Nghiên Cứu Kỹ Thuật Phân Lập Và Nuôi Trồng Nấm Da Báo Tại Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kỹ thuật phân lập và nuôi trồng nấm da báo tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, ứng dụng trong nông nghiệp và dược liệu.

• Tác giả: Nguyễn Thị Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Vi Đại Lâm
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Nghiên cứu kỹ thuật phân lập và nuôi trồng nấm da báo tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.1.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.1.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Giới thiệu chung
• 2.1.2. Một vài đặc điểm về nấm hoang dại
• 2.1.3. Các giai đoạn phát triển của nấm
• 2.1.4. Nồng độ của một số dạng muối khoáng cần cho nấm
• 2.1.5. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.1.5.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.1.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Hóa chất và thiết bị nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu nhận và xử lý mẫu
• 3.5.2. Phương pháp phân lập
• 3.5.3. Phương pháp lựa chọn môi trường phân lập tối ưu
• 3.5.4. Phương pháp làm meo nấm
• 3.5.5. Phương pháp làm giá thể tạo quả thể
• 3.5.6. Phương pháp bảo quản meo giống
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân lập nấm Da báo bằng phương pháp nuôi cấy mảnh mô
• 4.2. Kết quả thu nhận và xử lý mẫu
• 4.3. Kết quả phân lập mảnh mô
• 4.4. Kết quả quá trình tạo thể quả
• 4.5. Nghiên cứu môi trường tối ưu
• 4.5.1. Kết quả lựa chọn môi trường phân lập tối ưu
• 4.5.2. Kết quả lựa chọn môi trường làm meo giống tối ưu
• 4.5.3. Kết quả làm meo giống với lớp che ánh sáng
• 4.6. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể tới việc tạo thể quả nấm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kỹ thuật nuôi trồng nấm

Kỹ thuật nuôi trồng nấm là một trong những trọng tâm chính của nghiên cứu này. Tại Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, quy trình nuôi trồng nấm Da báo được tối ưu hóa để đạt hiệu quả cao nhất. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định điều kiện nuôi trồng nấm tối ưu, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, và giá thể phù hợp. Các mô hình nuôi trồng nấm được thử nghiệm nhằm tạo ra sản phẩm có giá trị dinh dưỡng và an toàn cho người sử dụng. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng các nguồn nguyên liệu địa phương, góp phần vào nông nghiệp bền vững.

1.1. Điều kiện nuôi trồng nấm

Điều kiện nuôi trồng nấm là yếu tố quyết định đến sự phát triển của nấm Da báo. Nghiên cứu đã xác định rằng nhiệt độ lý tưởng cho sự phát triển của nấm là từ 25-30°C, độ ẩm từ 70-80%. Giá thể được sử dụng bao gồm mùn cưa, rơm rạ, và bã mía, đều là những nguyên liệu dễ tìm và có sẵn tại địa phương. Các thí nghiệm cũng chỉ ra rằng việc che ánh sáng trong giai đoạn đầu giúp kích thích sự phát triển của sợi nấm.

1.2. Mô hình nuôi trồng nấm

Mô hình nuôi trồng nấm được thiết kế để tối ưu hóa quy trình sản xuất. Nghiên cứu đã thử nghiệm nhiều mô hình khác nhau, từ quy mô nhỏ đến quy mô lớn, nhằm đánh giá hiệu quả và khả năng ứng dụng thực tiễn. Kết quả cho thấy mô hình sử dụng giá thể từ mùn cưa và rơm rạ cho năng suất cao nhất, đồng thời giảm thiểu chi phí sản xuất.

II. Phân lập nấm Da báo

Phân lập nấm là bước quan trọng trong quy trình nghiên cứu và nuôi trồng nấm Da báo. Tại Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, quy trình phân lập được thực hiện bằng phương pháp nuôi cấy mảnh mô. Nghiên cứu đã xác định được môi trường tối ưu cho việc phân lập, bao gồm các thành phần dinh dưỡng cần thiết như glucose, peptone, và muối khoáng. Kết quả phân lập cho thấy sự phát triển ổn định của sợi nấm trên môi trường PDA (Potato Dextrose Agar).

2.1. Kỹ thuật phân lập nấm

Kỹ thuật phân lập nấm được thực hiện bằng cách sử dụng mảnh mô từ quả thể nấm. Môi trường PDA được chọn làm môi trường phân lập tối ưu, với tỷ lệ thành phần dinh dưỡng được điều chỉnh phù hợp. Quá trình phân lập đã thu được các mẫu sợi nấm khỏe mạnh, có khả năng phát triển tốt trong điều kiện nuôi cấy.

2.2. Môi trường phân lập tối ưu

Môi trường phân lập tối ưu cho nấm Da báo được xác định là môi trường PDA với bổ sung glucose và peptone. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc bổ sung các muối khoáng như MgSO4 và KH2PO4 giúp tăng cường sự phát triển của sợi nấm. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng quy trình phân lập hiệu quả.

III. Ứng dụng của nấm Da báo

Nấm Da báo không chỉ có giá trị dinh dưỡng mà còn có tiềm năng lớn trong lĩnh vực y học và thực phẩm chức năng. Nghiên cứu tại Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên đã chỉ ra rằng nấm Da báo chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học, có khả năng hỗ trợ điều trị các bệnh về gan, huyết áp, và chống lão hóa. Ngoài ra, nấm còn được sử dụng như một loại thực phẩm chức năng, giúp tăng cường sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật.

3.1. Ứng dụng trong y học

Ứng dụng của nấm trong y học là một trong những hướng nghiên cứu quan trọng. Nấm Da báo được cho là có khả năng kích thích hệ miễn dịch và ức chế sự phát triển của khối u. Các hợp chất β-glucan được tìm thấy trong nấm có tác dụng chống oxy hóa và kháng viêm, mang lại tiềm năng lớn trong việc phát triển các loại thuốc mới.

