Hoàn thiện pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở việt nam

Tìm hiểu về hoàn thiện pháp luật bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam. Bài viết phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp để phát triển hệ thống ngân hàng.

• Tác giả: Nguyễn Đình Nhâm
• Người hướng dẫn: Lê Thị Thu Thủy
• Trường học: Đại Học Thiên Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Hoàn Thiện Pháp Luật Về Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 0.3. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.4. KẾT LUẬN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm và các loại hình bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.2. Khái niệm, nội dung, vai trò của hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3. Các rủi ro phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ NỘI DUNG CỦA PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG
• 1.2.1. Khái niệm pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.2. Đặc điểm của pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.3. Nội dung của pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.4. Những yếu tố chi phối pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3. KẾT LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 3.1.1. Giai đoạn từ năm 1990 đến năm 1996
• 3.1.2. Giai đoạn từ năm 1996 đến năm 2010
• 3.1.3. Giai đoạn từ năm 2010 đến nay
• 3.2. NỘI DUNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 3.2.1. Các quy định về trình tự, thủ tục thực hiện hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 3.2.2. Các quy định về chủ thể thực hiện hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 3.2.3. Các quy định về hợp đồng cấp bảo lãnh ngân hàng
• 3.2.4. Các quy định về hợp đồng bảo lãnh ngân hàng
• 3.2.5. Các quy định về giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 3.3. KẾT LUẬN
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 4.1. ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 4.1.1. Hoàn thiện pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng phải phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội và hệ thống ngân hàng
• 4.1.2. Hoàn thiện pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng phải đáp ứng được các tiêu chí hoàn thiện pháp luật nhằm đảm bảo tính toàn diện, tính đồng bộ, tính thống nhất, tính phù hợp, tính khả thi của hệ thống pháp luật
• 4.1.3. Hoàn thiện pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng phải khắc phục được những bất cập trong pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam hiện nay
• 4.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 4.2.1. Sửa đổi khái niệm bảo lãnh ngân hàng, bổ sung khái niệm hoạt động bảo lãnh ngân hàng. Quy định nguyên tắc bảo đảm tính độc lập của BLNH thành một điều khoản riêng biệt trong nội dung của pháp luật về hoạt động BLNH
• 4.2.2. Hoàn thiện nội dung các quy định pháp luật hiện hành về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 4.2.3. Thay đổi tên gọi và cấu trúc văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo lãnh ngân hàng. Một số giải pháp khác
• 4.3. KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Khám Phá Luận Án Tiến Sĩ Bảo Lãnh Ngân Hàng Việt Nam

Luận án Tiến sĩ với chủ đề "Hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam" là một nghiên cứu chuyên sâu, đánh giá và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này. Hoạt động bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các giao dịch kinh tế, tạo niềm tin cho các bên tham gia. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều bất cập, gây ra không ít rủi ro cho các tổ chức tín dụng. Luận án này hướng đến việc phân tích toàn diện các khía cạnh pháp lý, từ đó đưa ra những kiến nghị thiết thực, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam. Nghiên cứu này vô cùng cần thiết để thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

1.1. Tổng Quan Về Pháp Luật Bảo Lãnh Ngân Hàng

Pháp luật về bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam, bao gồm Luật Các Tổ Chức Tín Dụng và các văn bản hướng dẫn thi hành, đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hoạt động này. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều hạn chế. Chẳng hạn, các quy định về quyền và nghĩa vụ của bên bảo lãnh, bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến nhiều tranh chấp. Việc thiếu một khung pháp lý hoàn chỉnh cũng gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc quản lý rủi ro và thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh.

1.2. Vai Trò Của Bảo Lãnh Ngân Hàng Trong Kinh Tế

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng có vai trò then chốt trong việc thúc đẩy các hoạt động kinh tế. Nhờ có bảo lãnh ngân hàng, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể dễ dàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng, mở rộng sản xuất kinh doanh. Bảo lãnh cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thương mại, đặc biệt là các giao dịch quốc tế. Tuy nhiên, để bảo lãnh ngân hàng phát huy tối đa vai trò của mình, cần có một hệ thống pháp luật minh bạch, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.

