Luận án Tiến sĩ về tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ và ý nghĩa trong lịch sử tư tưởng Việt ...

Luận án tiến sĩ nghiên cứu tư tưởng nho giáo của nguyễn công trứ và ý nghĩa của nó trong lịch sử tư tưởng việt nam, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Việt Hà
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Thị Lan
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử
• Đề tài: Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ và ý nghĩa của nó trong lịch sử tư tưởng Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ triết học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Nhóm các công trình nghiên cứu về cơ sở hình thành tƣ tƣởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ
• 1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về Nho giáo và Nguyễn Công Trứ
• 1.3. Nhóm các công trình nghiên cứu về Nho giáo
• 1.4. Nhóm các công trình nghiên cứu về Nguyễn Công Trứ
• 1.5. Nhóm các công trình nghiên cứu về ý nghĩa tƣ tƣởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ
• 1.6. Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG NHO GIÁO CỦA NGUYỄN CÔNG TRỨ
• 2.1. Bối cảnh lịch sử - xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX
• 2.1.1. Bối cảnh về chính trị
• 2.1.2. Bối cảnh về kinh tế xã hội
• 2.2. Bối cảnh văn hóa - tƣ tƣởng Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX
• 2.2.1. Bối cảnh văn hóa Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX
• 2.2.2. Bối cảnh tư tưởng Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX
• 2.3. Thân thế, sự nghiệp và trƣớc tác của Nguyễn Công Trứ
• 2.3.1. Thân thế Nguyễn Công Trứ
• 2.3.2. Sự nghiệp của Nguyễn Công Trứ
• 2.3.3. Trước tác của Nguyễn Công Trứ
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƢ TƢỞNG NHO GIÁO NGUYỄN CÔNG TRỨ
• 3.1. Tƣ tƣởng của Nguyễn Công Trứ về trời, ngƣời và mối quan hệ trời - đất - ngƣời
• 3.2. Tƣ tƣởng của Nguyễn Công Trứ về đạo làm ngƣời
• 3.2.1. Quan niệm của Nguyễn Công Trứ về đạo đức và về mối quan hệ của con người trong xã hội
• 3.2.2. Quan niệm của Nguyễn Công Trứ về người quân tử
• 3.3. Tƣ tƣởng tri và hành của Nguyễn Công Trứ
• 4. CHƯƠNG 4: Ý NGHĨA CỦA TƢ TƢỞNG NHO GIÁO NGUYỄN CÔNG TRỨ TRONG LỊCH SỬ TƢ TƢỞNG VIỆT NAM
• 4.1. Ý nghĩa tƣ tƣởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ đối với thời đại của ông
• 4.1.1. Góp phần làm sáng tỏ tư tưởng của Nho giáo về trời, người và mối quan hệ trời – đất - người trong thời đại của ông
• 4.1.2. Phát triển tư tưởng về đạo làm người của Nho giáo trong thời đại của ông
• 4.1.3. Chứng thực hiệu quả của tư tưởng tri hành hợp nhất của Nho giáo trong thời đại của ông
• 4.2. Ý nghĩa tƣ tƣởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ đối với hiện nay
• 4.2.1. Góp phần khẳng định vai trò của nhân tố con người trong giai đoạn hiện nay
• 4.2.2. Góp phần xây dựng tư tưởng về đạo làm người trong giai đoạn hiện nay
• 4.2.3. Gợi mở quan điểm về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong giai đoạn hiện nay
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ

Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ là một phần quan trọng trong lịch sử tư tưởng Việt Nam thế kỷ XIX. Ông là một nhà Nho văn võ song toàn, có ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa truyền thống và triết lý Nho giáo. Tư tưởng của ông không chỉ thể hiện qua các tác phẩm văn học mà còn qua hành động và sự nghiệp chính trị, quân sự, kinh tế. Việc nghiên cứu tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ giúp làm sáng tỏ vai trò của đạo đức Nho giáo, giáo dục Nho giáo và triết lý Nho giáo trong bối cảnh lịch sử xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX. Đồng thời, nó góp phần làm rõ giá trị lịch sử và ý nghĩa nhân văn của ông trong lịch sử tư tưởng Việt Nam.