3.2. Thực phẩm chức năng

Nấm Da báo cũng được nghiên cứu như một loại thực phẩm chức năng. Với thành phần giàu protein, vitamin, và chất xơ, nấm có thể được sử dụng để bổ sung dinh dưỡng và hỗ trợ sức khỏe. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nấm có hàm lượng chất béo thấp, phù hợp với chế độ ăn kiêng và giảm cân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nấm ăn và nấm dược liệu là nguồn thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng với hàm lượng cao protein, vitamin, chất xơ, lượng chất béo thấp, đồng thời chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ điều trị các bệnh về gan, huyết áp, chống lão hóa và ức chế sự phát triển của khối u. Ngoài ra, hệ sợi nấm có khả năng tiết ra hệ enzyme ngoại bào phân giải lignocellulose từ phụ phẩm nông nghiệp, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường nông thôn.

Tại Việt Nam, nhu cầu tiêu thụ các loài nấm ăn và nấm dược liệu ngày càng gia tăng, tuy nhiên sản lượng các chủng nấm phổ biến vẫn chưa đáp ứng đủ thị trường. Nhiều loài nấm hoang dại bản địa có giá trị thực phẩm cao đang đứng trước nguy cơ suy giảm do biến đổi thời tiết và tình trạng thu hái tự phát. Trong số đó, nấm Da báo (Lentinus tigrinus (Bull.) Fr) là loài nấm hoang dại phân bố tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn. Loài nấm này có vị ngọt, thơm ngon đặc trưng và đã được các nghiên cứu quốc tế chỉ ra tiềm năng dược học (chống oxy hóa, sinh exopolysaccharide, ức chế phiên mã ngược). Tuy nhiên, các thông tin khoa học về đặc điểm sinh học, quy trình phân lập, thuần hóa và nuôi trồng nhân tạo nấm Da báo tại Việt Nam còn rất hạn chế. Năm 2015, nhóm nghiên cứu tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã phân lập bước đầu nhưng quy trình chưa ổn định. Đề tài "Nghiên cứu kỹ thuật phân lập và nuôi trồng nấm Da báo tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" được thực hiện nhằm xây dựng và hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống, nuôi trồng loài nấm này.

Mục đích của đề tài:

• Xây dựng và tối ưu hóa quy trình phân lập và nuôi trồng nấm Da báo.
• Tạo ra sản phẩm nấm Da báo có giá trị kinh tế, giá trị dinh dưỡng và an toàn khi sử dụng.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Xác định môi trường thích hợp để phân lập nấm Da báo từ mô thịt nấm.
2. Tìm được công thức giá thể thích hợp cho khả năng nuôi cấy và hình thành thể quả nấm Da báo.

Nhiệm vụ/Nội dung nghiên cứu:

1. Nghiên cứu môi trường dinh dưỡng thích hợp cho khả năng phân lập nấm Da báo từ mảnh mô thể quả.
2. Nghiên cứu ảnh hưởng của các loại giá thể đến khả năng hình thành meo giống nấm Da báo.
3. Nghiên cứu ảnh hưởng của các công thức cơ chất/giá thể đến sự phát triển và tạo thể quả nấm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nấm Da báo (Lentinus tigrinus (Bull.) Fr). Mẫu thể quả tươi được thu thập tại huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
• Địa điểm nghiên cứu: Phòng thí nghiệm Công nghệ Lên men thuộc Khoa Công nghệ Sinh học – Công nghệ Thực phẩm, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên.
• Thời gian thực hiện: Từ ngày 01/08/2016 đến ngày 02/07/2017.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và đặc tính sinh học của nấm Da báo

Khóa luận tổng quan các cơ sở khoa học về giới nấm (Myceteae), đặc biệt là phân nhóm nấm lớn (macrofungi) có thể quả. Nấm Da báo (Lentinus tigrinus (Bull.) Fr) là loài nấm hoang dại mọc hoại sinh trên các thân cây gỗ mục.

• Đặc điểm hình thái: Thể quả dạng hình phễu, bề mặt phủ lớp vảy màu nâu đen xếp đồng tâm trên nền trắng giống da báo. Mũ nấm khi non có dạng bán cầu dẹp, mép cuộn lại, thịt mềm; khi trưởng thành chuyển sang dạng phễu nông hoặc sâu, thịt dai mỏng màu trắng, mép lượn sóng hoặc rách nhẹ, đường kính tự nhiên từ 3–10 cm. Phiến nấm màu trắng đến hơi vàng, kéo dài xuống cuống và có dạng răng cưa. Cuống nấm màu trắng ở trên, phía dưới phủ vảy thâm dạng lông, cuống hơi cong và thắt nhỏ dần về gốc. Bào tử hình trụ hoặc elip, không màu, nhẵn, kích thước 2–4 × 4,5–6,5 µm. Hệ sợi gồm sợi sơ cấp có vách ngăn và sợi thứ cấp không có vách ngăn, màng dày.
• Sinh lý dinh dưỡng và môi trường: Nấm Da báo cần nguồn carbon (chủ yếu là glucose), nguồn đạm hữu cơ và vô cơ (pepton, muối nitrat, amoni), muối khoáng ($KH_2PO_4$, $K_2HPO_4$, $MgSO_4$, $MnSO_4$, $CaSO_4$, $KCl$) và vitamin nhóm B ($B_1$, H). Điều kiện vật lý tối ưu gồm: nhiệt độ nuôi sợi 30–32°C (tối ưu tại 32°C); pH thích ứng từ 6,5–7,5 (tối ưu khoảng pH 7,0); độ ẩm nuôi sợi 50–60%, độ ẩm không khí giai đoạn ra quả thể 85–90%. Quá trình sinh trưởng hệ sợi diễn ra thuận lợi trong điều kiện tối, nhưng giai đoạn hình thành thể quả bắt buộc phải có kích thích ánh sáng và thông khí đối lưu.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu sử dụng hoàn toàn phương pháp thực nghiệm phòng thí nghiệm kết hợp phân tích vi sinh học:

