Quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Salavan, Lào - Luận án TS

Bài viết phân tích phương pháp quản lý và huy động vốn đầu tư nước ngoài hiệu quả tại tỉnh Salavan, Lào. Cung cấp cái nhìn tổng quan về cơ chế chính sách và

• Tác giả: Phô Thi San Sa May
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trịnh Thị Ái Hoa
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn, Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn

Quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước là một nội dung quan trọng trong công tác quản lý kinh tế tài chính công của mỗi quốc gia. Ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, tỉnh Sa La Văn là địa phương có vị trí chiến lược tại miền Nam đất nước. Nghiên cứu về quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước tại tỉnh này mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc. Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh được thực hiện trên cơ sở tuân thủ pháp luật, cơ chế chính sách và các quy định của Nhà nước trung ương. Điều này bảo đảm trật tự kỷ cương trong thực thi pháp luật, bảo đảm tính tập trung thống nhất trong quản lý vốn đầu tư phát triển. Hoạt động quản lý này góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội và an ninh quốc phòng. Tỉnh Sa La Văn nằm trong chương trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thu hút sự quan tâm nghiên cứu ở nhiều giác độ khác nhau với nhiều cách tiếp cận đa dạng.

1.1. Vai trò của vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh

Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển hạ tầng tại địa phương. Nguồn vốn này được phân bổ cho các dự án trọng điểm về giao thông, giáo dục, y tế và nông nghiệp. Quản lý có hiệu quả vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh bảo đảm cho các công trình dự án đầu tư có chất lượng cao. Đồng thời, việc quản lý này tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động đầu tư phát triển từ các nguồn vốn khác trong xã hội. Đây là công cụ quan trọng để Nhà nước định hướng và dẫn dắt đầu tư theo kế hoạch phát triển kinh tế xã hội.

1.2. Khung pháp lý và cơ chế quản lý vốn đầu tư phát triển tại Lào

Khung pháp lý về quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở Lào được xây dựng dựa trên hệ thống luật pháp quốc gia và các quy định của Chính phủ. Các văn bản quy phạm pháp luật quy định rõ về quy trình lập kế hoạch, phân bổ, giải ngân và quyết toán vốn đầu tư. Tại cấp tỉnh, việc quản lý phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của trung ương đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Cơ chế quản lý bao gồm các bước từ thẩm định dự án, cấp phép đầu tư đến giám sát thi công và đánh giá hiệu quả. Hệ thống pháp lý này nhằm hạn chế thất thoát lãng phí và tham nhũng trong sử dụng vốn đầu tư.

II. Phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn

Thực trạng quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn giai đoạn 2006-2012 cho thấy nhiều kết quả tích cực song cũng tồn tại không ít hạn chế. Tổng cấp phát vốn đầu tư phát triển thuộc ngân sách nhà nước tại tỉnh có xu hướng tăng qua các năm, phản ánh sự quan tâm của Nhà nước trung ương đối với địa phương. Tuy nhiên, tỷ trọng vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trong tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội còn chưa cân đối. Nghiên cứu chỉ ra rằng tỉnh Sa La Văn có điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn. GDP tăng trưởng liên tục nhưng cơ cấu ngành kinh tế chuyển dịch chậm. Công tác lập kế hoạch đầu tư còn mang tính dàn trải, thiếu trọng tâm. Việc phân bổ vốn cho các ngành chưa thực sự phù hợp với chiến lược phát triển. Năng lực cán bộ quản lý đầu tư còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng giám sát và đánh giá dự án.

2.1. Kết quả đạt được trong quản lý vốn đầu tư phát triển tại tỉnh Sa La Văn

Trong giai đoạn nghiên cứu, tỉnh Sa La Văn đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước. Tổng vốn đầu tư phát triển được cấp phát tăng đều qua các năm, phục vụ xây dựng nhiều công trình hạ tầng quan trọng. Hệ thống quản lý được kiện toàn, phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp ngành. Việc ban hành các quy định nội bộ về quản lý đầu tư từng bước hoàn thiện. Công tác quyết toán vốn đầu tư được thực hiện nghiêm túc hơn, tỷ lệ giải ngân cải thiện qua từng năm. Các dự án trọng điểm về giao thông, thủy lợi và giáo dục được ưu tiên triển khai.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân trong quản lý vốn đầu tư phát triển ngân sách nhà nước

