Tổng quan luận án

Luận án nghiên cứu vấn đề quản lý đào tạo thạc sĩ ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn (LL&PPDHBM) theo tiếp cận năng lực, thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục, tiếp cận hỗn hợp (định lượng kết hợp định tính).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tác giả xác định bối cảnh xuất phát từ yêu cầu phát triển kinh tế tri thức và cuộc cạnh tranh về nguồn nhân lực chất lượng cao ở bậc giáo dục đại học. Trong nước, Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đặt mục tiêu "tập trung đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất và năng lực tự học, tự làm giàu tri thức, sáng tạo của người học."

Tác giả chỉ ra bốn nhóm hạn chế cụ thể trong thực tiễn đào tạo thạc sĩ ngành LL&PPDHBM: (1) nội dung và phương pháp đào tạo chủ yếu theo hướng tiếp cận nội dung, mang nặng tính hàn lâm và chưa linh hoạt; (2) chương trình đào tạo (CTĐT) xây dựng chưa sát với yêu cầu thực tế; (3) công tác quản lý đào tạo (QLĐT) còn chưa thống nhất, thiếu tính hệ thống; (4) việc tổ chức đào tạo có những khâu chưa khoa học và hợp lý. Bối cảnh triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 làm tăng thêm tính cấp thiết của vấn đề.

Khoảng trống được tác giả xác định rõ: mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về đào tạo thạc sĩ ở các ngành khác nhau, song chưa có nghiên cứu nào đề cập một cách toàn diện đến đào tạo và quản lý đào tạo trình độ thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực.

Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo thạc sĩ trong bối cảnh hiện nay.

Giả thuyết khoa học: QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM ở các cơ sở đào tạo hiện nay đang tồn tại những hạn chế và bất cập nên chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu năng lực của người học trong bối cảnh mới. Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực thì chất lượng đào tạo sẽ được nâng cao, đáp ứng nhu cầu cấp thiết về chất lượng đội ngũ giáo viên trong bối cảnh đổi mới giáo dục đào tạo.

Nhiệm vụ nghiên cứu gồm ba nhóm: (1) nghiên cứu cơ sở lý luận; (2) khảo sát, đánh giá thực trạng; (3) đề xuất biện pháp QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Khách thể: Hoạt động đào tạo thạc sĩ ngành LL&PPDHBM.
  • Đối tượng: QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực.
  • Phạm vi không gian: 05 trường đại học gồm Trường Đại học Vinh, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Huế, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước

Tác giả điểm lại tài liệu theo ba nhóm chính:

Nhóm 1 – Tư tưởng và lý luận nền tảng về đào tạo theo tiếp cận năng lực. Tác giả dẫn các tư tưởng giáo dục từ Socrate (469–399 TCN), J.A. Kômenxki (1592–1670), Rút-xô (1712–1778), Petxtalôdi (1746–1827), Singh, Mác–Ăng-ghen, Lênin; ở Việt Nam dẫn tư tưởng của Hồ Quý Ly (1336–1407), Nguyễn Trường Tộ (1828–1871) và Hồ Chí Minh. Paprock (1996) được trích dẫn khi nêu bốn đặc tính cơ bản của tiếp cận năng lực. Boyatzis, Whetten và Cameron (1995) đề xuất ba khía cạnh cần xử lý có hệ thống khi phát triển CTĐT theo mô hình năng lực: xác định – phát triển – đánh giá năng lực. Miller (1990) đề xuất mô hình kim tự tháp bốn mức độ cho mục đích giáo dục theo tiếp cận năng lực.

Nhóm 2 – Nghiên cứu về đào tạo thạc sĩ theo tiếp cận năng lực. Tác giả Nguyễn Hữu Lam tổng thuật về giáo dục, đào tạo theo hướng phát triển năng lực trong công trình "Năng lực trong giáo dục, đào tạo, và phát triển nguồn nhân lực." Nguyễn Thị Liên nghiên cứu phát triển năng lực sáng tạo trong giáo dục. Nguyễn Thị Tuyết giới thiệu các mô hình phát triển CTĐT đại học theo tiếp cận năng lực. Cao Văn Sâm bàn về đào tạo theo năng lực thực hiện trong đào tạo nghề. Về luận án tiến sĩ liên quan, tác giả điểm lại các công trình của Nguyễn Quang Hưng (2009), Nguyễn Thị Thu Thủy (2012), Nguyễn Văn Tùng, Nguyễn Ngọc Lợi, Nguyễn Quang Việt (2006), Lê Thùy Linh (2013). Tác giả Christopher J. Lucas với tác phẩm "The graduate human resource training for the education sector in the US" và "The policies for reforming master training" được dẫn qua Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Nguyễn Đức Trí (1996) có hai công trình "Giáo dục nghề nghiệp hướng đến năng lực, một số vấn đề lý luận và thực tiễn" và "Quản lý đào tạo trong nhà trường."

