phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn bao gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về kiểm soát ngân sách nhà nƣớc chi cho sự nghiệp y tế của sở tài chính. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng kiểm soát ngân sách nhà nƣớc chi cho sự nghiệp y tế của Sở Tài chính tỉnh Hòa Bình. 6 Chƣơng 4: Nâng cao hiệu quả kiểm soát ngân sách nhà nƣớc chi cho sự nghiệp y tế của Sở Tài chính Hòa Bình. 7 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CHI CHO SỰ NGHIỆP Y TẾ CỦA SỞ TÀI CHÍNH.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Tất cả các mục chi phải đƣợc kiểm soát và kiểm tra trong quá trình thực hiện thanh quyết toán.
Chính vì vậy việc tăng cƣờng kiểm tra, kiểm soát các mục chi cần phải quan tâm một cách đặc biệt. Đến nay cũng đã có nhiều bài viết, công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực kiểm soát chi ngân sách nhà nƣớc của Sở Tài chính nhƣ: Nguyễn Hoàng Minh (2018),“Hoàn thiện công tác kiểm soát chi đơn vị sự nghiệp công lập của Sở Tài chính tỉnh Thái Bình ”, Luận văn Thạc sĩ Quản lý Kinh tế, Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Nội dung chủ yếu của luận văn là hệ thống hóa các sơ sở lý luận dựa trên phân tích thực tiễn kiểm soát chi đơn vị sự nghiệp công lập, đƣa ra các giải pháp, biện pháp kiểm soát chi đơn vị sự nghiệp công lập của sở tài chính tỉnh Thái Bình. Nguyễn Văn Tuyên (2018), “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi đơn vị sự nghiệp công lập qua hệ thống Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Phúc”.
Luận văn Thạc sĩ Quản lý Kinh tế, Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận văn đã nêu khái quát đƣợc các vấn đề cơ bản về kiểm soát chi và kiểm soát chi đơn vị sự nghiệp công lập, trên cơ sở đó thu thập số liệu, thông tin để đánh giá cơ bản các vấn đề của kiểm soát chi của sở tài chính tỉnh Vĩnh Phúc, phân tích thực trạng, đánh giá kết quả đạt đƣợc, chỉ ra đƣợc hạn chế, nguyên nhân và đề xuất giải pháp nâng cao kiểm soát chi đơn vị sự nghiệp công lập của sở tài chính tỉnh Vĩnh Phúc. Đặng Văn Hải (2019), “Nâng cao chất lượng kiểm soát chi của Sở Tài chính Long An”, Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Trƣờng Đại học Kinh tế TP. Tác giả đã phân tích đƣợc thực trạng kiểm soát chi của Sở Tài chính tỉnh Long An.
Tuy nhiên do phạm vi nghiên cứu chƣa khái quát hết đƣợc những tồn tại, khó khăn trong công tác kiểm soát chi, nên các giải pháp đƣa ra cũng chỉ giải quyết trong phạm vi hạn hẹp. Các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả đã góp phần nhất định, giúp cho nhà quản lý có hiểu sâu sắc hơn về thực trạng, kết quả, hạn chế, tồn tại, điểm mạnh, điểm yếu trong công tác kiểm soát chi đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và sự nghiệp y tế nói riêng của Sở Tài chính. Mặt khác trong thời gian gần đây cũng cần có những đánh giá mang tính cập nhật tình hình thực tế biến đổi hàng ngày hơn sau khi triển khai kiểm soát chi tại Sở Tài chính nói chung và Sở Tài chính Hòa Bình nói riêng. Trên thực tế hiện nay, tác giả nhận thấy chƣa có tác giả nào nghiên cứu sâu đến nội dung công tác kiểm soát ngân sách nhà nƣớc chi cho sự nghiệp y tế của Sở Tài chính Hòa Bình.
Chính vì vậy, nghiên cứu đề tài “Kiểm soát ngân sách nhà nước chi cho sự nghiệp y tế của Sở Tài chính Hòa Bình ” có thể là cập nhật, cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn hơn cả. Tác giả đã phát triển và sử dụng có chọn lọc các lý thuyết nghiên cứu của các tác giả trƣớc đó để làm nổi bật hơn một số vấn đề về công tác kiểm soát chi, đƣa ra các giải pháp, biện pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác kiểm soát ngân sách nhà nƣớc chi cho sự nghiệp y tế của Sở Tài chính Hòa Bình trong giai đoạn hiện tại và những năm tới. Khái quát về chi ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm Ngân sách nhà nƣớc phản ánh rõ nét hoạt động của Nhà nƣớc trên phƣơng diện tài chính.
Trong hệ thống tài chính tài khóa, ngân sách nhà nƣớc là bộ phận chủ đạo, là điều kiện vật chất vô cùng quan trọng để Nhà nƣớc thực hiện các nhiệm vụ của mình. Mặt khác nó còn là công cụ quan trọng để Nhà nƣớc thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế xã hội. 9 Theo Hoàng Văn Khá (2015): “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định để bảo đảm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước.” Nhƣ vậy, theo tác giả luận văn: NSNN gồm có những nguồn thu và nguồn chi và được định hướng các nguồn thu đều được nộp vào một quỹ NSNN chung và các các khoản đều được xuất ra từ quỹ ngân sách ấy. NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập phân phối và sử dụng quỹ ngân sách chung của nhà nước khi nhà nước tham gia phân phối các nguồn lực tài chính đất nước nhằm thực hiện các chức năng của nhà nước trên cơ sở luật pháp đã định.
