CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH XÃ HỌI VA PHÁP LUAT VE TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH XÃ HOI 1. Khái quátvề tin dung chính sách xã hội 1. Kháiuiệm tin đụng chính sách xã Tín dungCSXH có bản chat là một hoạt động tai chính vi m6. Khái niém tai chính vị mô xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1976, khi ông Muhammad Yunus thành lập nên Ngân hang Grameen, như một thử nghiệm ở vùng ngoại 6 Thủ đô Dhaka của Bangladesh Kế từ khi do, một vai tô chức tài chính vi mô đã ra đời và đạt được thành công khi đến gén với những người nghèo nhật trong xã héi!.
Thuật ngữ tài chinh vĩ mô có nghĩa là cung cap cho người nghéo những món vay nhỏ đề giúp ho tham gia vào các hoạt động sản xuất hoặc phet triển kinh doanh nhỏ 2 Theo Uy ban Châu Âu European Commission) (2000), khát niệm tai chính vị mé được hiểu theo nghĩa rông hơn: Nó là sự cung cấp dich vụ tài chính trên mét phạm vi rộng bao gồm tiết kiệm, cho vay, dịch vụ tiên trả, chuyển giao tiền và bảo hiểm tới người nghèo và các hộ gia dinh thu nhập thập và các doanh nghiệp nhỏ. Tài chính vi m6 cân được hiểu rộng hơn sự tiếp cận và phân phối tiền. No bao ham những van dé sâu hơn như tiên được sử dụng, đầu tư và tiệt kiệm như thé nao? Uy ban Châu Âu cũng cho rằng tải chính vi mô là một cách dé giúp người dân tiép cận dén cơ hội mới, cải thiên sự tự tin để tham gia vào đời sóng xã hội. Phát triển tải chính vị mé bên vững đã trở thành một mục tiêu quan trọng cho sự phát triển kinh tế và được coi là công cụ đắc lực trong công cuộc XDGN Theo Christen, Lyman va Rosenberg (2003), tin dung vi mô là khái niệm tài chính.
vị mô được ding theo một nghĩa hẹp hơn. Thuật ngữ tin dung vi mô nói đền việc cung cập các man vay nhỏ và không cân thé châp tai san cho những người không có khả năng tiệp cận đến các nguôn vận để khởi xưởng các hoạt động kinh doanh nhỏ hoặc các hoạt ‘Duong Quyết Thang (2016), Quuốn bf tin chong chônh sách xã hột tea Ngắn hàng Chink sách xã hội dip tng mc ấu giản nghèo, đâm bảo an sinh Luin in Tiên sĩ Học viện Ngin hàng, ? Liên hợp quốc (2015), Mạc tiêu phát triển bin vững cũa Liên hợp quốc ,khóa hop te 70 * Regulation EU) 2021/1057 of the Buropean Parliament avd of the Council of 24 Jame 2021 establishing the Baropem Social Find Phas (ESF+) and repealing Regulation (EU) No 1206/2013 6 động tao thu nhập của họ được phát trién vào những nếm 1980 bỡi các tổ chức phi chinh phủ có định hướng xã hội. Những hạn chê về khả nang thỏa man các điều kiện, quy định vay vên của các ngân hàng thương mai hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận khién cho người nghèo và các đôi tượng chính sách gan như không thé tim ra nguôn vốn tai chính đáp ứng nhu cầu sunh hoạt thiệt yêu của gia định và hoạt động sản. xuất kinh doanh để tạo ra thu nhập Ý Nhà nước, với vai trò quan trong trong quấn lý và điều hành: sự tôn tại, phát triển x4 hôi, đồng thời đâm bao an ninh xã hội, giảm nghèo bên vững cân sử dung các công cụ tải chính dé hướng tới cung cấp nguôn lực tai chính của Nha nước và x4 hội một cách co hiệu quả nhật tới người nghéo và các đôi tượng chính sách khác, giúp ho có vốn dé sinh hoạt, sản xuất kinh doanh.
Dé thực hiện được những mục tiêu đó, tin dụng CSXH đã được triển khai vào đời sông của người dân với sự thanh lập của NHCSXH Tại Việt Nam, việc thực thi tin đụng CSXH là nhiệm vu chủ yêu của NHCSXH. Theo Điều 17 Luật các Tổ chức tin dung năm 2010 sửa déi bố sung năm 2017, NHCSXH được chính phủ thành lập không vì mục tiêu lợi nhuận ma nhẻm thực hiện các chính sách kinh té- xã hội của Nhà nước. Tai N ghi định số 78/2002/NĐ-CP và Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg cũng chỉ ra rang NHCSXH được thành lập để thực hiện chính sách tin dung uu đãi đối với người nghèo và các đôi tương chính sách khác. Hiện nay, ở nước ta đang sử dung ba loại hình tin dung chính sách phục vụ cho ba muc tiêu ma Nhà nước muốn hỗ tro, đó là: Tin dụng hỗ trợ đầu tư phát triển, Tín dung hỗ trợ xuât khẩu và Tin dụng hố trợ giảm nghèo và đảm bảo an sinh xã hội Hai ngân hàng là N gân hang phát trién Viét Nam và NHCSXH được Chính phủ thành lập giao niệm vụ thực hiện tin dung chính sách Trơng đó, tin dụng CSXH là chính sách tin dụng hướng đến các van dé xã hột cụ thể là hỗ trợ giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hôi Tín dụng CSXH lân đầu tiên được quy định Điều 1 Nghị định 78/2002/NĐ-CP quy định về tin dụng đôi với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.
