Luận án phân quyền tài chính tại trung quốc từ năm 1992 tới nay và một số gợi mở cho việt nam

Tài liệu nghiên cứu Luận án phân quyền tài chính tại trung quốc từ năm 1992 tới nay và một số gợi mở cho việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Nguyễn Thế Vinh
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Thái Quốc
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Phân quyền tài chính tại Trung Quốc từ năm 1992 tới nay và một số gợi mở cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến phân quyền tài chính
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Trung Quốc liên quan đến phân quyền tài chính của Trung Quốc
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước liên quan đến phân quyền tài chính ở Trung Quốc
• 1.4. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến phân cấp tài chính ở Việt Nam
• 1.5. Đánh giá tình hình nghiên cứu và khoảng trống đề tài luận án cần tập trung nghiên cứu
• 1.6. Một số nhận xét, đánh giá về tình hình nghiên cứu
• 1.7. Khoảng trống và hướng nghiên cứu của luận án
• 1.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH
• 2.1. Cơ sở lý luận về phân quyền tài chính
• 2.2. Một số khái niệm
• 2.3. Một số lý thuyết về phân quyền tài chính
• 2.4. Lợi ích và hạn chế của phân quyền tài chính
• 2.5. Cơ sở thực tiễn về phân quyền tài chính tại Trung Quốc
• 2.6. Tiêu chí đánh giá phân quyền tài chính và các nhân tố ảnh hưởng đến phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc
• 2.6.1. Tiêu chí đánh giá phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc
• 2.6.2. Các nhân tố ảnh hưởng phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc
• 2.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH TẠI TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1992 ĐẾN NAY
• 3.1. Quá trình hình thành, phát triển phân quyền tài chính tại Trung Quốc trước năm 1994
• 3.1.1. Sơ khởi của việc hình thành phân quyền tài chính trước năm 1978
• 3.1.2. Bước cải cách theo hướng giao quyền về địa phương trong giai đoạn 1978-1993
• 3.1.3. Hoàn chỉnh phân quyền tài chính từ trong quá trình phát triển kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc
• 3.2. Quan hệ tài chính trung ương - địa phương tại Trung Quốc sau khi thực hiện phân chia thuế
• 3.2.1. Trách nhiệm chi tài chính của chính quyền trung ương và địa phương
• 3.2.2. Mối quan hệ trung ương và địa phương trong quyền thu tài chính
• 3.3. Trọng tâm của phân quyền tài chính tại Trung Quốc hiện nay
• 3.3.1. Hoàn thiện hệ thống lý luận phân quyền tài chính đặc sắc Trung Quốc
• 3.3.2. Cải cách trong chế độ chuyển giao tài chính
• 3.3.3. Cải cách trong trưng thu thuế và điều chỉnh việc phân định thuế giữa Trung ương và địa phương
• 3.4. Tác động của việc thực hiện phân quyền tài chính tại Trung Quốc
• 3.4.1. Đối với việc phát triển kinh tế
• 3.4.2. Đối với việc xây dựng hệ thống quản trị quốc gia
• 3.4.3. Đối với việc thúc đẩy thu hẹp khoảng cách phát triển thành thị - nông thôn
• 3.4.4. Đối với nâng cao năng lực quản trị chính quyền địa phương
• 3.4.5. Đối với việc xử lý mối quan hệ lợi ích trung ương - địa phương
• 3.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ THỰC TIỄN PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH CỦA TRUNG QUỐC VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM
• 4.1. Bài học kinh nghiệm về phân quyền tài chính của Trung Quốc
• 4.1.1. Một số nét tương đồng và khác biệt giữa Trung Quốc và Việt Nam
• 4.1.2. Một số bài học kinh nghiệm từ phân quyền tài chính ở Trung Quốc
• 4.2. Thực tiễn phân cấp tài chính tại Việt Nam hiện nay
• 4.2.1. Những nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước tại Việt Nam
• 4.2.2. Quá trình phân quyền tài chính tại Việt Nam
• 4.2.3. Những thành tựu, hạn chế trong chính sách phân cấp tài chính tại Việt Nam
• 4.2.4. Một số gợi mở về phân cấp tài chính đối với Việt Nam
• 4.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân quyền tài chính tại Trung Quốc từ 1992 đến nay

Phân quyền tài chính tại Trung Quốc đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ năm 1992 đến nay. Sự chuyển mình này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong chính sách tài chính mà còn là một phần quan trọng trong quá trình cải cách kinh tế của đất nước. Từ những năm 1990, Trung Quốc đã bắt đầu thực hiện các chính sách phân quyền tài chính nhằm tăng cường quyền tự chủ cho các địa phương, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Việc phân quyền tài chính đã giúp các địa phương chủ động hơn trong việc quản lý ngân sách và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển phân quyền tài chính

Quá trình phân quyền tài chính tại Trung Quốc bắt đầu từ những năm 1990, với các chính sách cải cách nhằm tăng cường quyền tự chủ cho chính quyền địa phương. Điều này đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Các chính sách tài chính quan trọng từ 1992 đến nay

Các chính sách tài chính quan trọng như cải cách thuế và phân chia nguồn thu giữa trung ương và địa phương đã được thực hiện, tạo ra một khung pháp lý cho việc phân quyền tài chính tại Trung Quốc.

II. Những thách thức trong phân quyền tài chính tại Trung Quốc

Mặc dù phân quyền tài chính đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như tham nhũng, thiếu minh bạch trong quản lý tài chính và sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền vẫn còn là những vấn đề nhức nhối. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

2.1. Tham nhũng và quản lý tài chính không minh bạch

Tham nhũng trong quản lý tài chính đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hiệu quả của các chính sách phân quyền tài chính. Việc thiếu minh bạch trong báo cáo thu - chi cũng làm gia tăng tình trạng này.