1.1. Tổng quan về Nho giáo và ảnh hưởng đến tư tưởng Nguyễn Công Trứ

Nho giáo là hệ tư tưởng chính thống của triều Nguyễn, được sử dụng làm công cụ chuyên chính và giáo dục xã hội. Tư tưởng Nho giáo nhấn mạnh đạo làm người, trung quân ái quốc và triết lý về mối quan hệ trời - đất - người. Nguyễn Công Trứ chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nền giáo dục Nho học và bối cảnh xã hội phong kiến trung ương tập quyền chuyên chế, từ đó hình thành nên tư tưởng triết học và đạo đức Nho giáo đặc sắc trong cuộc đời và sự nghiệp của ông.

1.2. Vai trò của Nguyễn Công Trứ trong lịch sử tư tưởng Nho giáo Việt Nam

Nguyễn Công Trứ được xem là một trong những nhà Nho đa tài nhất thời kỳ nửa đầu thế kỷ XIX, với tư tưởng Nho giáo được thể hiện qua hành động và tác phẩm. Ông góp phần phát triển tư tưởng về đạo làm người, tri hành hợp nhất và nhân sinh quan trong Nho giáo. Tư tưởng của ông có ý nghĩa lịch sử quan trọng, vừa phản ánh thời đại vừa có giá trị tham khảo cho hiện nay trong xây dựng đạo đức và quản lý xã hội.

II. Phân tích bối cảnh lịch sử xã hội hình thành tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ

Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ được hình thành trong bối cảnh lịch sử xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX với nhiều biến động chính trị, kinh tế và văn hóa. Nhà Nguyễn thiết lập chế độ phong kiến trung ương tập quyền chuyên chế, lấy Nho giáo làm hệ tư tưởng chính thống. Bối cảnh này ảnh hưởng trực tiếp đến quan niệm về đạo đức, triết lý và giáo dục Nho giáo mà Nguyễn Công Trứ tiếp nhận và phát triển.

2.1. Bối cảnh chính trị và xã hội ảnh hưởng đến tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ

Chế độ phong kiến trung ương tập quyền chuyên chế của triều Nguyễn với quyền lực tập trung tuyệt đối vào vua, cùng chính sách bế quan tỏa cảng và luật pháp hà khắc đã tạo nên môi trường chính trị xã hội đặc thù. Tư tưởng trung quân ái quốc và đạo làm người trong Nho giáo được đề cao nhằm củng cố vương quyền và ổn định xã hội, ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng và hành động của Nguyễn Công Trứ.

2.2. Bối cảnh kinh tế xã hội và văn hóa tư tưởng tác động đến tư tưởng Nho giáo

Nền kinh tế trọng nông, chính sách khai hoang, quản lý ruộng đất và hạn chế thương nghiệp phản ánh tư tưởng Nho giáo trọng nông khinh thương. Văn hóa truyền thống với giáo dục Nho học, khoa cử và các thiết chế văn hóa như Quốc Tử Giám được phát triển mạnh mẽ. Tất cả tạo nên môi trường văn hóa tư tưởng thuận lợi cho sự hình thành và phát triển tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ.

III. Phương pháp nghiên cứu và cơ sở lý luận tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ

Nghiên cứu tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ dựa trên cơ sở lý luận triết học Mác – Lênin, kết hợp các phương pháp logic – lịch sử, phân tích – tổng hợp, hệ thống – cấu trúc và phương pháp thông diễn học. Tài liệu nghiên cứu bao gồm các trước tác của Nguyễn Công Trứ, các bộ sử triều Nguyễn, các công trình khoa học liên quan. Phương pháp này giúp làm rõ nội dung tư tưởng Nho giáo và ý nghĩa lịch sử của nó một cách hệ thống và khách quan.