Bên cạnh kết quả đạt được, quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn còn nhiều hạn chế. Tình trạng dàn trải vốn đầu tư, chậm tiến độ thi công và đội vốn vẫn xảy ra ở nhiều dự án. Công tác quy hoạch và lập kế hoạch đầu tư thiếu tính chiến lược dài hạn. Nguyên nhân chính bao gồm năng lực cán bộ quản lý chưa đáp ứng yêu cầu, cơ chế phối hợp giữa các sở ngành chưa hiệu quả. Hệ thống thông tin quản lý đầu tư còn lạc hậu, thiếu cơ sở dữ liệu thống kê đầy đủ. Ngoài ra, cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư chưa được thực hiện thường xuyên.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn

Để hoàn thiện quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần đổi mới cơ chế lập kế hoạch đầu tư theo hướng tập trung, trọng tâm, gắn với chiến lược phát triển kinh tế xã hội dài hạn của tỉnh. Thứ hai, tăng cường năng lực cán bộ quản lý đầu tư thông qua đào tạo bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ. Thứ ba, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp lý nội bộ, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi. Thứ tư, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đầu tư, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung. Thứ năm, tăng cường công tác thanh tra kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư. Các giải pháp này cần được thực hiện có lộ trình, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp ngành.

3.1. Đổi mới cơ chế lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư phát triển

Đổi mới cơ chế lập kế hoạch là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước. Cần xây dựng kế hoạch đầu tư trung hạn và dài hạn gắn với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Việc phân bổ vốn phải dựa trên tiêu chí đánh giá rõ ràng, ưu tiên các dự án có tác động lan tỏa lớn. Cơ chế thẩm định dự án cần được siết chặt, yêu cầu đánh giá tác động kinh tế xã hội đầy đủ trước khi phê duyệt. Đồng thời, cần tăng cường tính minh bạch trong quá trình phân bổ vốn.

3.2. Tăng cường năng lực quản lý và ứng dụng công nghệ trong giám sát đầu tư

Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý đầu tư là yếu tố quyết định hiệu quả quản lý vốn. Cần xây dựng chương trình đào tạo bồi dưỡng chuyên sâu về quản lý tài chính công, phân tích dự án đầu tư và pháp luật đầu tư. Ứng dụng hệ thống quản lý thông tin đầu tư hiện đại, cho phép theo dõi tiến độ giải ngân và thi công theo thời gian thực. Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về các dự án đầu tư, phục vụ công tác tổng hợp báo cáo và ra quyết định. Tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo và chuyển giao kinh nghiệm quản lý đầu tư.

IV. Kết luận và định hướng ứng dụng nghiên cứu quản lý vốn đầu tư tỉnh Sa La Văn

Nghiên cứu về quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước ở tỉnh Sa La Văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề này. Kết quả nghiên cứu cho thấy quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, tạo môi trường thu hút đầu tư từ các nguồn vốn khác. Việc bảo đảm kỷ cương kỷ luật chính sách, hạn chế thất thoát lãng phí trong sử dụng vốn đầu tư là yếu tố then chốt. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng quản lý có hiệu quả vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh tạo lập môi trường và điều kiện thúc đẩy khai thác các nguồn vốn đầu tư phát triển trong và ngoài địa phương. Định hướng ứng dụng bao gồm áp dụng mô hình quản lý tích hợp, tăng cường phân cấp và nâng cao trách nhiệm giải trình. Các giải pháp đề xuất cần được triển khai theo lộ trình cụ thể phù hợp với điều kiện phát triển của tỉnh Sa La Văn.

4.1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học quan trọng trong việc hệ thống hóa lý luận về quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cấp tỉnh tại Lào. Công trình bổ sung kiến thức học thuật về quản lý tài chính công trong điều kiện một nước đang phát triển. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách quản lý đầu tư tại tỉnh Sa La Văn. Các khuyến nghị chính sách được xây dựng dựa trên phân tích thực trạng và kinh nghiệm quốc tế, có tính khả thi cao. Nghiên cứu cũng là tài liệu tham khảo quý cho các địa phương khác ở Lào.