2.2. Sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền

Sự chênh lệch trong phát triển kinh tế giữa các vùng miền đã tạo ra những bất công trong việc phân bổ nguồn lực tài chính, dẫn đến tình trạng một số địa phương phát triển mạnh mẽ trong khi những nơi khác vẫn còn khó khăn.

III. Phương pháp cải cách phân quyền tài chính tại Trung Quốc

Để giải quyết các thách thức hiện tại, Trung Quốc đã áp dụng nhiều phương pháp cải cách phân quyền tài chính. Những cải cách này không chỉ tập trung vào việc tăng cường quyền tự chủ cho địa phương mà còn chú trọng đến việc giám sát và quản lý chặt chẽ hơn.

3.1. Tăng cường giám sát và quản lý tài chính

Việc tăng cường giám sát và quản lý tài chính là cần thiết để đảm bảo rằng các nguồn lực tài chính được sử dụng hiệu quả và minh bạch.

3.2. Cải cách chế độ thuế và phân chia nguồn thu

Cải cách chế độ thuế và phân chia nguồn thu giữa trung ương và địa phương đã giúp tạo ra một hệ thống tài chính công bằng hơn, khuyến khích các địa phương phát triển kinh tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Trung Quốc

Kết quả từ các nghiên cứu về phân quyền tài chính tại Trung Quốc cho thấy rằng việc áp dụng các chính sách phân quyền đã mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên, cũng cần phải rút ra bài học từ những hạn chế để cải thiện hơn nữa trong tương lai.

4.1. Những thành tựu đạt được từ phân quyền tài chính

Phân quyền tài chính đã giúp các địa phương chủ động hơn trong việc phát triển kinh tế, từ đó nâng cao đời sống của người dân.

4.2. Những hạn chế và bài học kinh nghiệm

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục, như tình trạng tham nhũng và sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền.

V. Kết luận và gợi mở cho Việt Nam từ kinh nghiệm của Trung Quốc

Kinh nghiệm từ phân quyền tài chính tại Trung Quốc có thể được áp dụng vào thực tiễn Việt Nam. Việc học hỏi từ những thành công và thất bại của Trung Quốc sẽ giúp Việt Nam cải thiện chính sách phân quyền tài chính, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Những điểm tương đồng giữa Việt Nam và Trung Quốc

Việt Nam và Trung Quốc có nhiều điểm tương đồng trong quá trình phát triển, từ đó có thể học hỏi lẫn nhau trong việc cải cách phân quyền tài chính.

5.2. Đề xuất chính sách cho Việt Nam

Cần xây dựng các chính sách phân quyền tài chính phù hợp với bối cảnh Việt Nam, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh khoa học của nghiên cứu xuất phát từ sự trỗi dậy kinh tế chưa từng có tiền lệ của Trung Quốc kể từ công cuộc cải cách mở cửa năm 1978 và bước ngoặt xác lập thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa tại Đại hội XIV Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 10/1992. Tính tiên phong của luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Kinh tế quốc tế (mã số: 9 31 01 06) do nghiên cứu sinh Nguyễn Thế Vinh thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Phạm Thái Quốc và TS. Hoàng Thế Anh tại Học viện Khoa học xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (2022) nằm ở việc giải mã cấu trúc thể chế phân quyền tài chính (Fiscal Decentralization) đặc sắc Trung Quốc trong gần ba thập kỷ (1992–2021), từ đó kiến tạo hệ thống hàm ý chính sách chuẩn xác cho công cuộc đổi mới quản trị tài khóa tại Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được nhận diện: Các công trình quốc tế và trong nước trước đây (như Lin & Liu, 2000; Jin & Zou, 2006; Lê Kim Sa, 2013) chủ yếu lượng hóa tác động đơn chiều của phân quyền tài chính lên tăng trưởng GDP hoặc tiếp cận hành chính thuần túy, mà chưa giải quyết thấu đáo nghịch lý thể chế: Làm thế nào một nhà nước đơn nhất, định hướng xã hội chủ nghĩa có thể duy trì quyền kiểm soát vĩ mô tập trung song vẫn tạo ra động lực tài khóa cạnh tranh địa phương khốc liệt mà không làm sụp đổ kỷ luật ngân sách tổng thể.

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được thiết lập chuẩn xác:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Cơ chế vận hành và sự chuyển hóa bản chất của phân quyền tài chính Trung Quốc từ cơ chế "khoán ngân sách" sang "chế độ phân chia thuế" (Fenshuizhi) sau năm 1992 diễn ra như thế nào?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Mối quan hệ giữa phân quyền thu - nhiệm vụ chi và hệ thống chuyển giao tài chính tác động ra sao đến phát triển kinh tế, bất bình đẳng vùng miền và nợ công địa phương?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Những tương đồng và dị biệt mang tính cấu trúc giữa thể chế tài chính công Trung Quốc và Việt Nam là gì?
• Câu hỏi nghiên cứu 4 (RQ4): Những bài học kinh nghiệm nào có thể chuyển giao và áp dụng khả thi cho Việt Nam?
• Giả thuyết nghiên cứu 1 (H1): Phân quyền tài chính kiểu Trung Quốc là sự kết hợp phi đối xứng giữa phân quyền kinh tế tài khóa và tập quyền chính trị tối cao.
• Giả thuyết nghiên cứu 2 (H2): Sự mất cân đối giữa quyền thu tập trung về trung ương và nhiệm vụ chi dồn xuống địa phương là nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy tài chính ngoài ngân sách (đất đai tài chính) và rủi ro nợ địa phương.
• Giả thuyết nghiên cứu 3 (H3): Việc xóa bỏ tính lồng ghép ngân sách và xác lập nguồn thu độc lập cho chính quyền địa phương là điều kiện tiên quyết để nâng cao hiệu quả quản trị công tại Việt Nam.

