Chương 1: Đảng bộ Hà Nội lãnh đạo xây dựng chính quyền phục vụ sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước từ năm 1965 đến năm 1968 Chương 2: Đảng bộ Hà Nội đẩy mạnh công tác xây dựng chính quyền, ổn định tình hình kinh tế xã hội, phục vụ sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước từ năm 1969 đến năm 1975 Chương 3: Thành tựu, hạn chế và một số kinh nghiệm chủ yếu 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 ĐẢNG BỘ HÀ NỘI LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN PHỤC VỤ SỰ NGHIỆP KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƢỚC TỪ NĂM 1965 ĐẾN NĂM 1968. Hoàn cảnh lịch sử Từ năm 1965, đất nước đứng trước những thử thách quyết liệt nhất của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược. Trên chiến trường miền Nam, bị thất bại trong chiến lược chiến tranh đặc biệt, đế quốc Mỹ chuyển sang chiến tranh cục bộ, đưa quân Mỹ và chư hầu trực tiếp tham chiến tại miền Nam và tiến hành chiến tranh phá hoại ở miền Bắc. Tiến hành chiến tranh cục bộ ở miền Nam, đế quốc Mỹ nhằm thực hiện âm mưu: - Nhanh chóng tạo ra ưu thế về binh hoả lực có thể áp đảo chủ lực ta bằng chiến lược quân sự mới “tìm diệt” cố giành lại thế chủ động trên chiến trường, hòng đẩy lực lượng vũ trang của ta về phòng ngự, buộc ta phải phân tán lực lượng đánh nhỏ lẻ và đi đến thất bại.
- Tăng cường mở rộng và củng cố hậu phương của chúng, lập đội quân bình định kết hợp hoạt động càn quyét với các hoạt động chính trị và xã hội lừa bịp. Ngân sách thực hiện chiến lược chiến tranh mới của Mỹ nhiều hơn, cố thực hiện cho kỳ được mặt trận thứ hai nhằm giành lại dân (trước hết là nông dân ở vùng giải phóng), bắt họ trở lại ách kìm kẹp của Mỹ ngụy. Thực hiện những âm mưu trên, khi Mỹ đến miền Nam, dựa vào ưu thế quân sự với đội quân đông, vũ khí hiện đại, hoả lực mạnh, cơ động nhanh, đã cho quân viễn chinh mở ngay cuộc hành quân “tìm diệt” tiến công quân giải phóng ở Vạn Tường - Quảng Ngãi (8-1965). Tiếp đó, Mỹ mở liền hai cuộc phản công chiến lược mùa khô 1965-1966 và 1966-1967 bằng hàng loạt cuộc hành quân vào chiến khu cách mạng của ta.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cùng với phát động chiến tranh cục bộ ở miền Nam, đế quốc Mỹ thực hiện chiến tranh phá hoại ở miền Bắc. Chúng mở rộng chiến tranh bằng không quân, hải quân ra miền Bắc nhằm: đánh vào ý chí độc lập của dân tộc ta, phá hoại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, phá hoại hậu phương lớn của cuộc chiến tranh. Đặc biệt, Mỹ muốn ngăn chặn sự chi viện từ bên ngoài đối với miền Bắc và của miền Bắc đối với miền Nam. Ngày 05/8/1964, đế quốc Mỹ gây ra sự kiện “Vịnh Bắc Bộ”.
Ngày 7-2- 1965 lấy cớ “trả đũa” cuộc tiến công của quân giải phóng vào sân bay Plây ku, chúng ném bom ồ ạt miền Bắc, chính thức tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân đối với miền Bắc. Để thực hiện âm mưu trên đây, Mỹ đã huy động vào cuộc chiến tranh này một lực lượng không quân và hải quân rất lớn gồm hàng ngàn máy bay tối tân thuộc nhiều chủng loại, kể cả những loại tối tân nhất. Không quân, tàu chiến Mỹ được lệnh tập trung đánh vào các trung tâm kinh tế, đường giao thông, trường học, bệnh viện trên toàn lãnh thổ miền Bắc. Từ phân tích, nhận định tình hình bối cảnh đất nước, Trung ương Đảng đã triệu tập Hội nghị Trung ương lần thứ 11(3-1965), Hội nghị Trung ương lần thứ 12 (12-1965) và đề ra đường lối kháng chiến chống Mỹ trên phạm vi cả nước.
Trung ương Đảng cho rằng Mỹ tiến hành chiến tranh cục bộ trong thế thua, thế bị động, cho nên nó chứa đầy mâu thuẫn về chiến lược. Chiến tranh cục bộ vẫn là cuộc chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới. Trên cơ sở phân tích đó, Trung ương Đảng quyết định phát động cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trên phạm vi toàn quốc, coi chống Mỹ cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng của cả dân tộc từ Bắc chí Nam. Nêu cao quyết tâm đánh Mỹ trong bất kỳ tình huống nào để bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam.
Khẩu hiệu hành động của toàn Đảng, toàn dân là “Tất cả cho tiền tuyến tất cả để đánh thằng giặc Mỹ xâm lược”. Miền Bắc là hậu phương lớn , miền Nam là 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiền tuyến lớn. Hội nghị Trung ương lần thứ 11, khóa III (3-1965) nhận định đặc điểm tình hình của cách mạng Việt Nam lúc này là: “từ một nửa nước có chiến tranh, một nửa nước có hòa bình đã biến thành tình hình cả nước có chiến tranh với hình thức và mức độ khác nhau ở mỗi miền” [15, tr 218] Hội nghị chỉ ra nhiệm vụ của miền Bắc là phải tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội, hết sức coi trọng phòng thủ, trị an, bảo vệ miền Bắc. Từ những đòi hỏi của sự nghiệp cách mạng, Đảng ta đã phải kịp thời có những quyết định mới, chuyển hướng công tác tổ chức và công tác tư tưởng.
