Thực trạng và giải pháp thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Cục Hải quan tỉnh Lào Cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất khẩu nhập khẩu tại cục hải, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phí Đình Mạnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Như Quỳnh
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự
• Đề tài: Giải Pháp Thực Thi Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Tại Cục Hải Quan Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN VÀ LỜI TỰA
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỰC THI QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ BẰNG BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT HÀNG HÓA XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 1.1. Khái niệm thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK
• 1.2. Đặc điểm, vai trò của hoạt động thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK
• 1.3. Nội dung biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam về thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK
• 1.3.1. Cơ sở pháp lý về thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK
• 1.3.2. Quy định của pháp luật Việt Nam về thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát
• 1.3.3. Quy định về phạm vi hàng hóa thực hiện kiểm soát về SHTT
• 1.3.4. Quy định về quyền kiểm soát và xử lý hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
• 1.3.5. Quy định về nội dung, quy trình kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH THỰC THI QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ BẰNG BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT HÀNG HÓA XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN TỈNH LÀO CAI
• 2.1. Tình hình thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK tại Cục Hải quan tỉnh Lào Cai
• 2.2. Hoạt động XK, NK và tình hình xâm phạm quyền SHTT trên địa bàn tỉnh Lào Cai
• 2.3. Tổ chức bộ máy kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
• 2.4. Hoạt động kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
• 2.5. Tiếp nhận đơn yêu cầu kiểm tra, giám sát và tạm dừng làm thủ tục hải quan
• 2.6. Triển khai kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
• 2.7. Hoạt động phối hợp giữa Cục Hải quan tỉnh Lào Cai với các lực lượng thực thi quyền SHTT
• 2.8. Đánh giá về hoạt động kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT tại Cục Hải quan tỉnh Lào Cai
• 2.8.1. Những chuyển biến tích cực
• 2.8.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ BẰNG BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT HÀNG HÓA XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN TỈNH LÀO CAI
• 3.1. Một số mục tiêu mang tính định hướng
• 3.2. Một số giải pháp cụ thể
• 3.2.1. Hoàn thiện pháp luật về thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK
• 3.2.2. Hoàn thiện quy định của pháp luật Hải quan về biện pháp kiểm soát biên giới
• 3.2.3. Sửa đổi quy định trong Nghị định 154/2005/NĐ-CP và Thông tư 44/2011/TT-
• 3.2.4. Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực thực thi cho đội ngũ công chức hải quan
• 3.2.5. Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin, tăng cường hoạt động thu thập thông tin
• 3.2.6. Nâng cao hiệu quả phối hợp về kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
• 3.2.7. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Cục Hải quan tỉnh Lào Cai với các cơ quan thực thi quyền SHTT trong tỉnh
• 3.2.8. Tích cực hợp tác với chủ thể quyền SHTT
• 3.2.9. Phối hợp giữa Cục Hải quan tỉnh Lào Cai với Cục ĐTCBL
• 3.2.10. Triển khai hợp tác quốc tế trong kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quyền sở hữu trí tuệ tại Cục Hải quan Lào Cai

Quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài sản trí tuệ của các cá nhân và tổ chức. Tại Cục Hải quan Lào Cai, việc thực thi quyền SHTT thông qua biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu là một phần thiết yếu trong công tác quản lý và bảo vệ quyền lợi của chủ thể sở hữu. Cục Hải quan có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát các hàng hóa liên quan đến quyền SHTT, nhằm ngăn chặn tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tình hình hiện nay cho thấy, hoạt động thực thi quyền SHTT tại Cục Hải quan Lào Cai vẫn còn nhiều hạn chế, cần được cải thiện để đảm bảo quyền lợi cho các chủ thể sở hữu trí tuệ.

1.1. Khái niệm quyền sở hữu trí tuệ

Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của cá nhân, tổ chức đối với những sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và các tài sản trí tuệ khác. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, quyền SHTT được bảo vệ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Tuy nhiên, việc bảo vệ quyền SHTT không chỉ dừng lại ở việc ban hành pháp luật mà còn cần có sự thực thi mạnh mẽ từ các cơ quan chức năng như Cục Hải quan. Việc thực thi quyền SHTT không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của các chủ thể mà còn góp phần nâng cao giá trị của sản phẩm, hàng hóa trên thị trường.