II. Thách Thức Pháp Lý Rủi Ro Bảo Lãnh Ngân Hàng Hiện Nay

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng, mặc dù mang lại nhiều lợi ích, cũng tiềm ẩn không ít rủi ro pháp lý. Các rủi ro này có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm sự thiếu rõ ràng trong các quy định pháp luật, sự phức tạp của các giao dịch bảo lãnh, và sự thiếu kinh nghiệm của các bên tham gia. Việc quản lý rủi ro trong bảo lãnh ngân hàng là một thách thức lớn đối với các tổ chức tín dụng, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn. Luận án này sẽ tập trung phân tích các rủi ro pháp lý phổ biến trong bảo lãnh ngân hàng và đề xuất các giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu.

2.1. Các Rủi Ro Phổ Biến Trong Hoạt Động Bảo Lãnh

Các rủi ro trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng có thể bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý và rủi ro danh tiếng. Rủi ro tín dụng phát sinh khi bên được bảo lãnh không có khả năng trả nợ, dẫn đến việc ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Rủi ro hoạt động liên quan đến quy trình nghiệp vụ bảo lãnh. Rủi ro pháp lý phát sinh từ sự thiếu rõ ràng hoặc không đầy đủ của các quy định pháp luật. Rủi ro danh tiếng ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng.

2.2. Nguyên Nhân Gây Ra Rủi Ro Bảo Lãnh Ngân Hàng

Nguyên nhân gây ra rủi ro trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau. Một trong những nguyên nhân quan trọng là sự thiếu thông tin về bên được bảo lãnh. Bên cạnh đó, sự yếu kém trong công tác thẩm định tín dụng cũng là một yếu tố góp phần làm gia tăng rủi ro. Ngoài ra, sự biến động của thị trường và các yếu tố kinh tế vĩ mô cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của bên được bảo lãnh.

III. Giải Pháp Cách Hoàn Thiện Pháp Luật Bảo Lãnh Ngân Hàng

Để giải quyết những thách thức pháp lý trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, và nâng cao năng lực của các cán bộ ngân hàng. Đặc biệt, việc hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp trong bảo lãnh ngân hàng là vô cùng quan trọng. Luận án này sẽ đề xuất một số giải pháp cụ thể, khả thi, nhằm góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam.

3.1. Sửa Đổi Bổ Sung Quy Định Pháp Luật Hiện Hành

Việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành là một trong những giải pháp quan trọng để hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động bảo lãnh ngân hàng. Cần tập trung vào việc làm rõ các khái niệm, định nghĩa liên quan đến bảo lãnh, quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, và hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp. Đặc biệt, cần đảm bảo sự phù hợp giữa pháp luật Việt Nam và các thông lệ quốc tế.

3.2. Tăng Cường Thanh Tra Kiểm Tra Hoạt Động Bảo Lãnh

Để đảm bảo hoạt động bảo lãnh ngân hàng được thực hiện một cách an toàn, hiệu quả, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra. Ngân hàng Nhà nước cần có những biện pháp giám sát chặt chẽ đối với hoạt động bảo lãnh của các tổ chức tín dụng. Việc phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm sẽ giúp ngăn ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

3.3. Hoàn Thiện Cơ Chế Giải Quyết Tranh Chấp

Cơ chế giải quyết tranh chấp trong bảo lãnh ngân hàng cần được hoàn thiện để đảm bảo tính công bằng, minh bạch và hiệu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tòa án, trọng tài và các cơ quan quản lý nhà nước. Việc áp dụng các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (ADR) cũng cần được khuyến khích.

IV. Nghiên Cứu Ứng Dụng Thực Tiễn Pháp Luật Bảo Lãnh Hiện Hành

Luận án tiến sĩ này không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn đi sâu vào phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam. Việc đánh giá thực tiễn sẽ giúp nhận diện những bất cập, hạn chế của pháp luật hiện hành, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp, khả thi. Nghiên cứu này cũng sẽ xem xét các vụ việc tranh chấp thực tế liên quan đến bảo lãnh ngân hàng, rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu.

4.1. Phân Tích Vụ Việc Tranh Chấp Thực Tế Về Bảo Lãnh

Phân tích các vụ việc tranh chấp thực tế về bảo lãnh ngân hàng là một phần quan trọng của luận án. Việc xem xét các vụ việc cụ thể sẽ giúp làm rõ những vấn đề pháp lý phức tạp và những rủi ro tiềm ẩn. Các vụ việc tranh chấp cũng cung cấp những thông tin hữu ích để xây dựng các giải pháp phòng ngừa và giải quyết tranh chấp hiệu quả.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Áp Dụng Pháp Luật Trong Thực Tế

Đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng trong thực tế là một nhiệm vụ quan trọng. Việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí khách quan, khoa học, và có sự tham gia của các bên liên quan. Kết quả đánh giá sẽ cung cấp những thông tin quan trọng để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh ngân hàng.

