BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- Lý Thục Hiền MỐI QUAN HỆ GIỮA KỸ NĂNG CHÍNH TRỊ VỚI XU HƯỚNG KHỞI NGHIỆP KINH DOANH CỦA SINH VIÊN CHÍNH QUY NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- Lý Thục Hiền MỐI QUAN HỆ GIỮA KỸ NĂNG CHÍNH TRỊ VỚI XU HƯỚNG KHỞI NGHIỆP KINH DOANH CỦA SINH VIÊN CHÍNH QUY NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.05 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. TRẦN HÀ MINH QUÂN TP. Hồ Chí Minh – Năm 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com i LỜI CẢM ƠN Tôi có thể hoàn thành luận văn này không chỉ là công sức của riêng tôi mà còn là sự đóng góp của các thầy cô, bè bạn và đồng nghiệp của tôi. Vì lẽ đó, Tôi muốn đặc biệt nhắc đến thầy Trần Hà Minh Quân như là người thầy hướng dẫn, người đã tin tưởng và ủng hộ nhiệt thành ý tưởng nghiên cứu này ngay từ những phút đầu tiên nghe nói đến. Các tác giả - tập thể và cá nhân của những tài liệu tham khảo – chính nhờ kiến thức và kinh nghiệm của họ mà tôi đã có thể mở rộng kiến thức, đồng thời tiết kiệm rất nhiều thời gian. Ngoài ra, tôi muốn cảm ơn đến thầy Trần Hồng Hải, Cô Trương Thị Thúy Vân, Cô Phạm Thu Hiền, Cô Đặng Tuyết Trinh, người đã giúp đỡ rất nhiều trong việc giúp tôi tiếp cận các bạn sinh viên tham gia thảo luận tay đôi, tham gia trả lời bảng câu hỏi. Chân thành cảm ơn những đáp viên đã dành thời gian trả lời cho khảo sát này. Sự đóng góp của họ có vai trò quyết định đến sự thành công của nghiên cứu. Tôi rất may mắn được sự hỗ trợ của công ty LQI và các cộng tác viên tham gia hỗ trợ nhập liệu. Rất vui được gửi lời cảm ơn đến họ. Tôi đặc biệt chịu ơn những người bạn đã dành nhiều giờ để đọc bản nháp và cung cấp cho tôi những thông tin quan trọng về những điểm cần cải thiện. Mặc dù đôi lúc có những lời góp ý nặng lời (nhưng lúc nào cũng rất hữu ích), họ đã liên tục củng cố niềm tin của tôi về ý tưởng nghiên cứu này. Vì sự thẳng thắn và hiểu biết của họ, tôi muốn cảm ơn chị Phan Thanh Chi, anh Đào Quy Vũ. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới tất cả các thầy cô của khoa Quản Trị Kinh Doanh trường Đại học Kinh tế TP.HCM đã truyền đạt các bài học lý thuyết cũng như những kinh nghiệm thực tế, những phương pháp nghiên cứu khoa học và đó chính là những kiến thức nền tảng giúp tôi có thể hoàn thành tốt luận văn. Và tôi tin rằng đây sẽ là kinh nghiệm quý báu giúp tôi thành công trong công việc cũng như công tác nghiên cứu trong tương lai. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ii Cuối cùng, tôi vô cùng biết ơn cuộc đời đã cho tôi lựa chọn một gia đình nhỏ đầm ấm như ngày hôm nay. Chồng và con nhỏ của tôi luôn yêu thương và động viên tôi trong suốt thời gian tôi thực hiện luận văn. Tháng 6 – 2010 Lý Thục Hiền TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ “Mối quan hệ giữa kỹ năng chính trị với xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên chính quy ngành quản trị kinh doanh” là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập và nghiêm túc. Các số liệu trong luận văn được thu thập từ thực tế có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy, được xử lý trung thực và khách quan. Tháng 6 – 2010 Lý Thục Hiền TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com iv MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN . i LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC . iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU . viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ . Mục tiêu nghiên cứu . Giới hạn nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa thực tiễn của đề tài . 