II. Tình hình thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Cục Hải quan Lào Cai

Tình hình thực thi quyền SHTT tại Cục Hải quan Lào Cai hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù Cục Hải quan đã có những nỗ lực trong việc kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến quyền SHTT, nhưng thực tế cho thấy hiệu quả vẫn chưa cao. Theo thống kê, số vụ vi phạm quyền SHTT được phát hiện và xử lý còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hụt về nhân lực, trang thiết bị và quy trình thực hiện chưa rõ ràng. Việc nâng cao nhận thức về quyền SHTT trong cộng đồng doanh nghiệp cũng như trong đội ngũ cán bộ hải quan là rất cần thiết để cải thiện tình hình này.

2.1. Những hạn chế trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Một số hạn chế trong việc thực thi quyền SHTT tại Cục Hải quan Lào Cai bao gồm thiếu sót trong công tác kiểm tra, kiểm soát hàng hóa. Nhiều trường hợp hàng hóa xâm phạm quyền SHTT vẫn có thể qua mặt các cơ quan chức năng do quy trình kiểm tra còn lỏng lẻo. Thêm vào đó, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc xử lý vi phạm chưa thật sự chặt chẽ, dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các hành vi xâm phạm quyền SHTT.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Để nâng cao hiệu quả thực thi quyền SHTT tại Cục Hải quan Lào Cai, một số giải pháp cần được triển khai. Trước hết, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ hải quan về quyền SHTT. Thứ hai, cần cải tiến quy trình kiểm tra, kiểm soát hàng hóa để phát hiện sớm các hành vi xâm phạm. Cuối cùng, việc tăng cường hợp tác giữa Cục Hải quan và các cơ quan chức năng khác, cũng như giữa Cục Hải quan với các chủ thể quyền SHTT sẽ giúp tạo ra một môi trường pháp lý vững chắc hơn cho quyền SHTT.

3.1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ

Đào tạo nâng cao nhận thức về quyền SHTT cho cán bộ hải quan là một trong những giải pháp quan trọng. Điều này không chỉ giúp cán bộ nắm rõ quy định pháp luật mà còn giúp họ có khả năng phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT một cách hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, việc tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo về quyền SHTT cho doanh nghiệp cũng rất cần thiết để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các chủ thể sở hữu trí tuệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh ngày càng gay gắt, tài sản trí tuệ (SHTT) trở thành một công cụ chiến lược quan trọng đối với doanh nghiệp và quốc gia. Theo ước tính, kim ngạch xuất nhập khẩu (XK, NK) qua tỉnh Lào Cai giai đoạn 2007-2013 đạt gần 8 tỷ USD, với sự gia tăng nhanh chóng về số lượng tờ khai và lượt phương tiện vận tải qua biên giới. Tuy nhiên, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ qua biên giới tại đây diễn biến phức tạp, với nhiều vụ buôn bán, vận chuyển hàng giả mạo, xâm phạm quyền SHTT được phát hiện tại địa phương. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng thực thi quyền SHTT bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK tại Cục Hải quan tỉnh Lào Cai, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi trong giai đoạn 2007-2014. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi chủ thể quyền SHTT, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và đảm bảo môi trường cạnh tranh lành mạnh, góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý về thực thi quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm:

• Khái niệm thực thi quyền SHTT: Theo Hiệp định TRIPS, thực thi quyền SHTT là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT, đảm bảo quyền này có hiệu lực trên thực tế.
• Mô hình kiểm soát biên giới về SHTT: Biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK tại biên giới là công cụ quan trọng để phát hiện, ngăn chặn hàng giả mạo, xâm phạm quyền SHTT, bảo vệ quyền lợi chủ thể và người tiêu dùng.
• Khái niệm quyền hành động mặc nhiên (Ex Officio Action): Cơ quan hải quan có thể chủ động phát hiện và xử lý hàng hóa nghi ngờ vi phạm quyền SHTT mà không cần yêu cầu của chủ thể quyền.
• Các khái niệm chính: quyền sở hữu trí tuệ, kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu, biện pháp hành chính, phối hợp liên ngành, hiệu quả thực thi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và thực tiễn thực thi quyền SHTT tại Cục Hải quan tỉnh Lào Cai. Ba phương pháp nghiên cứu chính gồm:

• Phân tích, tổng hợp: Phân tích các quy định pháp luật, tổng hợp số liệu, đánh giá thực trạng.
• So sánh: So sánh pháp luật quốc tế và Việt Nam, so sánh hiệu quả thực thi giữa Cục Hải quan Lào Cai và các lực lượng thực thi khác.
• Thống kê: Thu thập, tổng hợp số liệu về hoạt động kiểm soát hàng hóa XK, NK, số lượng đơn yêu cầu kiểm tra, giám sát từ năm 2007 đến 2014.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu từ Cục Hải quan tỉnh Lào Cai, Cục Điều tra chống buôn lậu, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lào Cai, các văn bản pháp luật và tài liệu nghiên cứu liên quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng hoạt động XK, NK và số lượng đơn yêu cầu kiểm soát SHTT
   Kim ngạch XK, NK qua Lào Cai tăng từ 954,8 triệu USD năm 2007 lên 2,115 tỷ USD năm 2013, tăng hơn 2,2 lần. Số lượng đơn yêu cầu kiểm tra, giám sát có hiệu lực cũng tăng từ 25 đơn năm 2007 lên 92 đơn năm 2014, trong đó 99% liên quan đến nhãn hiệu.

2. Tổ chức bộ máy và nhân lực thực thi quyền SHTT còn hạn chế
   Số lượng công chức kiêm nhiệm công tác SHTT tại Cục Hải quan Lào Cai biến động lớn, không ổn định, với mức dao động từ 2 đến 25 người trong giai đoạn 2005-2013. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả phát hiện và xử lý vi phạm.

3. Hoạt động kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT còn nhiều bất cập
   Tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa chỉ chiếm 3-5% tổng số tờ khai, phần lớn hàng hóa được thông quan dựa trên kiểm tra hồ sơ. Một số vụ việc điển hình như phát hiện dầu xe máy giả mạo nhãn hiệu VISTRA và sim xe máy giả mạo nhãn hiệu SRC cho thấy công chức hải quan chưa nhận thức đầy đủ dấu hiệu vi phạm, chưa phối hợp hiệu quả với chủ thể quyền SHTT.

4. Phối hợp giữa Cục Hải quan Lào Cai với các lực lượng thực thi khác còn hạn chế
   Mặc dù có phối hợp với Chi cục Quản lý thị trường, Công an, Sở Khoa học và Công nghệ, hoạt động phối hợp chủ yếu dừng lại ở trao đổi thông tin, chưa có cơ chế phối hợp đồng bộ, hiệu quả trong phát hiện và xử lý vi phạm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên bao gồm: thiếu nhân lực chuyên trách, năng lực nhận diện vi phạm của công chức hải quan còn yếu, quy trình kiểm soát chưa tối ưu, và sự phối hợp liên ngành chưa chặt chẽ. So với các nghiên cứu trong ngành hải quan và sở hữu trí tuệ khác, kết quả này phản ánh thực trạng chung của nhiều địa phương biên giới tại Việt Nam. Việc kiểm soát chủ yếu dựa vào hồ sơ khai báo và đơn yêu cầu của chủ thể quyền SHTT, trong khi quyền hành động mặc nhiên chưa được phát huy hiệu quả. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng đơn yêu cầu kiểm tra, giám sát và bảng thống kê số lượng công chức kiêm nhiệm qua các năm để minh họa xu hướng và sự biến động nhân lực.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nhân lực chuyên trách về thực thi quyền SHTT tại Cục Hải quan Lào Cai
   Bổ sung và ổn định đội ngũ công chức chuyên trách, đào tạo nâng cao năng lực nhận diện vi phạm, đảm bảo ít nhất 10 công chức chuyên trách trong vòng 1 năm.

2. Hoàn thiện quy trình kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT
   Áp dụng kiểm tra thực tế có trọng điểm, tăng tỷ lệ kiểm tra từ 3-5% lên ít nhất 15% trong 2 năm tới, sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phân tích dữ liệu để phát hiện vi phạm hiệu quả hơn.

3. Nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong thực thi quyền SHTT
   Thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên, chia sẻ thông tin giữa Cục Hải quan, Chi cục Quản lý thị trường, Công an và các cơ quan liên quan, tổ chức các cuộc họp định kỳ hàng quý để đánh giá và xử lý vi phạm.

