phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung luận án gồm 5 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chƣơng 2: Sƣ̣ ra đời , hình thức tổ chức và ph ƣơng thƣ́c hoa ̣t đô ̣ng của Hƣớng đa ̣o Viê ̣t Nam. Chƣơng 3: Một số hoạt động của Hƣớng đạo Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945. Chƣơng 4: Hƣớng đạo Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lƣợc (1945-1954). Chƣơng 5: Đặc điểm và vai trò của Hƣớng đạo sinh Việt Nam.
16 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Hƣớng đạo Việt Nam là một trong những phong trào và tổ chức hội lớn nhất cả về quy mô, tổ chức và số lƣợng thành viên tham gia ở Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1954. Những hoạt động của Hƣớng đạo Việt Nam có ảnh hƣởng tích cực đến tầng lớp thanh thiếu niên Việt Nam. Đây là một trong những nguồn cung cấp những cán bộ lãnh đạo, những ngƣời tham gia cách mạng ở Việt Nam. Tuy nhiên, việc nghiên cứu về phong trào và Hội Hƣớng đạo Việt Nam của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nƣớc thực sự còn rất ít.
Cho đến nay, mới chỉ có một số công trình lịch sử Việt Nam, lịch sử đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội sinh viên ít nhiều có đề cập đến vấn đề này. Tuy nhiên, đã xuất hiện một vài nghiên cứu về Hƣớng đạo Việt Nam.1 Những công trình nghiên cứu về Hƣớng đạo Việt Nam 1.1 Hướng đạo Việt Nam được đề cập trong các sách thông sử và sách chuyên khảo về lịch sử Viêt Nam Trong tập sách Tài liệu tham khảo lịch sử cách mạng cận đại Viêt Nam ( NXB Văn Sử Địa, Hà Nội 1956- 1957) gồm 12 tập cũng nhƣ bộ thông sử Lịch sử Việt Nam tập 2 ( 1858-1945), NXB Khoa học xã hội, Hà nội 2004, vấn đề Hƣớng đạo sinh Việt nam hầu nhƣ chƣa đƣợc chú ý nghiên cứu. Năm 2013, NXB Đại học quốc gia Hà Nội phát hành sách Lịch sử Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam của Phạm Hồng Tung, tổng cộng 223 trang với 9 chƣơng. Trong chƣơng 2, với tiêu đề “ Việt Nam dƣới 17 z ách thống trị của thực dân Pháp và quân đội Nhật Bản, tác giả có đề cập đến phong trào Hƣớng đạo sinh và viết trong trang 59 nhƣ sau: “.
bên cạnh phong trào thể dục thể thao, phong trào Hƣớng đạo sinh ( Boy Scouts) cũng phát triển rất mạnh thu hút đƣợc khoảng 100000 ngƣời. Tuy nhiên tác giả cũng chƣa giới thiệu về phong trào Hƣớng đạo và tổ chức Hƣớng đạo Việt Nam một cách chi tiết. Năm 2014, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội ấn hành cuốn sách Lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1945, Tập 9, do Tạ Thị Thúy làm chủ biên. Cuốn sách đã trình bày có hệ thống các phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp, phát xít Nhật, và phong kiến tay sai, trong đó có Phong trào Hƣớng đạo sinh.
Mặc dù không trực tiếp nghiên cứu các hoạt động Hƣớng đạo, qua các nội dung đã đề cập, cuốn sách đã giúp chúng ta có thể hiểu đƣợc bối cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời và hoạt động của Hội Hƣớng đạo và phong trào Hƣớng đạo ở Việt Nam. Năm 2016, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội phát hành cuốn sách Lịch sử Việt Nam từ năm 1858 đến năm 1945, Tập 3, do Đinh Xuân Lâm làm chủ biên. Nội dung cuốn sách này bao gồm nhiều vấn đề về văn hóa, xã hội, kinh tế, các trào lƣu tƣ tƣởng, các khuynh hƣớng chính trị, các phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp, phát xít Nhật và phong kiến tay sai. Cũng nhƣ công trình của Tạ Thị Thúy, cuốn sách này đã đề cập đến các hoạt động của các Hƣớng đạo sinh.
