Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu Chương 2: Những vấn đề lý luận pháp luật về cho vay của ngân hàng thương mại có vốn đầu tư nước ngoài Chương 3: Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về cho vay của ngân hàng thương mại có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về cho vay của ngân hàng thương mại có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam. KẾT LUẬN Những công trình của tác giả liên quan đến luận án đã được công bố Danh mục tài liệu tham khảo Phụ lục 8 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu trong nước Khi thực hiện luận án, chúng tôi chưa tìm thấy tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học trong nước thể hiện việc nghiên cứu chuyên biệt và toàn diện các vấn đề pháp lý về hoạt động cho vay của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam (bao gồm cả loại hình ngân hàng liên doanh và ngân hàng 100% vốn nước ngoài).
Hiện nay, chúng tôi mới chỉ tìm thấy một số tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học trong nước đề cập đến hoạt động của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam, trong đó gián tiếp hoặc trực tiếp khái quát hoạt động cho vay của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam. Cụ thể, có một số tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học trong nước có liên quan dưới đây đã được tìm thấy: - Các công trình nghiên cứu pháp luật về NHTM có vốn đầu tư nước ngoài và hình thức hiện diện khác của ngân hàng nước ngoài ở Việt Nam: i) Luận văn Thạc sỹ của Nguyễn Thị Thúy (2011), Pháp luật về NHTM 100% vốn nước ngoài ở Việt Nam, Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. Luận văn này mới chỉ đưa ra các vấn đề lý luận về NHTM 100% vốn nước ngoài, sau đó đánh giá thực trạng các quy định của pháp luật về thủ tục cấp phép thành lập và hoạt động của NHTM 100% vốn nước ngoài ở Việt, trong đó có đề cập sơ lược đến hoạt động cho vay của NHTM 100% vốn nước ngoài ở Việt Nam. Đồng thời, Luận văn cũng đưa ra các định hướng hoàn thiện pháp luật về NHTM 100% vốn nước ngoài ở Việt Nam và một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về NHTM 100% vốn nước ngoài ở Việt Nam.
ii) Luận văn Thạc sỹ của Đồng Thị Nhân (2013), Pháp luật về ngân hàng liên doanh ở Việt Nam, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. Luận văn này nghiên cứu những quy định cơ bản về quy chế pháp lý của ngân hàng liên doanh với nước ngoài tại Việt Nam. Luận văn làm rõ vai trò của ngân hàng liên doanh đối với sự 9 phát triển kinh tế, quy định của pháp luật về hoạt động của ngân hàng liên doanh…; trên cơ sở xem xét hệ thống pháp luật thực định về ngân hàng liên doanh và thực tiễn hoạt động của nó, từ đó chỉ ra các thiếu sót, hạn chế để có thể khắc phục, đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về ngân hàng liên doanh tại Việt Nam. iii) Luận án Tiến sĩ của Đào Minh Phúc (1995), Ngân hàng liên doanh giữa Việt Nam và nước ngoài tại Việt Nam hiện nay, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận án tập trung nghiên cứu, phân tích về vai trò của ngân hàng liên doanh trong việc phát triển kinh tế ở Việt Nam. Luận án đánh giá mô hình tổ chức và hoạt động của ngân hàng liên doanh giữa Việt Nam và nước ngoài, xác định vị trí và cơ chế vận hành của ngân hàng liên doanh giữa Việt Nam và nước ngoài trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Luận án cũng đưa ra một số kiến nghị nhằm quản lý và sử dụng có hiệu quả loại hình ngân hàng liên doanh giữa Việt Nam và nước ngoài tại Việt Nam. iv) Luận văn Thạc sỹ của Hoàng Minh Hoàn (2007), Giải pháp tái cấu trúc ngân hàng thương mại liên doanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn hội nhập, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chi Minh.
Luận văn này tập trung nghiên cứu, phân tích tổng quan hoạt động của ngân hàng thương mại và năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại liên doanh. Luận văn đánh giá thực trạng cạnh tranh của ngân hàng thương mại liên doanh ở Việt Nam, nêu các nguyên nhân chính hạn chế năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại liên doanh. Luận văn đưa ra các giải pháp chi tiết, cụ thể thực hiện tái cấu trúc ngân hàng thương mại liên doanh ở Việt Nam nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn hội nhập quốc tế. v) Chuyên đề nghiên cứu của Đặng Tây Bình (2009), Khái quát sự phát triển của ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, Khoa Kinh tế - Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Cần Thơ, Cần Thơ.