Khung lý thuyết tích hợp (Theoretical framework) vận dụng hệ thống lý thuyết liên ngành: Lý thuyết Phân quyền tài chính thế hệ thứ nhất (First-Generation Fiscal Federalism - FGFF), Lý thuyết Phân quyền tài chính thế hệ thứ hai (Second-Generation Fiscal Federalism - SGFF / Market-Preserving Federalism), và Kinh tế chính trị thể chế chuyển đổi.

Đóng góp đột phá của luận án thể hiện ở việc lượng hóa và phân tích bức tranh chuyển dịch kinh tế: Quy mô GDP Trung Quốc từ mức 1.000 tỷ USD năm 2000 đã tăng vọt lên 14.300 tỷ USD năm 2020 (gấp hơn 14 lần, đạt 2/3 quy mô kinh tế Hoa Kỳ), trong đó các địa phương đầu tàu như tỉnh Quảng Đông đạt GDP vượt 1.500 tỷ USD từ năm 2016 và chạm ngưỡng gần 2.000 tỷ USD vào năm 2020. Phạm vi không gian tập trung vào Trung Quốc đại lục (loại trừ Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan) và liên hệ thực tiễn 63 tỉnh/thành phố tại Việt Nam trong khung thời gian 1992–2021.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế ghi nhận sự phân nhánh sâu sắc giữa hai trường phái đối nghịch về tác động của phân quyền tài chính:

                                  TRANH LUẬN HỌC THUẬT VỀ PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH
       TRƯỜNG PHÁI ỦNG HỘ (PRO-DECENTRALIZATION)                         TRƯỜNG PHÁI HOÀI NGHI (SKEPTICAL / RISKS)

1. Trường phái ủng hộ tính ưu việt của phân quyền: Khởi xướng từ các nghiên cứu kinh điển của Inman & Rubinfeld (1997) khẳng định phân cấp ngân sách nhà nước (NSNN) nâng cao tính giải trình và sự tham gia của người dân; Bird & Wallich (1993) chứng minh chính quyền địa phương có ưu thế thông tin vượt trội để phân bổ chi tiêu công vào giáo dục, y tế và hạ tầng. Vận dụng vào Trung Quốc, Justin Yifu Lin & Zhiqiang Liu (2000) sử dụng dữ liệu bảng 23 năm (1970–1993) trên 30 tỉnh chứng minh phân cấp tài chính có tương quan dương mang ý nghĩa thống kê với tăng trưởng GDP bình quân đầu người. Jin & Zou (2006) chỉ ra sự hội tụ giữa nhiệm vụ thu và chi ở cấp địa phương kích thích tăng trưởng nhảy vọt qua hai thời kỳ 1979–1993 và 1994–1999.
2. Trường phái chỉ trích và cảnh báo rủi ro thể chế: Prud’homme (1995) và Tanzi (1996) phản biện gay gắt rằng nếu không thỏa mãn hai điều kiện tiên quyết (nguồn thu tương xứng nhiệm vụ chi và năng lực giải trình của địa phương hoàn thiện), phân quyền tài chính sẽ dẫn tới tham nhũng cục bộ, liên minh lợi ích nhóm và đánh mất hiệu quả kinh tế theo quy mô (economies of scale). Martinez-Vazquez & McNab (2001) cảnh báo phân quyền làm suy yếu năng lực điều tiết vĩ mô của trung ương, gây bất ổn tài khóa tổng thể.

So sánh với ít nhất hai nghiên cứu quốc tế điển hình:

• Trường hợp Liên bang Nga: Andrey Yushkov (2015) trên Russian Journal of Economics, khảo sát giai đoạn 2005–2012, chỉ ra hiện tượng phân cấp chi tiêu quá mức nhưng không kèm theo quyền tự chủ thu ngân sách đã gây suy giảm tăng trưởng vùng nghiêm trọng, khiến địa phương phụ thuộc hoàn toàn vào trợ cấp liên bang.
• Trường hợp Pakistan: Nghiên cứu chuỗi thời gian 1972–2009 của Muhammad Zahir Faridi (2011) và Malik (2006) bằng mô hình OLS cho thấy phân quyền tài khóa thúc đẩy tăng trưởng nhưng vấp phải rào cản phân bổ nguồn thu thiếu minh bạch giữa trung ương và các bang.

Định vị nghiên cứu (Positioning): Luận án khỏa lấp khoảng trống khi đặt mô hình Trung Quốc vào sự so sánh thể chế trực diện với Việt Nam – hai quốc gia có sự tương đồng hoàn toàn về hệ thống chính trị đơn nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản nhưng lại áp dụng hai quỹ đạo phân cấp tài chính khác nhau.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và kiểm chứng các lý thuyết nền tảng kinh điển trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi:

• Kéo giãn lý thuyết "Bỏ phiếu bằng chân" (Tiebout Sorting Hypothesis - Tiebout, 1956): Trong mô hình phương Tây, công dân tự do dịch chuyển giữa các địa phương để lựa chọn gói "thuế - dịch vụ công" tối ưu. Luận án chỉ ra tại Trung Quốc, cơ chế hộ tịch (Hukou) ngăn cản sự dịch chuyển dân cư tự do, nhưng áp lực cạnh tranh tài khóa diễn ra thông qua cuộc đua giữa các quan chức địa phương thu hút dòng vốn đầu tư (FDI và vốn doanh nghiệp tư nhân).
• Mở rộng Định lý Phân quyền của Oates (Oates' Decentralization Theorem - Oates, 1972) và Lý thuyết Tài chính công của Musgrave (1959): Chứng minh việc phân cấp cung ứng hàng hóa chuẩn công cộng (giáo dục, y tế, hạ tầng giao thông) đạt hiệu quả cực đại khi gắn với cơ chế đánh giá hiệu quả kinh tế địa phương.
• Phát triển Lý thuyết Liên bang tài chính bảo toàn thị trường (Market-Preserving Federalism - Qian & Weingast, 1997): Bổ sung luận điểm: Phân quyền tài khóa kiểu Trung Quốc thực chất là "Phân quyền kinh tế kết hợp Tập quyền chính trị" (Fiscal Decentralization under Political Centralization).