3.1. Cơ sở lý luận và phương pháp luận nghiên cứu tư tưởng Nho giáo

Lý luận triết học Mác – Lênin được sử dụng làm nền tảng để phân tích các nguyên lý cơ bản của tư tưởng Nho giáo trong bối cảnh lịch sử cụ thể. Phương pháp luận kết hợp nhiều cách tiếp cận giúp đánh giá toàn diện các nội dung tư tưởng, từ thế giới quan, nhân sinh quan đến triết lý hành động của Nguyễn Công Trứ.

3.2. Tài liệu và phương pháp nghiên cứu chuyên sâu về Nguyễn Công Trứ

Tài liệu nghiên cứu gồm các tác phẩm văn học, sử liệu triều Nguyễn và các công trình nghiên cứu trước đây. Phương pháp phân tích văn bản, tổng hợp và liên ngành xã hội học giúp khai thác sâu sắc tư tưởng Nho giáo trong các tác phẩm và hành động của Nguyễn Công Trứ, đồng thời làm rõ ý nghĩa lịch sử và giá trị thực tiễn của tư tưởng này.

IV. Những nội dung cơ bản của tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ được phân tích chi tiết

Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ tập trung vào các nội dung cốt lõi như quan niệm về trời, người và mối quan hệ trời - đất - người; đạo làm người; tri hành hợp nhất. Ông phát triển tư tưởng trung quân ái quốc, nhấn mạnh đạo đức Nho giáo trong quản lý xã hội và xây dựng nhân cách con người. Tư tưởng này được thể hiện rõ qua các tác phẩm văn học và hành động thực tiễn của ông.

4.1. Tư tưởng về trời người và mối quan hệ trời đất người trong Nho giáo Nguyễn Công Trứ

Nguyễn Công Trứ tiếp nhận và phát triển quan niệm Nho giáo về mối quan hệ hài hòa giữa trời, đất và người, coi đây là nền tảng của đạo làm người và đạo trị nước. Ông tin vào thiên mệnh và sự tuần hoàn biến dịch của vũ trụ, từ đó thể hiện thái độ can trường, lạc quan trong cuộc sống và công việc.

4.2. Tư tưởng đạo làm người và triết lý nhân sinh trong Nho giáo Nguyễn Công Trứ

Đạo làm người được Nguyễn Công Trứ nhấn mạnh qua các quan niệm về nhân nghĩa, trung quân và đạo đức cá nhân. Ông đề cao phẩm chất người quân tử, sự trung thực, dũng cảm và trách nhiệm xã hội. Triết lý nhân sinh của ông vừa mang tính truyền thống vừa có sự phóng khoáng, thể hiện qua thái độ sống thực với lòng mình và ý thức tự do cá nhân.

4.3. Tư tưởng tri hành hợp nhất và ứng dụng trong cuộc sống của Nguyễn Công Trứ

Nguyễn Công Trứ nhấn mạnh sự thống nhất giữa tri thức và hành động, coi đây là nguyên tắc sống và làm việc. Ông thực hiện tri hành hợp nhất trong sự nghiệp chính trị, quân sự và văn học, thể hiện qua việc vừa học vừa làm, vừa suy nghĩ vừa hành động, góp phần phát triển xã hội và củng cố triều Nguyễn.

V. Ứng dụng thực tiễn và ý nghĩa lịch sử của tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ

Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử tư tưởng Việt Nam, góp phần làm sáng tỏ vai trò của đạo đức Nho giáo và triết lý hành động trong thời đại phong kiến. Đồng thời, tư tưởng này còn có giá trị thực tiễn trong việc xây dựng mẫu hình nhà quản lý xã hội hiện đại, phát huy giá trị truyền thống trong giáo dục và phát triển văn hóa Việt Nam.

5.1. Ý nghĩa lịch sử của tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ trong thời đại phong kiến

Tư tưởng của Nguyễn Công Trứ góp phần làm rõ quan niệm Nho giáo về trời, người và mối quan hệ trời - đất - người, đồng thời phát triển tư tưởng đạo làm người và tri hành hợp nhất trong bối cảnh xã hội phong kiến trung ương tập quyền. Ông chứng minh hiệu quả của tư tưởng Nho giáo trong việc củng cố triều Nguyễn và ổn định xã hội.