1. Phương pháp thu nhận và xử lý mẫu nấm hoang dại: Thu hái toàn bộ thể quả nấm còn tươi nguyên vẹn tại Sơn Dương (Tuyên Quang), bọc giấy sáp hình trụ vô trùng, vận chuyển về phòng thí nghiệm. Xử lý bề mặt bằng cồn 70°, bảo quản mẫu ở 5°C trong 3–5 ngày. Thử nghiệm phủ sáp paraffin lên bề mặt thể quả trước khi cắt để hạn chế rơi rụng dị vật và bào tử tạp.
2. Phương pháp phân lập nuôi cấy mảnh mô: Dùng dao lam vô trùng cắt các mảnh mô thịt nấm kích thước khoảng 0,3–0,5 cm tại phần giao giữa mũ và cuống nấm, cấy chuyển vào đĩa petri chứa môi trường thạch dinh dưỡng, ủ tối ở nhiệt độ 30–32°C, theo dõi sự phát triển hệ sợi từ ngày thứ 3.
3. Phương pháp khảo sát môi trường thạch phân lập tối ưu: Đánh giá tốc độ phát triển đường kính khuẩn lạc (mm) của hệ sợi nấm Da báo sau 120 giờ nuôi cấy trên 5 công thức môi trường thạch (chuẩn hóa pH = 7,0, hấp khử trùng 121°C trong 30 phút):
   • Môi trường khoai tây – dextrose – agar (PDA): 200g khoai tây, 20g glucose, 4g pepton, 20g agar, 1 lít nước.
   • Môi trường thạch nước dừa (CWA): 1 lít nước dừa, 20g glucose, 4g pepton, 20g agar.
   • Môi trường dịch chiết giá đỗ (BDA): 200g giá đỗ, 20g glucose, 4g pepton, 20g agar, 1 lít nước.
   • Môi trường dịch chiết ngô non (CDA): 200g bắp ngô non, 20g glucose, 4g pepton, 20g agar, 1 lít nước.
   • Môi trường dịch chiết gạo: 200g gạo, 4g pepton, 18g agar, 1 lít nước.
4. Phương pháp sản xuất meo giống (giống cấp 2): Thử nghiệm nuôi cấy sợi giống nấm trên 5 loại cơ chất: hạt thóc luộc bổ sung bột nhẹ ($CaCO_3$); trấu bổ sung nước cơm; mùn cưa keo luộc bổ sung 50% cơm/cám gạo; cành cây khô cắt nhỏ (10–15 cm) bổ sung nước chiết gạo; cám gạo độ ẩm 60–70%. Khử trùng ở 121°C trong 30–60 phút. Đồng thời thử nghiệm kỹ thuật làm meo thóc có lót lớp giấy che ánh sáng tráng màng dinh dưỡng ở thành chai thủy tinh.
5. Phương pháp nuôi trồng tạo thể quả trên bịch cơ chất: Phối trộn cơ chất giá thể (mùn cưa gỗ tạp bổ sung 25–50% tinh bột từ cám gạo/nước cháo/cơm; trấu; cành cây nhỏ), đóng túi nylon chịu nhiệt kích thước 30 × 40 cm (trọng lượng 1,2–1,5 kg/bịch), hấp khử trùng 121°C trong 60 phút. Cấy meo giống, ươm sợi trong bóng tối ở 28–33°C trong 20–30 ngày. Khi tơ nấm ăn kín đáy bịch, tiến hành rạch 3–4 đường (dài 3–4 cm) trên thân bịch hoặc mở nút bông, chăm sóc tưới ẩm phun sương 2–4 lần/ngày, duy trì độ ẩm không khí 85–90%, nhiệt độ 25–32°C, có ánh sáng tán xạ.
6. Phương pháp bảo quản và đánh giá giống: Lưu giữ giống trên môi trường thạch nghiêng ở 5°C (thời gian dưới 3 tháng), thực hiện cấy truyền định kỳ và theo dõi hình thái, khả năng tạo thể quả của hệ sợi qua 20 lần cấy truyền liên tiếp. Dữ liệu thực nghiệm được phân tích phương sai (ANOVA) để so sánh các nghiệm thức.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài, nêu bật vai trò dinh dưỡng và dược liệu của nấm ăn, nấm dược liệu nói chung và tiềm năng thương mại của nấm Da báo hoang dại nói riêng. Khóa luận xác lập rõ mục đích nghiên cứu, 2 mục tiêu cụ thể, cùng các ý nghĩa khoa học (duy trì nguồn gen bản địa, đánh giá khả năng thích ứng nhiệt độ theo mùa) và ý nghĩa thực tiễn (tận dụng phế thải nông nghiệp giàu cellulose, tạo sinh kế cho người dân địa phương).

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương này tổng hợp các tài liệu khoa học trong và ngoài nước:

• Cơ sở khoa học: Giới thiệu đặc điểm phân loại, hình thái học chi tiết của thể quả và hệ sợi nấm Da báo (Lentinus tigrinus); chu trình phát triển qua 2 giai đoạn (giai đoạn dinh dưỡng hệ sợi 2 nhân và giai đoạn sinh sản tạo thể quả với thụ tầng hymenium hình thành đảm bào tử); nhu cầu các nguyên tố dinh dưỡng (C, N, P, K, Mg, S, Mn, Ca) và các vitamin thiết yếu. Phân tích ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái gồm nhiệt độ (30–32°C), độ ẩm (50–60% khi nuôi sợi, 85–90% khi ra quả thể), pH (thích hợp tại pH 7,0), ánh sáng (ức chế nuôi sợi, kích thích tạo quả thể) và nồng độ $O_2$/$CO_2$.
• Tình hình nghiên cứu thế giới: Điểm lại các công trình nghiên cứu của Rich Milton, Nor Adila Mhd Omar (2015 - nghiên cứu hoạt tính chống oxy hóa trên chuột), nghiên cứu sinh tổng hợp exopolysaccharide (pullulan, scleroglucan), nghiên cứu enzyme laccase ngoại bào phân giải hợp chất chlorobenzoic và ức chế enzyme phiên mã ngược của HIV-1 (Xu và cộng sự, 2012; Afrida và cộng sự, 2014; Stella và cộng sự, 2013).
• Tình hình nghiên cứu trong nước: Ghi nhận sự khan hiếm tài liệu về nấm Da báo tại Việt Nam, chủ yếu dựa trên công trình của Hoàng Thanh Tú và Trịnh Tam Kiệt (2009) về đặc điểm sinh học của Lentinus tigrinus, qua đó khẳng định khoảng trống tri thức về kỹ thuật nhân giống và nuôi trồng thực nghiệm loài nấm này.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết địa điểm (PTN Công nghệ Lên men - ĐH Nông Lâm Thái Nguyên), thời gian thực hiện (08/2016 – 07/2017), nguồn mẫu nấm (Sơn Dương, Tuyên Quang), danh mục hóa chất (pepton, $CaCO_3$, HCl, NaOH, agar) và thiết bị thí nghiệm (nồi hấp thanh trùng, tủ cấy vô trùng, tủ ấm, tủ sấy, cân phân tích, máy đo pH, kính hiển vi quang học, máy UV-VIS). Mô tả tuần tự quy trình thực nghiệm gồm: thu mẫu, phân lập mô nấm, pha chế 5 loại môi trường dinh dưỡng thạch, quy trình sản xuất meo giống trên 5 loại giá thể, quy trình tạo bịch giá thể mùn cưa/trấu/cành cây để kích thích ra thể quả, và quy trình lưu giữ giống ở 5°C.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương này công bố các số liệu thực nghiệm gốc qua 4 nhóm nội dung:

• Kết quả phân lập mô nấm: Mảnh mô cấy trên môi trường khoai tây ở nhiệt độ 30–32°C sau 3 ngày bắt đầu bật sợi trắng dài ~1 mm; sau 5 ngày sợi nấm lan rộng đều; sau 9–10 ngày sợi phủ kín bề mặt đĩa thạch. Tác giả phân tích các nguyên nhân gây nhiễm khuẩn và nấm mốc ban đầu do bề mặt thể quả nhiều khe rãnh và điều kiện thời tiết nóng ẩm. Đáng chú ý, kết quả theo dõi hệ sợi qua 20 lần cấy truyền liên tiếp cho thấy hệ sợi bị thoái hóa: sợi trở nên mảnh, xốp bông, sinh trưởng yếu trên meo giống và mất hoàn toàn khả năng hình thành thể quả.
• Kết quả chọn môi trường thạch tối ưu: So sánh sự phát triển đường kính khuẩn lạc sau 120 giờ nuôi cấy cho thấy môi trường nước dừa (CWA) đạt kết quả vượt trội nhất với đường kính trung bình đạt 65,80 mm, cao hơn rõ rệt so với môi trường PDA, BDA, CDA và thạch gạo.
• Kết quả chọn cơ chất làm meo giống và kỹ thuật che sáng: Cơ chất hạt thóc luộc là nguyên liệu tối ưu nhất, hệ sợi phát triển đồng nhất, lan nhanh, có mùi thơm đặc trưng, không bị chua sau 15–25 ngày theo dõi. Các cơ chất mùn cưa, trấu, cám gạo, cành cây đều bị nhiễm hoặc không mọc do cấu trúc đậm đặc cản trở khử trùng. Việc bổ sung 1,0–1,5% $CaCO_3$ vào meo thóc giúp cân bằng ẩm và giảm độ chua. Thử nghiệm lót lớp giấy che ánh sáng tẩm dinh dưỡng ở thành chai làm giảm tỷ lệ nhiễm meo giống xuống còn 24% (12/50 chai bị hỏng) so với 52% (26/50 chai bị hỏng) ở nghiệm thức đối chứng không có lớp che sáng.
• Kết quả nuôi trồng tạo thể quả trên các loại giá thể: Bịch cơ chất mùn cưa gỗ tạp bổ sung 25% tinh bột (cám gạo, nước cháo) hoặc 50% cơm cho kết quả tạo thể quả tốt nhất; thời gian ươm và xuất hiện thể quả là 3 tháng; thể quả phát triển đồng đều với đường kính mũ đạt 15–20 cm. Cơ chất trấu chỉ phát triển hệ sợi mà không tạo thể quả; cơ chất cành cây nhỏ bị nhiễm nấm mốc xanh 100%.

  [Thể quả tươi hoang dại] (Thu tại Sơn Dương - Tuyên Quang, bọc giấy sáp)
  [Phân lập mô thịt nấm] (Môi trường thạch nước dừa CWA, pH 7.0, ủ tối 30-32°C)
  [Nhân giống cấp 2 - Meo thóc] (Hạt thóc luộc ngâm nước + 1-1,5% CaCO3, giấy che sáng)
  [Đóng bịch cơ chất tạo quả thể] (Mùn cưa gỗ tạp + 25-50% cám gạo/cơm, 1,2-1,5 kg/bịch)
  [Chăm sóc & Kích thích ra quả thể] (Rạch bịch, tưới phun sương ẩm 85-90%, 25-32°C, có sáng)
  [Thể quả nấm Da báo thương phẩm] (Mũ xòe rộng dạng phễu, đường kính 15-20 cm)

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết 4 kết luận kỹ thuật trọng tâm của đề tài và đưa ra 2 kiến nghị nhằm tiếp tục mở rộng thử nghiệm trên các nguồn phụ phẩm khác (bã mía, xơ dừa, thân ngô) và nghiên cứu chuyên sâu cơ chế tạo thể quả.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm chính

Khóa luận đã định lượng cụ thể các chỉ tiêu sinh trưởng của nấm Da báo qua các bảng dữ liệu sau:

Bảng 1: Ảnh hưởng của môi trường thạch nuôi cấy đến đường kính khuẩn lạc sau 120 giờ

Loại môi trường nuôi cấy	Thành phần dinh dưỡng chính	Đường kính trung bình khuẩn lạc (mm)
Thạch nước dừa (CWA)	Nước dừa 1 lít, Glucose 20g, Pepton 4g, Agar 20g	65,80
Thạch khoai tây (PDA)	Dịch chiết khoai tây 200g, Glucose 20g, Pepton 4g, Agar 20g	~55,00
Thạch ngô non (CDA)	Dịch chiết ngô 200g, Glucose 20g, Pepton 4g, Agar 20g	~48,00
Thạch giá đỗ (BDA)	Dịch chiết giá đỗ 200g, Glucose 20g, Pepton 4g, Agar 20g	~45,00
Thạch nước chiết gạo	Nước chiết gạo 200g, Pepton 4g, Agar 18g	~40,00

Ghi chú: Phân tích phương sai ANOVA cho thấy sự khác biệt về tốc độ phát triển hệ sợi giữa môi trường CWA và các môi trường khác có ý nghĩa thống kê (Mean Square hiệu ứng công thức = 358,5592).