4.2. Định hướng phát triển và kiến nghị cho tỉnh Sa La Văn

Tỉnh Sa La Văn cần xác định định hướng phát triển kinh tế xã hội gắn với quản lý vốn đầu tư phát triển hiệu quả từ ngân sách nhà nước. Kiến nghị với Chính phủ trung ương hoàn thiện khung pháp lý về phân cấp quản lý đầu tư, tạo điều kiện cho tỉnh chủ động hơn trong triển khai dự án. Ủy ban nhân dân tỉnh cần xây dựng chiến lược đầu tư trung hạn, ưu tiên các ngành kinh tế mũi nhọn. Tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để huy động nguồn lực và kinh nghiệm quản lý. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế đánh giá định kỳ hiệu quả vốn đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Ngân sách nhà nước và phát triển; Chương II: Những nguyên lý trong quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước và việc thực hiện chiến lược phát triển quốc gia; Chương III: Thực trạng quá trình quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước ở Việt Nam và kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước ở một số nước; Chương IV: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước nhằm phục vụ nhu cầu phát triển ở Việt Nam. Luận án đề cập một số vấn đề liên quan đến đề tài luận án như khái niệm ngân sách nhà nước, lập kế hoạch chi ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án nêu trên ở tầm vĩ mô, chưa bàn luận sâu đến đầu tư phát triển của ngân sách nhà nước, nhất là đối với tỉnh Sa La Văn. Khái niệm ngân sách, chi ngân sách nhà nước, mô hình quản lý ngân sách nhà nước được đưa ra ở tầm vĩ mô và đối với chi tiêu công nói 17 chung, chưa có điều kiện bàn về vấn đề quản lý đầu tư phát triển của ngân sách nhà nước ở địa phương.

Trong cuốn Quản lý ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra và khả năng ứng dụng ở Việt Nam của các tác giả Phạm Ngọc Dũng và Hoàng Thị Thúy Nguyệt [19], các tác giả đúc kết kinh nghiệm quản lý theo mô hình định hướng kết quả đầu ra ở New Zealand, Pháp, Mỹ và rút ra một số bài học đối với Việt Nam. Đây cũng là gợi ý cho tác giả luận án tham khảo việc xây dựng mô hình quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước. Cuốn Quản lý chi tiêu công của tác giả Lê Chi Mai [54] đề cập đến 3 phần: Chính phủ và chi tiêu công, các nội dung quản lý chi tiêu công, cải cách quản lý chi tiêu công. Trong phần cải cách quản lý chi tiêu công tác giả phân tích bối cảnh cải cách chi tiêu công, lập ngân sách theo kết quả đầu ra, lập ngân sách theo khuôn khổ chi tiêu trung hạn.

Cuốn Chính sách tài chính của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế do PGS.TS Vũ Thu Giang làm chủ biên [27], nội dung cơ bản của tác phẩm này đề cập tới những thuận lợi và thách thức đối với Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế; thực trạng chính sách tài chính của nước ta trong quá trình hội nhập, bao gồm: chính sách thuế, chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài, chính sách tỷ giá hối đoái và chính sách lãi suất trong tiến trình hội nhập, mặt tích cực và những hạn chế của chính sách; những yêu cầu đặt ra với chính sách tài chính trong quá trình hội nhập; những kiến nghị và những giải pháp chính cải cách chính sách tài chính để Việt Nam tham gia hội nhập thành công, đồng thời đặt ra những điều kiện chủ yếu để hội nhập thành công. Tác phẩm này phần nào làm rõ thêm về sự ảnh hưởng tới nguồn thu và nhu cầu chi tiêu ngân sách nhà nước khi Việt Nam tham gia hội nhập kinh tế quốc tế. Nội dung cuốn sách có giá trị tham khảo đối với luận án trong việc xem xét bối cảnh quy mô và khả năng đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trong điều kiện hội nhập quốc tế của Việt Nam nói 18 chung và Hải Phòng nói riêng. Ngoài ra, các công trình nghiên cứu đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành và các phương tiện thông tin khác có liên quan đến đề tài này cũng hết sức đa dạng như: Tác giả Vũ Đức Trọng trong bài viết "Chi ngân sách nhà nước và kiểm soát chi ngân sách nhà nước'' [88] đã giới thiệu những đặc điểm đặc thù và 4 loại hình chủ yếu của chi ngân sách nhà nước; Sự cần thiết khách quan, những nhân tố ảnh hưởng, định hướng và giải pháp tăng cường hoạt động kiểm soát chi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn đầu tư từ ngân sách ở Việt Nam trong thời gian tới.

Tác giả Lê Chi Mai trong bài viết ''Lãng phí trong chi tiêu công và các giải pháp khắc phục'' [52] đã phản ánh thực trạng lãng phí ở lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản và trong hoạt động chi thường xuyên qua số liệu chính thức ở một số đơn vị từ khi có pháp lệnh chống lãng phí (năm 2001) đến nay; Tác động của tình hình trên đến ngân sách nhà nước đến lòng tin của quần chúng vào nhà nước, lòng tin của các nhà tài trợ; Giới thiệu một số giải pháp cần được áp dụng để phòng ngừa chống lãng phí như tăng cường quản lý các hoạt động có sử dụng ngân sách nhà nước, hoàn thiện cơ chế quản lý chi tiêu công, tăng cường trách nhiệm cá nhân. Tác giả Hồ Ngọc Hy trong bài viết "Hiệu quả vốn đầu tư phát triển ở tỉnh Quảng Trị" [41] đã phân tích tình hình huy động vốn đầu tư phát triển của tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn từ 1996 đến 2005; Nêu lên những khó khăn, tồn tại trong việc huy động, sử dụng và quản lý vốn đầu tư của tỉnh; Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển của tỉnh Quảng Trị trong thời gian tới. Tác giả Lê Toàn Thắng trong bài "Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách nhà nước" [83] đã phân tích những đặc điểm về cơ chế phân định phạm vi trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan nhà nước ở mỗi cấp 19 trong quá trình quản lý điều hành thực thi nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước ở Việt Nam hiện nay. Mặt tích cực, hạn chế của cơ chế này và hướng sửa đổi, hoàn thiện.