5.2. Giá trị thực tiễn của tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ trong xã hội hiện đại

Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ góp phần khẳng định vai trò của con người trong quản lý xã hội hiện đại, xây dựng đạo đức công chức “vừa hồng vừa chuyên”. Tư tưởng này còn gợi mở quan điểm về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, giúp phát huy giá trị truyền thống trong giáo dục và phát triển văn hóa, góp phần xây dựng xã hội phát triển bền vững.

VI. Kết luận và triển vọng nghiên cứu tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ trong tương lai

Nghiên cứu tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ không chỉ làm sáng tỏ giá trị lịch sử và triết học của ông mà còn mở ra hướng phát huy các giá trị truyền thống trong đời sống hiện đại. Việc tiếp tục nghiên cứu sâu sắc và toàn diện tư tưởng này sẽ góp phần nâng cao nhận thức về đạo đức, giáo dục và quản lý xã hội, đồng thời phát triển nền văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

6.1. Tổng kết những đóng góp của tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ

Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và sáng tạo, thể hiện qua quan niệm về trời, người, đạo làm người và tri hành hợp nhất. Ông là biểu tượng của nhà Nho chân chính, có ảnh hưởng sâu rộng đến lịch sử tư tưởng Việt Nam và văn hóa truyền thống.

6.2. Hướng nghiên cứu và ứng dụng tư tưởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu toàn diện tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ, đặc biệt là các nội dung triết học và đạo đức, nhằm khai thác giá trị lịch sử và thực tiễn. Việc ứng dụng tư tưởng này trong giáo dục, quản lý và phát triển văn hóa sẽ góp phần xây dựng xã hội công dân, nhà nước pháp quyền và phát triển bền vững đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ VIỆT HÀ TƢ TƢỞNG NHO GIÁO CỦA NGUYỄN CÔNG TRỨ VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ TRONG LỊCH SỬ TƢ TƢỞNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ VIỆT HÀ TƢ TƢỞNG NHO GIÁO CỦA NGUYỄN CÔNG TRỨ VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ TRONG LỊCH SỬ TƢ TƢỞNG VIỆT NAM Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mã số : 62 22 03 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Xác nhận của Chủ tịch hội đồng Giáo viên hƣớng dẫn PGS. TS Nguyễn Anh Tuấn PGS. TS Lê Thị Lan NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TS Lê Thị Lan Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tư liệu, kết quả nêu trong luận án này là trung thực, chính xác và có xuất xứ rõ ràng. Tác giả luận án Đỗ Việt Hà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài luận án Tiến sĩ. Tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu từ các thầy cô, các nhà khoa học, các anh chị em và bạn bè. Với lòng kính trọng tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới: Ban giám hiệu, phòng Đào tạo Sau đại học, khoa Triết học - Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Thị Lan là người định hướng và hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ tôi trưởng thành trong công tác nghiên cứu và hoàn thành luận án. Qua đây tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp và gia đình những người đã luôn bên cạnh động viên, khích lệ để tôi có thể hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Nghiên cứu sinh Đỗ Việt Hà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU . TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.1 Nhóm các công trình nghiên cứu về cơ sở hình thành tƣ tƣởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ .2 Nhóm các công trình nghiên cứu về Nho giáo và Nguyễn Công Trứ .1 Nhóm các công