Trong đó, việc quan trọng nhất là chuyển hướng công tác xây dựng củng cố bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương cho phù hợp với điều kiện chiến tranh lan ra cả nước. Đặc biệt, trong cuộc chiến tranh phá hoại, đế quốc Mỹ coi Hà Nội là mục tiêu tổng hợp để đánh phá. Bởi Hà Nội là thủ đô của nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa và là nơi đặt trụ sở cơ quan đầu não Trung ương. Vì vậy, Hà Nội trở thành chiến trường và mục tiêu có tầm quan trọng quyết định đối với sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta.
Trong bối cảnh đó, chính quyền và nhân dân Hà Nội đứng trước những yêu cầu và nhiệm vụ hết sức to lớn. Cùng với cả nước, thủ đô Hà Nội luôn nêu cao tinh thần chiến đấu vì độc lập, tự do, vì Chủ nghĩa xã hội. Tất cả hoạt động của thành phố từ tư tưởng, chính trị, tổ chức đều phải chuyển hướng để tập trung cho nhiệm vụ trọng tâm nhất, mục tiêu lớn nhất: “Tất cả đều cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”. Ngày 10-4-1965, phát biểu trong kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa III, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Nhân dân ta đang sống tại một thời kỳ lịch sử oanh liệt…Lúc này chống Mỹ cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng nhất của mọi người Việt Nam yêu nước”.
[35, tr 22] 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đảng bộ Hà Nội lãnh đạo công tác xây dựng chính quyền phục vụ sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nƣớc từ năm 1965 đến năm 1968 1. Nhận định tình hình và điều chỉnh bộ máy chính quyền phù hợp với nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ thủ đô, làm tốt vai trò là hậu phương lớn cho cách mạng miền Nam Bước vào đầu năm 1964, khi chiến lược chiến tranh đặc biệt của đế quốc Mỹ bị thất bại liên tiếp, Đảng và Nhà nước ta đã có dự báo Mỹ sẽ chuyển sang chiến lược chiến tranh cục bộ và mở rộng chiến tranh ra miền Bắc. Từ nhận định trên, Đảng ta đã kịp thời chuyển hướng mọi mặt công tác, kiện toàn một bước chính quyền dân chủ nhân dân nhằm đáp ứng yêu cầu thời chiến.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng xác định công tác trước hết cần phải làm là tổ chức bầu cử Quốc hội khoá III và HĐND, UBHC các cấp. Trước diễn biến âm mưu mở rộng chiến tranh leo thang đánh phá miền Bắc của đế quốc Mỹ, Hội nghị Chính trị đặc biệt của Đảng được triệu tập vào cuối tháng 3 năm 1964, giải quyết những vấn đề cấp thiết của cách mạng Việt Nam. Tại hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ nhiệm vụ quan trọng của cách mạng Việt Nam lúc này là: “Tăng cường không ngừng chính quyền nhân dân. Nghiêm chỉnh thực hiện dân chủ với nhân dân, chuyên chính với kẻ địch.
Triệt để chấp hành mọi chế độ và pháp luật của Nhà nước” [33, tr 234] Ngày 20-1-1965, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra Thông tư số 115/TTTW về việc lãnh đạo bầu cử Hội đồng nhân dân và ủy ban hành chính các cấp. Thông tư nêu rõ: “Cuộc bầu cử lần này là một cuộc sinh hoạt chính trị lớn, có ý nghĩa quan trọng, nhằm tăng cường Nhà nước chuyên chính dân chủ nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, động viên mạnh mẽ nhân dân hăng hái thi đua hoàn thành thắng lợi kế hoạch Nhà nước, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và hành động khiêu khích của đế quốc Mỹ và tay sai, góp phần củng cố miền Bắc vững mạnh, làm cơ sở cho cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà”. Cuộc bầu cử cần đạt những yêu cầu sau: 1. Kiện toàn Hội đồng nhân dân các cấp, làm cho Hội đồng nhân dân tiêu biểu được cho lực lượng sản xuất mới, bao gồm những người có phẩm chất, có đạo đức, có năng lực, có uy tín trong nhân dân, thể hiện được ý chí phấn đấu và tập trung trí tuệ dồi dào của nhân dân địa phương, có tác dụng động viên nhân dân tham gia xây dựng chủ nghĩa xã hội và quản lý đời sống của mình 2.
Kiện toàn Uỷ ban Hành chính các cấp được vững mạnh, có khả năng tập trung và thống nhất quản lý mọi mặt công tác chính quyền ở địa phương. Nâng cao hơn nữa ý thức làm chủ Nhà nước của nhân dân ta, làm cho mọi người có nhận thức đúng đắn thêm về tính chất và chức năng của Hội đồng nhân dân, thấy rõ trách nhiệm của mình trong việc lựa chọn đại biểu xứng đáng vào Hội đồng nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của mình trong việc bầu cử cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương. [40; tr 105] Ngày 18 tháng 2 năm 1965, Bộ Nội vụ đã ra Thông Tư số 01/ NV về việc bầu cử HĐND tỉnh, huyện, thị xã, xã, thị trấn. Thông Tư đã xác định các cấp các ngành, địa phương cần làm tốt các việc sau: Thứ nhất là về công tác tuyên truyền, giáo dục tư tưởng: Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục cho cán bộ và nhân dân thấm nhuần chính sách của Đảng trong việc bầu cử, nắm được tính chất, chức năng của HĐND.
Nội dung tuyên truyền, học tập phải thiết thực gắn liền với công tác trọng tâm như sản xuất, tình hình thực tế về hoạt động của HĐND ở địa phương.