Tài liệu: Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà

Tìm hiểu về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước tại Nam Sách Hải Dương, quy trình quản lý và vai trò trong tài chính công.

• Tác giả: Nguyễn Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Đức Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Kiểm Soát Chi Thường Xuyên Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Nam Sách, Tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm về kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước là một hoạt động quản lý tài chính quan trọng, nhằm đảm bảo chi tiêu công được thực hiện đúng đắn, hợp pháp và hiệu quả. Theo tài liệu tham khảo từ Đại học Thương mại, kiểm soát chi được định nghĩa là quá trình giám sát, đánh giá và kiểm tra việc sử dụng ngân sách nhà nước. Chi thường xuyên bao gồm các khoản chi phục vụ hoạt động thường ngày của các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức xã hội. Kho bạc Nhà nước đóng vai trò trung tâm trong việc quản lý dòng tiền, kiểm soát các giao dịch tài chính và đảm bảo tuân thủ các quy định về ngân sách. Việc kiểm soát chi thường xuyên thông qua Kho bạc Nhà nước giúp ngăn ngừa lãng phí, gian lận và đảm bảo minh bạch trong sử dụng quỹ công.

1.1. Định nghĩa chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chi thường xuyên ngân sách nhà nước là những khoản chi để duy trì hoạt động thường ngày của các cơ quan, đơn vị hành chính. Các khoản chi này bao gồm lương, tiền lương, quản lý và bảo trì cơ sở vật chất. Chi thường xuyên khác với chi đầu tư, vì nó không tạo ra tài sản dài hạn mà chỉ hỗ trợ hoạt động hiện tại của các đơn vị.

1.2. Vai trò của Kho bạc Nhà nước trong kiểm soát chi

Kho bạc Nhà nước (KBNN) là cơ quan trung ương quản lý toàn bộ dòng tiền ngân sách. KBNN có trách nhiệm kiểm soát chi thông qua việc phê duyệt, xử lý và giám sát các giao dịch chi tiêu. Vai trò này giúp ngăn chặn sai phạm và đảm bảo các khoản chi tuân thủ quy định.

II. Thực trạng kiểm soát chi thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Nam Sách tỉnh Hải Dương

Theo đề tài nghiên cứu thạc sĩ của Nguyễn Thu Hương, kiểm soát chi thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Nam Sách, tỉnh Hải Dương giai đoạn 2020-2022 cho thấy những tiến bộ đáng kể nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Kho bạc Nhà nước Nam Sách đã triển khai các biện pháp kiểm soát chi khoa học, áp dụng công nghệ thông tin để giám sát các giao dịch. Tuy nhiên, một số hạn chế vẫn còn tồn tại như: hệ thống thông tin còn chưa tối ưu, đội ngũ cán bộ cần được nâng cao kỹ năng, và việc phối hợp giữa các đơn vị chưa hiệu quả. Thực trạng kiểm soát chi cho thấy cần có những giải pháp cải thiện, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ thông tin và phát triển nguồn nhân lực.

2.1. Kết quả nổi bật trong kiểm soát chi

Kho bạc Nhà nước Nam Sách đã đạt được những kết quả tích cực trong kiểm soát chi thường xuyên. Hệ thống kiểm soát chi đã phát hiện và ngăn chặn các sai phạm về tài chính, đảm bảo tính chính xác của các hóa đơn. Tỷ lệ kiểm soát chi hợp lệ đạt hơn 95%, cho thấy hiệu quả của công tác quản lý.

2.2. Những hạn chế và nguyên nhân

Mặc dù đã đạt được kết quả tốt, kiểm soát chi tại Nam Sách vẫn gặp một số hạn chế. Nguyên nhân chính bao gồm: cơ sở hạ tầng công nghệ còn yếu, đội ngũ nhân viên không đủ, và chưa có đủ công cụ để kiểm soát chi toàn diện. Cần đầu tư thêm vào huấn luyện nhân viên và nâng cấp hệ thống.

III. Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước bị ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố khác nhau, được chia thành hai nhóm chính: nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan. Nhân tố chủ quan liên quan đến nhận thức, kỹ năng và trách nhiệm của các cán bộ thực hiện kiểm soát chi. Nhân tố khách quan bao gồm điều kiện kinh tế-xã hội, cơ sở hạ tầng, và môi trường pháp lý. Việc hiểu rõ các nhân tố này giúp xây dựng giải pháp kiểm soát chi hiệu quả. Từ góc độ quản lý kinh tế, cần thiết phải xác định và kiểm soát các nhân tố để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tại các địa phương.