Nhóm 3 – Nghiên cứu về đào tạo và QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM. Các tác giả nước ngoài gồm Mark E. Anderson, Sergiovanni, Bulach, Clete–Pickett, Winston–Boothe, Diana, Lynn Olson, Fiedler, David Dean, Leverne Barret, Edgar Yoder, McPherson, Wynne, Alan Richard phân tích hạn chế của CTĐT thạc sĩ LL&PPDHBM: thiếu nền tảng thực tiễn, thiếu hợp tác, thiếu sự chuẩn bị gắn với yêu cầu công việc, thiếu đào tạo có hệ thống. Ở Úc, hai hướng phát triển CTĐT thạc sĩ LL&PPDHBM được ghi nhận. Ở Singapore, mô hình phân chia thạc sĩ giảng dạy (taught master) và thạc sĩ nghiên cứu (research master) được mô tả. Trong nước, Vũ Ngọc Hải, Lê Vũ Hùng nhận xét bước đầu về đào tạo sau đại học; Vũ Tuấn Anh chỉ ra kiến thức và kỹ năng thạc sĩ chưa sát với thực tiễn. Nhóm tác giả Nguyễn Vũ Bích Hiền, Vũ Thị Mai Hường và Hoàng Kim Huệ tổng thuật CTĐT thạc sĩ ở Anh, Úc, Singapore, Mỹ. Nhóm Trần Thị Minh Hằng, Cao Xuân Liễu; Kim Mạnh Tuấn, Lương Khánh Lượng; Nguyễn Thị Mai Lan và Vũ Thu Trang tổng hợp kinh nghiệm đào tạo thạc sĩ quốc tế. Nhóm Nguyễn Vũ Bích Hiền, Nguyễn Vân Anh và Hoàng Thị Kim Huệ đề cập "Chương trình thạc sĩ theo định hướng ứng dụng – kinh nghiệm của thế giới và Việt Nam." Nguyễn Thành Vinh nghiên cứu xây dựng CTĐT sau đại học theo định hướng phát triển năng lực trong quản lý nhà trường, giới thiệu mô hình năng lực giáo viên và hiệu trưởng trường phổ thông Việt Nam để xác định chuẩn đầu ra (CĐR).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả xác định ba vấn đề chưa được nghiên cứu: (1) xác định các mô hình để đào tạo theo tiếp cận năng lực; (2) các vấn đề liên quan đến QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực dựa trên khung năng lực phù hợp từng lĩnh vực cụ thể; (3) cụ thể hóa các thành tố QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực vào thực tiễn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng bốn quan điểm tiếp cận chính:

  1. Tiếp cận hệ thống: QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM được xem là hệ thống cấu trúc gồm mục tiêu quản lý, nội dung quản lý, phương thức quản lý, chủ thể quản lý và nguồn lực quản lý.

  2. Tiếp cận năng lực: QLĐT theo tiếp cận năng lực (Competency-Based Training / Outcomes-Based Training) tập trung quản lý vào việc hình thành ở người học những năng lực theo chuẩn đầu ra. Luận án tham chiếu Khung năng lực giáo viên các nước Đông Nam Á của SEAMEO (2018), Thông tư số 07/2015/TT-BGDĐT về khối lượng kiến thức tối thiểu và yêu cầu năng lực trình độ thạc sĩ, cùng các Thông tư 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên hạng 1 yêu cầu trình độ thạc sĩ.

  3. Mô hình CIPO: Tác giả sử dụng mô hình CIPO của Cheerens (1990) – gồm bốn thành tố Bối cảnh (Context), Đầu vào (Input), Quá trình (Process) và Đầu ra (Output/Outcome) – làm khung phân tích cấu trúc QLĐT. Đây là khung chính dẫn dắt toàn bộ nội dung nghiên cứu.

