chịu trách nhiệm quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh đến cán bộ, chiến sĩ. Đồng thời, họ trực tiếp tổ chức các hoạt động dân vận tại địa phương đóng quân. Vai trò này đòi hỏi người chính trị viên phải có phẩm chất và năng lực toàn diện. Họ phải là cầu nối vững chắc giữa quân đội với cấp ủy, chính quyền và nhân dân. Sự gương mẫu của chính trị viên có sức thuyết phục và lan tỏa lớn.

II. Phân tích thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng

Đánh giá thực trạng là bước đi cần thiết để tìm ra giải pháp. Nghiên cứu chỉ ra nhiều kết quả đạt được đáng ghi nhận. Đa số chính trị viên nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của dân vận. Họ có tinh thần trách nhiệm cao và gần gũi với nhân dân. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục. Một bộ phận chưa nắm chắc phương pháp vận động quần chúng. Kỹ năng xử lý tình huống phức tạp đôi lúc còn lúng túng. Việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn chưa đồng đều. Những tồn tại này chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố khách quan và chủ quan. Nhận diện rõ các nhân tố này là cơ sở để đề xuất giải pháp phù hợp.

2.1. Thực trạng về nhận thức và kỹ năng thực hành dân vận

Về nhận thức, đa số chính trị viên xác định rõ tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam. Họ hiểu công tác dân vận góp phần xây dựng thế trận lòng dân vững chắc. Tuy nhiên, một số ít còn xem nhẹ, cho rằng đây là nhiệm vụ phụ. Về kỹ năng, khả năng tuyên truyền, thuyết phục có nhiều tiến bộ. Song, kỹ năng tổ chức các hoạt động phong phú, thiết thực vẫn là điểm yếu. Việc tham mưu cho chỉ huy về các mối quan hệ quân-dân đôi khi chưa chủ động.

2.2. Các nhân tố quy định năng lực công tác dân vận

Năng lực này chịu sự chi phối của nhiều nhân tố. Nhân tố chủ quan bao gồm trình độ lý luận, bản lĩnh chính trị và kinh nghiệm thực tiễn của chính trị viên. Nhân tố khách quan là sự lãnh đạo của cấp ủy, điều kiện đơn vị và đặc điểm địa bàn đóng quân. Sự tác động qua lại giữa các nhân tố tạo nên năng lực thực tế. Việc đào tạo, bồi dưỡng tại các nhà trường quân sự cũng là nhân tố quan trọng. Môi trường rèn luyện trong thực tiễn công tác có ý nghĩa quyết định.

III. Giải pháp nâng cao năng lực công tác dân vận

Nâng cao năng lực công tác dân vận là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Hệ thống giải pháp phải đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng. Nội dung chương trình đào tạo phải bám sát tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn. Phương pháp giảng dạy cần tăng cường tình huống, thực hành. Tiếp theo, phải đổi mới tổ chức hoạt động dân vận ở đơn vị cấp phân đội. Hoạt động cần thiết thực, hướng vào giải quyết vấn đề cụ thể của nhân dân. Cuối cùng, phải phát huy tối đa vai trò chủ quan của mỗi chính trị viên. Họ cần thường xuyên tự học tập, rèn luyện và rút kinh nghiệm. Các giải pháp này có mối quan hệ biện chứng, hỗ trợ lẫn nhau.

3.1. Đổi mới công tác đào tạo bồi dưỡng tại các nhà trường

Nội dung đào tạo phải hệ thống hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận. Cần bổ sung các chuyên đề về kỹ năng giao tiếp, thuyết phục và tổ chức quần chúng. Phương pháp lấy người học làm trung tâm, tăng thảo luận, xử lý tình huống giả định. Đội ngũ giảng viên phải am hiểu thực tiễn cơ sở. Cần mời các chính trị viên có kinh nghiệm giỏi tham gia giảng dạy. Kết hợp chặt chẽ giữa lý luận với thực tập tại các đơn vị, địa phương.

3.2. Phát huy vai trò tự rèn luyện của chính trị viên

Bản thân mỗi chính trị viên phải không ngừng tự hoàn thiện. Họ cần chủ động nghiên cứu, học tập để nâng cao trình độ lý luận. Thực tiễn công tác dân vận tại đơn vị là trường học tốt nhất. Mỗi lần tiếp xúc, vận động nhân dân đều là dịp để rèn luyện kỹ năng. Chính trị viên phải thường xuyên tự phê bình và phê bình để tiến bộ. Tinh thần trách nhiệm và lòng yêu dân là động lực quan trọng nhất.