trình nghiên cứu về Nho giáo .2 Nhóm các công trình nghiên cứu về Nguyễn Công Trứ .3 Nhóm các công trình nghiên cứu về ý nghĩa tƣ tƣởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ .4 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết . CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƢ TƢỞNG NHO GIÁO CỦA NGUYỄN CÔNG TRỨ.1 Bối cảnh lịch sử - xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX .1 Bối cảnh về chính trị .2 Bối cảnh về kinh tế xã hội.2 Bối cảnh văn hóa - tƣ tƣởng Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX .1 Bối cảnh văn hóa Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX .2 Bối cảnh tư tưởng Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX .3 Thân thế, sự nghiệp và trƣớc tác của Nguyễn Công Trứ .1 Thân thế Nguyễn Công Trứ .2 Sự nghiệp của Nguyễn Công Trứ .3 Trước tác của Nguyễn Công Trứ . NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƢ TƢỞNG . 65 NHO GIÁO NGUYỄN CÔNG TRỨ .1 Tƣ tƣởng của Nguyễn Công Trứ về trời, ngƣời và mối quan hệ trời - đất - ngƣời .65 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Tƣ tƣởng của Nguyễn Công Trứ về đạo làm ngƣời .1 Quan niệm của Nguyễn Công Trứ về đạo đức và về mối quan hệ của con người trong xã hội.2 Quan niệm của Nguyễn Công Trứ về người quân tử .3 Tƣ tƣởng tri và hành của Nguyễn Công Trứ . Ý NGHĨA CỦA TƢ TƢỞNG NHO GIÁO NGUYỄN CÔNG TRỨ TRONG LỊCH SỬ TƢ TƢỞNG VIỆT NAM .1 Ý nghĩa tƣ tƣởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ đối với thời đại của ông .1 Góp phần làm sáng tỏ tư tưởng của Nho giáo về trời, người và mối quan hệ trời – đất - người trong thời đại của ông .2 Phát triển tư tưởng về đạo làm người của Nho giáo trong thời đại của ông .3 Chứng thực hiệu quả của tư tưởng tri hành hợp nhất của Nho giáo trong thời đại của ông .2 Ý nghĩa tƣ tƣởng Nho giáo Nguyễn Công Trứ đối với hiện nay .1 Góp phần khẳng định vai trò của nhân tố con người trong giai đoạn hiện nay .2 Góp phần xây dựng tư tưởng về đạo làm người trong giai đoạn hiện nay .3 Gợi mở quan điểm về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong giai đoạn hiện nay . 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ . 151 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 152 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Chủ nghĩa xã hội CNXH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNH, HĐH Giáo sư GS Hội thảo khoa học HTKH Nhà xuất bản NXB Phó giáo sư. TS Tiến sĩ TS Xã hội chủ nghĩa XHCN TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nho giáo được du nhập vào nước ta từ thời Bắc thuộc theo con đường tiếp biến, giao lưu văn hóa và theo quân xâm lược phương Bắc. Từ vị trí là hệ tư tưởng của kẻ thống trị, Nho giáo đã dần trở thành nhân tố cấu thành nên hệ tư tưởng của Việt Nam. Cùng với sự lớn mạnh của Nhà nước phong kiến Việt Nam độc lập và sự hoàn thiện chế độ phong kiến Việt Nam, Nho giáo ngày càng trở thành hệ tư tưởng thống trị của giai cấp thống trị phong kiến. Đến đầu thế kỷ XIX khi triều Nguyễn thiết lập chế độ phong kiến trung ương tập quyền chuyên chế, để củng cố địa vị và quyền lực của mình, triều Nguyễn đã thiết lập một hệ tư tưởng, đồng thời sử dụng hệ tư tưởng ấy làm công cụ chuyên chính là Nho giáo. Được sự đề cao, trọng dụng, truyền bá của bộ máy Nhà nước, Nho giáo đã thực sự ảnh hưởng sâu sắc, rộng rãi, có vị trí, vai trò to lớn trong đời sống văn hoá tinh thần của con người Việt Nam thế kỷ XIX. Sử dụng Nho giáo với tư cách là hệ tư tưởng chính thống độc tôn trong xây dựng và quản lý đất nước, triều Nguyễn đã góp phần tạo dựng nên một nền văn hoá Nho giáo rực rỡ với những thành tựu đáng kể về văn học, giáo dục, tư tưởng. Cùng với đó là một đội ngũ trí