3.1. Nhân tố chủ quan ảnh hưởng đến kiểm soát chi

Nhân tố chủ quan bao gồm: trình độ, kỹ năng của cán bộ công chức (CBCC); nhận thức về tầm quan trọng của kiểm soát chi; và sự tuân thủ các quy định. Cần nâng cao đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ nhân viên thực hiện kiểm soát chi để cải thiện chất lượng công tác.

3.2. Nhân tố khách quan ảnh hưởng đến kiểm soát chi

Nhân tố khách quan bao gồm: điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội của địa phương; cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin; và khung pháp lý về kiểm soát chi. Những yếu tố này tạo ra môi trường thuận hay bất lợi cho việc thực hiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách.

IV. Giải pháp cải thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên tại Kho bạc Nhà nước Nam Sách, cần triển khai những giải pháp toàn diện. Nhóm giải pháp về nguồn lực bao gồm: tuyển dụng nhân viên có chuyên môn cao, đào tạo nâng cao kỹ năng cho đội ngũ hiện tại, và cấp kinh phí đầy đủ. Nhóm giải pháp về ứng dụng công nghệ thông tin hướng tới hiện đại hóa hệ thống kiểm soát chi, sử dụng phần mềm quản lý tiên tiến. Nhóm giải pháp về phòng, chống rủi ro tập trung vào xây dựng quy trình kiểm soát chi chặt chẽ, phát hiện và xử lý sai phạm. Liên kết với các cơ quan hữu quan tại địa phương giúp tạo sinergi trong công tác kiểm soát ngân sách.

4.1. Giải pháp về nâng cao nguồn lực nhân viên

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho nhân viên kiểm soát chi về: kế toán, kiểm toán, công nghệ thông tin, và quản lý tài chính. Tuyển dụng những cán bộ công chức có trình độ cao, kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý ngân sách sẽ giúp cải thiện chất lượng kiểm soát chi.

4.2. Giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin

Đầu tư nâng cấp hệ thống kiểm soát chi dựa trên công nghệ thông tin hiện đại, sử dụng phần mềm quản lý ngân sách tích hợp, ứng dụng dịch vụ công điện tử. Hệ thống này sẽ giúp kiểm soát chi một cách tự động, nhanh chóng, và chính xác hơn.

4.3. Giải pháp phòng chống rủi ro tài chính

Xây dựng quy trình kiểm soát chi nghiêm ngặt, tăng cường kiểm tra, thanh tra các giao dịch chi tiêu. Cần thiết lập cơ chế phát hiện sớm các sai phạm, gian lận và xử lý kịp thời để phòng, chống rủi ro với ngân sách nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, còn có kết cấu 3 phần như sau: Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua kho bạc nhà nước Phần 2: Phân tích thực trạng và đánh giá kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Nam Sách, tỉnh Hải Dương Phần 3: Giải pháp, kiến nghị về kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Nam Sách, tỉnh Hải Dương PHAN 1: CO SO LY LUAN VA THUC TIEN VE KIEM SOAT CHI THUONG XUYEN NGAN SACH NHA NUOC QUA KHO BAC NHA NUOC 1.1 Chi va kiém soat chi thwong xuyén NSNN qua KBNN 1.1 Chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước Theo quy định tại khoản 6 điều 4 Luật ngân sách nhà nước nam 2015, chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tô chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tô chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế — xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của nhà nước nhằm trang trải những nhu cầu của các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công, qua đó thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo duc va dao tao, y tế, xã hội, văn hóa thông tin thé duc thể thao, khoa học và công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác. Nói cách khác, chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối sử dụng vốn từ quỹ ngân sách Nha nước để đáp ứng các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội. - Đặc điểm của chi thường xuyên NSNN: Chi thường xuyên NSNN thực hiện vai trò của nhà nước, là công cụ đề điều hành nên kinh tế theo mục đích của mình, góp phân thúc đây kinh tế, giải quyết những vấn đề xã hội và khắc phục các khiếm khuyết của thị trường.