Bảng 2: Ảnh hưởng của các loại giá thể đến khả năng tạo meo giống nấm

Loại giá thể meo giống	Ngày thứ 15	Ngày thứ 20	Ngày thứ 25	Đánh giá khả năng thích hợp
Hạt thóc luộc	+	+	+	Sợi mọc trắng đều, nhanh, mùi thơm đặc trưng
Vỏ trấu + nước cơm	-	-	-	Không mọc / Nhiễm tạp
Mùn cưa gỗ keo + cám/cơm	-	-	-	Bị nhiễm mốc / Không đạt
Cành khô nhỏ + nước gạo	-	-	-	Bị nhiễm mốc hoàn toàn
Cám gạo ẩm (60–70%)	-	-	-	Bị nhiễm chua / Hỏng

(+) Sợi nấm mọc tốt; (-) Không mọc hoặc bị nhiễm tạp chất/vi sinh vật.

Bảng 3: Hiệu quả của kỹ thuật che sáng đối với tỷ lệ nhiễm meo giống trên thóc

Nghiệm thức meo thóc	Số chai thí nghiệm (chai)	Số chai bị nhiễm hỏng (chai)	Tỷ lệ nhiễm hỏng (%)
Không bổ sung lớp giấy che sáng	50	26	52,0%
Có bổ sung lớp giấy che sáng	50	12	24,0%

Bảng 4: Ảnh hưởng của giá thể nuôi trồng đến khả năng tạo thể quả nấm Da báo

Công thức giá thể bịch phôi	Thời gian xuất hiện thể quả	Đường kính thể quả (cm)	Tình trạng tạo thể quả
Mùn cưa gỗ tạp + 25–50% tinh bột	3 tháng	15 – 20	Thể quả phát triển tốt, đồng đều
Vỏ trấu + nước cơm	Không ra thể quả	—	Chỉ phát triển hệ sợi, không tạo nụ
Cành cây nhỏ	Bị nhiễm 100%	—	Nhiễm mốc xanh, hỏng hoàn toàn

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật của tác giả

• Quy trình phân lập: Nên ưu tiên sử dụng môi trường nước dừa (CWA) có bổ sung glucose và pepton, điều chỉnh pH = 7,0 để nhân nhanh hệ sợi gốc phục vụ sản xuất.
• Xử lý meo giống: Sử dụng hạt thóc luộc làm meo giống cấp 2; bổ sung 1,0–1,5% bột nhẹ $CaCO_3$ để chống chua và kiểm soát độ ẩm; kết hợp lót lớp giấy che sáng tráng dinh dưỡng để giảm thiểu hơn một nửa tỷ lệ nhiễm vi sinh vật.
• Giá thể nuôi trồng: Sử dụng mùn cưa gỗ tạp (không chứa tinh dầu, không độc tố) phối trộn với nguồn tinh bột (cám gạo, nước cháo 25% hoặc cơm 50%) làm giá thể đóng bịch; thực hiện ươm sợi ở 28–33°C và tưới ẩm phun sương gián tiếp (phun nền và tường), tránh tưới đọng nước trực tiếp lên miệng bịch phôi.

Đóng góp của đề tài

• Thuần hóa thành công nguồn gen nấm Da báo (Lentinus tigrinus) hoang dại bản địa từ vùng núi Tuyên Quang vào điều kiện nuôi cấy nhân tạo tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
• Xây dựng hoàn chỉnh bộ thông số kỹ thuật cho 3 giai đoạn: phân lập mô thịt nấm (môi trường CWA), sản xuất meo giống (thóc + $CaCO_3$ + giấy che sáng), và nuôi trồng tạo thể quả (mùn cưa gỗ tạp + tinh bột, thời gian 3 tháng, đường kính thể quả đạt 15–20 cm).
• Phát hiện hiện tượng thoái hóa giống sau 20 lần cấy truyền liên tiếp, cung cấp cảnh báo thực nghiệm quan trọng cho công tác lưu giữ giống gốc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế thực nghiệm được ghi nhận:
  • Tỷ lệ nhiễm khuẩn và nấm mốc trong giai đoạn phân lập ban đầu còn cao do bề mặt quả thể tự nhiên có nhiều khe rãnh, dung dịch cồn 70° khó tiếp xúc toàn diện; điều kiện thời tiết mùa hè nóng ẩm gây khó khăn cho việc kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm phòng thí nghiệm.
  • Meo giống làm trên hạt thóc vào giai đoạn thời tiết nắng nóng (từ tháng 4 đến tháng 8) dễ bị hiện tượng ngưng tụ hơi nước trong túi nylon làm nát hạt thóc.
  • Kỹ thuật chuẩn bị lớp giấy che sáng tráng màng dinh dưỡng ở thành chai meo giống còn phức tạp, tốn thời gian thao tác thủ công, chưa thuận tiện cho quy mô đại trà.
  • Giống nấm bị thoái hóa rõ rệt sau 20 lần cấy truyền (hệ sợi chuyển sang dạng bông mảnh, sinh trưởng kém trên meo và mất khả năng ra thể quả), nhưng khóa luận chưa xây dựng được quy trình bảo quản giống gốc dài hạn ngoài phương pháp giữ ở 5°C dưới 3 tháng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Tiếp tục thử nghiệm khả năng tạo thể quả của nấm Da báo trên các nguồn phụ phẩm nông nghiệp phổ biến khác như bã mía, xơ dừa, thân cây bắp (ngô) nhằm đa dạng hóa nguồn nguyên liệu rẻ tiền tại địa phương.
  • Hoàn thiện và chuẩn hóa kỹ thuật khử trùng, bảo quản giống gốc thuần khiết để chống thoái hóa sinh học sau nhiều chu kỳ nhân giống.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học, giảng viên chuyên ngành Công nghệ sinh học, Nông học, Khoa học cây trồng, Công nghệ sau thu hoạch và Công nghệ thực phẩm; các kỹ thuật viên tại các trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, trại sản xuất giống nấm; các hộ nông dân và cơ sở nuôi trồng nấm ăn/dược liệu.
• Nội dung có giá trị ứng dụng cao:
  • Công thức pha chế môi trường thạch nước dừa (CWA) và kỹ thuật phân lập mảnh mô nấm hoang dại hạn chế nhiễm tạp.
  • Quy trình xử lý hạt thóc kết hợp bột nhẹ $CaCO_3$ và giải pháp lớp chắn sáng để sản xuất meo giống nấm đạt tỷ lệ sống cao.
  • Tỷ lệ phối trộn cơ chất mùn cưa gỗ tạp với phụ phẩm giàu tinh bột (25–50%) để kích thích nấm Da báo hình thành thể quả thương phẩm kích thước lớn (15–20 cm) trong điều kiện nhiệt độ bán tự nhiên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Môi trường nuôi cấy nào cho tốc độ phát triển hệ sợi nấm Da báo nhanh nhất và đạt kích thước bao nhiêu sau 120 giờ?
Môi trường thạch nước dừa (CWA) cho tốc độ phát triển hệ sợi nấm Da báo tốt nhất. Sau 120 giờ nuôi cấy ở nhiệt độ 30–32°C và pH = 7,0, đường kính trung bình của khuẩn lạc đạt 65,80 mm, vượt trội so với môi trường khoai tây (PDA), ngô non (CDA), giá đỗ (BDA) và thạch gạo.