V. Tương Lai Hướng Phát Triển Pháp Luật Bảo Lãnh Ngân Hàng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh ngân hàng càng trở nên cấp thiết. Pháp luật cần phải đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn, phù hợp với thông lệ quốc tế, và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động bảo lãnh ngân hàng phát triển bền vững. Luận án này sẽ đề xuất những hướng phát triển pháp luật về bảo lãnh ngân hàng trong tương lai, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các tổ chức tín dụng Việt Nam.

5.1. Hội Nhập Quốc Tế Và Pháp Luật Bảo Lãnh Ngân Hàng

Hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi pháp luật về bảo lãnh ngân hàng phải phù hợp với các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. Cần có sự hài hòa giữa pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Việc tham khảo kinh nghiệm của các nước phát triển trong lĩnh vực bảo lãnh ngân hàng cũng rất quan trọng.

5.2. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng

Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động bảo lãnh ngân hàng là một xu hướng tất yếu. Cần có những quy định pháp luật để điều chỉnh các hoạt động bảo lãnh trực tuyến, đảm bảo tính an toàn, bảo mật và hiệu quả. Bảo lãnh ngân hàng điện tử cần được thúc đẩy để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và cá nhân.

VI. Kết Luận Pháp Luật Bảo Lãnh Ngân Hàng Động Lực Phát Triển

Hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh ngân hàng không chỉ là yêu cầu tất yếu khách quan mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam. Luận án này hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ bé vào quá trình hoàn thiện này, giúp cho hoạt động bảo lãnh ngân hàng ngày càng phát triển, an toàn, hiệu quả, và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

6.1. Tóm Lược Kết Quả Nghiên Cứu Và Đóng Góp Của Luận Án

Luận án đã hệ thống hóa lý luận về hoạt động bảo lãnh ngân hàng, phân tích thực trạng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam, và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật. Hy vọng sẽ có nhiều nghiên cứu sâu sắc hơn trong lĩnh vực pháp luật bảo lãnh ngân hàng.

6.2. Kiến Nghị Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Đề xuất các cơ quan nhà nước tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng. Đồng thời khuyến khích các nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề pháp lý phát sinh trong thực tiễn hoạt động bảo lãnh ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và Kết luận, nội dung luận án gồm có 04 chƣơng, cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý thuyết và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 2. Những vấn đề lý luận về hoạt động bảo lãnh ngân hàng và pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng Chƣơng 3. Thực trạng pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam Chƣơng 4.

Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam 5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Đề tài “Hoàn thiện pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam” chƣa từng đƣợc nghiên cứu ở cấp độ tiến sĩ luật học. Tuy nhiên, cho đến nay các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài cũng tƣơng đối đa dạng, có thể tạm chia thành các công trình nghiên cứu ngoài nƣớc và công trình nghiên cứu trong nƣớc. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu ngoài nƣớc thƣờng nghiên cứu về hoạt động BLNH dƣới góc độ kinh tế học hoặc trên cơ sở pháp luật nƣớc ngoài, hầu nhƣ không có công trình nào đề cập đến hoạt động BLNH ở Việt Nam hoặc pháp luật về hoạt động BLNH ở Việt Nam, tuy nhiên những nội dung về lý luận về hoạt động BLNH tại các công trình này cũng có nhiều giá trị tham khảo.

Đối với công trình nghiên cứu trong nƣớc, các tác giả cũng thƣờng nghiên cứu hoạt động BLNH dƣới góc độ kinh tế học hoặc tổng hợp, nghiên cứu một số khía cạnh pháp lý về hoạt động BLNH ở Việt Nam. Những tài liệu này có giá trị tham khảo trong việc nghiên cứu lý luận và thực trạng pháp luật về hoạt động BLNH ở Việt Nam. Tại Chƣơng 1 này, nghiên cứu sinh sẽ trình bày khái quát các kết quả nghiên cứu đã đƣợc công bố liên quan đến đề tài, đồng thời đánh giá về giá trị tham khảo của các công trình đó trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài. Từ những đánh giá về kết quả nghiên cứu tại các công trình khoa học đó, nghiên cứu sinh sẽ đƣa ra các giả thuyết nghiên cứu, kết quả nghiên cứu dự kiến đạt đƣợc và các phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng để thực hiện đề tài.