thức Nho học xuất sắc và đông đảo đã góp phần đắc lực vào sự thành công của triều Nguyễn trong xây dựng và phát triển đất nước giai đoạn nửa đầu thế kỷ XIX. Trong số đội ngũ trí thức Nho học, có nhà Nho Nguyễn Công Trứ. Ông là một Nho sĩ có phẩm chất và công trạng xuất sắc, là một trong những nhân vật lịch sử kiệt xuất dưới triều Nguyễn và là danh nhân của Việt Nam dưới thời phong kiến. Trong giới nghiên cứu, ông được coi là một trong những nhà Nho đa tài nhất giai đoạn nửa đầu thế kỷ XIX. Với những thành công mà Nguyễn Công Trứ đã đạt được trong suốt cuộc đời mình, ông trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] học giả thuộc các ngành khoa học xã hội như sử học, văn học, triết học, khoa học quản lý,… Hiện nay, việc tìm hiểu về Nho học Việt Nam nói chung, Nho học triều Nguyễn nói riêng và đặc biệt là tư tưởng của các trí thức Nho học vẫn còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu. Nhà Nho Nguyễn Công Trứ được quan tâm nghiên cứu trên phương diện lịch sử, văn học nhưng cho đến nay vẫn còn chưa được quan tâm nhiều trên phương diện tư tưởng Nho giáo. Bên cạnh đó, tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ còn rất có giá trị trong lịch sử tư tưởng Việt Nam. Do vậy việc tìm hiểu tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ một cách hệ thống, thực sự có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, góp phần làm cho chúng ta hiểu rõ hơn về ảnh hưởng tư tưởng của thời đại đã qua. Đồng thời, việc nghiên cứu này cũng góp phần cho khai thác và phát huy những tư tưởng có giá trị của Nho giáo truyền thống vào đời sống xã hội hiện đại, một điều hết sức cần thiết cho sự phát triển của đất nước hiện nay. Ngày này, chúng ta đang xây dựng kiểu mẫu công chức “vừa hồng vừa chuyên”, trung thành tuyệt đối với Đảng, đồng thời có năng lực quản lý xã hội giỏi, đáp ứng được những yêu cầu cấp bách đang đặt ra của thực tiễn. Vì vậy, nghiên cứu tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ có ý nghĩa thực tiễn góp phần làm sáng tỏ mẫu hình một nhà quản lý xã hội dưới thời phong kiến, làm kinh nghiệm tham khảo cho việc xây dựng mẫu hình nhà quản lý xã hội hiện nay của Việt Nam. Với những lý do trên, nghiên cứu sinh đã quyết định lựa chọn đề tài “Tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ và ý nghĩa của nó trong lịch sử tư tưởng Việt Nam” làm nội dung luận án tiến sĩ Triết học của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án * Mục đích nghiên cứu: Làm sáng tỏ các nội dung tư tưởng Nho giáo của nhà Nho Nguyễn Công Trứ và ý nghĩa của nó trong lịch sử tư tưởng Việt Nam. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] * Nhiệm vụ nghiên cứu: Để thực hiện được mục đích trên thì luận án có những nhiệm vụ sau đây: - Làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ - Phân tích và làm rõ những nội dung tư tưởng Nho giáo cơ bản của Nguyễn Công Trứ. - Làm rõ ý nghĩa tư tưởng Nho giáo của Nguyễn Công Trứ trong lịch sử tư tưởng Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án * Đối tƣợng nghiên cứu: Tư tưởng Nho giáo cơ bản của Nguyễn Công Trứ thể hiện trong thơ văn và tác phẩm liên quan tới ông. * Phạm vi nghiên cứu: Các trước tác của Nguyễn Công Trứ, các tài liệu lịch sử, văn học, các văn bản có liên quan. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phƣơng pháp nghiên cứu * Cơ sở lý luận, thực tiễn của luận án - Cơ sở lý luận: Lấy các nguyên lý cơ bản và phương pháp luận của triết học Mác – Lênin làm cơ sở lý luận. - Cơ sở tư liệu: Nguồn tài liệu tham khảo của đề tài là các bộ sử của triều Nguyễn và về triều Nguyễn, các công trình khoa học đã công bố liên quan đến đề tài và các trước tác của Nguyễn Công Trứ.