IV. Kết luận và định hướng ứng dụng nghiên cứu

Luận án đã hoàn thành các mục tiêu đề ra. Kết quả nghiên cứu có giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn. Về lý luận, luận án đã hệ thống hóa và làm rõ khái niệm năng lực công tác dân vận. Nó chỉ ra bản chất, cấu trúc và các nhân tố quy định năng lực này. Về thực tiễn, nghiên cứu khảo sát và đánh giá sát thực trạng hiện nay. Từ đó, đề xuất được các giải pháp cụ thể, khả thi. Các giải pháp này có thể áp dụng rộng rãi trong toàn quân. Chúng nhằm xây dựng đội ngũ chính trị viên vững vàng, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Nghi究 mở ra hướng tiếp cận mới cho đào tạo cán bộ chính trị. Nó cũng gợi ý các chủ đề nghiên cứu tiếp theo liên quan.

4.1. Giá trị lý luận và thực tiễn của công trình nghiên cứu

Giá trị lý luận nằm ở việc xây dựng khung khái niệm hoàn chỉnh. Nghiên cứu luận giải sâu sắc quan điểm của Hồ Chí Minh về dân vận và con người. Giá trị thực tiễn thể hiện ở các kiến nghị, giải pháp cụ thể. Các đơn vị có thể vận dụng để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, rèn luyện cho chính trị viên. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác giáo dục, đào tạo.

4.2. Định hướng phát triển và ứng dụng trong thực tiễn

Nghiên cứu cần được tiếp tục bổ sung, hoàn thiện. Có thể áp dụng thí điểm các giải pháp tại một số đơn vị điển hình. Từ đó, rút kinh nghiệm và nhân rộng ra toàn quân. Cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực công tác dân vận một cách khoa học. Các nhà trường cần cập nhật kết quả nghiên cứu vào giáo trình. Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện cần được tăng cường.