  4. Tiếp cận phát triển nguồn nhân lực và tiếp cận thực tiễn.

Nội dung QLĐT được xác định gồm sáu thành phần: quản lý công tác tuyển sinh; quản lý CTĐT; quản lý quá trình dạy, học và kiểm tra đánh giá; quản lý đội ngũ giảng viên, viên chức quản lý và viên chức hành chính; quản lý cơ sở vật chất (CSVC) và tài chính; quản lý môi trường đào tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp hỗn hợp:

Phương pháp định tính:

  • Phân tích và tổng hợp tài liệu lý luận
  • Khái quát hóa các nhận định độc lập
  • Trao đổi, phỏng vấn theo chủ đề với các đối tượng khảo sát
  • Lấy ý kiến chuyên gia
  • Phương pháp thực nghiệm (thử nghiệm biện pháp đề xuất)

Phương pháp định lượng:

  • Điều tra bằng phiếu hỏi (questionnaire)
  • Thống kê toán học, xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel

Nguồn dữ liệu

Khảo sát tại 05 trường đại học có đào tạo ngành LL&PPDHBM (Đại học Vinh, Đại học Sư phạm – Đại học Huế, Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên). Mẫu khảo sát tổng hợp tại Bảng 2 (danh mục bảng trong văn bản gốc). Nguồn tư liệu thứ cấp gồm văn bản pháp quy của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tài liệu lý luận và nghiên cứu trong và ngoài nước.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lý luận của quản lý đào tạo thạc sĩ ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn theo tiếp cận năng lực

Chương này xây dựng khung lý luận cho toàn bộ luận án qua ba nội dung lớn.

Tổng quan nghiên cứu điểm lại các công trình theo ba hướng như trình bày ở phần tổng quan tài liệu, xác định khoảng trống và những vấn đề luận án sẽ giải quyết.

Các khái niệm cơ bản được xây dựng theo trật tự: khái niệm "đào tạo" (dẫn Từ điển Giáo dục học, Từ điển Tiếng Việt), "đào tạo thạc sĩ" (theo Thông tư số 23/2021/TT-BGDĐT ngày 30/8/2021 về Quy chế tuyển sinh và đào tạo thạc sĩ, Luật Giáo dục năm 2019), "đào tạo thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực," và "QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực." QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực được định nghĩa là quá trình các chủ thể quản lý (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, các đơn vị quản lý chức năng) tác động có chủ đích đến quá trình đào tạo hướng đến hình thành năng lực cho đội ngũ này, dưới sự tác động của các yếu tố bối cảnh chủ quan và khách quan.

Hoạt động đào tạo và QLĐT theo mô hình CIPO trình bày: (a) đặc trưng và ưu điểm của đào tạo theo tiếp cận năng lực (ba thành tố: xác định yêu cầu đào tạo theo CĐR; linh hoạt trong cách thực hiện; đánh giá kết quả theo CĐR); (b) quy trình đào tạo thạc sĩ ngành LL&PPDHBM gồm công tác tuyển sinh, CTĐT (ba phần: kiến thức chung, kiến thức cơ sở–chuyên ngành, luận văn), quá trình đào tạo, hoạt động dạy của giảng viên và hoạt động học của học viên, kiểm tra đánh giá, CSVC–tài chính, môi trường đào tạo; (c) khung năng lực thạc sĩ LL&PPDHBM tham chiếu từ SEAMEO (2018) bốn nhóm năng lực giáo viên và quy định của Thông tư 07/2015/TT-BGDĐT ở ba mảng kiến thức, kỹ năng, tự chủ–tự chịu trách nhiệm.

Yêu cầu năng lực đối với thạc sĩ LL&PPDHBM được hệ thống hóa theo hai nhóm:

Nhóm yêu cầu Nội dung cốt lõi
Phẩm chất đạo đức nghề nghiệp 5 tiêu chí từ chấp hành chủ trương chính sách đến gương mẫu đạo đức nhà giáo
Năng lực chuyên môn nghiệp vụ 9 tiêu chí từ thực hiện kế hoạch giáo dục, hướng dẫn đồng nghiệp, đến ứng dụng CNTT và ngoại ngữ

Nguồn: Thông tư 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT

Quy trình QLĐT theo mô hình CIPO được phân tích theo sáu thành phần quản lý, trong đó chủ thể quản lý gồm hiệu trưởng và các đơn vị chức năng thực hiện đồng bộ từ lập kế hoạch đến tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.

