Kinh nghiệm quản lý dịch vụ logistics xanh tại dhl global forwarding và bài học cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại việt nam

Khám phá kinh nghiệm quản lý dịch vụ logistics xanh tại DHL Global Forwarding và bài học quý giá cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam.

• Tác giả: Lê Quang Minh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Việt Hà
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Kinh nghiệm quản lý dịch vụ logistics xanh tại DHL Global Forwarding và bài học cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN CỦA TÁC GIẢ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUỖI CUNG ỨNG XANH – LOGISTICS XANH
• 1.1. Khái niệm chuỗi cung ứng Xanh
• 1.2. Khái niệm chuỗi cung ứng
• 1.3. Khái niệm và vai trò của chuỗi cung ứng Xanh
• 1.4. Mô hình hoạt động của chuỗi cung ứng Xanh
• 1.5. Mô hình tham chiếu hoạt động chuỗi cung ứng
• 1.6. Khung hoạt động của chuỗi cung ứng xanh
• 1.7. Quản lý chuỗi cung ứng Xanh
• 1.8. Tiêu chuẩn đánh giá chuỗi cung ứng Xanh
• 1.8.1. Bộ tiêu chuẩn Quốc tế
• 1.8.2. Bộ tiêu chuẩn quốc gia
• 1.9. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng Xanh
• 1.9.1. Nhóm yếu tố bên trong
• 1.9.2. Nhóm yếu tố bên ngoài
• 1.10. Logistic Xanh trong chuỗi cung ứng Xanh
• 1.10.1. Định nghĩa Logistic Xanh
• 1.10.2. Hệ thống Logistic Xanh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DỊCH VỤ LOGISTICS XANH TẠI DHL GLOBAL FORWARDING
• 2.1. Tổng quan về ngành Xuất nhập khẩu Logistics trên thế giới
• 2.2. Chuỗi cung ứng Xanh toàn cầu
• 2.3. Tổng quan về DHL Global Forwarding
• 2.3.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3.2. Cơ cấu tổ chức Deutsche Post DHL
• 2.3.3. Deutsche Post DHL và DHL Global Forwarding Việt Nam
• 2.4. Thực trạng quản lý dịch vụ Logistics Xanh tại DHL Global Forwarding
• 2.4.1. Hoạt động Vận tải
• 2.4.2. Hoạt động Kho bãi
• 2.4.3. Hoạt động Đóng gói
• 2.5. Đánh giá thành công trong việc quản lý dịch vụ Logistics Xanh tại DHL Global Forwarding
• 2.5.1. Thành công trong hệ thống quản lý Xanh
• 2.5.2. Thành công trong việc giảm thiểu lượng khí thải ra môi trường
• 2.5.3. Thành công những dự án bảo vệ môi trường
• 3. CHƯƠNG 3: KINH NGHIỆM RÚT RA CHO CÁC DANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU LOGISTICS TẠI VIỆT NAM TRONG VIỆC QUẢN LÝ DỊCH VỤ LOGISTICS XANH
• 3.1. Bối cảnh ngành Xuất nhập khẩu Logistics tại Việt Nam
• 3.1.1. Tổng quan về ngành Xuất nhập khẩu Logistics tại Việt Nam
• 3.1.2. Đặc điểm của Ngành Logistics tại Việt Nam
• 3.1.3. Xu hướng xây dựng và phát triển dịch vụ Logistics Xanh của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam
• 3.2. Bài học rút ra từ mô hình quản lý dịch vụ Logistics Xanh tại DHL Global Forwarding cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Logistics tại Việt Nam
• 3.2.1. Xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn đối với các đối tác cung cấp dịch vụ
• 3.2.2. Đẩy mạnh công tác đào tạo trong nội bộ doanh nghiệp
• 3.3. Giải pháp Logistics Xanh
• 3.3.1. Đánh giá khả năng áp dụng cho các doanh nghiệp trong nước trong tương lai
• 3.3.2. Thách thức
• 3.3.3. Một số đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ Logistics Xanh cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam
• 3.3.3.1. Đề xuất giải pháp với các doanh nghiệp tại Việt Nam
• 3.3.3.2. Đề xuất kiến nghị cho các cơ quan nhà nước
• 3.3.3.3. Hạn chế từ các giải pháp, khuyến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kinh nghiệm quản lý logistics xanh tại DHL Global Forwarding