Theo đó: “Tín dụng đối với người nghèo và các đối tương chính sách khác là việc sử ding các nguồn lực tài chính do Nhà nước lug đồng dé cho người nghéo và các đỗi tượng 3 Christen, RP. (2003) Microfaunce Consensus Guidelaus: Guiding Principles on Regulation and Supervision of Microfinance. CGAP, The World Bank Group, Washington DC Trần Thị Ngọc Ảnh (2020), Phép lide về hẹn chế ra ro trong hoạt động tin dhơng chink sach cũa ngân hàng. chỉnh sách xã hột Việt Neo và Dhực tien thực liên, Luận vin thạc sLuật hoc ,tr.
7 chỉnh sách khác vay uu đãi phuc vịi sản xuất: lánh doanh. tạo việc làm, cái thiển đời sống: gop phan thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xóa đối, giảm nghèo, n định xã hội. Như vậy, tổng kết lại, Tin dụng chính sách xã hôi là việc Nhà nước tô chức huy. đông các nguồn lực tai chính dé cho vay ưu dai cho hộ nghèo và các đối tượng chính.
sách nhằn tạo việc làm, cải thiện đời sống, hạn ché tình trang đói, nghèo cho nhóm. đổi tương nay. Đặc điểm tin đụng chính sách xã hội Với những khái niệm, quan điểm vệ tin dụng CSXH đã nêu trên, co thé thay tin dụng CSXH là một loại tín dụng mang tính chính sách và 1a hình thức tin dung đặc biệt, có những đặc trưng cơ bên là: không vì mục tiêu lợi nhuận, đổi tượng cho vay là người nghèo và các đôi tương chính sách khác theo quy dinh của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; nguôn vốn dé cho vay chủ yêu từ nguôn ngân sách nhà nước, cơ chê cho vay có tính ưu đãi (như thủ tục cho vay đơn giản, lãi suất thấp, hau hệt chương trình cho vay không phải thé chap tai sản, có cơ ché xử lý rủi ro.) Ế Cu thể: Thứ nhất, chủ thé cưng cấp tín dụng CSXH là TCTD được Nhà nước chỉ định hoặc do Nhà nước thành lập dé thực hiện tin dụng CSXH. Để thực hiện chức năng quản ly dat nước, các Chính.
phủ đêu đưa ra các chủ trương mục tiêu, nhiệm vụ. và sử dụng các giải pháp và phương tiện cân thiệt dé tổ chức thực hiện, trong đỏ có tin dụngCSXH. Như vậy, tin dụng CSXH là một công cu trong chính sách tin dung của Nha nước, bởi lẽ đó, Nhà nước sẽ chỉ định các TCTD hoặc thành lập ra TCTD nham thực hiện các chính sách của minh. Tai V it Nam, Nhà nước đã thành lập NHCSXH nhằm thực hiện nhiém vu tin dung CSXH nay.
Thư hai, tin đụng CSXH là kênh tin dung của Chính phủ, hoạt động không vi mục tiêu lợi nhuận Khác với tin dụng thương mại, mục tiêu của tín dung CSXH là cho vay để phục vụ sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống, gop phân thực hiện. chương trình Mục tiêu quốc gia về XDGN, Gn định kinh tê - chính tri và bảo đảm an sinh xã hột © Nein hing Chínhsách xã hội (2023), Kỷ yêu Hỏi thảo khoa học cap quốc gia Tin đựng chinh sách xã hội với vi để thc liện và bảo ddim can sinh xã hội, Học viện Chínhtrị quốc gia Hồ Chí Mah, Hà Nội,tr. § Thứ ba, đôitượng vay von tin đụng CSXH là người nghèo và các đôi tương chính sách khác theo chỉ định của Chính phủ. Chính phủ quyết định đối tương vay von theo từng chương trình tín dung Một trong những nguyên nhân căn bản dan tới đổi nghéo là người nghèo và các đố: tượng chinh sách khác không có năng lực lao đông.
Do đó, họ cân sự hỗ trợ từ Chính phủ và công đồng bao gôm: hộ nghéo; hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ gia đính có công với cách mang, hộ gia dinh thương binh, liệt sỹ, hộ gia định là đồng bao DTTS có thu nhập thép; hộ gia dinh đang sinh song trong ving thường xuyên xây ra thiên tai, hô gia dinh có hoàn cảnh khó khăn (gia cả, neo đơn, tan tật,.); hộ gia định đang sinh sóng trong vùng đặc biệt khó khăn, doanh nghiệp vừa và nhỏ; thương nhân hoạt đông thương mai tại vùng khó khăn. Thứ tư, nguồn vên của tín dụng CSXH là nguôn vốn của Nha nước, tức là nguồn von từ N gân sách nhà nước và có nguén gộc từ N gân sách ” NHCSXH được sử dụng nguôn lực tai chính do Nhà nước huy động vốn nhận ủy thác cho vay wu dai của chính quyên dia phương, các tô chức phi Chính phủ, các cá nhân trong và ngoài nước, tiên gửi duy tri bắt buộc của các TCTD nha nước,. để thực hiên hoạt động tin dung đặc thủ. Như vay, khác với đặc trưng cơ bản của các ngân hàng thương mai là “đi vay dé cho vay", hay nói cách khác 1a đi huy động các nguén vên nhàn rồi trong xã hội dé cho vay đáp ứng nhu câu vốn cho sự phát trién kinh t thi nguồn vén của NHCSXH lại được tao lập chủ yêu từ ngân sách Nha nước.
Thứ năm, đây là kênh tin dụng nhiêu ưu đối. Không tiép cận được với nguồn tin dung thương mại vi do là kênh tin dung đời hỏi các yêu câu khat khe về hỗ sơ pháp lý, nang lực tai chính, tai sin bảo đảm.