Trong phong trào đấu tranh cách mạng trong những năm 1930 nhất là trong Cách mạng tháng Tám năm 1945. Năm 2016, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật phát hành cuốn sách Trí thức Việt Nam trong tiến trình lịch sử dân tộc của Nguyễn Văn Khánh. Cuốn sách này trình bày sự hình thành và phát triển của trí thức 18 z Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử từ phong kiến, qua thời Pháp thuộc, tới thời kỳ Đổi mới hiện nay. Từ chƣơng 3 tới chƣơng 6, Nguyễn Văn Khánh tập trung trình bày những biến đối trong tầng lớp trí thức dân tộc dƣới tác động của hệ thống giáo dục Pháp, đồng thời phân tích, đánh giá vai trò và những đóng góp của trí thức trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc từ cuối thế kỷ XIX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, cũng nhƣ trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ năm 1945 đến năm 1954.
Trong phần II “Một số gương mặt tiêu biểu của trí thức Việt Nam”, cuốn sách đã gi một ới thiệu chân dung một số trí thức từng là Hƣớng đạo sinh, tiêu biểu là Hoàng Đạo Thúy (một trong những ngƣời sáng lập Hƣớng đạo ở Việt Nam) và Lƣu Hữu Phƣớc (ngƣời sáng tác nhiều ca khúc hay về Hƣớng đạo), Trần Duy Hƣng, và Tạ Quang Bửu.2 Các sách biên soạn và lưu hành nội bộ về Hướng đạo Việt Nam Đƣợc sự giúp đỡ của các cựu Hƣớng đạo sinh Hà Nội , tác giả luận án đã tiế p câ ̣n đƣơ ̣c với mô ̣t số sách , báo, tâ ̣p san liên quan đế n Hƣớng đa ̣o Viê ̣t Nam , đƣơ ̣c in bằ ng tiế ng Pháp tr ong nhƣ̃ng năm 30, 40 của thế kỉ XX. Nhƣ̃ng tài liê ̣u này đã cung cấ p đƣơ ̣c mô ̣t số tƣ liê ̣u , thông tin về các hoạt đô ̣ng của Hƣớng đa ̣o sinh Viê ̣t Nam trong thời gian này. Tuy nhiên , đây không phải là các sách lich ̣ sƣ̉ về phong trào H ƣớng đạo Việt Nam mà chỉ là các tƣ liệu có giá trị tham khảo nhằm so sánh đối chiếu với mô ̣t số tài liê ̣u khác , bổ sung nguồn tƣ liê ̣u cho luâ ̣n án. Ngoài ra, qua các thành viên của Ban liên lạc cựu Hƣớng đạo sinh Việt Nam và Hà Nô ̣i, tác giả luận án cũng sƣu tầm đƣợc một số bài viết , bài nói chuyê ̣n với Hƣớng đa ̣o sinh thế giới , đă ̣c biê ̣t l à các bài do Tiến sĩ Jacques Moreillon , Tổ ng T hƣ ký tổ chức phong trào Hƣớng đạo thế giới trình bày.
19 z Các Hƣớ ng đa ̣o sinh Viê ̣t Nam đã dich ̣ các bài này để phổ biế n cho các Huynh trƣởng Hƣớng đa ̣o. Các tài liệu này cũng đƣợc tác giả tập hợp để bổ sung tƣ liệu và làm phong phú nội dung luận án. Bên cạnh nhƣ̃ng tài liê ̣u bằ ng tiế ng nƣớc ngoài , rấ t nhiề u hƣớng đa ̣o sinh Viê ̣t Nam hƣởng ƣ́ng chủ trƣơng của Ban liên la ̣c , đã viế t , đã thông báo các thông tin về Hƣớng đạo sinh Việt Nam. Trong đó đăc biê ̣t lƣu ý các trƣờng hơ ̣p sau đây : Năm 2005, Ngô Văn Phƣơng 1 đã sƣu tầm các tƣ liệu để viết cuốn sách “Tìm hiểu phương pháp giáo dục thanh thiếu niên của phong trào Hướng đạo Việt Nam”.