Chương 2. Thực trạng quản lý đào tạo thạc sĩ ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn theo tiếp cận năng lực

Chương này trình bày kết quả khảo sát thực tiễn tại 05 trường đại học, bao gồm hai lớp nội dung: thực trạng hoạt động đào tạo và thực trạng QLĐT.

Thực trạng hoạt động đào tạo gồm các mảng: CTĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM; thực hiện quy trình tổ chức đào tạo; hoạt động dạy của giảng viên; hoạt động học của học viên; đánh giá kết quả học tập của học viên; CSVC và tài chính phục vụ đào tạo; môi trường đào tạo.

Thực trạng QLĐT được phân tích theo từng thành phần tương ứng trong mô hình CIPO:

Thành phần QLĐT Nội dung khảo sát
Quản lý công tác tuyển sinh Tổ chức, tiêu chí, quy trình tuyển sinh
Quản lý CTĐT theo tiếp cận năng lực Xây dựng, thực hiện, cải tiến CTĐT
Quản lý quy trình tổ chức đào tạo Lập kế hoạch, phân công, giám sát
Quản lý hoạt động dạy của giảng viên Chuẩn bị, thực hiện, kiểm tra hoạt động giảng dạy
Quản lý hoạt động học của học viên Tự học, tự nghiên cứu, thực hành
Quản lý đánh giá kết quả học tập Hình thức, tiêu chí, quy trình đánh giá
Quản lý đội ngũ giảng viên và viên chức Tuyển dụng, phát triển, sử dụng đội ngũ
Quản lý CSVC và tài chính Điều kiện cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính
Quản lý môi trường đào tạo Văn hóa tổ chức, quy chế, mạng lưới thực hành

Ngoài ra, chương khảo sát các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến QLĐT, và ghi nhận ý kiến đánh giá của giảng viên và học viên về việc cải tiến CTĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM tại các cơ sở đào tạo.

Chương 3. Biện pháp quản lý đào tạo thạc sĩ ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn theo tiếp cận năng lực

Trên cơ sở kết quả lý luận (Chương 1) và thực trạng (Chương 2), Chương 3 đề xuất các biện pháp QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực. Các biện pháp được xây dựng theo nguyên tắc đồng bộ, bao trùm toàn bộ sáu thành phần quản lý xác định ở Chương 1. Mỗi biện pháp gắn với từng thành phần cụ thể trong mô hình CIPO.

Biện pháp về quản lý tuyển sinh nhấn mạnh việc xác định quy mô tuyển sinh gắn với năng lực đào tạo và dự báo nhu cầu nhân lực xã hội; cụ thể hóa tiêu chí tuyển sinh theo tiếp cận năng lực; tổ chức tuyển sinh nghiêm túc, công khai, minh bạch; quảng bá uy tín và chất lượng đào tạo để thu hút người học trong bối cảnh thị trường đào tạo cạnh tranh.

Biện pháp về quản lý CTĐT yêu cầu xây dựng CĐR gắn với yêu cầu phát triển năng lực người học và yêu cầu đổi mới giáo dục; định kỳ đánh giá và cải tiến chất lượng CTĐT; phát triển cơ chế phối hợp giữa các cơ sở đào tạo và các bên liên quan trong xây dựng CĐR.

Biện pháp về quản lý quá trình dạy–học và kiểm tra đánh giá gắn với đặc trưng của tiếp cận năng lực: linh hoạt về phương thức đạt đến CĐR nhưng nghiêm túc trong đánh giá kết quả; tăng cường thực hành, trải nghiệm thực tiễn; yêu cầu giảng viên sử dụng phương pháp dạy học phát triển năng lực; xây dựng mạng lưới cơ sở thực hành để học viên tiếp cận thực tiễn giáo dục.

Biện pháp về quản lý đội ngũ gắn với yêu cầu đào tạo theo định hướng thực hành ứng dụng hoặc định hướng nghiên cứu phù hợp đặc thù chuyên ngành.

Phương pháp thực nghiệm được vận dụng để thử nghiệm các biện pháp đề xuất trong thực tiễn tại các cơ sở đào tạo, kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả trước khi kết luận.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về lý luận

Tác giả luận án tự xác định ba đóng góp chính:

  1. Bổ sung, hoàn thiện những vấn đề lý luận về QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực, bao gồm việc làm rõ khái niệm, xây dựng khung lý luận về các thành phần QLĐT dựa trên mô hình CIPO, xác định yêu cầu năng lực của thạc sĩ ngành LL&PPDHBM.