DHL Global Forwarding là một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực logistics xanh. Công ty đã áp dụng nhiều phương pháp quản lý hiệu quả nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc áp dụng các công nghệ mới và quy trình tối ưu hóa đã giúp DHL không chỉ nâng cao hiệu suất mà còn bảo vệ môi trường. Kinh nghiệm của DHL có thể là bài học quý giá cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm về logistics xanh và tầm quan trọng

Logistics xanh là một khái niệm quan trọng trong quản lý chuỗi cung ứng hiện đại. Nó không chỉ giúp giảm thiểu carbon mà còn tối ưu hóa quy trình vận chuyển và lưu kho. Việc áp dụng logistics xanh giúp doanh nghiệp nâng cao hình ảnh và tạo ra giá trị bền vững.

1.2. Lợi ích của việc áp dụng logistics xanh tại DHL

DHL đã chứng minh rằng việc áp dụng logistics xanh mang lại nhiều lợi ích. Công ty không chỉ giảm thiểu chi phí mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động. Các dự án bảo vệ môi trường của DHL đã tạo ra những tác động tích cực đến cộng đồng và môi trường.

II. Thách thức trong quản lý logistics xanh tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc áp dụng logistics xanh tại Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường thiếu nguồn lực và kiến thức cần thiết để triển khai các giải pháp xanh. Hơn nữa, sự cạnh tranh trong ngành logistics cũng tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và công nghệ

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa đầu tư đủ vào công nghệ xanh. Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực có thể cản trở quá trình chuyển đổi sang logistics xanh.

2.2. Nhận thức và tư duy của doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức rõ về tầm quan trọng của logistics xanh. Điều này dẫn đến việc không ưu tiên cho các giải pháp bền vững trong chiến lược kinh doanh.

III. Phương pháp quản lý logistics xanh hiệu quả từ DHL

DHL đã áp dụng nhiều phương pháp quản lý logistics xanh hiệu quả. Các chiến lược này không chỉ giúp giảm thiểu tác động đến môi trường mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh. Việc tối ưu hóa quy trình và sử dụng công nghệ mới là những yếu tố quan trọng.

3.1. Tối ưu hóa quy trình logistics

DHL đã áp dụng các phương pháp tối ưu hóa quy trình để giảm thiểu lãng phí. Việc sử dụng phần mềm quản lý kho bãi và vận tải giúp công ty nâng cao hiệu suất và giảm thiểu chi phí.

3.2. Sử dụng công nghệ xanh trong logistics

Công nghệ xanh như xe tải điện và hệ thống năng lượng tái tạo đã được DHL áp dụng. Những công nghệ này không chỉ giảm thiểu khí thải mà còn tiết kiệm chi phí vận hành.

IV. Ứng dụng thực tiễn của logistics xanh tại doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam

Việc áp dụng logistics xanh tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam đang ngày càng trở nên cần thiết. Các doanh nghiệp có thể học hỏi từ kinh nghiệm của DHL để triển khai các giải pháp xanh. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh.

4.1. Các mô hình logistics xanh thành công

Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đã áp dụng thành công mô hình logistics xanh. Những mô hình này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí mà còn tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp.

4.2. Kết quả nghiên cứu về logistics xanh

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng logistics xanh có thể giúp doanh nghiệp tăng trưởng bền vững. Các số liệu cho thấy rằng doanh nghiệp áp dụng logistics xanh có hiệu suất cao hơn so với doanh nghiệp truyền thống.

V. Kết luận và tương lai của logistics xanh tại Việt Nam

Logistics xanh là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam cần nhanh chóng áp dụng các giải pháp xanh để nâng cao khả năng cạnh tranh. Tương lai của logistics xanh tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các doanh nghiệp và chính phủ.

5.1. Tầm nhìn về logistics xanh trong tương lai

Tương lai của logistics xanh tại Việt Nam sẽ được định hình bởi sự phát triển của công nghệ và nhận thức của doanh nghiệp. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy logistics xanh.