Tác giả Lê Chi Mai trong bài "Nguyên nhân và giải pháp chống thất thoát, lãng phí trong chi tiêu công" [53] bàn về thực trạng tỷ lệ thất thoát lãng phí và tính phổ biến trong thất thoát chi tiêu công ở Việt Nam; Đồng thời đi sâu phân tích nguyên nhân từ khâu khảo sát quy hoạch; Hệ thống luật pháp chưa đồng bộ, cơ chế giám sát chưa chặt chẽ, ý thức tiết kiệm của người dân chưa cao. Từ đó đề xuất 5 giải pháp chống lãng phí và thất thoát trong chi tiêu công: nhà nước mạnh dạn cắt bỏ các khoản chi tiêu mà xã hội đảm đương được, rà soát lại hệ thống pháp lý, tăng cường công khai, minh bạch.TS Nguyễn Công Nghiệp trong bài "Bàn về hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước" [66] đã khái quát hiệu quả tổng quát của quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước là tạo ra cơ sở vật chất nền tảng và các yếu tố đầu vào khác nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng của Nhà nước cả trong ngắn hạn và đặc biệt là trong dài hạn với chi phí tối ưu nhất và hiệu quả cao nhất. Do đặc điểm của vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước, nên các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước có khác nhiều so với các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ các nguồn vốn đầu tư khác. Quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước được coi là hiệu quả nếu đạt được 2 nhóm hiệu quả sau: hiệu quả kinh tế; hiệu quả xã hội.

Xét về số lượng, liên quan đến đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước là mảng nghiên cứu tuy chưa đạt tới mức đồ sộ nhưng cũng có khá nhiều bài viết thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu, các nhà quản lý, hoạch định chính sách và dư luận xã hội, đặc biệt là các bài viết liên quan đến tình trạng tham nhũng, thất thoát, lãng phí ở các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước: vấn đề định giá xây dựng, vấn đề thất thoát vốn, kiểm 20 soát chi, giải ngân chậm, pháp luật quản lý ngân sách nhà nước, chi ngân sách nhà nước, hiệu quả vốn ngân sách nhà nước. Đây là các tài liệu quý, bởi các thông tin được cập nhật và gợi mở những ý tưởng nghiên cứu. Tuy nhiên, do giới hạn trong phạm vi một bài viết nên các công trình nghiên cứu chỉ tiếp cận một mặt, hoặc một số mặt, một số khía cạnh nhất định của quản lý đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước, không thể tham vọng giải quyết được nhiều nội dung trong một bài báo khoa học. Trên đây là các công trình nghiên cứu ngoài nước có liên quan đến đề tài luận án.

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã công bố có những đóng góp quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trong các giai đoạn lịch sử nhất định, có giá trị tham khảo tốt đối với đề tài luận án, có thể kế thừa có chọn lọc trong quá trình nghiên cứu luận án. Song để áp dụng đem lại hiệu quả thiết thực cho quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Sa La Văn còn phải tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, cụ thể hơn và bổ sung nhiều giải pháp khác phù hợp với tỉnh Sa La Văn. Qua việc nghiên cứu và tổng hợp các công trình khoa học đã được công bố ở ngoài nước, có thể khẳng định cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu hoàn chỉnh và có hệ thống về quản lý vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Sa La Văn. Các công trình nghiên cứu ở Lào Vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước trong những năm qua đã và đang tạo nên sự chuyển biến to lớn về hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật, tăng năng lực sản xuất, đóng góp đáng kể vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Vì thế đã cuốn hút sự quan tâm chú ý nghiên cứu ở nhiều giác độ khác nhau với nhiều cách tiếp cận khác nhau và đem lại những kết quả đáng trân trọng. Đến nay, ở Lào đã có một số công trình nghiên cứu các vấn đề có liên 21 quan đến đề tài và đã được công bố dưới nhiều hình thức, nhiều cấp độ và giác độ như: luận văn, luận án tiến sĩ. Dưới đây, tác giả xin tổng quan một số công trình khoa học có tính chất tiêu biểu: 1.