2. Vì sao cơ chất hạt thóc được đánh giá là nguyên liệu tối ưu nhất để làm meo giống và cần biện pháp gì để khắc phục hiện tượng nát hạt vào mùa hè?
Hạt thóc chứa đầy đủ chất dinh dưỡng, có lớp vỏ trấu cứng giúp hạt không bị nát nhũn khi hấp khử trùng ở nhiệt độ cao (121°C), dễ phân tách rời giúp việc cấy truyền qua cổ chai nhanh chóng và giảm nguy cơ nhiễm. Vào mùa nắng nóng (tháng 4–8), để khắc phục hiện tượng hơi nước ngưng tụ làm nát hạt và chua meo, cần bổ sung bột nhẹ $CaCO_3$ với tỷ lệ 1,0–1,5% nhằm cân bằng độ ẩm và trung hòa độ chua.

3. Giải pháp bổ sung lớp giấy che ánh sáng mang lại hiệu quả định lượng như thế nào đối với meo giống nấm?
Việc bổ sung lớp giấy che ánh sáng tráng màng dinh dưỡng lót bên trong thành chai nuôi meo thóc đã giúp giảm tỷ lệ chai giống bị nhiễm hỏng từ 52,0% (26/50 chai ở nghiệm thức không che sáng) xuống còn 24,0% (12/50 chai ở nghiệm thức có che sáng), giúp hệ sợi ăn sâu vào cơ chất từ nhiều phía và tăng sức cạnh tranh với tạp khuẩn.

4. Sau thời gian nuôi trồng bao lâu thì nấm Da báo hình thành thể quả trên giá thể mùn cưa và kích thước thể quả đạt được là bao nhiêu?
Trên giá thể mùn cưa gỗ tạp bổ sung 25–50% tinh bột (cám gạo, nước cháo hoặc cơm), bịch nấm bắt đầu cho thể quả sau 3 tháng nuôi cấy (nhiệt độ 28–33°C, độ ẩm không khí 85–90%). Đường kính mũ nấm trưởng thành đạt từ 15–20 cm, lớn hơn so với kích thước thể quả quan sát được ngoài tự nhiên (3–10 cm).

5. Hiện tượng gì xảy ra đối với hệ sợi nấm Da báo khi thực hiện cấy truyền qua 20 thế hệ liên tiếp?
Sau 20 lần cấy truyền liên tiếp trên môi trường nhân tạo, giống nấm Da báo bị thoái hóa: sợi nấm trở nên mảnh, xốp bông, khả năng sinh trưởng trên cơ chất meo giống bị suy giảm mạnh và mất hoàn toàn khả năng hình thành thể quả khi nuôi trồng trên giá thể bịch phôi.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Trang đã phân lập và thuần hóa thành công loài nấm Da báo hoang dại (Lentinus tigrinus (Bull.) Fr) thu thập tại Tuyên Quang trong điều kiện phòng thí nghiệm. Nghiên cứu xác định môi trường thạch nước dừa (CWA) tối ưu cho sinh trưởng hệ sợi, giá thể thóc bổ sung $CaCO_3$ và lớp che sáng thích hợp nhất cho sản xuất meo giống, cùng công thức mùn cưa gỗ tạp phối trộn 25–50% tinh bột giúp tạo thể quả thương phẩm đường kính 15–20 cm sau 3 tháng nuôi trồng. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học và quy trình thực nghiệm quan trọng nhằm bảo tồn nguồn gen nấm bản địa, đồng thời mở ra tiềm năng sản xuất thương mại loài nấm ăn có giá trị dinh dưỡng cao từ nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nấm là một sản phẩm có nhiều tiềm năng về mặt dƣợc liệu, thực phẩm và những ứng dụng liên quan Ďến môi trƣờng sinh thái. Nấm có nhiều chất dinh dƣỡng, thơm ngon Ďƣợc ví nhƣ một loại rau sạch thịt sạch rất tốt cho sức khỏe với thành phần giàu vitamin và protein, nhiều chất xơ và chứa lƣợng chất béo thấp, thích hợp với những ngƣời có chế Ďộ ăn kiêng và chống béo phì. Các nấm dƣợc liệu Ďƣợc cho là Ďặc Ďiểm quan trọng có ý nghĩa trong việc Ďiều trị các bệnh về gan, huyết áp, chống lão hóa. Nhiều loại nấm ví dụ nhƣ nấm Hƣơng, nấm Thƣợng hoàng, nấm Linh chi…Ďƣợc nhắc Ďến nhiều trong việc tìm các hƣớng Ďiều trị mới cho những căn bệnh hiểm nghèo nhƣ HIV, ung thƣ [11].