Để thuận lợi cho việc nghiên cứu và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đề tài, việc đánh giá các công trình đã công bố liên quan đến luận án đƣợc thực hiện theo các vấn đề nghiên cứu nhƣ sau: các kết quả nghiên cứu lý luận về hoạt động BLNH và pháp luật về hoạt động BLNH, các kết quả nghiên cứu thực trạng pháp luật về hoạt động BLNH và những đề xuất trong các công trình nghiên cứu nhằm hoàn thiện pháp luật về hoạt động BLNH ở Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu lý luận về hoạt động bảo lãnh ngân hàng và pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng 1. Lý luận về hoạt động bảo lãnh ngân hàng - Về khái niệm, đặc điểm, phân loại BLNH Ở Việt Nam, có khá nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến khái niệm, đặc điểm, phân loại BLNH nhƣng các công trình nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này cũng không nhiều. Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu về vấn đề này có thể kể đến nhƣ: Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Quốc gia Hà Nội (2005) [10]; Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Luật Hà Nội (2012) [8], Giáo trình tín dụng ngân hàng của Học viện Ngân hàng (2001) [16].

Tại một số công trình khoa học khác có đề cập đến khái niệm BLNH thông qua khái niệm “bảo lãnh” nhƣ: bài viết Một số vấn đề về quan hệ BLNH ở nước ta hiện nay của Võ Đình Toàn (2002) [58], tác phẩm Bảo lãnh ngân hàng và tín dụng dự phòng của Lê Nguyên (1996) [37]. Ở nƣớc ngoài, cũng có một số công trình khoa học đề cập đến khái niệm, đặc điểm, phân loại BLNH có thể kể đến nhƣ: cuốn sách Bank Guarantees in International Trade (dịch là: bảo lãnh ngân hàng trong thƣơng mại quốc tế) của Roland F. Một số công trình khoa học khác nghiên cứu về BLNH dƣới khái niệm “Guarantee” (bảo lãnh) và “Demand Guarantee” hay “Bank Demand Guarantee” (dịch là: bảo lãnh trả tiền ngay/bảo lãnh ngân hàng trả tiền ngay) nhƣ: cuốn sách Guide to the ICC Uniform Rules for Demand Guarantees (dịch là: Hƣớng dẫn bộ quy tắc thống nhất của ICC về bảo lãnh trả tiền ngay) của Roy Goode (1992) [83]; Luận án tiến sĩ luật học “Selective Legal Aspects of Bank Demand Guarantees” (dịch là: Một số khía cạnh pháp lý lựa chọn về bảo lãnh ngân hàng trả tiền ngay) của Michelle Kelly-Louw (2008) [111]. Từ các khái niệm về BLNH đƣợc đề cập trong các công trình nghiên cứu nêu trên, nghiên cứu sinh có thể đánh giá nhƣ sau: Một là, cho đến nay chƣa có khái niệm thống nhất về BLNH.

7 Hai là, các khái niệm về BLNH thƣờng đƣợc trình bày theo hƣớng mô tả kỹ thuật bảo lãnh (phản ánh đối tƣợng bảo lãnh, trách nhiệm bảo lãnh) chứ không đề cập dƣới khía cạnh pháp lý là một quan hệ hợp đồng giữa bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh thể hiện dƣới dạng quyền và nghĩa vụ của hai bên đối với nhau. Ba là, các khái niệm chƣa nêu rõ đƣợc bản chất của BLNH là một hợp đồng bảo đảm nhằm bảo đảm cho nghĩa vụ của bên đƣợc bảo lãnh đối với bên nhận bảo lãnh. - Về khái niệm, đặc điểm, nội dung hoạt động BLNH Hiện nay, các công trình nghiên cứu trong nƣớc cũng nhƣ nƣớc ngoài thƣờng ít đề cập đến các vấn đề về khái niệm, đặc điểm, nội dung hoạt động BLNH. Một số công trình nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu bản chất của cam kết bảo lãnh hoặc bản chất của quan hệ bảo lãnh nhƣ: cuốn sách Bảo lãnh ngân hàng và tín dụng dự phòng của Lê Nguyên (1996) [37], bài viết “Một số vấn đề về quan hệ BLNH ở nƣớc ta hiện nay” của Võ Đình Toàn (2002) [58], bài viết “Xác định lại bản chất quan hệ bảo lãnh ngân hàng trong các quy định của pháp luật” của Nguyễn Thành Nam (2013) [19].