+ Các khoản chi thường xuyên NSNN được tiến hành trên cơ sở pháp luật và kế hoạch chi đã được cơ quan Nhà nước có thâm quyên phê duyệt. + Chi thường xuyên NSNN nhằm mục tiêu thoả mãn nhu cầu tài chính cho sự vận hành của bộ máy nhà nước, bảo đảm cho nhà nước thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ của mình. + Chủ thê tham gia quan hệ chi thường xuyên của NSNN chủ yếu là các cơ quan, don vi, tô chức thuộc bộ máy nhà nước và các tô chức được nhà nước hỗ trợ kinh phí hoạt động. + Chi thường xuyên là những khoản chi mang tính chất tiêu dùng, các khoản chi thường xuyên chủ yếu là chi cho con người.2 Kiểm soát chỉ thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiểm soát chi NSNN là quá trình các cơ quan Nhà nước có thâm quyên thực hiện kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo các chính sách, chế độ, định mức tiêu chuẩn chi tiêu do Nhà nước quy định dựa trên những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong từng thời kỳ.

Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN là việc xem xét, đối chiếu, kiểm tra các điều kiện chi trả, thanh toán theo quy định đối với các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN. Các khoản chi thường xuyên NSNN, nếu đủ điều kiện theo quy định thì được thực hiện chi trả, thanh toán; nếu không đủ điều kiện theo quy định thì bị từ chối thanh toán và thông báo bằng văn bản về lý do từ chối thanh toán cho các DVSDNS. - Căn cứ vào yêu cầu quản lý và mục đích sử dụng NSNN, việc KSC thường xuyên NSNN chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện: + Đã có trong dự toán chỉ NSNN được giao, trừ các trường hợp tạm cấp kinh phí vào đầu năm NS khi dự toán NSNN chưa được cơ quan có thấm quyền quyết định và chi ứng trước dự toán NSNN năm sau theo quyết định của cấp có thâm quyền. + Đúng chế độ, tiêu chuẩn và định mức do cơ quan nhà nước có thâm quyền quy định.

+ Đã được thủ trưởng ÐĐVSDNS hoặc người được ủy quyên quyết định chi. + Có đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán theo quy định. + Trường hợp phải qua đấu thầu hoặc thấm định giá thì phải tổ chức đấu thầu hoặc thâm định giá theo đúng quy định. - KSC thường xuyên NSNN có một số đặc điểm như sau: + KSC thường xuyên NSNN diễn ra đều đặn trong năm, ít có tính thời vụ, ngoại trừ những khoản chi mua săm tài sản, sửa chữa lớn tài sản cô định.

+ KSC thường xuyên NSNN diễn ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều nội dung nên rất đa dạng và phức tạp. Chính vì thế, những quy định trong KSC thường xuyên NSNN cũng hết sức phong phú, với từng lĩnh vực chi có những định riêng, từng nội dung quy, từng tính chất nguồn kinh phí cũng có những tiêu chuẩn, định mức riêng. + KSC thường xuyên NSNN bị áp lực lớn về mặt thời gian vì phần lớn những khoản chi thường xuyên NSNN đều mang tính cấp thiết như chi về tiền lương, tiên công, học bồng. gắn với cuộc sông hàng ngày của cán bộ, công chức, học sinh, sinh viên; các khoản chi về nghiệp vụ chuyên môn nhằm đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên của bộ máy Nhà nước nên những khoản chi này cũng đòi hỏi phải được giải quyết nhanh chóng.

+ KSC thường xuyên NSNN thường phải kiểm soát những khoản chi nhỏ, vi vay co so dé KSC nhu hoa đơn, chứng từ. để chứng minh cho những nghiệp vụ kinh tế đã phát sinh thường không đây đủ, không rõ ràng, thiếu tính pháp lý. gây rất nhiều khó khăn cho cán bộ KSC; đồng thời cũng rất khó để có thể đưa ra những quy định bao quát hết những khoản chi trong KSC thường xuyên NSNN. - Nguyên tắc kiểm soát chỉ NSNN qua KBNN: + Tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trong quá trình chi trả, thanh toán.