10 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU . Xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên quản trị kinh doanh . Kỹ năng chính trị . Mô hình nghiên cứu . PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Qui trình nghiên cứu. Thang đo kỹ năng chính trị . Thang đo xu hướng khởi nghiệp kinh doanh . Thiết kế nghiên cứu . Nghiên cứu sơ bộ . Nghiên cứu chính thức . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Kết quả nghiên cứu định tính . Kết quả nghiên cứu định lượng . Mô tả mẫu . Kiểm định độ tin cậy của thang đo . Phân tích nhân tố khám phá (EFA) . Kiểm định mô hình nghiên cứu . Phân tích ma trận tương quan . Phân tích hồi quy . Ý nghĩa các hệ số hồi qui riêng phần trong mô hình .4 Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu trong mô hình . Ý NGHĨA VÀ KẾT LUẬN . Kết quả chính và đóng góp của nghiên cứu .47 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo .52 TÀI LIỆU TRÍCH DẪN . CÔNG CỤ THU THẬP DỮ LIỆU ĐỊNH TÍNH: DÀN BÀI THẢO LUẬN TAY ĐÔI . CÂU HỎI KHẢO SÁT CHÍNH THỨC . KIỂM TRA GIẢ ĐỊNH CỦA HỒI QUY BỘI . MÔ TẢ THÊM VỀ MẪU . THANG ĐO THAM KHẢO . 73 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT AS : Sự chân thật rõ ràng (Apparent Sincerity Ctg : Các tác giả EFA : Phân tích nhân tố khám phá (exploratory factor analysis) II : Ảnh hưởng cá nhân lẫn nhau (Interpersonal Influence) KD : Kinh Doanh NA : Năng lực mạng lưới (Networking Ability) NAII : Ảnh hưởng lẫn nhau trong mạng lưới PS : Kỹ năng chính trị (Political skill) QTKD : Quản trị kinh doanh SA : Sự sắc sảo xã hội (Social Astuteness) TPHCM : Thành phố Hồ Chí Minh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com viii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3. Tiến độ thực hiện các nghiên cứu . Thang đo và mã hóa thang đo . Mô tả mẫu . Mô tả các biến quan sát của khái niệm kỹ năng chính trị và xu hướng khởi nghiệp kinh doanh . Kết quả Cronbach Alpha của thang đo kỹ năng chính trị . Kết quả Cronbach Alpha của thang đo xu hướng khởi nghiệp kinh doanh . Kết quả EFA của thang đo kỹ năng chính trị. Kết quả Cronbach Alpha của thang đo ảnh hưởng lẫn nhau trong mạng lưới . Kết quả EFA của thang xu hướng khởi nghiệp kinh doanh . Bảng tóm tắt giả thuyết sau khi xử lý EFA cho biến kỹ năng chính trị40 Bảng 4. Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình . Chỉ tiêu đánh giá độ phù hợp của mô hình. Chỉ tiêu đánh giá độ phù hợp của mô hình. Các thông số thống kê của từng biến trong mô hình . Kết luận các giả thuyết nghiên cứu .45 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 2. Mô hình đề xuất . Quy trình nghiên cứu . Mô hình hiệu chỉnh .40 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 TÓM TẮT Mục đích chính của nghiên cứu này là khám phá vai trò của kỹ năng chính trị, bao gồm năng lực mạng lưới, sự sắc sảo xã hội, ảnh hưởng cá nhân lẫn nhau và sự chân thành rõ ràng đối với xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên . Phương pháp nghiên cứu sử dụng để kiểm định mô hình nghiên cứu gồm nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức. Nghiên cứu sơ bộ định tính với sinh viên chính quy trường ĐH Kinh Tế được dùng thực hiện để điều chỉnh thang đo liên quan các khái niệm trên. Sau đó, thực hiện tiếp nghiên cứu sơ bộ định lượng (pilot study) với kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp với số mẫu n = 35. Cuối cùng, nghiên cứu chính thức được thực hiện bằng phương pháp định lượng thông qua kỹ thuật tự báo cáo với một mẫu là 394 sinh viên đại học chính quy tại TP. Nghiên cứu này dùng để kiểm định mô hình nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cho thấy ảnh hưởng lẫn nhau trong mạng lưới (do thành phần năng lực mạng lưới và ảnh hưởng cá nhân lẫn nhau chập lại) là một trong những nguyên nhân làm gia tăng xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên. Vì vậy, mức độ ảnh hưởng lẫn nhau trong mạng lưới của cá nhân sinh viên đóng vai trò quan trọng trong việc khởi nghiệp kinh doanh của họ. Ngoài ra, sự chân thật rõ ràng cũng góp phần giải thích cho xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên. Nhìn chung, mức độ xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên hiện nay vẫn chưa cao. Các kết quả nghiên cứu đem lại một số hàm ý cho các nhà trường, cơ sở giáo dục kinh doanh, giáo dục doanh nhân của Việt Nam. Trong quá trình xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng cho sinh viên khởi nghiệp kinh doanh cần quan tâm thêm vai trò của kỹ năng chính trị. Đồng thời nếu nhà trường muốn hướng tới mục tiêu đào tạo các doanh nhân và nâng cao số lượng dự án khởi nghiệp kinh doanh từ sinh viên thì nhà trường cần tập trung thêm cho chương trình hướng nghiệp một cách chuyên nghiệp và phù hợp hơn. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 CHƯƠNG 1. Giới thiệu Nghề nghiệp 1 được hiểu là: “Công việc chuyên làm theo sự phân công của xã hội hay là tính thành thạo trong 1 công việc nào đó” (Nguyễn Như Ý và ctg, 2007). “Lựa chọn” có nghĩa là chọn hay tách rời hai hay nhiều điều mà được xem là thích hơn. “Lựa chọn nghề nghiệp” là bao gồm lựa chọn một nghề nghiệp hơn hẳn nghề nghiệp khác. Con đường đi đến sự thành công của nghề nghiệp có nhiều cách khác nhau. Vì vậy, phạm vi nghiên cứu về “nghề nghiệp” thu hút rất nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học từ rất sớm. Lý thuyết hành vi nghề nghiệp bắt đầu xuất hiện đầu những năm 1900, theo Frank Parson (1909) – ông được xem là cha đẻ của lý thuyết hành vi nghề nghiệp. Parson (1909) gợi ý một cá nhân để có được nghề nghiệp phù hợp thì nên: (1) tự hiểu bản thân mình,(2) hiểu yêu cầu công việc, (3) chọn lựa nghề nghiệp dựa trên kiến thức và lý luận hợp lý.
## Tổng quan nghiên cứu
Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên ngành quản trị kinh doanh trở thành một chủ đề nghiên cứu quan trọng. Theo khảo sát với mẫu 394 sinh viên chính quy tại các trường đại học lớn ở TP. Hồ Chí Minh, mức độ xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên được đánh giá ở mức trung bình 4.43 trên thang điểm 7, cho thấy xu hướng này chưa cao. Nghiên cứu tập trung phân tích mối quan hệ giữa kỹ năng chính trị và xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên trong giai đoạn 2010 tại TP. Hồ Chí Minh. Mục tiêu chính là xác định ảnh hưởng của các thành phần kỹ năng chính trị gồm năng lực mạng lưới, sự sắc sảo xã hội, ảnh hưởng cá nhân lẫn nhau và sự chân thật rõ ràng đến xu hướng khởi nghiệp kinh doanh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng cho sinh viên, góp phần thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho nền kinh tế.
## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
### Khung lý thuyết áp dụng
Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết hành vi nghề nghiệp và lý thuyết kỹ năng chính trị. Lý thuyết hành vi nghề nghiệp (Ajzen & Fishbein, 1980) cho rằng thái độ, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi ảnh hưởng trực tiếp đến xu hướng hành vi, trong đó xu hướng khởi nghiệp kinh doanh là chỉ số dự báo hành vi khởi nghiệp. Lý thuyết kỹ năng chính trị (Ferris và cộng sự, 2005) định nghĩa kỹ năng chính trị gồm bốn thành phần: năng lực mạng lưới (Networking Ability), sự sắc sảo xã hội (Social Astuteness), ảnh hưởng cá nhân lẫn nhau (Interpersonal Influence) và sự chân thật rõ ràng (Apparent Sincerity). Mô hình nghiên cứu đề xuất mối quan hệ tích cực giữa các thành phần kỹ năng chính trị và xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên.
### Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn: nghiên cứu sơ bộ định tính và nghiên cứu chính thức định lượng. Giai đoạn sơ bộ sử dụng phương pháp thảo luận tay đôi với 5 sinh viên để điều chỉnh thang đo. Giai đoạn định lượng khảo sát 394 sinh viên ngành quản trị kinh doanh tại ba trường đại học lớn ở TP. Hồ Chí Minh bằng bảng câu hỏi tự báo cáo. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện 3 giai đoạn được áp dụng. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 13, sử dụng kiểm định Cronbach alpha để đánh giá độ tin cậy thang đo, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc thang đo, và phân tích hồi quy bội để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Cỡ mẫu đảm bảo tối thiểu 5 mẫu cho mỗi biến quan sát, với tổng số 21 biến quan sát.
## Kết quả nghiên cứu và thảo luận
### Những phát hiện chính
- **Ảnh hưởng lẫn nhau trong mạng lưới** (kết hợp năng lực mạng lưới và ảnh hưởng cá nhân lẫn nhau) có tác động tích cực và mạnh mẽ đến xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên, với hệ số Cronbach alpha 0.943 và phương sai trích 69.06%.
- **Sự chân thật rõ ràng** cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần giải thích xu hướng khởi nghiệp với hệ số Cronbach alpha 0.812.
- **Sự sắc sảo xã hội** có mối quan hệ dương với xu hướng khởi nghiệp, thể hiện qua các biến quan sát với hệ số Cronbach alpha 0.872.
- Mức độ xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên hiện tại chưa cao, trung bình 4.43/7, cho thấy tiềm năng phát triển còn nhiều hạn chế.
### Thảo luận kết quả
Kết quả cho thấy kỹ năng chính trị, đặc biệt là khả năng xây dựng và duy trì mạng lưới quan hệ cùng với ảnh hưởng cá nhân, là yếu tố then chốt thúc đẩy sinh viên có xu hướng khởi nghiệp kinh doanh. Điều này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về vai trò của vốn xã hội và kỹ năng giao tiếp trong khởi nghiệp. Sự chân thật rõ ràng tạo dựng niềm tin và sự hỗ trợ từ các bên liên quan, góp phần nâng cao khả năng thành công trong khởi nghiệp. Sự sắc sảo xã hội giúp sinh viên nhận thức và điều chỉnh hành vi phù hợp trong môi trường kinh doanh phức tạp. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng thành phần kỹ năng chính trị đến xu hướng khởi nghiệp, hoặc bảng hệ số hồi quy chi tiết từng biến.
## Đề xuất và khuyến nghị
- **Phát triển chương trình đào tạo kỹ năng chính trị**: Tích hợp các khóa học về xây dựng mạng lưới, kỹ năng giao tiếp và quản lý quan hệ trong chương trình đào tạo quản trị kinh doanh, nhằm nâng cao chỉ số kỹ năng chính trị của sinh viên trong vòng 1-2 năm tới.
- **Tổ chức các hoạt động hướng nghiệp chuyên sâu**: Tổ chức hội thảo, workshop về khởi nghiệp và kỹ năng chính trị, giúp sinh viên thực hành và phát triển kỹ năng mềm, tăng tỷ lệ sinh viên có xu hướng khởi nghiệp lên ít nhất 20% trong 3 năm.
- **Xây dựng hệ thống cố vấn và hỗ trợ khởi nghiệp**: Thiết lập mạng lưới cố vấn doanh nhân và cựu sinh viên thành công để hỗ trợ sinh viên trong quá trình khởi nghiệp, tăng cường sự chân thật rõ ràng và ảnh hưởng cá nhân trong mạng lưới.