Mặc dù các công trình này đã chỉ ra đƣợc bản chất của bảo lãnh là một quan hệ hợp đồng giữa hai bên, một bên là ngƣời phát hành bảo lãnh (bên bảo lãnh) và một bên là ngƣời thụ hƣởng bảo lãnh (bên nhận bảo lãnh). Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu nêu trên chƣa lý giải đƣợc bản chất của hoạt động BLNH, cũng nhƣ xác định các nội dung cụ thể của hoạt động BLNH. Nhƣ vậy, có thể kết luận rằng hiện nay còn thiếu vắng các nghiên cứu về hoạt động BLNH trong các công trình nghiên cứu ở trong và ngoài nƣớc. Vì vậy, trong thực tế hiện còn nhiều cách hiểu khác nhau về hoạt động BLNH.

- Về các rủi ro phát sinh trong hoạt động BLNH Hoạt động BLNH đem lại nguồn thu không nhỏ từ phí bảo lãnh nhƣng hoạt động này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tuy nhiên, đến nay cũng không nhiều công trình nghiên cứu cụ thể về các rủi ro mà TCTD phải đối mặt trong hoạt động BLNH và phƣơng thức nào để hạn chế các rủi ro đó. Chẳng hạn: trong cuốn sách Bảo lãnh ngân hàng và tín dụng dự phòng của Lê Nguyên (1996) 8 [37], mặc dù tác giả đã dành hẳn một phần (phần III) nghiên cứu về những rủi ro của bảo lãnh và tín dụng dự phòng nhƣng mới nhìn nhận rủi ro dƣới góc độ của bên đƣợc bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Tại một số công trình khoa học khác thì không trực tiếp nghiên cứu các rủi ro trong hoạt động BLNH mà chỉ nghiên cứu chung về các rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng và các biện pháp để quản trị các loại rủi ro này, cụ thể nhƣ: cuốn sách Rủi ro tín dụng thương mại ngân hàng – Lý luận và thực tiễn của Trƣơng Quốc Cƣờng, Đào Minh Phúc, Nguyễn Đức Thắng (2010) [5], bài viết "Quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại trong quá trình hội nhập quốc tế" của Lê Văn Dũng (2007) [6], bài viết “Xây dựng khung quản lý rủi ro hoạt động hƣớng tới giám sát ngân hàng trên cơ sở rủi ro” của Nhóm nghiên cứu quản trị rủi ro hoạt động Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam (2013) [38], bài viết: “Triển khai Basel II: khi nào và tiếp cận nhƣ thế nào?” của Phạm Đỗ Nhật Vinh (2013) [68].

Các công trình này cũng có giá trị tham khảo trong việc nghiên cứu cách thức nhận diện rủi ro và các phƣơng thức quản lý rủi ro hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, xuất phát từ mục đích và phạm vi nghiên cứu của luận án, nội dung các công trình nêu trên chƣa đề cập đầy đủ và toàn diện các rủi ro phát sinh trong hoạt động BLNH. Lý luận pháp luật về hoạt động bảo lãnh ngân hàng Nội dung lý luận pháp luật về hoạt động BLNH bao gồm 3 vấn đề cơ bản là: Khái niệm, đặc điểm của pháp luật về hoạt động BLNH, nội dung của pháp luật về hoạt động BLNH và những yếu tố chi phối pháp luật về hoạt động BLNH. - Về khái niệm, đặc điểm của pháp luật về hoạt động BLNH Hiện nay, các công trình nghiên cứu trong nƣớc cũng nhƣ nƣớc ngoài nghiên cứu chƣa đầy đủ các vấn đề lý luận về pháp luật hoạt động BLNH nhƣ khái niệm, đặc điểm của pháp luật về hoạt động BLNH trong khi việc làm rõ khái niệm và đặc điểm của pháp luật có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định đối tƣợng áp dụng, phƣơng pháp điều chỉnh và nội dung của pháp luật về hoạt động BLNH.

9 Tuy nhiên, ở từng giác độ cụ thể thì đến nay cũng có một số công trình nghiên cứu đã đề cập đến các nội dung nêu trên, cụ thể tại các công trình sau đây: Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Quốc gia Hà Nội (2005) [10]; Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Luật Hà Nội (2012) [8]. Qua nghiên cứu các công trình nêu trên có thể đánh giá nhƣ sau: + Đến nay, chƣa công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện các vấn đề về khái niệm, đặc điểm của pháp luật về hoạt động BLNH. + Do các công trình nghiên cứu nêu trên chỉ dừng ở mức độ là giáo trình đào tạo cho sinh viên ngành luật nên các vấn đề nêu ra còn mang tính khái quát, giới thiệu chứ chƣa nghiên cứu sâu sắc về bản chất, đặc điểm và các nguyên tắc của pháp luật về hoạt động BLNH.