Hệ sợi của nấm có thể sản xuất nhiều loại enzyme ngoại bào mà có thể phân hủy và sử dụng các chất thải có bản chất là lignocellulose làm giảm mức Ďộ ô nhiễm môi trƣờng vì vậy hệ sợi nấm Ďƣợc cho là Ďóng vai trò Ďáng kể trong việc phục hồi lại khu vực bị ô nhiễm. Trên thế giới nhiều nƣớc Ďã phát triển nhiều loại nấm ăn, nhƣ nấm sò, nấm mỡ nhƣ một Ďối tƣợng canh tác có giá trị dinh dƣỡng cao. Những lọai nấm Ďƣợc nuôi trồng phổ biến và thƣờng xuyên này thƣờng rất dễ trồng, có thể tận dụng các nguồn nguyên liệu có sẵn nhƣ rơm rạ, bã mía, mùn cƣa. Điều kiện nuôi trồng thì không quá phức tạp và các thiết bị Ďể duy trì các Ďiều kiện tối ƣu cũng dễ tìm kiếm, Ďơn giản và có giá thành thấp.

Ở Việt Nam các sản phẩm từ nấm khá Ďƣợc ƣa chuộng, nhiều loại nấm có giá thành khá cao nhƣ Đông trùng hạ thảo, nấm Lim xanh, nấm Hƣơng. Số lƣợng những loại nấm ăn phổ biến nhƣ nấm Sò hay nấm Rơm vẫn chƣa Ďủ Ďể Ďáp ứng nhu cầu của ngƣời dân. Vì vậy lĩnh vực nuôi trồng và sản xuất nấm có nhiều hứa hẹn cần n 2 Ďƣợc Ďẩy mạnh nghiên cứu và phát triển, vừa cải tiến những giống nấm sẵn có, Ďồng thời thúc Ďẩy việc phân lập những giống nấm hoang dại có giá trị. Nhiều loại nấm hoang dại Ďƣợc ngƣời dân sử dụng làm thực phẩm rất ngon nhƣng Ďang dần mất Ďi, ví dụ nhƣ nấm Da báo và một số loại nấm khác… Nấm Da báo là loại nấm dễ tìm, có thể bắt gặp ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc nhƣ Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, nhƣng hiện nay cũng ngày càng khan hiếm do Ďiều kiện thời tiết thất thƣờng và tình trạng thu hái một cách tự phát.

Theo ngƣời dân, nấm Da báo có vị ngọt, rất ngon, số lƣợng ít và thƣờng sử dụng theo kinh nghiệm. Điều này dẫn tới những nghi vấn về những tác Ďộng của nấm tới cơ thể con ngƣời mà mắt thƣờng không quan sát Ďƣợc Ďồng thời cho thấy tiềm năng phát triển 1 loại giống nấm ăn mới cho thị trƣờng ẩm thực và có thể cả hƣớng nghiên cứu dƣợc liệu. Mặc dù trên thế giới có nhiều gợi ý về vai trò thực phẩm và khả năng ngăn cản phát triển khối u của nấm Da báo nhƣng ở Việt Nam không có những thông tin khoa học chi tiết về loại nấm này. Năm 2015 Nấm Da báo Ďã Ďƣợc nhóm nghiên cứu gồm ThS Vi Đại Lâm, Kỹ sƣ Đinh Văn Thiện và sinh viên Nguyễn Thị Trang trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên phân lập thành công giai Ďoạn Ďầu.

Tuy nhiên quá trình phân lập giống nấm chƣa ổn Ďịnh, các loại môi trƣờng và Ďiều kiện thích hợp cho nấm phát triển còn hạn chế. Xuất phát từ những nhu cầu thực tiễn của ngƣời dân, nhằm bảo tồn và tìm kiếm những tiềm năng ứng dụng của nấm Da báo, Ďồng thời xây dựng, cải tiến quy trình phân lập giống nấm có ý nghĩa về mặt khoa học và ứng dụng, chúng tôi tiến hành thực hiện Ďề tài nghiên cứu “Nghiên cứu kỹ thuật phân lập và nuôi trồng nấm da báo tại trương Đại học Nông Lâm Thái Nguyên” 1. Mục đích của đề tài - Xây dựng và tối ƣu hóa quy trình phân lập và nuôi trồng nấm da báo n 3 - Tạo ra sản phẩm nấm Da báo có giá trị kinh tế, có giá trị dinh dƣỡng và an toàn khi sử dụng. Mục tiêu - Môi trƣờng thích hợp Ďể phân lập nấm Da báo từ mô thịt nấm - Tìm Ďƣợc công thức giá thể Ďến khả năng nuôi cấy Da báo 1.

Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Duy trì và khai thác nguồn giống nấm Da báo cho các nghiên cứu chuyên sâu - Đánh giá Ďƣợc nguồn nguyên liệu nuôi trồng nấm Da báo và các nguyên liệu trồng tại Ďịa phƣơng có ý nghĩa trong việc ứng dụng thực tiễn - Đánh giá Ďƣợc khả năng chống chịu của nấm trƣớc các biến Ďổi không thuận lợi của nhiệt Ďộ theo mùa từ Ďó xây dựng mô hình nuôi trồng thích hợp 1. Ý nghĩa thực tiễn - Khai thác các nguồn nguyên liệu nuôi trồng nấm tại Ďịa phƣơng, bao gồm tất cả các loại phế thải của nông nghiệp giàu chất cellulose, xử lý các nguồn rác thải từ sản xuất nông nghiệp hạn chế hiện tƣợng ô nhiễm môi trƣờng ở nông thôn sau mỗi vụ thu hoạch. - Tạo thêm việc làm cho ngƣời dân, Ďịnh hƣớng cho ngƣời dân hƣớng tới những mô hình nuôi trồng lớn hơn, Ďa dạng hơn, có ý nghĩa kinh tế.

- Phát triển cho thị trƣờng các loại giống nấm (hay meo nấm) thƣơng mại, tăng thu nhập cho ngƣời sản xuất. - Tạo ra Ďƣợc sản phẩm thực tiễn dựa trên nhu cầu xã hội. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.1 Giới thiệu chung Nấm là những sinh vật thuộc giới Myceteae.