5.2. Đề xuất giải pháp cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược rõ ràng cho việc áp dụng logistics xanh. Việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu gắn liền với các áp lực về suy thoái môi trường và biến đổi khí hậu, phát triển bền vững trở thành yêu cầu tất yếu đối với hoạt động sản xuất kinh doanh. Logistics là mắt xích kết nối giữa sản xuất và tiêu dùng nhưng cũng là một trong những ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu và phát thải lớn nhất. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê được tác giả trích dẫn, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt mức 500 tỷ USD, xếp thứ 22 trên thế giới về quy mô thương mại. Tuy nhiên, việc vận hành chuỗi cung ứng truyền thống đang tạo ra gánh nặng lớn lên hệ sinh thái. Do đó, việc chuyển đổi sang mô hình "Chuỗi cung ứng Xanh" và "Logistics Xanh" là đòi hỏi cấp thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam.

Khóa luận xác định 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Thứ nhất, trình bày tổng quan về chuỗi cung ứng xanh, hệ thống hóa các cơ sở lý luận, từ đó làm rõ mô hình quản lý chuỗi cung ứng Xanh – Logistics Xanh tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu; chỉ ra điểm khác biệt giữa chuỗi cung ứng xanh và chuỗi cung ứng truyền thống.
2. Thứ hai, phân tích thực trạng quản lý dịch vụ Logistics Xanh tại Công ty Cổ phần Giao nhận Toàn cầu DHL (DHL Global Forwarding - DGF), đánh giá những kết quả đạt được và bài học kinh nghiệm thực tiễn.
3. Thứ ba, đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị phát triển dịch vụ Logistics Xanh cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Logistics tại Việt Nam dựa trên kết quả phân tích mô hình SWOT.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý dịch vụ Logistics Xanh và kinh nghiệm triển khai thực tế tại doanh nghiệp logistics đa quốc gia.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu hoạt động quản lý của Tập đoàn Deutsche Post DHL / DHL Global Forwarding trên phạm vi toàn cầu và tại chi nhánh Việt Nam, từ đó liên hệ với bối cảnh các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Khóa luận thu thập và phân tích chuỗi dữ liệu thứ cấp trong giai đoạn từ năm 2015 đến tháng 3 năm 2021 (trong đó dữ liệu phát thải khí nhà kính của DGF được phân tích chi tiết giai đoạn 2014 – 2019).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm và mô hình chuẩn mực trong quản trị chuỗi cung ứng:

• Khái niệm nền tảng: Chuỗi cung ứng theo định nghĩa của Chopra & Meindl (2001), Ganesham & Harrison (1995); mô hình chuỗi cung ứng 6 thành phần của John T. Mentzer (Đơn vị cung cấp nguyên vật liệu, Nhà sản xuất, Nhà bán buôn, Nhà bán lẻ, Nhà cung cấp dịch vụ, Khách hàng).
• Khung lý thuyết Chuỗi cung ứng Xanh (GSCM): Định nghĩa của Penfield (2007), Narasimhan & Carter (1998), Godfrey (1998) về việc sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, tái chế chất thải và giám sát tác động sinh thái; Mô hình tham chiếu hoạt động chuỗi cung ứng SCOR (Kế hoạch, Nguồn lực, Thực hiện, Cung cấp, Trả lại, Cho phép) mở rộng thành GreenSCOR; Khung hoạt động chuỗi cung ứng xanh của M. Ariffin (Thiết kế Xanh, Quản lý vật liệu Xanh, Sản xuất Xanh, Phân phối & Marketing Xanh theo M. Björklund, Logistics ngược); Mô hình quản lý chuỗi cung ứng xanh của Johnny (2009) và Srivastava (2007).
• Hệ thống Logistics Xanh: Định nghĩa theo Luật Thương mại Việt Nam 2005, báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF, 2009), Carter & Rogers (2008), Ittmann Hans (2011), Lee & Klassen. Hệ thống Logistics Xanh 4 cấu phần của Rodrigue (2012) gồm: Kho bãi Xanh, Đóng gói bao bì Xanh, Giao thông vận tải Xanh, Thu thập & xử lý thông tin Xanh.
• Tiêu chuẩn và quy chuẩn đánh giá: Bộ tiêu chuẩn quốc tế ISO 14000 (ISO 14001, 14004, 14010, 14011, 14012, 14020-14024, 14040-14043, 14060), ISO 50001; Tiêu chuẩn đo lường khí nhà kính GHG Protocol (Phạm vi 1, 2, 3); Hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn Việt Nam (QCVN 24:2009/BTNMT, TCVN 5945:2005, TCVN 6980-6987:2001 về nước thải; TCVN 5937:2005, TCVN 5939:2005, TCVN 5940:2005 về chất lượng không khí và khí thải; QCVN 03:2008/BTNMT, QCVN 15:2008/BTNMT về đất).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp thu thập và thống kê dữ liệu thứ cấp từ báo cáo thường niên của Deutsche Post DHL Group, tài liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank), Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).
• Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh dữ liệu phát thải và chỉ số tài chính qua các năm.
• Phương pháp phân tích ma trận SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của doanh nghiệp Việt Nam khi triển khai Logistics Xanh.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm các công trình nghiên cứu học thuật đã xuất bản, báo cáo tài chính hợp nhất và báo cáo phát triển bền vững của Deutsche Post DHL Group giai đoạn 2014 – 2019, các cơ sở dữ liệu xếp hạng Logistics Performance Index (LPI) của World Bank, cùng các văn bản pháp luật hiện hành tại Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUỖI CUNG ỨNG XANH – LOGISTICS XANH

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết về chuỗi cung ứng và logistics xanh. Tác giả chỉ ra 3 yếu tố cốt lõi của chuỗi cung ứng xanh: (1) Sử dụng các yếu tố thân thiện môi trường từ khâu mua nguyên liệu, sản xuất đến phân phối; (2) Tái chế, tái sử dụng phế phẩm và xử lý sản phẩm sau vòng đời (logistics ngược); (3) Thiết lập cơ chế giám sát tác động môi trường giữa các bên liên kết.

Khóa luận phân tích các nhóm yếu tố tác động đến chuỗi cung ứng xanh:

• Nhóm yếu tố bên trong: Năng lực công nghệ (đòi hỏi vốn đầu tư lớn để đổi mới dây chuyền, máy móc), Trình độ nguồn nhân lực (khả năng làm chủ và vận hành công nghệ sạch), Năng lực quản lý (tư duy chiến lược của lãnh đạo trong việc cân bằng giữa lợi nhuận ngắn hạn và chi phí bảo vệ môi trường).
• Nhóm yếu tố bên ngoài: Yếu tố chính trị (luật định, chính sách ưu đãi, quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc của chính phủ), Yếu tố xã hội (nhận thức tiêu dùng xanh của khách hàng và cộng đồng).

Tác giả nhấn mạnh Logistics Xanh là một bộ phận không thể tách rời của Chuỗi cung ứng Xanh, đóng vai trò kết nối sản xuất xanh với tiêu dùng xanh thông qua 4 trụ cột chức năng: kho bãi xanh, bao bì đóng gói xanh, vận tải xanh và xử lý thông tin xanh.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DỊCH VỤ LOGISTICS XANH TẠI DHL GLOBAL FORWARDING

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng quản lý Logistics Xanh tại Tập đoàn Deutsche Post DHL và đơn vị thành viên DHL Global Forwarding (DGF). Về mặt tổ chức, Deutsche Post DHL Group vận hành 3 khối dịch vụ chính (Kinh doanh Quốc tế, Tài chính, Nhân sự), trong đó mảng Kinh doanh Quốc tế bao gồm 4 bộ phận: Post - Ecommerce - Parcel, Express, Global Forwarding - Freight, và Supply Chain.

