Chương 1: Những van dé lý luận về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới thông qua kiểm soát hàng hoá giả mạo sở hữu trí tuệ. Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn kiêm soát hàng hoá giả mạo về sở hữu trí tuệ của Hải quan Việt Nam. Chương 3: Định hướng, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả kiêm soát hang hoa giả mạo về sở hữu trí tuệ của Hải quan Việt Nam. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYET CUA DE TÀI LUẬN ÁN 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến dé tài luận án 1. Các công trình khoa học bằng tiếng Việt 1. Đề tài nghiên cứu khoa hoc - Đề tài khoa học cấp Bộ Tài chính (2012) “Xây dựng chiến lược thực thi quyên sở hữu trí tuệ tại biên giới của Hải quan Việt Nam” của ThS.
Tác giả đánh giá những thành tựu, hạn chế về thực thi quyền SHTT tại biên giới của Hải quan Việt Nam, kinh nghiệm một số quốc gia và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi quyền SHTT tại biên giới. - Đề tài khoa hoc cấp Bộ Khoa học Công nghệ (2015) “Nghiên cứu dé xuất giải pháp nâng cao hiệu quả cơ chế thực thi quyên SHTT đáp ứng yêu cau hội nhập quốc tế” do TS. Nguyễn Như Quỳnh làm chủ nhiệm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn cơ chế thực thi quyền SHTT trong bối cảnh Việt Nam tăng cường hội nhập quốc tế và kinh nghiệm một số nước.
Đáng chú ý, đề tài đã phân tích, luận giải một số khó khăn, vướng mắc trong việc xác định hàng giả và hàng hóa giả mạo về SHTT khi thực thi pháp luật, đề xuất hoàn thiện pháp luật về biện pháp kiêm soát biên giới. - Để tài khoa học cấp Tổng cục Hải quan (2016) “Cơ sở ly luận và dé xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát hàng giả có nguôn gốc nhập khẩu đến năm 2020” do ThS. Nguyễn Văn Thọ làm chủ nhiệm. Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng pháp luật và thực tiễn kiểm soát hàng giả có nguồn gốc nhập khẩu của Hải quan Việt Nam và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này.
- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường của Trường Dai học Kinh tế quốc dân (2016) “Cơ chế thực thi nhăm chống lại các hành động xâm phạm quyên sở hữu công nghiệp ở Việt Nam - so sảnh với một số quốc gia” do TS. Nguyễn Tuan Anh làm chủ nhiệm. Đề tài đã đề cập đến vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Hải quan là một trong những cơ quan thực thi quyền SHTT ở Việt Nam và một số nước; biện pháp kiểm soát biên giới về SHTT là một trong những biện pháp thực thi quyền SHTT dé chống lại các hành vi xâm phạm quyền. Sách, luận văn, luận an a.
Sách - Cuốn “Cẩm nang sở hữu tri tué” năm 2006 của Tổ chức SHTT Thế giới, NXB. Văn hóa - Thông tin, Ha Nội do Cục sở hữu trí tuệ phát hành với sự cho phép và tài trợ của WIPO. Cuốn sách đề cập đến chiếm đoạt nhãn hiệu hàng hoá và giả mạo, bắt trước nhãn hàng hoá và bao bì, xác định hành vi giả mạo và bảo hộ pháp lý chống lại hành vi làm hàng giả; phân tích, luận giải thực thi quyền SHCN, QTG và QLQ, hành vi xâm phạm QTG, xâm phạm nhãn hiệu hàng hoá và van đề giả mạo. Biện pháp kiểm soát biên giới là một trong những biện pháp đảm bảo thực hiện cơ chế thực thi quyền SHTT của mỗi quốc gia thực hiện nghĩa vụ thành viên của Hiệp định TRIPs.
- Cuốn chuyên khảo “Quyền sở hữu trí tuệ ” của tác giả Lê Nết, NXB. Dai học Quốc gia TP. Nội dung cuốn chuyên khảo đề cập đến quyền SHTT dưới góc độ của một quốc gia đang phát triển, phân tích những thuận lợi, khó khăn của việc bảo hộ và thực thi quyền SHTT tại Việt Nam, cam kết quốc tế mà Việt Nam cần thực hiện trong bảo hộ quyền SHTT. Tác giả cũng phân tích việc thực thi quyền SHTT về từng đối tượng cụ thé, những hạn chế chủ quan và khách quan trong hoạt động thực thi, đồng thời đề ra kiến nghị xây dựng hệ thống cơ quan thực thi quyền SHTT một cách cân bằng cho chủ sở hữu và cho người tiêu dùng, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
- Cuốn “Sách trắng về các van dé thương mại, đâu tư tại Việt Nam” do Phòng thương mại Châu Âu tại Việt Nam (Eurocham) phát hành từ năm 2012 đến 2017. Các cuốn sách cho rang, van dé hàng giả và xâm phạm quyền SHTT vẫn phổ biến, đe dọa nghiêm trọng đến sự phát triển thương mại bền vững, việc thực thi các quyền SHTT ở Việt Nam vẫn rơi vào tinh trạng thiếu hụt những yếu tố cần thiết để thu hút các ngành sản xuất giá trị gia tăng công nghệ cao. Eurocham nhận định việc thực thi quyền SHTT ở Việt Nam chưa được cải thiện và vẫn còn nhiều bất cập. Các cơ quan chức năng vẫn còn thiếu chuyên môn dẫn đến ảnh hưởng lớn về việc phat trién và bảo hộ quyền SHTT tại Việt Nam.