Hệ thống mệnh đề lý thuyết (Numbered Propositions):

• Mệnh đề P1: Mức độ tự chủ nguồn thu của địa phương tỷ lệ thuận với nỗ lực khai thác cơ sở thuế và nâng cao hiệu quả chi đầu tư phát triển.
• Mệnh đề P2: Khoảng cách tài khóa dọc (Vertical Fiscal Gap) càng lớn thì động cơ tìm kiếm nguồn thu ngoài ngân sách (đất đai tài chính) của địa phương càng gia tăng.
• Mệnh đề P3: Cơ chế chuyển giao tài chính nếu mang tính chất bình quân, cào bằng sẽ làm nảy sinh tâm lý ỷ lại và làm xói mòn nỗ lực tài chính của địa phương.

       MÔ HÌNH LÝ THUYẾT: CƠ CHẾ PHÂN QUYỀN TÀI CHÍNH KIỂU TRUNG QUỐC

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích tích hợp ba trục trụ cột:

1. Trục quan hệ Thu - Chi: Phân định quyền năng thu đối với từng sắc thuế (thuế trung ương, thuế địa phương, thuế chia sẻ) gắn với trách nhiệm cung ứng dịch vụ công và hàng hóa chuẩn công cộng.
2. Trục Chuyển giao tài chính: Đánh giá dòng luân chuyển ngân sách bù đắp thiếu hụt tài khóa, trợ cấp cân đối và trợ cấp có mục tiêu.
3. Trục Thể chế kiểm soát & Đánh giá năng lực: Xem xét tác động tương hỗ giữa môi trường chính trị tập trung và tính năng động tài chính vi mô tại địa phương.

Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích áp dụng đặc thù cho các nền kinh tế quá độ từ kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có cấu trúc nhà nước đơn nhất và chế độ sở hữu toàn dân về đất đai.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Triết lý nghiên cứu (Research Philosophy): Tiếp cận theo chủ nghĩa Hiện thực Phê phán (Critical Realism) kết hợp Kinh tế Chính trị Thể chế (Institutional Political Economy), không nhìn nhận số liệu tài chính công như các biến số cơ học tách rời mà phân tích cấu trúc thể chế vô hình định hình hành vi ứng xử của các cấp chính quyền.
• Thiết kế đa tầng (Multi-level Design):
  • Cấp vĩ mô quốc gia: Phân tích chính sách từ Hội đồng Nhà nước (Quốc vụ viện), Bộ Tài chính Trung Quốc và Quốc hội/Bộ Tài chính Việt Nam.
  • Cấp trung mô địa phương: Khảo sát dữ liệu 31 tỉnh/thành phố Trung Quốc đại lục (chia tách 3 vùng Đông – Trung – Tây) đối sánh với 63 tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam.
• Tiếp cận liên ngành toàn diện: Tích hợp đồng thời 5 phương pháp tiếp cận: Kinh tế chính trị, Kinh tế quốc tế, Hệ thống - thực tiễn, Khoa học quản lý và Quản lý kinh tế.

                      THIẾT KẾ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LIÊN NGÀNH

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Thu thập dữ liệu và Công cụ trích xuất: Dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa thu thập trực tiếp từ Niên giám Thống kê Trung Quốc (China Statistical Yearbook), Báo cáo Tài chính thường niên của Bộ Tài chính Trung Quốc, Niên giám Thống kê Việt Nam (Tổng cục Thống kê), Báo cáo quyết toán NSNN của Bộ Tài chính Việt Nam, cùng cơ sở dữ liệu quốc tế của World Bank, IMF, OECD.
• Quy trình Tam giác giác hóa (Triangulation):
  • Tam giác hóa dữ liệu: Kết hợp số liệu thu-chi ngân sách chính thức với các báo cáo kiểm toán độc lập và nghiên cứu thực chứng quốc tế.
  • Tam giác hóa lý thuyết: Đối chiếu phát hiện thực nghiệm dưới lăng kính của cả FGFF, SGFF và Kinh tế chính trị Mác-Lênin.
• Độ tin cậy và Tính giá trị: Đảm bảo tính giá trị cấu trúc (construct validity) thông qua việc áp dụng chuẩn mực các chỉ số phân quyền tài chính của OECD (tỷ trọng thu địa phương/tổng thu NSNN; tỷ trọng chi địa phương/tổng chi NSNN).

Data và phân tích

Dữ liệu chuỗi thời gian 30 năm (1992–2021) được hệ thống hóa, xử lý và phân tích qua các phần mềm thống kê chuyên dụng (STATA và Microsoft Excel chuyên sâu) nhằm bóc tách cấu trúc thu chi.

       CẤU TRÚC PHÂN CHIA THUẾ SAU CẢI CÁCH FENSHUIZHI NĂM 1994 TẠI TRUNG QUỐC

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án làm sáng tỏ 5 phát hiện mang tính quy luật thể chế:

1. Cuộc cách mạng Thể chế Phân chia thuế năm 1994 (Fenshuizhi) và sự đảo chiều quyền lực tài khóa: Trước năm 1994, cơ chế khoán ngân sách ("phân nồi ăn cơm", "làm được nhiều giữ lại nhiều") đã làm suy kiệt ngân sách trung ương (thu NSTW giảm sâu xuống dưới 22% tổng thu toàn quốc năm 1993). Cải cách năm 1994 phân định rành mạch 3 nhóm thuế: thuế trung ương, thuế địa phương và thuế chia sẻ (trong đó thuế GTGT chia Trung ương 75% - Địa phương 25%; Thuế TNDN sau đó chia Trung ương 60% - Địa phương 40%). Cải cách này lập tức nâng tỷ trọng thu của NSTW lên trên 55,7% ngay trong năm 1994, xác lập quyền thống trị tài khóa của chính quyền Trung ương.
2. Nghịch lý "Thu tập trung - Chi phân tán": Dù thu ngân sách bị gom mạnh về Trung ương, trách nhiệm chi tiêu của chính quyền địa phương Trung Quốc không hề giảm mà liên tục gia tăng, chiếm tới 70% – 85% tổng chi tiêu công quốc gia (phụ trách toàn bộ giáo dục cơ sở, y tế, an sinh và hạ tầng giao thông nội tỉnh).
3. Phát hiện phản trực giác về nguồn gốc nợ công địa phương: Để bù đắp cho "khoảng cách tài khóa dọc" khổng lồ giữa quyền thu hạn hẹp và nhiệm vụ chi quá tải, chính quyền địa phương đã sáng tạo ra mô hình "Tài chính đất đai" (Land Finance) và thành lập các Công ty Đầu tư Tài chính Đô thị (Local Government Financing Vehicles - LGFV) để vay nợ thương mại và phát hành trái phiếu ngầm. Điều này tạo ra rủi ro nợ địa phương vượt ngưỡng an toàn của nền kinh tế.
4. Động lực tăng trưởng từ cơ chế "Giải thi đấu thăng tiến chính trị" (Political Tournament Model): Khác với phương Tây, động lực phân quyền tài chính của Trung Quốc bắt nguồn từ việc Đảng Cộng sản Trung Quốc gắn tiêu chí tăng trưởng GDP địa phương với cơ hội thăng tiến của các quan chức lãnh đạo tỉnh/thành, biến mỗi địa phương thành một "tập đoàn kinh tế cạnh tranh khốc liệt".
5. Thực trạng phân cấp tài chính tại Việt Nam: Nghiên cứu chỉ ra hệ thống ngân sách Việt Nam vẫn mang nặng tính "lồng ghép" (ngân sách 4 cấp lồng vào nhau), thiếu tính độc lập. Giai đoạn 2011–2016, trong 63 tỉnh thành chỉ có 13 địa phương điều tiết nộp ngân sách về Trung ương, trong khi 50 địa phương phải nhận trợ cấp cân đối bổ sung, tạo ra tâm lý ỷ lại và làm giảm động lực tăng thu của các trung tâm kinh tế lớn.

                   SO SÁNH CƠ CHẾ TÀI CHÍNH CÔNG: TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM

Bằng chứng trích dẫn nguyên văn từ văn bản nguồn

[!NOTE] "Thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa mà Trung Quốc muốn xây dựng chính là phải khiến cho thị trường phát huy được vai trò mang tính nền tảng trong việc phân bổ nguồn lực dưới sự điều tiết vĩ mô của nhà nước xã hội chủ nghĩa" (Báo cáo Đại hội XIV Đảng Cộng sản Trung Quốc, trích trong luận án).

[!IMPORTANT] "Giai đoạn 2011-2016, trong số 63 tỉnh, thành của cả nước, có 13 địa phương nộp ngân sách về Trung ương và 50 địa phương nhận trợ cấp cân đối từ Trung ương do chưa tự cân đối được ngân sách của địa phương mình, do đó sự thay đổi giảm tỷ lệ này sẽ giúp chia sẻ với các địa phương khó khăn, rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các địa phương vùng miền" (Đinh Thị Nga, 2017, trích dẫn trong luận án).

[!TIP] "Nguyên tắc: việc nào, cấp nào sát thực tế hơn, giải quyết kịp thời và phục vụ tốt hơn các yêu cầu của tổ chức và nhân dân thì giao cho cấp đó thực hiện; Phân cấp cần tuân thủ nguyên tắc đảm bảo đồng bộ; Phân cấp gắn liền với nâng cao năng lực quản lý; Đẩy mạnh hơn nữa phân cấp thị trường" (Lê Xuân Bá, 2010, trích dẫn trong luận án).

Implications đa chiều

• Hàm ý lý luận: Xác lập mô hình lý thuyết "Phân quyền tài chính đặc sắc Trung Quốc" như một nhánh phát triển độc lập trong kinh tế học công cộng so sánh.
• Hàm ý thực tiễn và chính sách cho Việt Nam:
  1. Xóa bỏ triệt để tính lồng ghép của Luật Ngân sách Nhà nước: Chuyển từ mô hình ngân sách "trùng tầng" sang mô hình phân định nguồn thu - nhiệm vụ chi độc lập, rành mạch giữa NSTW và NSĐP.
  2. Thiết lập sắc thuế tài sản độc lập cho địa phương: Tham khảo kinh nghiệm quốc tế và Trung Quốc để ban hành Luật Thuế Tài sản (Property Tax), tạo nguồn thu tự chủ bền vững cho chính quyền cấp tỉnh thay vì dựa vào phí và tiền sử dụng đất một lần.
  3. Cải cách hệ thống chuyển giao ngân sách: Thay thế cơ chế thương thảo dự toán hàng năm bằng công thức phân bổ định mức ổn định 3–5 năm, minh bạch, có điều kiện gắn với kết quả đầu ra (performance-based budgeting).
  4. Kiểm soát nghiêm ngặt rủi ro nợ công địa phương: Rút bài học từ cuộc khủng hoảng nợ LGFV của Trung Quốc để thiết lập hạn mức trần vay nợ địa phương theo chuẩn mực an toàn tài chính quốc gia.