4. Tăng cường hợp tác với chủ thể quyền SHTT và các tổ chức quốc tế
   Khuyến khích chủ thể quyền SHTT chủ động cung cấp thông tin, phối hợp với cơ quan hải quan trong kiểm tra, giám sát; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để trao đổi thông tin và kinh nghiệm kiểm soát biên giới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan Hải quan các tỉnh biên giới
   Giúp nâng cao hiệu quả thực thi quyền SHTT, cải thiện quy trình kiểm soát hàng hóa XK, NK, từ đó bảo vệ quyền lợi quốc gia và doanh nghiệp.

2. Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ và doanh nghiệp xuất nhập khẩu
   Hiểu rõ quy trình, quyền lợi và nghĩa vụ trong việc bảo vệ quyền SHTT tại biên giới, từ đó chủ động phối hợp với cơ quan hải quan để bảo vệ tài sản trí tuệ.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước
   Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về thực thi quyền SHTT, đặc biệt trong lĩnh vực hải quan và kiểm soát biên giới.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Luật, Quản lý nhà nước
   Là tài liệu tham khảo quý giá về thực trạng và giải pháp thực thi quyền SHTT tại biên giới, góp phần phát triển nghiên cứu khoa học pháp lý trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Câu hỏi thường gặp

1. Thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK là gì?
   Đây là hoạt động của cơ quan hải quan nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý hàng hóa giả mạo, xâm phạm quyền SHTT khi xuất nhập khẩu, bảo vệ quyền lợi chủ thể quyền và người tiêu dùng.

2. Ai là chủ thể thực hiện kiểm soát quyền SHTT tại biên giới?
   Chủ thể chính gồm cơ quan hải quan và chủ thể quyền SHTT. Cơ quan hải quan thực hiện kiểm soát theo yêu cầu của chủ thể quyền hoặc chủ động khi phát hiện vi phạm.

3. Phạm vi hàng hóa nào được kiểm soát về SHTT tại biên giới?
   Bao gồm hàng hóa xuất nhập khẩu thương mại có dấu hiệu giả mạo hoặc xâm phạm quyền SHTT, không áp dụng cho hàng hóa phi thương mại, hàng quá cảnh hoặc nhập khẩu song song.

4. Quy trình kiểm soát hàng hóa XK, NK liên quan đến SHTT diễn ra như thế nào?
   Bao gồm tiếp nhận đơn yêu cầu, kiểm tra hồ sơ, giám sát hàng hóa, tạm dừng thủ tục hải quan nếu nghi ngờ vi phạm, xác minh, xử lý vi phạm và thông quan sau khi khắc phục.

5. Những khó khăn chính trong thực thi quyền SHTT tại Cục Hải quan Lào Cai là gì?
   Thiếu nhân lực chuyên trách, năng lực nhận diện vi phạm còn hạn chế, tỷ lệ kiểm tra thực tế thấp, phối hợp liên ngành chưa hiệu quả, dẫn đến nhiều vụ vi phạm chưa được phát hiện hoặc xử lý kịp thời.

Kết luận

• Thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp kiểm soát hàng hóa XK, NK tại Cục Hải quan tỉnh Lào Cai còn nhiều hạn chế về tổ chức, nhân lực và quy trình kiểm soát.
• Kim ngạch XK, NK tăng nhanh, số lượng đơn yêu cầu kiểm soát quyền SHTT cũng gia tăng, đòi hỏi nâng cao hiệu quả thực thi.
• Việc phối hợp liên ngành và hợp tác với chủ thể quyền SHTT chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng phát hiện và xử lý vi phạm.
• Cần tăng cường nhân lực chuyên trách, hoàn thiện quy trình kiểm soát, nâng cao năng lực công chức và thúc đẩy phối hợp liên ngành.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền SHTT tại biên giới, góp phần bảo vệ quyền lợi quốc gia và doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Triển khai đào tạo chuyên sâu cho công chức hải quan, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả, áp dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát hàng hóa.