Một số lượng đáng kế các doanh nghiệp và cá nhân do bị kích thích bởi mong muốn đạt được lợi nhuận nhanh chóng vẫn tiếp tục xâm phạm quyền SHTT. Luận án, luận văn - Luận án Tiến sĩ “Van dé thực thi quyên sở hữu trí tuệ có yếu to nước ngoài cua lực lượng Công an nhán dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” năm 2014 của Nguyễn Vĩnh Diện, Trường Đại học Luật Hà Nội. Tác giả đã phân tích khái niệm và các biện pháp thực thi quyền SHTT ở Việt Nam; tình hình xâm phạm quyền SHTT trên tất cả các nhóm đối tượng của quyền SHTT; phân tích và luận giải tìm ra những nguyên nhân gây ra tình trạng trên và định hướng khắc phục. Mặc dù vậy, vẫn đề bảo vệ quyền SHTT tại biên giới của cơ quan hải quan được Luận án đề cập tới chỉ ở mức độ nêu ra các quy định của pháp luật khi nghiên cứu về Hiệp định TRIPs hay chức 10 năng phối hợp với cơ quan công an khi đấu tranh, bắt giữ các hành vi vi phạm về SHTT.
- Luận văn Thạc sĩ, “Thực thi quyền SHTT theo pháp luật Việt Nam va pháp luật của một số nước Đông Nam A” năm 2011, của tác giả Dương Đình Công, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả cho rằng cơ sở pháp lý và trình tự thủ tục về bảo hộ quyền SHTT tại biên giới đã tương đối hoàn chỉnh, phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên, hoạt động thực thi quyền SHTT thông qua kiểm soát biên giới của Hải quan vẫn ton tại những hạn chế nhất định. - Luận văn Thạc sĩ “7c thi quyên sở hữu trí tuệ tại biên giới của cơ quan hải quan Việt Nam ”, nam 2011 của Trần Thị Thu Vân, Trường Đại học Luật Hà Nội và Luận văn Thạc sĩ “Thực thi bảo hộ quyên sở hữu công nghiệp của Hải quan Việt Nam đối với hàng hóa nhập khẩu ” năm 2011 của tác giả Triệu Thị Thùy Trang, Trường Đại học Kinh tế quốc dân.
Các tác giả đã nghiên cứu các vấn đề lý luận, thực tiễn thực thi quyền SHTT tại biên giới của Hải quan Việt Nam; thực trạng pháp luật và tình hình thực thi quyền SHTT tại biên giới, những kết quả đạt được và hạn chế, đưa ra định hướng và giải pháp dé hoàn thiện pháp luật đảm bảo phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. - Luận văn Thạc sĩ “7hực thi quyên sở hữu trí tuệ bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại Cục hải quan tỉnh Lào Cai - Thực trạng và giải pháp”, năm 2014 của Phí Đình Mạnh, Trường Đại học Luật Hà Nội; Luận văn Thạc sĩ “Thực thi các biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan đến SHTT qua biên giới - Thực tiễn tại tinh Quảng Tri” năm 2016 của Nguyễn Thị Huệ, Trường Đại học Luật - Đại học Huế. Các tác giả đã nghiên cứu khái niệm, đặc điểm, vai trò của hoạt động thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát biên giới, trong đó luận giải các khái niệm về “thực thi quyền SHTT”, “bảo hộ quyền SHTT” và “bảo vệ quyền SHTT”; đưa ra các khái niệm về ”thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát biên giới”, “thực thi các biện pháp kiểm soát hàng hoá XNK liên quan đến SHTT qua biên giới”; phân tích, đánh giá cơ sở pháp lý quốc tế và pháp luật Việt Nam về thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát biên giới. Tuy nhiên, do tính khu biệt của phạm vi nghiên cứu nên đề tài chỉ nghiên cứu tình hình thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát biên giới tại một số địa bàn cụ thé như Lao Cai, Quảng Trị.
- Luận văn Thạc sĩ “Bao vệ quyên sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu hàng hoá tại biên giới theo quy định của pháp luật Việt Nam và các Diéu ước quốc tế liên quan” 2011 của Hứa Thị Hồng, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội; Luận văn Thạc sĩ “Bảo vệ quyên sở hữu công nghiệp doi với nhãn hiệu hàng hod thông quan biện pháp II kiểm soát biên giới của cơ quan Hải quan” 2012 của Trần Việt Hưng, Viện Hàm lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Luận văn Thạc sĩ “77c thi pháp luật cua hai quan Việt Nam về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu hàng hóa xuất nhập khẩu ”, 2014 của Đỗ Thị Anh, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội và Luận văn Thạc sĩ “Ấp dụng pháp luật về bảo vệ quyên sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu hàng hoá của Cục hải quan Quảng Ninh” 2013 của Đoàn Thăng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. - Các tác giả đã phân tích, luận giải những van dé chung về nhãn hiệu hàng hóa, khái niệm, đặc điểm, nội dung và các biện pháp bảo vệ quyền SHTT tại biên giới; đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn bảo vệ quyền SHTT đối với nhãn hiệu thông qua biện pháp kiểm soát biên giới; trên cơ sở nghiên cứu tình hình hiện tại, đưa ra dự báo về tình hình bảo vệ quyền SHTT tại biên giới, các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền SHTT đối với nhãn hiệu hàng hóa do cơ quan hai quan thực hiện.