Đây là một công trình nghiên cứu khá công phu, nhƣng chỉ đƣợc in thành sách dƣới dạng lƣu hành nội bộ. Cuốn sách này gồm 5 chƣơng. Chƣơng 1 có tên gọi là “Phong trào Hƣớng đạo thế giới”. Trong chƣơng này, Ngô Văn Phƣơng giới thiệu lịch sử hình thành và phát triển của phong trào Hƣớng đạo trên thế giới từ khi thành lập năm 1907 cho đến những năm 2000, đồng thời chỉ ra những vấn đề cấp bách trong hoạt động của Hƣớng đạo thế giới hiện nay.
Ngoài ra, cuốn sách của Ngô Văn Phƣơng còn đề cập đến mối quan hệ giữa Hội Hƣớng đạo Việt Nam với phong trào Hƣớng đạo trên thế giới từ những năm 1920 đến năm 1975 thông qua các tài liệu của Lê Duy Thƣớc và Jacques Moreillon (nguyên Tổng Thƣ ký phong trào Hƣớng đạo thế giới) và của ông. Trong chƣơng 2 với tên gọi là “Một số đặc điểm phương pháp giáo dục trẻ em của Hướng đạo”, cuốn sách đã chỉ ra mục đích của Hƣớng đạo, và 1 Ngô Văn Phƣơng, cƣ̣u Hƣớng đa ̣o sinh , nguyên là đại biểu Hội đồng Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, khóa V, nguyên Phó Tổng biên tập báo Công thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. 20 z một số nội dung nhƣ Hƣớng đạo là gì?; Huy hiệu Hƣớng đạo Việt Nam; lời hứa, 10 điều luật, châm ngôn, huy hiệu Hƣớng đạo; Những nét đặc thù của phƣơng pháp Hƣớng đạo; Những vấn đề then chốt độc đáo của phƣơng pháp giáo dục Hƣớng đạo, Kỹ thuật Hƣớng đạo, Hƣớng đạo sinh; Hƣớng đạo sinh với ca hát;… Tác giả còn tập trung biên tập lại một số nội dung trong sách Scoutmaster Handbook (Sách cẩm nang Hƣớng đạo) của Trƣởng Hƣớng đạo Hội Hƣớng đạo Mỹ, và bài viết của Nguyễn Duy Thu Lƣơng. Chƣơng 3 cuốn “Lịch sử phong trào Hướng đạo Việt Nam”, đã cố gắ ng làm sáng tỏ tuy còn sơ lƣợc quá trình thành và phát triển của Hƣớng đạo sinh Việt Nam từ khi thành lập đến năm 1975.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ (1954), Hội Hƣớng đạo sinh ở miền Bắc đã ho ̣p nhấ t với Đoàn thanh niên lao đô ̣ng Viê ̣t Nam và Hô ̣i Sinh viên Viê ̣t Na m để hiǹ h thành Hô ̣i Liên hiê ̣p thanh niên Viê ̣t Nam vào năm 1956. Tuy nhiên, Hội Hƣớng đạo Việt Nam vẫn tồn tại ở miền Nam và chỉ tạm ngừng hoạt động sau khi nƣớc Việt Nam hoàn toàn độc lập và thống nhất đất nƣớc năm 1975. Theo tác giả Ngô Văn Phƣơng Hƣớng đạo Việt nam đã hình thành và phát triển qua các gia đoạn nhƣ sau : - Giai đoạn thứ nhất từ năm 1920 đến năm 1946. Đây là giai đoạn từ manh nha hình thành cho đến ngày toàn quốc kháng chiến (ngày 19 tháng 12 năm 1946).
Trong giai đoạn này, sách giới thiệu về sự ra đời của các đội Hƣớng đạo, các Hội Hƣớng đạo, Liên hiệp Hƣớng đạo Đông Dƣơng; hệ thống tổ chức; nội dung hoạt động; hình thức hoạt động; những hoạt động tiêu biểu; một số đóng góp của Hội Hƣớng đạo Việt Nam với phong trào giải phóng dân tộc và Cách mạng tháng Tám năm 1945. 21 z - Giai đoạn thứ hai từ năm 1947 đến năm 1955. Đây là giai đoạn nhân dân Việt Nam bƣớc vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên phạm vi cả nƣớc.