Các cơ quan chức năng và chủ thể quyền SHTT cần phối hợp chặt chẽ, chủ động tham gia để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I TONG QUAN VE THUC THI QUYEN SỞ HỮU TRÍ TUỆ BANG BIEN PHAP KIEM SOAT HANG HOA XUAT KHAU, NHAP KHAU 1. KHAI NIEM THUC THI QUYEN SHTT BANG BIEN PHAP KIEM SOAT HANG HOA XK, NK 1. Khái niệm thực thi quyền SHTT Cho đến nay, pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam dù có quy định về thực thi quyền SHTT nhưng không có giải thích hay định nghĩa thế nào là thực thi quyền SHTT. Theo Từ điển tiếng Việt, “thực thi” nghĩa là thi hành, thực hiện một nhiệm vụ hay bằng hoạt động làm cho nhiệm vụ, quy định trở thành sự that’.

Thuật ngữ “thực thi quyền SHTT” được dịch theo tiếng Anh là “Enforcement of Intellectual Property Rights”. Theo Từ điển Anh-Việt, từ “Enforcement” là danh từ, nghia là “1. bắt buộc, cưỡng bách, áp ché, bat theo. Thi hành, thực thi”.

Như vậy, thực thi quyền SHTT được hiểu là thực hiện, thi hành các quyền SHTT đã được pháp luật quy định, làm cho các quyền đó trở thành hiện thực. WIPO giải thích thực thi quyền SHTT trong trường hợp khi một chủ thé quyền phát hiện quyền sở hữu trí tuệ của mình bị xâm phạm hoặc đang bị xâm phạm, họ sẽ tập trung đảm bảo rằng các quyền mà họ đạt được thông qua hệ thống sở hữu trí tuệ phải được tôn trọng. Điều này bao gồm, ngoài những điều khác, yêu cầu dừng việc sử dung trái phép, ngăn chặn hành vi xâm phạm trong tương lai, và yêu cầu bồi thường thiệt hại gây ra bởi hành vi xâm phạm. Tuy nhiên, dựa theo quy định của Hiệp định TRIPs, có quan điểm cho răng thực thi quyền SHTT “được hiểu là hoạt động của cơ quan nhà nước có thâm quyền, thông qua các thủ tục và chế tài luật định dé ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT, bao đảm quyền SHTT có hiệu lực trên thực tế, Theo Hiệp định TRIPS, thực thi quyền SHTT là một khía cạnh của hoạt động bao hộ quyền SHTT.

Tại Chú thích 3 Hiệp định TRIPS, thuật ngữ “bảo hộ quyền SHTTT” được giải thích là “bảo hộ phải bao gồm các van dé ảnh hưởng đến kha năng đạt được, việc đạt được, phạm vi, việc duy trì > Viện Ngôn ngữ học,(2000, tr. * Bùi Phụng, (2002, tr. ” Xem: http://www.int/enforcement/en/faq/general/faq01.html ° Nguyễn Thái Mai, Vũ Thị Phương Lan và đ. hiệu lực và việc thực thi các quyền SHTT, cũng như các vấn đề ảnh hưởng đến việc sử dụng các quyền SHTT”.

Do quyền SHTT được pháp luật thừa nhận là một loại quyền tài sản - Tài sản trí tuệ. Do đó, về nguyên tắc, khi tài sản trí tuệ được pháp luật bảo hộ, chủ sở hữu phải tự thực thi để bảo đảm quyền, lợi ích của mình như các loại tài sản khác. Tuy nhiên, do bản chất vô hình nên tài sản trí tuệ có thé dé dang bị người khác sao chép, chiêm doạt và sử dung trái phép, không có loại tài sản nào mà việc xác lập, sử dụng, thực hiện quyền sở hữu đối với chúng phải dựa nhiều vào pháp luật, hoạt động của cơ quan thực thi pháp luật như tai sản trí tuệ. Tóm lại, theo nghĩa rộng, thực thi quyền SHTT có thê hiểu là hoạt động của chủ thể quyền SHTT, của cơ quan nhà nước và chủ thê khác có liên quan nhằm đảm bảo cho quyền SHTT được tôn trọng và thực hiện trên thực tế.

Theo nghĩa hẹp, thực thi quyền SHTT là hoạt động của cơ quan nhà nước có thầm quyền thông qua các biện pháp được pháp luật quy định đề phát hiện, xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT. Trong hệ thống pháp luật SHTT hiện nay, bên cạnh khái niệm thực thi quyền SHTT còn có các khái niệm liên quan cũng được đề cập đó là bảo hộ quyền SHTT và bảo vệ quyền SHTT.