Theo Luật Ngân sách nhà nƣớc do Quốc hội ban hành (2015): “Ngân sách nhà nước bao gồm các khoản chi đầu tư phát triển, chi dự trữ quốc gia, chi ngân sách nhà nước, chi trả nợ lãi, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định tại Pháp luật.” Lê Đức Cửu (2019): “Chi ngân sách nhà nước là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng tại nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống Chính sách, pháp luật” Trên cơ sở những phân tích trên, có thể khẳng định: Chi NSNN là một phạm trù kinh tế tồn tại khách quan gắn liền với sự tồn tại của Nhà nước. Chi NSNN là việc nhà nước phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm bảo đảm điều kiện vật chất để duy trì sự hoạt động và thực hiện các chức năng đáp ứng nhu cầu đời sống kinh tế xã hội dựa trên các nguyên tắc nhất định. Hoạt động chi ngân sách nhà nước luôn tuân thủ quy định của pháp luật về tiền tệ và ngân sách nhà nước, đồng thời gắn liền với sự vận động độc lập tương đối của các luồng giá trị dưới hình thái tiền tệ thông qua việc hình thành và sử dụng các 10 quỹ tiền tệ trong nền kinh tế. Phân loại chi NSNN Chi NSNN bao gồm chi thƣờng xuyên, chi đầu tƣ phát triển, chi trả nợ gốc do Nhà nƣớc vay và chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính.
Trong phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu của đề tài này, luận văn chỉ đi sâu nghiên cứu chi hai lĩnh vực chính là chi đầu tƣ phát triển và chi thƣờng xuyên. + Các khoản chi thƣờng xuyên (chi sự nghiệp kinh tế, chi sự nghiệp giáo dục - đào tạo, chi sự nghiệp y tế, chi đảm bảo xã hội, chi quốc phòng - an ninh, chi quản lý hành chính,….) đƣợc thực hiện một cách hợp lý, chi tiết kiệm, chi đúng pháp luật, trong đó quan trọng nhất là tiết kiệm tối đa chi quản lý hành chính. + Các khoản chi đầu tƣ phát triển (các công trình kinh tế, kết cấu hạ tầng, khoa học - công nghệ.) đƣợc thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, có thẩm định tính hiệu quả… góp phần trực tiếp hoặc gián tiếp đến tăng trƣởng kinh tế. Đồng thời, cần quan tâm chú ý việc giám sát chặt chẽ để tránh thất thoát lãng phí và đảm bảo chất lƣợng công trình xây dựng.
Xét trên lĩnh vực y tế, chi thƣờng xuyên cho sự nghiệp y tế gồm: - Các khoản chi cho công chức, viên chức và ngƣời lao động: là các khoản chi liên quan trực tiếp đến con ngƣời nhƣ: chi tiền lƣơng, phụ cấp lƣơng, tiền công , công tác phí, chi đóng bảo hiểm, chi tiền thƣởng, phúc lợi cho toàn bộ công chức, viên chức và ngƣời lao động; - Chi nghiệp vụ chuyên môn: là các mục chi, khoản chi đảm bảo hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị thụ hƣởng NSNN nhƣ: chi văn phòng phẩm, chi dịch vụ công cộng, hàng hóa vật tƣ, hội nghị, hội thảo, công cụ dụng cụ dùng trong công tác chuyên môn của ngành y tế, chi bảo hộ lao động, trang phục, đồng phục và các khoản khác; - Chi mua sắm, sửa chữa: Chi mua sắm đồ dùng, trang thiết bị, máy móc 11 và phƣơng tiện làm việc, sửa chữa lớn tài sản cố định và các khoản khác; - Chi khác: là các khoản chi ngoài các khoản chi đã nêu ở trên chẳng hạn nhƣ: chi hoàn thuế giá trị gia tăng, chi xử lý tài sản đƣợc xác lập sở hữu nhà nƣớc và các khoản khác… 1. Kiểm soát chi ngân sách nhà nước Hoạt động chi Ngân sách nhà nƣớc luôn phải đi kèm công tác Kiểm soát chi NSNN để đảm bảo việc quản lí, sử dụng các khoản chi đúng với yêu cầu và phân phối của Nhà nƣớc. “Kiểm soát chi Ngân sách nhà nƣớc là quá trình các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền thực hiện thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi Ngân sách nhà nƣớc theo các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi tiêu do Nhà nƣớc quy định, dựa trên cơ sở các nguyên tắc, hình phạt và phƣơng pháp quản lý tài chính trong từng thời kỳ.” (Thông tƣ số 77/2017/TT-BTC về việc hƣớng dẫn Chế độ kế toán Ngân sách nhà nƣớc và hoạt động nghiệp vụ KBNN, 2017) Thực hiện Kiểm soát chi NSNN nhằm đảm bảo kỷ cƣơng, kỷ luật trong việc chấp hành ngân sách theo dự toán đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hoạt động Kiểm soát chi NSNN đƣợc thực hiện bởi kế toán, chủ tài khoản của đơn vị sử dụng NSNN, cơ quan tài chính và Kho bạc nhà nƣớc.
Nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách nhà nƣớc Kiểm soát chi Ngân sách nhà nƣớc là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung của NSNN một cách có hiệu quả bằng hệ thống chính sách, pháp luật nhằm thực hiện đầy đủ chức năng của nhà nƣớc. Kiểm soát chi Ngân sách nhà nƣớc quyết định tính hiệu quả của việc sử dụng các nguổn vốn Ngân sách nhà nƣớc.