+ Mọi khoản chi NSNN được hạch toán băng đồng Việt Nam theo niên độ ngân sách, cấp ngân sách và MLNSNN. Các khoản chi NSNN bằng ngoại tệ được quy đổi và hạch toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá ngoại tệ do cơ quan có thấm quyền quy định. + Việc thanh toán các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN thực hiện theo nguyên tắc trực tiếp từ KBNN cho người hưởng lương, người cung cấp hàng hoá dịch vụ; trong trường hợp chưa thực hiện được việc thanh toán trực tiếp thì KBNN thực hiện thanh toán qua ĐVSDNS. + Trong quá trình kiểm soát, thanh toán, quyết toán chi thường xuyên NSNN các khoản chi sai phải thu hôi giảm chi hoặc nộp trả lại vào ngân sách.

- Quy trinh KSC thuong xuyén NSNN qua KBNN Bước l1: Chủ đầu tư, đơn vị dự toán gửi hồ sơ, chứng từ đến KBNN qua DVC hoặc nơi giao dịch. Bước 2: Kho bạc Nhà nước kiểm tra tính đầy đủ hợp lệ, kiểm soát hồ sơ, chứng từ theo đúng quy định. Từ đó mới có cơ sở để xét duyệt hồ sơ có đủ điều kiện chi hay không. - Vai trò của KSC thường xuyên NSNN Thứ nhất, KSC thường xuyên NSNN là công cụ để thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí tập trung các nguôn lực tài chính cho phát triển kinh tế - xã hội, chống các biểu hiện chi tiêu lãng phí, nhằm góp phan kiềm chế lạm phát đề ôn định tiền tệ và lành mạnh hóa nên tài chính của quốc gia.

Thứ hai, hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN đề phát hiện kịp thời và ngăn ngừa đúng lúc những tiêu cực của các DVSDNS, đồng thời tìm ra những kẽ hở trong quản lý NSNN để kiến nghị bố sung, sửa đổi kịp thời làm cho cơ chế quản lý NSNN, KSC ngân sách càng hoàn thiện và bảo đảm chặt chẽ hơn. Thứ ba, KSC thường xuyên NSNN sẽ ngăn ngừa phát hiện kịp lúc các khoảng chi không đúng chế độ, còn lãng phí và vi phạm chế độ chi tiêu, nâng cao ý thức chấp hành ngân sách của các cấp các ngành và các ÐĐVSDNS. - Ý nghĩa KSC thường xuyên NSNN Thứ nhất, giúp Nhà nước ngăn ngừa và loại bỏ các khoản NSNN chi tiêu sai chế độ quy định, không đúng định mức, tiêu chuẩn, đơn giá, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng của NSNN có hiệu quả, chống lãng phí, thất thoát. KSC ngân sách đảm bảo việc xuất quỹ NSNN trong thanh toán chỉ NSNN cho đối tượng đúng là chủ nợ của quốc gia và đúng là người cung cấp dịch vụ hàng hóa.

Nhằm chấn chỉnh việc sử dụng kinh phí ở các ĐVSDNS thực hiện theo đúng qu§y định quản lý tài chính của Nhà nước đồng thời ngăn chặn hiện tượng tham ô, lãng phí làm thất thoát nguồn tài sản của Nhà nước - Nội dung KSC thường xuyên NSNN Thứ nhất, kiểm soát, đối chiếu các khoản chi so với dự toán NSNN, bảo đảm các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được cấp có thầm quyền giao, số dư tài khoản dự toán của đơn vị còn đủ đề chỉ. Thứ hai, kiểm tra, kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của các hồ sơ, chứng từ theo quy định đối với từng khoản chi. Thứ ba, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN do cơ quan Nhà nước có thâm quyên quy định. Đối với các khoản chi chưa có chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN, KBNN căn cứ vào dự toán NSNN đã được cơ quan Nhà nước có thâm quyên giao để kiểm soát.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chỉ thường xuyên Ngân sách Nhà nước 1.1 Các nhân tố chủ quan - Trình độ, năng lực của chủ tài khoản và kế toán trưởng tại ĐVSDNS cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến việc KSC thường xuyên.

Chủ tài khoản thường tập trung vào công tác chuyên môn theo lĩnh vực, ít đầu tư thời gian cho việc nghiên cứu các chế độ văn bản, chính sách về công tác quản lý tài chính nên đôi khi đưa ra các mục chi trong quy chế chi tiêu nội bộ chưa bám sát và đúng như trong Luật hay Nghị định, Thông tư đưa ra. - Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức KSC tại kho bạc: Đây là một yếu tố cũng rất quan trọng, cũng có thể nói là quyết định tính chất hiệu quả KSC thường xuyên NSNN.