Chỉ tiêu tài chính	2015	2016	2017	2018	2019
Tổng doanh thu (triệu EUR)	59.230	57.334	60.444	61.550	63.341
Lợi nhuận hoạt động EBIT (triệu EUR)	2.411	3.491	3.741	3.162	4.128
Lợi nhuận sau thuế (triệu EUR)	877	1.963	2.175	716	1.509
Lợi nhuận ròng hợp nhất (triệu EUR)	1.540	2.639	2.713	2.075	2.623

Tại Việt Nam, DHL Global Forwarding hoạt động dưới pháp nhân Công ty Cổ phần Giao nhận Toàn cầu DHL (thành lập ngày 06/11/2005, vốn điều lệ 150.000 đồng theo giấy phép kinh doanh), cung cấp đa dạng dịch vụ vận chuyển hàng không (DHL Air Priority, DHL Air Connect, DHL Air Economy, DHL Air Charter, DHL Air Thermonet, DHL Airfreight Plus, LifeConEx, DHL Air Combined) và vận tải đường biển.

Về quản lý dịch vụ Logistics Xanh, DGF áp dụng Bộ Quy chuẩn Hành vi (Code of Conduct - CoC) kết hợp với Chính sách Năng lượng và Môi trường. Quản lý khí thải được thực hiện theo tiêu chuẩn GHG Protocol chia thành 3 phạm vi:

Khối lượng phát thải (triệu tấn CO2)	2014	2015	2016	2017	2018	2019
Phạm vi 1 (Phát thải trực tiếp)	6,0	6,1	6,2	6,3	6,3	6,4
Phạm vi 2 (Năng lượng tiêu thụ)	0,3	0,3	0,3	0,3	0,3	0,2
Phạm vi 3 (Chuỗi giá trị/Đối tác)	21,8	22,1	22,5	22,8	22,9	22,4
Tổng lượng phát thải	28,1	28,5	29,0	29,4	29,5	28,9

Năm 2019, tổng lượng phát thải từ vận tải của DGF giảm 2,1% so với năm 2018. Cơ cấu phát thải theo phương thức vận tải năm 2019 gồm: Vận tải hàng không chiếm 65%, Vận tải đường biển chiếm 21%, Vận tải đường bộ chiếm 12%, và các hình thức khác chiếm 2%.

Khóa luận cũng phân tích các hoạt động xanh hóa khác tại DGF:

• Kho bãi: Nghiên cứu cơ cấu tiêu thụ năng lượng kho bãi điển hình cho thấy hệ thống đốt và thắp sáng chiếm 69%, hệ thống điều hòa và thông gió chiếm 15%, máy tính và nước chiếm 4%, hoạt động khác chiếm 12%. DGF chuyển đổi sang sử dụng năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), thay thế điều hòa bằng hệ thống thông gió tự nhiên và áp dụng nguyên lý quản lý kho "Just in Time" (JIT). Tuy nhiên, tại Việt Nam, do chưa có hệ thống kho bãi chuyên dụng độc lập, hàng hóa chuyển thẳng ra các cảng tạm thời dễ gây ùn tắc giao thông cục bộ.
• Đóng gói: DGF sử dụng khoảng 70 triệu túi nhựa mỗi năm. Doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi sang bao bì phân hủy sinh học, tối ưu quy cách đóng gói và thiết lập quy trình thu gom, tái chế bao bì nhựa.
• Hệ thống quản lý: Áp dụng hệ thống quản lý môi trường ISO 14001 và quản lý năng lượng ISO 50001, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Zero Emissions) vào năm 2050.

CHƯƠNG 3: KINH NGHIỆM RÚT RA CHO CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU LOGISTICS TẠI VIỆT NAM TRONG VIỆC QUẢN LÝ DỊCH VỤ LOGISTICS XANH

Chương 3 tổng kết các bài học kinh nghiệm từ mô hình của DHL Global Forwarding và đề xuất định hướng ứng dụng cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu logistics Việt Nam:

1. Bài học kinh nghiệm: (i) Thiết lập và áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn môi trường đối với nhà cung cấp dịch vụ và đối tác vận tải; (ii) Đẩy mạnh đào tạo nội bộ nhằm nâng cao nhận thức và năng lực vận hành xanh cho đội ngũ nhân sự; (iii) Đầu tư giải pháp công nghệ quản trị logistics xanh đồng bộ.
2. Đánh giá thách thức: Doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thiếu hụt nguồn vốn đầu tư công nghệ, tỷ lệ ứng dụng phần mềm quản lý kho bãi còn hạn chế, hạ tầng giao thông vận tải chưa đồng bộ dẫn đến chi phí logistics còn cao.
3. Giải pháp đối với doanh nghiệp: Tối ưu hóa mạng lưới vận tải, đẩy mạnh vận tải đa phương thức kết hợp đường biển và đường bộ; cải tạo hạ tầng kho bãi tiết kiệm năng lượng; thay thế vật liệu bao bì bằng chất liệu thân thiện môi trường; xây dựng hệ thống quản lý tích hợp tiêu chuẩn ISO 14001/ISO 50001 và ban hành Quy chuẩn hành vi nội bộ.
4. Kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước: Hoàn thiện khung khổ pháp lý, ban hành chính sách ưu đãi tài chính và tín dụng xanh cho các dự án logistics bền vững; đầu tư quy hoạch hạ tầng cảng biển, đường sắt và các trung tâm logistics tích hợp; siết chặt kiểm tra việc tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường (QCVN, TCVN).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể sau:

• Dữ liệu thực chứng về quản lý phát thải: Làm rõ mô hình kiểm soát phát thải 3 phạm vi tại DGF, ghi nhận mức giảm phát thải vận tải từ 29,5 triệu tấn (2018) xuống 28,9 triệu tấn (2019), trong đó lượng phát thải Scope 2 giảm gần 30% nhờ chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.
• Bóc tách cơ cấu tiêu thụ năng lượng và nguồn phát thải: Xác định vận tải hàng không là nguồn phát sinh khí thải lớn nhất tại DGF (chiếm 65% tổng phát thải vận tải năm 2019); trong quản lý kho bãi, hệ thống thắp sáng và sưởi ấm chiếm tỷ trọng tiêu thụ năng lượng cao nhất (69%).
• Hệ thống hóa giải pháp ứng dụng: Chuyển hóa kinh nghiệm của tập đoàn đa quốc gia thành hệ thống giải pháp 2 cấp độ: cấp độ doanh nghiệp (quản lý vận tải, kho bãi JIT, bao bì, đào tạo nhân sự) và cấp độ quản lý nhà nước (chính sách ưu đãi, hạ tầng giao thông, quy chuẩn môi trường).

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc kết nối giữa khung lý luận quản trị chuỗi cung ứng xanh quốc tế (GreenSCOR, Rodrigue) với dữ liệu thực tế tại doanh nghiệp logistics hàng đầu thế giới, từ đó cung cấp góc nhìn thực tiễn về lộ trình xanh hóa ngành logistics xuất nhập khẩu tại Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu tại DGF chủ yếu dựa trên các báo cáo thứ cấp giai đoạn 2014 – 2019, chưa phản ánh đầy đủ những biến động sâu rộng của chuỗi cung ứng toàn cầu sau giai đoạn bùng phát đại dịch COVID-19 (từ năm 2020 trở đi).
• Phân tích thực trạng tập trung phần lớn vào một tập đoàn đa quốc gia có tiềm lực tài chính lớn (DHL), do đó việc áp dụng vào nhóm doanh nghiệp logistics quy mô vừa và nhỏ (SMEs) tại Việt Nam cần có thêm các nghiên cứu thực nghiệm định lượng về chi phí - lợi ích và nguồn vốn đầu tư.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát định lượng trực tiếp mức độ sẵn sàng áp dụng tiêu chuẩn ISO 14001/ISO 50001 tại các doanh nghiệp logistics nội địa của Việt Nam, hoặc đánh giá hiệu quả kinh tế của việc chuyển đổi phương tiện vận tải sử dụng năng lượng sạch trong dịch vụ giao nhận chặng cuối.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đối tượng:

• Sinh viên và học viên: Chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh doanh quốc tế, Kinh tế đối ngoại, Quản lý chuỗi cung ứng và Logistics có thể tham khảo cấu trúc hệ thống hóa lý luận về Green Supply Chain, Green Logistics và phương pháp phân tích số liệu phát thải theo GHG Protocol.
• Nhà quản trị doanh nghiệp xuất nhập khẩu và logistics: Có thể tham khảo trực tiếp các bài học kinh nghiệm tại Chương 2 và Chương 3 về quy chuẩn hành vi (CoC), quy trình quản lý kho bãi theo JIT, tối ưu hóa bao bì sinh học và phương thức quản lý đối tác vận tải nhằm giảm phát thải gián tiếp (Scope 3).
• Cơ quan hoạch định chính sách: Tham khảo các nhóm kiến nghị về khung tiêu chuẩn kỹ thuật (TCVN/QCVN) và định hướng đầu tư hạ tầng phục vụ xanh hóa ngành logistics.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết nào để phân tích cấu trúc của hệ thống Logistics Xanh?
Khóa luận sử dụng mô hình hệ thống Logistics Xanh của Rodrigue (2012), bao gồm 4 cấu phần hoạt động chính: Kho bãi Xanh, Đóng gói bao bì Xanh, Giao thông vận tải Xanh, và Thu thập & xử lý thông tin Xanh.

2. Cơ cấu phát thải khí nhà kính trong hoạt động vận tải của DHL Global Forwarding năm 2019 được phân bổ như thế nào?
Theo số liệu thống kê năm 2019 tại DGF, tổng lượng phát thải vận tải là 28,9 triệu tấn CO2. Trong đó, vận tải hàng không chiếm tỷ trọng lớn nhất với 65%, vận tải đường biển chiếm 21%, vận tải đường bộ chiếm 12%, và các hình thức khác chiếm 2%.

3. Hoạt động quản lý phát thải của DHL Global Forwarding được đo lường theo tiêu chuẩn nào?
Doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn của GHG Protocol để phân loại khí thải thành 3 phạm vi: Phạm vi 1 (phát thải trực tiếp từ hoạt động của doanh nghiệp), Phạm vi 2 (phát thải gián tiếp từ nguồn năng lượng mua ngoài như điện lực, chất đốt), và Phạm vi 3 (phát thải gián tiếp phát sinh từ toàn bộ chuỗi giá trị và đối tác cung cấp dịch vụ).

4. Khóa luận chỉ ra thực trạng và bất cập gì trong hoạt động kho bãi của DHL Global Forwarding tại thị trường Việt Nam?
Tại Việt Nam, DGF chưa xây dựng hệ thống kho bãi riêng chuyên dụng mà thực hiện chuyển hàng trực tiếp đến các cảng hàng không và cảng biển tạm thời. Do diện tích các cảng tạm thời còn hạn chế và thời gian làm thủ tục hải quan kéo dài, tình trạng này dẫn đến việc ùn ứ phương tiện và gia tăng phát thải khí thải cục bộ quanh khu vực giao nhận.

5. Mục tiêu bảo vệ môi trường dài hạn đến năm 2050 của DHL Global Forwarding là gì?
Doanh nghiệp đặt mục tiêu cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng lên mức 50% so với năm 2007 (điều chỉnh vào năm 2025), nâng cao Chỉ số hiệu quả khí thải CO2 (CEX) thêm 1 điểm mỗi năm, đạt 70% dịch vụ chặng đầu và chặng cuối không phát thải, và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Quang Minh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về Chuỗi cung ứng Xanh và Logistics Xanh, đồng thời phân tích sâu sắc bức tranh thực tế về quản lý phát thải tại tập đoàn giao nhận hàng đầu thế giới DHL Global Forwarding. Thông qua việc phân tích số liệu tài chính và chỉ số phát thải vận tải giai đoạn 2014 – 2019, công trình đã làm rõ tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp xanh hóa vận tải, kho bãi và đóng gói. Các bài học kinh nghiệm và hệ thống giải pháp được đề xuất mang tính thực tiễn cao, đóng góp tài liệu tham khảo hữu ích cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu logistics và cơ quan quản lý tại Việt Nam trong tiến trình phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUỖI CUNG ỨNG XANH – LOGISTICS XANH 1. Khái niệm chuỗi cung ứng Xanh 1. Khái niệm chuỗi cung ứng Khái niệm chuỗi cung ứng được dùng để chỉ một hệ thống các hoạt động, tổ chức, con người, thông tin và các nguồn lực liên quan tới việc đưa các sản phầm hay dịch vụ từ nhà sản xuất hay nhà cung ứng đến tay người tiêu dùng. Định nghĩa về chuỗi cung ứng được diễn đạt theo nhiều góc độ trong các công trình nghiên cứu khoa học như sau: Theo Chopra, Sunil, và Pete Meindl, 2001: “Chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các giai đoạn liên quan, trực tiếp hoặc gián tiếp để đáp ứng hoàn thiện một nhu cầu của khách hàng.

Chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm nhà sản xuất và nhà cung cấp mà còn có người vận chuyển, kho bãi, nhà bán lẻ và cả bản thân khách hàng”. Còn theo Ganesham, Ran và Terry P.Harrison, 1995: “Chuỗi cung ứng là một mạng lưới các lựa chọn sản xuất và phân phối nhằm thực hiện các chức năng thu mua nguyên liệu, chuyển đổi nguyên liệu thành bán thành phẩm và thành phẩm, và phân phối chúng cho khách hàng.” Điểm chung của những định nghĩa trên đều thể hiện chuỗi cung ứng không chỉ đơn thuần là hoạt động của một cá nhân hay tổ chức mà là sự liên kết của các công ty, tạo ra một mạng lưới bao gồm các hoạt động từ việc mua nguyên liệu đầu vào của những nhà cung ứng đầu tiên cho đến khi sản phẩm hoàn thiện và được phân phối đến tay người tiêu cùng cuối cùng. Không chỉ chú trọng tới việc sản xuất tạo ra sản phẩm, vai trò của những doanh nghiệp liên quan gián tiếp như các đại lý, các công ty vận tải, nhà môi giới… cũng cực kỳ quan trọng trong việc đảm bảo thông tin giữa các bên liền mạch, nhanh chóng, chính xác và hiệu quả. Mô hình chuỗi cung ứng của John T.Mentzer bao gồm các thành phần tham gia vào dòng chảy của hàng hóa dịch vụ: 4 (i) Đơn vị cung cấp nguyên vật liệu: Các nhà cung ứng nguyên vật liệu đầu tiên cho nhà sản xuất.

(ii) Nhà sản xuất: Các công ty, doanh nghiệp trực tiếp tạo ra các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. (iii) Nhà bán buôn: Bên trung gian mua hàng từ nhà sản xuất với số lượng lớn và bán lại cho các nhà bán lẻ, các người dùng công nghiệp, thương nghiệp hoặc các nhà bán buôn khác. (iv) Nhà bán lẻ: Cung cấp sản phẩm với số lượng nhỏ với số lượng lớn các khách hàng là người tiêu dùng cuối cùng. (v) Nhà cung cấp dịch vụ: Các công ty cung cấp dịch vụ ngoài như công ty vận tải Logistic, công ty nghiên cứu thị thường hay các công ty cung cấp dịch vụ tài chính.

(vi) Khách hàng: Mắt xích cuối cùng trong chuỗi cung ứng. Cơ sở cho sự vận hành của chuỗi cung ứng dựa trên hành vi và thị yếu của khách hàng. Đơn vị cung cấp Nhà Nhà Nhà Khách nguyên vật liệu Sản xuất Bán buôn Bán lẻ hàng Nhà cung cấp Dịch vụ Hình 1. Mô hình chuỗi cung ứng của John T.Mentzer Chuỗi cung ứng bắt nguồn với mục đích đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

Điểm bắt đầu của chuỗi cung ứng là các đơn vị cung cấp nguyên vật liệu, sau đó được đưa tới những nhà sản xuất lắp ráp tạo thành những sản phẩm theo đơn đặt hàng và tiêu chuẩn của khách hàng. Thành phẩm cuối cùng được hoàn thiện sau đó bán cho những trung gian phân phối. Có thể nói nhà bán buôn chính là những khách hàng cấp 1 của chuỗi cung ứng. Nhà bán lẻ bán lại hàng hóa cho người tiêu dùng cuối cùng của chuỗi cung ứng là khách hàng cấp 2.