Từ “nấm” có thể chỉ những Ďối tƣợng khác nhau Ďối với những ngƣời khác nhau hoặc ở các nƣớc khác nhau. Trong một nghĩa rộng "Nấm là một loại nấm lớn với thể quả Ďặc trƣng, có thể là ở trên mặt Ďất hoặc ở dƣới mặt Ďất và Ďủ lớn Ďể có thể nhìn thấy bằng mắt thƣờng, có thể Ďƣợc Ďào (hái) bằng tay. Định nghĩa này không phải là hoàn hảo nhƣng có thể công nhận là một thuật ngữ phù hợp Ďể Ďánh giá số lƣợng nấm trên trái Ďất. Loại hình phổ biến nhất của nấm là hình cây dù với một mũ nấm (cap) và một thân nấm (gốc).

Nhiều loài khác thêm vào Ďó có 1 lớp bao gói ( giống Ďài hoa) ví dụ nhƣ Volvariella volvacea hoặc là một cái vòng ví dụ Agarius campestris hoặc là có cả hai Ďặc Ďiểm Ďó ví dụ nhƣ Amanita muscaria. Bên cạnh Ďó, một số loại nấm dƣới hình thức Ďài hoa mềm dẻo, những loại khác tròn nhƣ quả bóng golf. Một số trong hình dạng của chiếc gậy nhỏ hay một số giống san hô nhiều loài khác có màu vàng hoặc màu cam nhƣ thạch và một số loài thậm chí rất giống tai ngƣời. Trong thực tế nấm là cái gì Ďó Ďặc biệt trong thế giới sống, không phải là thực vật hay Ďộng vật.

Cấu trúc chúng ta gọi là nấm, trên thực tế chỉ có thể quả của các loại nấm. Các phần sinh dƣỡng của nấm gọi là hệ sợi nấm, bao gồm một hệ thống các sợi phân nhánh và giống nhƣ các sợi chính mọc tỏa qua Ďất, phân trộn, khúc gỗ hoặc một số vật chất khác chứa cellulose nơi mà nấm có thể phát triển. Sau giai Ďoạn sinh trƣởng dƣới Ďiều kiện thuận lợi, hình thành sợi nấm (trƣởng thành) có thể tạo ra cấu trúc thể quả mà chúng ta gọi là nấm. Theo Ďó nấm có thể Ďƣợc nhóm thành 4 loại: n 5 (1) Những loại có thịt và ăn Ďƣợc, rơi vào các loại nấm ăn Ďƣợc, ví dụ: Agaricus bisporus (2) Các loại nấm có ứng dụng làm thuốc, Ďƣợc gọi là nấm dƣợc liệu, ví dụ: Ganoderma lucidum (3) Những loại Ďƣợc chứng minh là có, hoặc nghi ngờ là có chất Ďộc, Ďƣợc gọi tên là nấm Ďộc, ví dụ: Amanita phalloides (4) Một loại hỗn hợp bao gồm một số lƣợng lớn các loại nấm chƣa xác Ďịnh rõ thuộc tính, có thể tạm nhóm lại với nhau là "nấm khác".

Tất nhiên, phƣơng pháp này Ďể phân loại nấm không phải là tuyệt Ďối và không loại trừ lẫn nhau, nhiều loại nấm không chỉ Ďể ăn mà còn giúp tăng cƣờng sức khỏe và là dƣợc liệu tốt. Ngày nay một số lƣợng lớn các loài nấm ăn Ďã Ďƣợc thuần hóa và xây dựng các quy trình công nghệ Ďể nuôi cấy sản xuất một vài ví dụ Ďiển hình nhƣ: Linh chi, nấm hƣơng, nấm rơm. Tuy nhiên hầu hết các loại nấm Ďƣợc nuôi trồng có tiềm năng dinh dƣỡng Ďƣợc giữ nguyên, giống với Ďiều kiện sống hoang dại. Nếu nhƣ Ďƣợc sử dụng Ďúng cách những loại nấm này có thể là những nguồn protein trực tiếp hoặc những nguồn hợp chất có hoạt tính sinh học cho con ngƣời sử dụng, Ďặc biệt trong hoàn cảnh con ngƣời Ďang xây dựng nên những quy tắc về an ninh lƣơng thực, khuyến khích phát triển kinh tế Ďồng thời bảo vệ môi trƣờng.

Một trong những loại nấm hoang dại mà có tiềm năng nuôi cấy rất tốt là nấm Da báo (Lentinus tigrinus, Hình 2.1) mà thƣờng mọc trên những cây gỗ Ďã Ďổ mục. Một loại nấm có quan hệ họ hàng gần là nấm hƣơng cũng Ďƣợc trồng khá phổ biến Ďể phục vụ cho các mục Ďích về ẩm thực. Năm 2002 Wasser Ďã chỉ ra thành phần hoạt Ďộng sinh học Ďƣợc gọi là lentinan ở nấm hƣơng, là hợp chất β-glucan. Β-glucan là một phức chất tan trong nƣớc Ďƣợc phát hiện trong nhiều loại nấm và Ďƣợc cho rằng có mối liên hệ với việc kích n 6 thích hoạt Ďộng miễn dịch và các hoạt Ďộng kháng lại khối u.

Mặc dù nó rất Ďƣợc ƣa chuộng nhƣng việc nuôi cấy nấm hƣơng cũng bị giới hạn bởi nhiều nguyên nhân trong Ďó bao gồm yếu tố nhiệt Ďộ không thuận lợi. Một sự thay thế tốt nhất là việc nuôi cấy một Ďối tƣợng bản Ďịa (nhƣ là nấm Da báo ). Tuy nhiên yêu cầu Ďầu tiên là cần phải hiểu biết Ďầy Ďủ về các Ďiều kiện sinh trƣởng tối ƣu của nấm Da báo với những hƣớng thông tin cụ thể về giá trị dinh dƣỡng và những Ďòi hỏi về Ďiều kiện vật lí. Nấm Da báo nhìn chung thì vẫn là một loại nấm chƣa Ďƣợc biết rõ ràng.

Không giống nhƣ nấm hƣơng các thông tin về nấm Da báo rất hạn chế Ďặc biệt là những thông tin về Ďặc Ďiểm sinh học về công nghệ sản xuất, về giá trị thực phẩm, về dinh dƣỡng và các giá trị về dƣợc học.