22/04/2026

Trích đoạn nội dung tài liệu

2 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ ĐẶNG VĂN KHƯƠNG NĂNG LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mã số : 922 90 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Nguyễn Văn Thế 2. TS Hà Đức Long HÀ NỘI - 2021 3 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đặng Văn Khương 4 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 10 1. Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tài luận án 10 1. Khái quát kết quả nghiên cứu các công trình khoa học có liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 26 Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 30 2. Thực chất năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 30 2. Những nhân tố cơ bản quy định năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 58 Chương 3 THỰC TRẠNG VÀ YÊU CẦU NÂNG CAO NĂNG LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 75 3. Thực trạng năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 75 3. Yêu cầu nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 100 Chương 4 GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA CHÍNH TRỊ VIÊN HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 118 4. Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh 118 4. Đổi mới tổ chức hoạt động công tác dân vận ở đơn vị cấp phân đội đội nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 131 4. Phát huy vai trò nhân tố chủ quan của chính trị viên nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh 145 KẾT LUẬN 161 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 163 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 164 PHỤ LỤC 174 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Trong suốt quá trình hoạt động của mình, Hồ Chí Minh - nhà tư tưởng, lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam đã luôn thấm nhuần quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng và vận dụng một cách sáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Một trong những sáng tạo đó là tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác dân vận. Theo Người công tác dân vận có vai trò hết sức quan trọng trong việc khơi dậy động lực, niềm tin, khát vọng phát triển của dân tộc và sẽ trở thành hiện thực khi vận động được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia làm chủ sự nghiệp cách mạng. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận là nền tảng tư tưởng để Đảng ta hoạch định chủ trương, đường lối tiến hành công tác dân vận trong tiến trình cách mạng Việt Nam; là cơ sở khoa học để Đảng ta đấu tranh chống những quan điểm sai trái, thù địch xuyên tạc mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân và công tác dân vận của Đảng. Tư tưởng đó là phương châm, hành động, là mục tiêu phấn đấu của các chủ thể công tác dân vận hiện nay. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, công tác dân vận là một bộ phận công tác dân vận của Đảng; một mặt hoạt động của công tác đảng, công tác chính trị trong quân đội. Bất luận trong mọi giai đoạn lịch sử, đội ngũ cán bộ chính trị nói chung, chính ủy - chính trị viên nói riêng, luôn là người đứng mũi, chịu sào đồng thời là người chịu trách nhiệm cao nhất ở đơn vị về mặt chính trị, trong đó, chính trị viên là người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện hoạt động công tác dân vận ở cấp phân đội. Năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh là thức phát triển cao của năng lực công tác dân vận, phản ánh và thể hiện đặc điểm khả năng nhận thức đúng đắn và vận dụng sáng tạo của họ đối với tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác dân vận, phù hợp với từng điều kiện lịch sử cụ thể nhằm góp phần xây dựng và củng cố mối quan hệ đoàn kết gắn bó máu thịt quân dân, xây 6 dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, tạo sự đồng thuận trong xã hội về nhận thức và hành động cách mạng. Hiện nay, đa số chính trị viên trong quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, nhận thức cơ bản, hệ thống, chuyên sâu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận; khả năng xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện công tác dân vận ở đơn vị theo tư tưởng Hồ Chí Minh là khá tốt, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của Quân đội trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, trước yêu cầu về đổi mới công tác dân vận của Quân đội hiện nay, vẫn còn một bộ phận chính trị viên bộc lộ những hạn chế, thiếu sót trong nhận thức và tiến hành công tác dân vận. Ở bộ phận này, khả năng tuyên truyền vận động, giáo dục, thuyết phục chưa thực sự “khéo”; khả năng thuyết phục để dân hiểu, dân tin, dân làm theo có lúc chưa đạt được kết quả như mong muốn, khả năng nhận diện và đấu tranh quan điểm sai trái của các thế lực thù địch còn một số bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Hơn nữa, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, giao lưu văn hóa ngày càng sâu rộng, tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, cùng với việc các thế lực thù địch triệt để lợi dụng vấn đề “dân tộc”, “tôn giáo”, “dân chủ”, “nhân quyền” để xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước, Quân đội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tình đoàn kết quân dân, thúc đẩy “phi chính trị hóa” Quân đội đã và đang đặt ra những thách thức không nhỏ cho công tác dân vận của Đảng và Quân đội hiện nay. Theo đó, việc nâng cao chất lượng toàn diện của đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng làm công tác dân vận, đặc biệt là năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh là thực sự cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn cao. Thế nhưng, đến nay ít có công trình khoa học nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về vấn đề này dưới góc độ triết học. Vì vậy, nghiên cứu năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh; đề xuất giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan những công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài. Làm rõ thực chất và những nhân tố cơ bản quy định năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Đánh giá thực trạng và xác định yêu cầu cơ bản về nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Đề xuất giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực công tác dân vận của chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Bản chất và những nội dung có liên quan đến năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận; năng lực công tác dân vận của chính trị viên và thực chất năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Về không gian: Luận án nghiên cứu và khảo sát khách thể là chính trị viên ở một số đơn vị đủ quân, làm nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu thuộc binh chủng hợp thành: Quân đoàn 1, Quân đoàn 2; Quân khu 1, Quân khu 2, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội. Về thời gian: Số liệu khảo sát, điều tra, thu thập từ năm 2015 đến nay. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân; tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận; đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về dân vận, công tác dân vận. Cơ sở thực tiễn Luận án dựa vào thực tiễn triển khai và tổ chức thực hiện công tác dân vận của chính trị viên ở đơn vị; các báo cáo tổng kết công tác đảng, công tác chính trị; báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ công tác dân vận của các đơn vị cơ sở, kết quả điều tra, khảo sát, trao đổi, phỏng vấn và những vấn đề thực tế liên quan tới năng lực công tác dân vận của chính trị viên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như số liệu của các công trình khoa học đã công bố. Phương pháp nghiên cứu Đề tài của luận án vận dụng hệ thống phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử và phương pháp tiếp cận giá trị nghiên cứu các vấn đề đặt ra; sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá, hệ thống - cấu trúc, lôgíc và lịch sử, điều tra xã hội học, phỏng vấn trực tiếp, quan sát, so sánh, phương pháp nghiên cứu các tài liệu và phương pháp chuyên gia. Những đóng góp mới của luận án Quan niệm về năng lực công tác dân vận của chính trị viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