Chương I, cuốn sách đã luận giải rất chi tiết về nguồn luật gồm các quy phạm hiến định, quy phạm pháp luật quốc tế và pháp luật của Liên minh châu Âu, các quy phạm có tính chất án lệ, luật và văn bản dưới luật, pháp lệnh và thông tư có hiệu lực thi hành bắt buộc. Trong quá trình phân tích về từng loại nguồn luật, cuốn sách đã tiếp cận từ cách hiểu, bản chất, trật tự pháp lý và nhất là đưa ra những tiêu chí để kiểm tra, giám sát về tính hợp hiến; về sự phù hợp của quyết định hành chính với quy định của điều ước quốc tế; cơ chế kiểm tra, giám sát của Tham chính viện đối với pháp lệnh và điều kiện về tính hợp pháp của thông tư có hiệu lực thi hành bắt buộc. Có thể nói, đây là những nội dung thực sự có ý nghĩa khi nghiên cứu dưới góc độ so sánh về kiểm tra và xử lý văn bản QPPL, cụ thể là về tiêu chí để xem xét tính hợp pháp của văn bản QPPL. Trực tiép nghiên cứu về xử lý văn bản khiêm khuyết còn có cuôn sách Xi ?ý văn bản quản lý hành chính nhà nước khiếm khuyết của TS.
Nguyễn Thê Quyền. 13 Cuốn sách đã dé cập khá tong thé về những khía cạnh liên quan đến hoạt động xử lý văn bản quản lý hành chính. Tác giả đã lý giải về khái niệm văn bản quản lý hành chính nhà nước, về các văn bản quản lý hành chính nhà nước thuộc diện xử lý, khái niệm xử lý và hình thức, ngôn ngữ của văn bản xử lý văn bản quản lý hành chính nhà nước khiếm khuyết. Tuy nhiên, cuốn sách đề cập việc xử lý văn bản quản lý hành chính nhà nước với nhiều loại văn bản bao gồm văn bản QPPL, văn bản áp dụng pháp luật và văn bản hành chính thông thường nhưng chưa làm nổi bật được sự khác biệt về xử lý đối với từng nhóm văn bản với nhau.
Rất tiếc nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến hoạt động xử lý văn bản quản lý hành chính nhà nước khiếm khuyết nhưng chưa được tác giả đề cập sâu trong cuốn sách như thâm quyên, thủ tục và biện pháp xử lý. Mặc dù vậy, nội dung cuốn sách vẫn có giá trị trong việc gợi mở một số vẫn đề cần tiếp tục được nghiên cứu và làm sâu sắc thêm dưới góc độ khoa học pháp lý. Sau khi có Luật sửa đôi, bổ sung một số điều Luật Ban hành văn bản QPPL năm 2002, cuốn sách Binh luận Luật Ban hành văn bản OPPL với sự hỗ trợ của Văn phòng UNDP, dự án VIE 02/015 đã được Nxb Tư pháp phát hành. Cuốn sách đã bình luận khá cụ thể những quy định của Luật Ban hành văn bản QPPL với mục đích làm rõ ý tưởng, tinh thần của nhà soạn thảo nhăm triển khai thực thi đúng đắn và có hiệu quả quy định của Luật trong thực tiễn.
Cuốn sách có nhiều nội dung liên quan chặt chẽ và trực tiếp đến đề tài của luận án như khái niệm văn bản QPPL; kiểm tra, giám sát và xử lý đối với văn bản QPPL sai trái. Về khái niệm và các dấu hiệu đặc trưng của văn bản QPPL, các tác giả của cuốn sách cho rằng dấu hiệu quan trọng nhất dé nhận biết một văn bản QPPL đó là văn bản đó có chứa quy phạm pháp luật. Văn bản có chứa đựng quy phạm pháp luật thì mới tuân thủ thâm quyên, trình tự, thủ tục và hình thức Luật định. Có thể nói, đây là quan điểm khá nhất quán giữa các nhà khoa học pháp lý và người soạn thảo.
Ngoài ra, các tác giả của cuốn sách cũng bình luận thuyết phục về hoạt động giám sát, kiểm tra và xử lý văn bản QPPL. Các tác giả cho răng giám sát, kiểm tra văn bản QPPL đều là sự xem xét, đánh giá hình thức và nội dung văn bản để kết luận về tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của văn bản QPPL trong hệ thống pháp luật. Tuy hoạt động kiểm tra mới chỉ 14 được xem xét, đánh giá về tính hợp pháp còn tính hợp lý chưa được đề cập đến trong cuốn sách nhưng những nội dung này thực sự có ý nghĩa khi triển khai nghiên cứu hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản QPPL ở Việt Nam hiện nay. Cuốn sách mang tính nghiệp vụ và có giá trị ứng dung cao đó là cuốn Số tay kỹ thuật soạn thảo, thẩm định, đánh giá tác động của văn bản OPPL do nhóm chuyên gia (bao gồm một số chuyên gia độc lập và một số chuyên gia của Bộ Tư pháp) thực hiện soạn thảo và biên tập, NxbTư pháp phát hành năm 2011.