Chuyên đề này đã tập trung làm rõ một số nội dung liên quan đến hoạt động của ngân hàng nước ngoài ở Việt Nam như: điều kiện thành lập và hoạt động của ngân hàng nước ngoài ở Việt Nam; những lợi thế của ngân hàng nước ngoài so với ngân hàng trong nước; một số khó khăn của các ngân 10 hàng nước ngoài. Ngoài ra, chuyên đề mới chỉ đánh giá sự tác động của ngân hàng nước ngoài đến hệ thống ngân hàng trong nước trong thời kỳ hội nhập và đưa ra một số giải pháp hoàn thiện liên quan đến hoạt động cho vay khi có sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài. vi) Chuyên đề nghiên cứu của Dương Thanh Tâm (2009), Chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam - Thực trạng và giải pháp, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Chuyên đề này đã đề cập đến lịch sử ra đời của chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, tổng quan và thực trạng hoạt động của các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
Đồng thời, Chuyên đề này cũng đưa ra một số giải pháp giúp chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam hoạt động hiệu quả. - Các công trình nghiên cứu về phân loại cho vay của các TCTD nói chung và các dịch vụ ngân hàng được cung cấp bởi NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam: vii) Chuyên đề nghiên cứu của Pha ̣m Thi ̣Hương (2013), Phân loại cho vay của tổ chức tín dụng, ý nghĩa pháp lý của việc phân loại đó, Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội. Chuyên đề này đã tập trung làm rõ việc phân loại cho vay của TCTD theo các tiêu chí nhất định và đề cập khái quát những quy định của pháp luật hiện hành về hoạt động cho vay của TCTD, trong đó bao gồm cả hoạt động cho vay của chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam. viii) Bài viết của Lê Hoàng Lan (2005), Khả năng cung cấp dịch vụ của ngân hàng nước ngoài khi Việt Nam gia nhập WTO, Tạp chí Ngân hàng số 9/2005, tr.
Bài viết này đã giới thiệu sơ bộ về một số cam kết về dịch vụ tài chính của ngân hàng Hoa Kỳ và các ngân hàng nước ngoài khác ở Việt Nam khi Việt Nam gia nhập WTO, trong đó có nêu một số hạn chế của ngân hàng nước ngoài khi thực hiện các dịch vụ ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số kiến nghị liên quan đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay của ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam. Ngoài ra, còn một số bài viết, nghiên cứu trao đổi khác đã đăng tải trên các báo, tạp chí chuyên ngành đề cập đến hoạt động chung của NHTM có vốn đầu tư 11 nước ngoài ở Việt Nam. Tuy nhiên, tương tự các công trình nghiên cứu nêu trên, các tài liệu này nghiên cứu pháp luật điều chỉnh việc thành lập và hoạt động của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam qua đó chỉ đề cập chung hoặc gián tiếp hoặc một phần nhỏ trong hoạt động cho vay của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam, không nghiên cứu một cách chuyên biệt, trực diện và toàn diện về hoạt động cho vay của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam.
Tình hình nghiên cứu nước ngoài Hiện nay, chúng tôi cũng chưa tìm thấy tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học nước ngoài thể hiện việc nghiên cứu một cách trực diện, chuyên biệt và toàn diện các vấn đề pháp lý về hoạt động cho vay của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam. Chúng tôi mới chỉ tìm thấy một số tài liệu, công trình nghiên cứu khoa học của nước ngoài liên quan đến hoạt động của NHTM có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam hoặc chỉ đề cập đến hoạt động của ngân hàng nước ngoài tại một số nước trên thế giới, cụ thể như sau: - Các công trình nghiên cứu về cách tiếp cận của ngân hàng nước ngoài khi đầu tư trực tiếp ra nước ngoài và phát triển mạng lưới hoạt động tại nước sở tại: i) Bài viết của Valerie Priscilla Goby và Ramin Cooper Maysami (2014), Đổi mới đồng bộ hệ thống ngân hàng và các bước tiến về mặt kinh tế: sự phát triển của ngành ngân hàng Việt Nam (Synergistic bank reform and economic advancement: development of Vietnam's banking sector) [54], Tạp chí luật và các quy định quốc tế về ngân hàng (Journal of International Banking Law and Regulation). Nội dung chủ yếu của bài viết này khẳng định việc dỡ bỏ các hạn chế đặt ra đối với các ngân hàng nước ngoài khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều ngân hàng nước ngoài đã cố gắng tìm kiếm các cơ hội kinh doanh trong ngành ngân hàng ở Việt Nam. Đối với các ngân hàng nước ngoài, có hai cách tiếp cận khi vào thị trường ngân hàng Việt Nam, đó là cách tiếp cận tăng trưởng hữu cơ và cách tiếp cận đầu tư chiến lược với các ngân hàng trong nước.
Cách tiếp cận tăng trưởng hữu cơ là cách tiếp cận truyền thống, theo đó các ngân hàng nước ngoài thành lập cơ sở của họ ở Việt Nam như cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, mạng lưới 12 hoạt động, nguồn nhân lực. Mặc dù giải pháp này mang lại cho các ngân hàng nước ngoài khả năng kiểm soát đáng kể đối với cơ sở kinh doanh của họ ở Việt Nam nhưng mất khá nhiều thời gian để có được cơ sở kinh doanh đó. Trong khi cách tiếp cận đầu tư chiến lược, các ngân hàng nước ngoài mua cổ phần hay vốn góp vào các ngân hàng trong nước.