Limitations và Future Research

• Hạn chế nghiên cứu:
  1. Khả năng tiếp cận dữ liệu cấp quận/huyện/xã (Sub-provincial data): Do phạm vi rộng lớn và tính bảo mật của số liệu tài chính công Trung Quốc, luận án chủ yếu phân tích ở cấp tỉnh và toàn quốc, chưa đi sâu định lượng các tầng nấc ngân sách cấp huyện và thị trấn.
  2. Sự thiếu hụt dữ liệu thời gian thực sau biến cố Covid-19: Số liệu dừng ở mốc năm 2021 chưa phản ánh đầy đủ tác động của cuộc khủng hoảng thị trường bất động sản Trung Quốc (2022–2024) đối với mô hình tài chính đất đai.
• Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):
  • Hướng 1: Mô hình hóa tác động của phân quyền tài chính xanh (Green Fiscal Decentralization) đối với quá trình chuyển đổi năng lượng tại các nền kinh tế đang phát triển.
  • Hướng 2: Đánh giá tác động của số hóa quản lý thuế (Hệ thống Kim Thuế kỳ IV của Trung Quốc) đối với tính minh bạch của ngân sách địa phương.
  • Hướng 3: Phân tích kinh tế lượng vi mô về tác động của phân cấp chi tiêu y tế - giáo dục đối với chỉ số phát triển con người (HDI) cấp huyện tại Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo hệ thống đầu tiên tại Việt Nam về lý luận và thực tiễn phân quyền tài chính Trung Quốc; ước tính tiềm năng trích dẫn cao trong các nghiên cứu kinh tế quốc tế và tài chính công.
• Tác động lập pháp và hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội, Ban Kinh tế Trung ương và Bộ Tài chính trong quá trình tổng kết, sửa đổi toàn diện Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Tác động xã hội: Góp phần thúc đẩy minh bạch hóa chi tiêu công, giảm thiểu bất bình đẳng vùng miền và bảo đảm công bằng xã hội trong tiếp cận dịch vụ công cơ bản.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận hệ thống dữ liệu so sánh chuẩn xác và khung phân tích liên ngành giữa thể chế chính trị và tài chính công.
• Nhà hoạch định chính sách & Đại biểu Quốc hội: Nắm bắt cơ chế vận hành của phân chia thuế và chuyển giao ngân sách để thiết kế các đạo luật tài chính tối ưu.
• Lãnh đạo chính quyền địa phương (HĐND, UBND các tỉnh/thành): Hiểu rõ cơ chế tạo lập nguồn thu tự chủ, nâng cao hiệu quả chi đầu tư phát triển và kiểm soát rủi ro an toàn nợ công.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
   Luận án đã chứng minh thành công rằng phân quyền tài chính tại một quốc gia xã hội chủ nghĩa đơn nhất không chỉ là biện pháp kỹ thuật quản lý ngân sách, mà là một công cụ kinh tế chính trị chiến lược ("Phóng quyền nhượng lợi" kết hợp "Tập quyền chính trị") để kích hoạt năng lực cạnh tranh thị trường dưới sự dẫn dắt của nhà nước.
2. Đột phá phương pháp luận so với các công trình trước đây?
   So với nghiên cứu của Andrey Yushkov (2015) và Muhammad Zahir Faridi (2011), luận án không chỉ dùng mô hình định lượng đơn lẻ mà kết hợp phân tích thể chế lịch sử sâu rộng (Historical Institutionalism) với so sánh đối chuẩn trực diện giữa hai nền kinh tế chuyển đổi có cùng nền tảng ý thức hệ (Trung Quốc và Việt Nam).
3. Phát hiện gây ngạc nhiên nhất về mặt dữ liệu?
   Mặc dù tỷ trọng thu ngân sách trung ương của Trung Quốc tăng vọt lên trên 55% sau năm 1994, nhưng mức độ phân quyền chi tiêu của Trung Quốc lại thuộc nhóm cao nhất thế giới (địa phương chi >80%), trái ngược hoàn toàn với nhận định thông thường rằng tập quyền chính trị luôn đi đôi với tập trung hóa chi tiêu công.
4. Nghiên cứu có cung cấp giao thức tái lập (Replication Protocol) không?
   Có. Toàn bộ nguồn dữ liệu, mã định danh phân loại thuế theo chuẩn GFS/IMF và các bảng thống kê đối chiếu 1992–2021 được hệ thống hóa chi tiết trong danh mục bảng biểu của luận án.
5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao?
   Tập trung nghiên cứu tái cấu trúc quan hệ tài chính trung ương - địa phương trong kỷ nguyên số, cơ chế phát hành trái phiếu đô thị bền vững (Municipal Green Bonds) và cải cách toàn diện hệ thống thuế bất động sản tại Việt Nam.

Kết luận

1. Tổng kết 5 đóng góp cốt lõi:
   • Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phân quyền tài chính phương Tây (FGFF, SGFF) và quá trình "bản địa hóa" thành lý luận phân quyền tài khóa đặc sắc Trung Quốc.
   • Bóc tách bản chất và tác động hai mặt của cuộc cải cách chế độ phân chia thuế (Fenshuizhi) năm 1994 trong việc đảo chiều suy giảm tài khóa trung ương.
   • Làm rõ nguyên nhân sâu xa của hiện tượng "tài chính đất đai" và nợ công địa phương tại Trung Quốc như một hệ quả tất yếu của khoảng cách tài khóa dọc.
   • Chỉ ra những điểm nghẽn thể chế của hệ thống ngân sách lồng ghép và phụ thuộc trợ cấp cân đối tại Việt Nam.
   • Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá nhằm hoàn thiện thể chế phân cấp ngân sách nhà nước tại Việt Nam đến năm 2030.
2. Bước tiến về hệ hình học thuật (Paradigm advancement): Khẳng định sự tương thích có điều kiện giữa kinh tế thị trường, phân quyền tài khóa và vai trò lãnh đạo tập trung của nhà nước xã hội chủ nghĩa.
3. Mở ra 3 nhánh nghiên cứu mới: Quản trị nợ công địa phương trong nền kinh tế chuyển đổi; Thiết kế cơ chế thuế tài sản đô thị; Tối ưu hóa mô hình toán học trong chuyển giao ngân sách cân bằng vùng.
4. Tầm ảnh hưởng quốc tế: Đóng góp một điển cứu điển hình (case study) mẫu mực vào kho tàng nghiên cứu tài chính công quốc tế về quá trình chuyển đổi thể chế kinh tế tại khu vực Đông Á.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu 13 Trong chương này, nghiên cứu sinh tổng quan các tài liệu nghiên cứu về phân quyền tài chính tại Trung Quốc của các tác giả trong và ngoài nước. Từ đó đánh giá tình hình nghiên cứu và đưa ra khoản trống đề tài luận án cần tập trung nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận, thực tiễn của việc thực hiện phân cấp, phân quyền tài chính ở Trung Quốc Nghiên cứu sinh trình bày một số vấn đề lý luận, thực tiễn về phân quyền tài chính và chỉ ra lợi ích và hạn chế của chính sách phân quyền tài chính. Chương 3: Thực trạng phân quyền tài chính ở Trung Quốc từ năm 1992 đến nay Nghiên cứu sinh tổng hợp lại quá trình hình thành, phát triển của chính sách phân quyền tài chính tại Trung Quốc.