Mặc du cuốn số tay đề cập đến nhiều vấn đề tương đối trừu tượng, cập nhật nhiều kiến thức, kinh nghiệm quốc tế mới về xây dựng chính sách, xây dựng pháp luật mà không có nội dung về kiểm tra và xử lý văn bản QPPL sau khi được ban hành nhưng khá nhiều nội dung có giá trị là nền tảng dé tác giả luận án bàn luận cũng như lý giải sâu sắc hơn, logic hơn về hoạt động kiểm tra và xử ly văn bản QPPL, có thể ké đến như tiêu chí chung của một văn bản QPPL, tốt; nội dung của thâm định dự thảo văn bản QPPL. Kỷ yếu hội thảo quốc tế về bảo hiến là cuỗn sách đã tập hợp day đủ các báo cáo tham luận của của các chuyên gia Việt Nam và quốc tế được trình bày tại hội thảo. Hội thảo quốc tế về bảo hiến do Dự án hỗ trợ cải cách pháp luật và tư pháp Việt Nam, Văn phòng hỗ trợ dự án chung phối hop với Văn phòng Quốc hội tô chức. Cuốn sách này là một trong những đóng góp của các nhà khoa học luật nhằm xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng thiết chế bảo hiến phù hợp ở Việt Nam.
Tuy nội dung cuốn sách không nghiên cứu trực tiếp về kiểm tra và xử lý văn bản QPPL nhưng từ những cơ sở lý luận về thiết chế bảo hiến nhưng những nghiên cứu này đã gợi mở cho nghiên cứu sinh tiếp cận về cơ chế kiểm tra và xử lý văn bản QPPL ngoài hệ thông. Nếu như thiết chế bảo hiến bảo vệ tính tối cao của Hiến pháp thì thiết chế Tòa án hành chính lại bảo vệ tính hợp pháp của văn bản QPPL do cơ quan nhà nước cấp trên ban hành, bảo đảm hệ thống văn bản QPPL không chỉ hợp hién mà còn hợp pháp, thống nhất và đồng bộ. Trong các báo cáo tham luận, bài viết Tinh hợp hiến và hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật của TS. Bùi Thị Đào đã luận giải rat cụ thé và xác đáng về các biểu hiện của tính hợp pháp, tính hợp hiến là tiền dé và cơ sở quan trọng dé Tòa hiến pháp ra phán quyết đối với văn ban QPPL.
Đây cũng là nội dung mà luận án nghiên cứu bởi vì muôn kiêm tra và xử lý 15 đối với văn bản QPPL phải có tiêu chí để nhận biết văn bản QPPL hợp hiến, hợp pháp. Tất nhiên, nội dung của cuốn sách chỉ liên quan đến một vài khía cạnh của luận án. Tìm hiểu trực tiếp về hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản QPPL, chúng tôi có dip tham khảo một số công trình nghiên cứu khoa học về dé tai này. Năm 2004, Viện khoa học pháp lý Bộ Tư pháp đã triển khai nghiên cứu đề tài "Cơ chế kiểm tra văn bản QPPL - thực trạng và giải pháp hoàn thiện” làm cơ sở khoa học cho hoạt động kiểm tra văn bản QPPL được tiến hành trên thực tế.
Đề tài đã nghiên cứu khá sâu sắc về khái niệm kiểm tra văn bản QPPL, phân biệt kiểm tra văn bản QPPL với một số khái niệm tương tự dé khang định kiểm tra văn bản QPPL có những dấu hiệu đặc thù; phân tích về cơ chế kiểm tra văn bản QPPL và mục đích, ý nghĩa của việc hoàn thiện cơ chế kiểm tra văn bản QPPL trong thời gian tới. Có thể nói, đây là đề tài nghiên cứu khoa học đầu tiên về cơ sở lý luận kiểm tra văn bản QPPL cũng như đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp hữu hiệu để hoàn thiện cơ chế kiểm tra văn bản QPPL. Tuy nhiên, đề tài chỉ giới hạn trong phạm vi cơ chế kiểm tra văn bản QPPL mà không đề cập đến hoạt động xử lý văn bản QPPL. Năm 2010, dé tài nghiên cứu khoa học cấp Trường Kiểm tra, rà soát, xử ly, hệ thong hóa văn bản quy phạm pháp luật với mã số LH-09-08/DHL-HN do TS.
Bùi Thị Đào làm chủ nhiệm. Đề tài được nhóm tác giả nghiên cứu công phu với cách tiếp cận khái niệm kiểm tra rất rộng bao gồm cả kiểm tra trước (thâm định, thầm tra) và kiểm tra sau khi văn bản được ban hành. Đồng thời khái niệm kiểm tra mà dé tài tiếp cận còn được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả hoạt động giám sát của cơ quan quyền lực Nhà nước và hoạt động kiểm tra của cơ quan hành chính. Ngoài ra, dé tài còn nghiên cứu về hoạt động rà soát, xử lý và hệ thong hoa van ban QPPL theo hướng các hoạt động này tuy có nét khác biệt song cùng chung mục dich hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành.
Luận án, luận văn và các bài báo TS. Bùi Thi Đào đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ với dé tài "Tinh hop pháp và tinh hop lý của quyết định hành chính". Luận án đã đi sâu phân tích các 16 tiêu chí về tinh hợp pháp và hợp lý của quyết định hành chính dé từ đó khang định tính hợp pháp và hợp lý luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau, làm tiền đề cho nhau. Tác giả đã tiếp cận khái niệm quyết định hành chính bao gồm hai loại quyết định hành chính quy phạm pháp luật và quyết định hành chính áp dụng pháp luật (cá biệt).
Vì vậy khi đưa ra những tiêu chuẩn về tính hợp pháp và tính hợp lý của quyết định hành chính ngoài những điểm chung giống nhau, mỗi nhóm quyết định hành chính lại có tiêu chuẩn đặc thù về tính hợp pháp và tính hợp lý (với quyết định hành chính cá biệt phải được ban hành đúng thời hạn. Nghiên cứu những vấn đề tổng quan về kiểm tra và xử lý văn bản QPPL còn có luận văn thạc sĩ của Trương Thị Phương Lan với tên gọi "Kiém tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật do chính quyên địa phương ban hành ở nước ta hiện nay”, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2007.