  2. Đánh giá thực trạng QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực tại 05 trường đại học sư phạm, cung cấp bức tranh thực tiễn về các thành phần quản lý, các yếu tố ảnh hưởng và những hạn chế, bất cập hiện tồn.

  3. Đề xuất các biện pháp QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM có cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn.

Luận điểm cần bảo vệ

Tác giả đặt ra ba luận điểm: (1) QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực là xuất phát điểm để nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ đáp ứng yêu cầu xã hội; (2) vận dụng mô hình CIPO để QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM, từ quản lý đầu vào, quá trình dạy học đến đầu ra dưới sự tác động của bối cảnh mới là phù hợp; (3) phát triển cơ chế phối hợp giữa các cơ sở đào tạo và các bên liên quan trong xây dựng CĐR.

Kiến nghị và đề xuất

Luận án kiến nghị thực hiện đồng bộ các biện pháp QLĐT; lấy việc xác định cấu trúc năng lực thực chất cho người học và các yếu tố cơ bản để hình thành năng lực đó làm trung tâm; phát triển cơ chế phối hợp giữa các cơ sở đào tạo và các bên liên quan (nhà trường phổ thông, cơ quan quản lý, đơn vị sử dụng lao động) trong xây dựng CĐR và tổ chức đào tạo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản không trình bày riêng một mục về hạn chế của luận án. Từ phạm vi nghiên cứu, có thể nhận thấy một số giới hạn nội tại:

  • Khảo sát giới hạn ở 05 trường đại học sư phạm, chủ yếu là các trường công lập có chức năng đào tạo sư phạm; chưa bao gồm các cơ sở đào tạo ngoài công lập hoặc các viện nghiên cứu có đào tạo thạc sĩ ngành liên quan.
  • Phạm vi nghiên cứu tập trung vào QLĐT ở cấp cơ sở đào tạo (trường đại học); chưa mở rộng sang góc độ quản lý nhà nước về đào tạo thạc sĩ ngành LL&PPDHBM ở cấp hệ thống.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng địa bàn khảo sát, nghiên cứu thêm về tác động của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đến yêu cầu đầu ra của CTĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM, hoặc nghiên cứu so sánh giữa định hướng nghiên cứu và định hướng ứng dụng của các CTĐT thạc sĩ ngành này.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo cho các nhóm đối tượng sau:

Nhà quản lý giáo dục và lãnh đạo các trường đại học sư phạm có thể tham khảo khung phân tích QLĐT theo mô hình CIPO (Chương 1 và Chương 3) để rà soát và điều chỉnh quy trình quản lý tuyển sinh, CTĐT và quá trình dạy–học theo định hướng năng lực.

Cán bộ phụ trách xây dựng chương trình đào tạo thạc sĩ có thể tham khảo khung năng lực thạc sĩ LL&PPDHBM được xây dựng từ SEAMEO (2018), Thông tư 07/2015/TT-BGDĐT và các Thông tư 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT làm căn cứ xác định CĐR.

Giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục có thể tham khảo phần tổng quan nghiên cứu (Chương 1) về lịch sử hình thành và phát triển của tiếp cận năng lực trong đào tạo, và phần phân tích thực trạng (Chương 2) về thực tiễn QLĐT thạc sĩ ngành sư phạm tại Việt Nam.

Người làm chính sách trong lĩnh vực giáo dục đại học và đào tạo sau đại học có thể tham khảo phần phân tích mối quan hệ giữa các văn bản pháp quy (Luật Giáo dục 2019, Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT, Quyết định 1981/QĐ-TTg năm 2016) với yêu cầu thực tiễn QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM.

Giáo viên phổ thông đang có nhu cầu học thạc sĩ ngành LL&PPDHBM có thể tham khảo phần xác định yêu cầu năng lực và cấu trúc CTĐT (Chương 1) để định hướng lựa chọn cơ sở đào tạo và xây dựng kế hoạch học tập.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định những thành phần nào trong QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực?