Qua đó phân tích mối quan hệ tài chính trung ương – địa phương tại Trung Quốc và đánh giá việc thực hiện phân quyền tài chính tại Trung Quốc trên một số mặt. Chương 4: Bài học kinh nghiệm từ phân quyền tài chính của Trung Quốc và gợi mở cho Việt Nam Căn cứ trên một số đánh giá tại chương 3 và căn cứ thực tiễn phân cấp tài chính tại Việt Nam, nghiên cứu sinh rút ra một số bài học kinh nghiệm trong về phân quyền tài chính tại Trung Quốc và đưa ra một số gợi mở cho Việt Nam. 14 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu nƣớc ngoài liên quan đến phân quyền tài chính 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến phân quyền tài chính Trong công trình của Inman, Robert.P and Rubinfeld, Daniel L (1997) [71], các tác giả khẳng định phân cấp quản lý NSNN giúp khuyến khích sự tham gia và dẫn đến trách nhiệm giải trình cao hơn của nhà nước. Cũng có nhiều nghiên cứu thực hiện nhằm kiểm chứng mối quan hệ giữa phân cấp quản lý NSNN và quản trị nhà nước. (2006) [74] đã cung cấp lý thuyết và bằng chứng về mối quan hệ giữa phân cấp tài chính và tăng trưởng kinh tế ở Pakistan, dựa vào dữ liệu tổng thể dạng chuỗi thời gian trong giai đoạn 1972 - 2005. Bằng phương pháp ước lượng OLS, nghiên cứu kết luận rằng phân cấp tài chính có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế.

Muhammad Zahir Faridi (2011) [76] đã sử dụng dữ liệu tổng thể dạng chuỗi thời gian về phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa chính quyền trung ương và địa phương trong giai đoạn 1972 - 2009 để xem xét tác động của phân cấp tài chính đến tăng trưởng kinh tế, phương pháp được sử dụng để ước lượng là OLS. Kết quả tìm thấy phân cấp tài chính có tác động quan trọng và tích cực đến tăng trưởng kinh tế ở Pakistan. Nghiên cứu của Bird & Wallich (1993) [68] cho rằng phân cấp tài chính có thể giúp nâng cao hiệu quả của khu vực công trong việc cung ứng dịch vụ công, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Những lợi ích tiềm tàng này phản ánh một niềm tin rằng, chính quyền địa phương có thể ra những quyết định tốt nhất về những khoản chi tiêu công phục vụ tăng trưởng trong những 15 lĩnh vực như giáo dục, y tế và cơ sở hạ tầng, vì họ có thông tin tốt hơn về đặc điểm của địa phương và sự khác biệt giữa các vùng.

Tuy nhiên, cũng có những quan điểm lý thuyết khác về tác động của phân cấp tài chính đến tăng trưởng. Theo Prud’homme (1995) và Tanzi (1996) [82], nếu các giả định của phân cấp tài chính như: (i) phân cấp nguồn thu tương xứng với nhiệm vụ chi; (ii) năng lực và trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương không được thỏa mãn, thì kết quả của phân cấp tài chính có thể gây phương hại đến tăng trưởng kinh tế và tính hiệu quả. Prud’homme (1995) nhấn mạnh rằng: chính quyền địa phương có thể không cung cấp hiệu quả hơn chính quyền trung ương trong cung cấp hàng hóa công ở phạm vị quốc gia vì tính kinh tế của quy mô. Phân cấp tài chính cũng có thể là điều kiện để ra tham nhũng ở địa phương bởi vì khi đó sẽ trao trách nhiệm chính trị cho địa phương và các nhà chính trị địa phương sẽ gắn lợi ích của mình với lợi ích nhóm (Prud’homme, 1995, and Tanzi, 1996).

Martinez & McNab (2001) còn cho rằng phân cấp tài chính có thể khuyến khích sự bất ổn của kinh tế vĩ mô, do đó sẽ dẫn đến suy giảm tăng trưởng kinh tế, bởi vì phân cấp tài chính có thể làm giảm chi tiêu và các loại thuế của chính phủ trung ương dùng để hỗ trợ cho sự phát triển của nền kinh tế. Về một số nghiên cứu quốc tế thời gian vừa qua có đề cập đến phân quyền tài chính đối với sự phát triển kinh tế của quốc gia, tiêu biểu có: Đề tài nghiên cứu “What drives Fiscal decentralization” (Điều gì thúc đẩy phân cấp tài chính) của nhóm tác giả Philip Bodman, Katherine Ford, Tom Gole và Andrew Hodge vào tháng 10 năm 2009 tại Đại học Queensland - Úc [80] đã xem xét các yếu tố quyết định đến phân cấp tài chính, đặc biệt tập trung vào sự ảnh hưởng của mức thu nhập đến mức độ phân cấp tài chính. Trong phân tích chéo, mức thu nhập được cho là có liên quan đáng kể đến mức độ phân cấp tài chính. Mối tương quan này được cho là tích cực đối với các nước OECD nhưng tiêu cực đối với các nước có thu nhập trung bình và thấp.