- **Đẩy mạnh hợp tác doanh nghiệp và thực tập**: Tăng cường liên kết với doanh nghiệp để sinh viên có cơ hội thực tập, trải nghiệm thực tế, từ đó nâng cao sự sắc sảo xã hội và kỹ năng chính trị, góp phần thúc đẩy xu hướng khởi nghiệp.
## Đối tượng nên tham khảo luận văn
- **Sinh viên ngành quản trị kinh doanh**: Nắm bắt được vai trò của kỹ năng chính trị trong khởi nghiệp, từ đó phát triển bản thân phù hợp với xu hướng nghề nghiệp.
- **Giảng viên và nhà quản lý giáo dục**: Sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế chương trình đào tạo và các hoạt động hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp hiệu quả hơn.
- **Doanh nhân và nhà khởi nghiệp trẻ**: Hiểu rõ tầm quan trọng của kỹ năng chính trị trong việc xây dựng mạng lưới và phát triển kinh doanh.
- **Nhà hoạch định chính sách và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp**: Áp dụng các khuyến nghị để xây dựng chính sách và chương trình hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp, góp phần phát triển kinh tế địa phương.
## Câu hỏi thường gặp
1. **Kỹ năng chính trị là gì và tại sao nó quan trọng với sinh viên khởi nghiệp?**
Kỹ năng chính trị là khả năng xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội, ảnh hưởng đến người khác một cách hiệu quả. Nó giúp sinh viên tận dụng mạng lưới quan hệ, tạo dựng niềm tin và điều chỉnh hành vi phù hợp, từ đó tăng khả năng thành công trong khởi nghiệp.
2. **Mối quan hệ giữa kỹ năng chính trị và xu hướng khởi nghiệp được thể hiện như thế nào?**
Nghiên cứu cho thấy các thành phần kỹ năng chính trị như ảnh hưởng lẫn nhau trong mạng lưới và sự chân thật rõ ràng có tác động tích cực đến xu hướng khởi nghiệp của sinh viên, giúp họ tự tin và chủ động hơn trong việc bắt đầu kinh doanh.
3. **Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?**
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp gồm nghiên cứu định tính sơ bộ với thảo luận tay đôi và nghiên cứu định lượng chính thức với khảo sát 394 sinh viên, phân tích dữ liệu bằng SPSS với các kỹ thuật Cronbach alpha, EFA và hồi quy bội.
4. **Làm thế nào để nâng cao kỹ năng chính trị cho sinh viên?**
Sinh viên có thể nâng cao kỹ năng chính trị thông qua các khóa đào tạo kỹ năng mềm, tham gia hoạt động ngoại khóa, xây dựng mạng lưới quan hệ, và thực hành giao tiếp, đàm phán trong môi trường học tập và thực tế.
5. **Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu này đối với các trường đại học là gì?**
Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các trường đại học điều chỉnh chương trình đào tạo, tích hợp kỹ năng chính trị nhằm thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo và tăng cường giá trị thương hiệu trong lĩnh vực giáo dục kinh doanh.
## Kết luận
- Kỹ năng chính trị, đặc biệt là ảnh hưởng lẫn nhau trong mạng lưới và sự chân thật rõ ràng, có ảnh hưởng tích cực đến xu hướng khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên ngành quản trị kinh doanh.
- Mức độ xu hướng khởi nghiệp của sinh viên hiện còn thấp, cần có các giải pháp đào tạo và hỗ trợ phù hợp để nâng cao.
- Nghiên cứu đã điều chỉnh và xác nhận thang đo kỹ năng chính trị và xu hướng khởi nghiệp phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
- Các đề xuất về đào tạo kỹ năng chính trị và phát triển mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp có thể giúp tăng cường tinh thần khởi nghiệp trong sinh viên.
- Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chương trình đào tạo, tổ chức hoạt động hướng nghiệp và xây dựng hệ thống cố vấn nhằm thúc đẩy hiệu quả khởi nghiệp sinh viên.
Hãy hành động ngay hôm nay để phát triển kỹ năng chính trị và chuẩn bị cho hành trình khởi nghiệp thành công của bạn!