Theo luận án, QLĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM theo tiếp cận năng lực bao gồm sáu thành phần: (1) quản lý công tác tuyển sinh; (2) quản lý CTĐT; (3) quản lý quá trình dạy, học và kiểm tra đánh giá kết quả đào tạo; (4) quản lý đội ngũ giảng viên, viên chức quản lý và viên chức hành chính; (5) quản lý CSVC và tài chính; (6) quản lý môi trường đào tạo. Các thành phần này được sắp xếp theo cấu trúc mô hình CIPO (đầu vào – quá trình – đầu ra – bối cảnh).

2. Mô hình CIPO được vận dụng như thế nào trong luận án?

Luận án sử dụng mô hình CIPO của Cheerens (1990) làm khung phân tích trung tâm. Đầu vào (Input) gồm học viên trúng tuyển, giảng viên, CTĐT, CSVC–thiết bị dạy học và tài chính. Quá trình (Process) gồm hoạt động dạy và học, kiểm tra đánh giá và môi trường đào tạo. Đầu ra (Output/Outcome) là học viên tốt nghiệp có năng lực đáp ứng yêu cầu xã hội. Bối cảnh (Context) bao gồm chính trị–kinh tế–xã hội, chính sách, tiến bộ khoa học công nghệ và hội nhập quốc tế. Luận án nghiên cứu quy trình QLĐT theo từng thành tố này.

3. Luận án khảo sát thực trạng tại những cơ sở đào tạo nào và với những đối tượng nào?

Khảo sát được thực hiện tại 05 trường: Đại học Vinh, Đại học Sư phạm – Đại học Huế, Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên. Đối tượng khảo sát gồm giảng viên và học viên thạc sĩ ngành LL&PPDHBM, kết hợp phiếu hỏi và phỏng vấn theo chủ đề (văn bản gốc ghi nhận mẫu tổng hợp tại Bảng 2).

4. Khung năng lực thạc sĩ ngành LL&PPDHBM trong luận án được xây dựng dựa trên những căn cứ pháp lý và lý luận nào?

Luận án xây dựng khung năng lực dựa trên: Khung năng lực giáo viên các nước Đông Nam Á của SEAMEO (2018) gồm 04 nhóm năng lực; Thông tư số 07/2015/TT-BGDĐT quy định yêu cầu năng lực trình độ thạc sĩ (kiến thức, kỹ năng, tự chủ–tự chịu trách nhiệm); Thông tư 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn giáo viên hạng 1 cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông công lập (đều yêu cầu trình độ thạc sĩ). Từ đó luận án xác định hai nhóm yêu cầu: phẩm chất đạo đức nghề nghiệp (5 tiêu chí) và năng lực chuyên môn nghiệp vụ (9 tiêu chí).

5. CTĐT thạc sĩ ngành LL&PPDHBM có cấu trúc như thế nào theo quy định mà luận án trình bày?

Theo luận án, CTĐT thạc sĩ gồm ba phần: Phần 1 – Kiến thức chung (ngoại ngữ, triết học); Phần 2 – Kiến thức khoa học cơ sở và chuyên ngành (bao gồm các môn bổ sung nâng cao kiến thức cơ sở, liên ngành, cập nhật kiến thức chuyên ngành, phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành; chia thành nhóm chuyên đề bắt buộc và nhóm chuyên đề lựa chọn); Phần 3 – Luận văn thạc sĩ (theo định hướng nghiên cứu) hoặc Đề án (theo định hướng ứng dụng). Hai định hướng này được quy định tại Thông tư số 23/2021/TT-BGDĐT ngày 30/8/2021.

Kết luận

Luận án nghiên cứu QLĐT thạc sĩ ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn theo tiếp cận năng lực, một vấn đề được tác giả xác định là chưa có công trình nào giải quyết một cách toàn diện trong bối cảnh Việt Nam. Khung phân tích dựa trên mô hình CIPO được vận dụng xuyên suốt từ xây dựng lý luận đến khảo sát thực trạng và đề xuất biện pháp. Dữ liệu được thu thập tại 05 trường đại học sư phạm thông qua phương pháp hỗn hợp kết hợp phiếu hỏi, phỏng vấn, lấy ý kiến chuyên gia và thực nghiệm. Kết quả cung cấp bức tranh thực tiễn về sáu thành phần QLĐT và xác định những hạn chế, bất cập cần khắc phục. Các biện pháp được đề xuất nhằm tác động đồng bộ vào toàn bộ quy trình từ tuyển sinh đến cấp bằng, lấy việc hình thành năng lực thực chất của học viên theo CĐR làm định hướng trung tâm.