16 Cuốn sách “Fiscal decentralization in developing countries” (Phân quyền tài chính ở các nước đang phát triển) của tác giả Richard M. Bird và Francois Vaillancourt [83] do nhà xuất bản đại học Cambridge xuất bản. Tác giả đã nghiên cứu nguồn gốc, cơ sở khái niệm và thực tiễn phân cấp tài chính ở các nước đang phát triển. Thứ nhất, tác giả xem xét lý do tại sao tập trung ngân sách phổ biến trong lịch sử ở các nước đang phát triển và tại sao xu hướng này lại đảo chiều.

Thứ hai, tác giả tóm tắt lý thuyết phân quyền tài chính thông thường và xem xét sự liên quan của nó đối với các nước đang phát triển. Thứ ba, tác giả đánh giá một số nguyên nhân phổ biến cản trở phân quyền tài chính và xem xét các bằng chứng thực nghiệm có sẵn. Thứ tư, tác giả vạch ra một số yếu tố chính trong phân cấp tài chính khi nó đang được thúc đẩy ở một số nước, bao gồm một số vấn đề đang phải đối mặt và những thành công đạt được. Cuối cùng là báo cáo kết luận với một số nhận xét của tác giả về việc thiết kế phân cấp tài chính thích hợp và hiệu quả hơn ở các nước đang phát triển.

Trên Tạp chí Kinh tế Nga số phát hành tháng 12 năm 2015, tác giả Andrey Yushkov với bài đăng “Fiscal decentralization and regional economic growth: Theory, empirics, and the Russian experience” (Phân cấp tài chính và tăng trưởng kinh tế khu vực: Lý thuyết, kinh nghiệm và kinh nghiệm của Nga) [66] đề cập đến mối quan hệ lý thuyết và thực nghiệm giữa phân quyền tài chính và tăng trưởng kinh tế. Phân tích thực nghiệm các khu vực của Nga trong giai đoạn 2005-2012 cho thấy quá trình phân cấp chi tiêu quá mức trong khu vực, không kèm theo mức phân cấp thu nhập ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế địa phương. Ngược lại, sự phụ thuộc của địa phương đối với việc chuyển tiền tài chính giữa chính phủ từ trung tâm liên bang là tích cực gắn liền với tăng trưởng kinh tế. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Trung Quốc liên quan đến phân quyền tài chính của Trung Quốc Phân quyền nói chung và phân quyền tài chính nói riêng là một trong các chủ đề được nhiều nhà nghiên cứu trong giới khoa học tại Trung Quốc nhắc tới như một sự thành công về thay đổi thể chế của Trung Quốc, làm cho nền kinh tế của nước này có chuyển biến tích cực và đạt được nhiều thành tựu về kinh tế.

Sự phân quyền đã mang lại những thành quả to lớn mà bản thân các nhà cải cách của Trung Quốc cũng gần như không dự đoán trước được. Tuy nhiên, sự chuyển đổi này đang đến ngưỡng, đang tịnh tiến đến một điểm ngoặt, đòi hỏi một bước chuyển đổi khác trong thời gian tới. Các tác giả Justin Yifu Lin và Zhiqiang Liu, với bài viết “Phân cấp tài chính và tăng trưởng kinh tế ở Trung Quốc” [105] đăng trên Tạp chí Kinh tế và Kinh doanh Trung Quốc tháng 10 năm 2000 đã cho thấy phân cấp tài chính đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, nghiên cứu này cũng cố gắng tìm hiểu mối liên hệ giữa phân cấp tài chính và tăng trưởng kinh tế ở các vùng khác nhau, cho thấy những ảnh hưởng của việc phân quyền tài chính đối với tăng trưởng kinh tế khác nhau giữa 30 tỉnh được chia thành ba vùng phía Đông, Trung tâm, và khu vực phía Tây.

Tác giả Lin & Liu (2000) [111] khám phá ra tác động của phân cấp tài chính đến tăng trưởng bằng cách sử dụng dữ liệu bảng ở chính quyền cấp tỉnh của Trung Quốc. Họ đã sử dụng dữ liệu trong 23 năm từ 1970 - 1993 cho nghiên cứu của mình. Nghiên cứu sử dụng phân tích hồi quy với việc coi GDP là biến phụ thuộc và biến liên quan đến phân cấp tài chính, thu nhập bình quân đầu người, dân số và các biến giả liên quan đến cấp tỉnh là biến độc lập. Tác giả kết luận rằng phân cấp tài chính có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế.

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra ảnh hưởng quan trọng của sự cải cách trong khu vực nông thôn, sự tích lũy vốn và sự phát triển của các nhân tố khác đến tăng trưởng kinh tế. 18 Trong bài viết “Phát triển mới về phân cấp tài chính ở Trung Quốc” đăng trên Thời báo Kinh tế Trung Quốc Số tháng 2 năm 2012, tác giả Zhiguo Wang và Liang Ma [137] đã nghiên cứu toàn diện tiến bộ mới nhất trong lĩnh vực phân cấp tài chính ở Trung Quốc trong những thập kỷ qua; tác giả đưa ra các quy trình, đặc điểm, và các phép đo về phân cấp tài chính cũng như tổng hợp các kết quả của phân cấp tài chính. Trên Tạp chí Kinh tế Trung Quốc Số tháng 12 năm 2006, tác giả Jing Jin và Heng-fu Zou [104] với bài viết “Phân cấp ngân sách, phân phối thu, chi, và tăng trưởng ở Trung Quốc” đưa ra các lý thuyết cho rằng sự kết hợp chặt chẽ giữa phân bổ doanh thu và chi tiêu ở cấp địa phương mang lại hiệu quả rõ rệt trong tăng trưởng kinh tế.