Phần mở đầu. Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN tại KBNN. Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc tại Sở Giao dịch KBNN Việt Nam.
Chƣơng 4: Định hƣớng và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc tại Sở Giao dịch, Kho bạc Nhà nƣớc giai đoạn 2017 – 2020. Tài liệu tham khảo. 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan nghiên cứu về kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN Trong điều kiện nền kinh tế nƣớc ta hiện nay, khi nguồn thu ngân sách còn nhiều hạn chế mà nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội ngày càng tăng thì việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi NSNN thực sự là mối quan tâm hàng đầu của Nhà nƣớc, các ngành, các cấp.
Kiểm soát chi NSNN trong tình hình Việt Nam hiện nay góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định tiền tệ và lành mạnh hóa nền tài chính quốc gia đồng thời góp phần nâng cao trách nhiệm cũng nhƣ phát huy đƣợc vai trò của các ngành, các cấp, các cơ quan, đơn vị có liên quan đến công tác quản lý và điều hành NSNN. Đặc biệt, hệ thống KBNN sẽ thực hiện kiểm soát, thanh toán trực tiếp từng khoản chi NSNN cho các đối tƣợng sử dụng đúng chức năng, nhiệm vụ đã đƣợc Nhà nƣớc giao, góp phần giữ vững kỷ cƣơng, kỳ luật tài chính. Với vai trò quan trọng nhƣ vậy, cho đến thời điểm hiện tại, đã có nhiều nghiên cứu, bài viết trao đổi liên quan đến công tác kiểm soát chi NSNN nói chung và kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN với nhiều góc độ khác nhau nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN. Một trong số các đề tài nghiên cứu liên quan có thể kể đến đó là các luận văn của các tác giả sau: - Luận văn thạc sĩ “Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước đối với các đơn vị sự nghiệp công lập qua Kho bạc Nhà nước Hà Nội ” của Đặng Thị Thúy Hằng, năm 2014.
Luận văn đã đƣa ra lý luận chung về kiểm soát chi thƣờng xuyên qua KBNN đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, qua đó nghiên cứu thực trạng công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp công lập qua Kho bạc Nhà nƣớc Hà Nội giai đoạn 2010-2012. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính qua KBNN Hà Nội. 4 - Luận văn thạc sĩ “Kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” của Phan Thị Tuyết, năm 2015. Luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về kiểm soát chi NSNN qua KBNN cấp huyện, trên cơ sở đó nghiên cứu, phân tích đánh giá tình hình kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội trong thời gian từ năm 2012 đến năm 2014.
Luận văn đã có những số liệu đánh giá kết quả chi thƣờng xuyên từ các nguồn ngân sách (nguồn ngân sách trung ƣơng, ngân sách địa phƣơng, ngân sách huyện, ngân sách xã, thị trấn); số liệu về cơ cấu chi thƣờng xuyên cho cá nhân, cho nghiệp vụ chuyên môn,.; tình hình dự toán. Từ đó đƣa ra các giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN Ba Vì, thành phố Hà Nội. - Luận văn thạc sĩ “Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương” của Phạm Thị Hƣơng, năm 2015. Luận văn cũng nêu ra đƣợc cơ sở lý luận về NSNN và kiểm soát chi NSNN (khái niệm, đặc điểm, mục tiêu,.
Luận văn đã phân tích, đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN Tứ Kỳ, Hải Dƣơng, từ đó tìm kiếm những giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN tại đơn vị. - Luận văn thạc sĩ “Kiểm soát chi NSNN qua KBNN Nghệ An” của Trần Thị Hồng, năm 2015. Luận văn nghiên cứu và đƣa ra cơ sở lý luận về NSNN và kiểm soát chi NSNN qua KBNN nói chung. Qua phân tích và đánh giá thực trạng kiểm soát chi NSNN qua KBNN Nghệ An giai đoạn 2010 – 2014, luận văn đã chỉ ra những hạn chế, tồn tại trong công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN Nghệ An: về dữ liệu kiểm soát, về cơ cấu tổ chức và năng lực kiểm soát, về thực hiện quy trình kiểm soát.
Qua đó, tác giả xác định nguyên nhân và đƣa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN Nghệ An. Bên cạnh đó còn có rất nhiều bài viết nghiên cứu, trao đổi về công tác kiểm soát chi NSNN trên tạp chí ngành nhƣ: - Bài viết “Một số vấn đề về kiểm soát thanh toán mua sắm tài sản” của 5 Trƣơng Công Lý trên Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia, số 142 (4/2014). Xuất phát từ thực tiễn công tác tại KBNN cơ sở, tác giả nêu một số vấn đề liên quan đến KBNN khi kiểm soát thanh toán mà quá trình thực hiện tại địa phƣơng còn chƣa thống nhất nhƣ: Đối tƣợng kiểm soát thanh toán việc mua sắm tài sản, hồ sơ kiểm soát chi và trách nhiệm của KBNN. Qua đó tác giả mong muốn nhận đƣợc các ý kiến trao đổi để ngành có sự quy định bổ sung cho phù hợp, đồng bộ và thống nhất.
- Bài viết “Công tác kiểm soát chi NSNN năm 2014 – Những nội dung cần quan tâm” của Vũ Đức Hiệp trên Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia, số 143 (5/2014). Qua thực tế triển khai công việc, tác giả đã nêu ra một số nội dung cơ bản về kiểm soát chi NSNN cần chú trọng để hoàn thành tốt các chủ trƣơng, nhiệm vụ của Chính phủ, Bộ Tài chính giao trong việc thực hiện dự toán NSNN năm 2014. - “Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi đối với lĩnh vực khoa học công nghệ” của Trần Mạnh Hà, Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia, số 156 (6/2015). Bài viết tập trung phân tích những bất cập trong cơ chế quản lý và sử dụng tài chính của các đề tài, dự án khoa học và công tác kiểm soát chi của KBNN đối với các đề tài, dự án khoa học, đồng thời đƣa ra các đề xuất, giải pháp khắc phục và đổi mới cơ chế kiểm soát chi NSNN đối với khoa học công nghệ.
- “Triển khai hiệu quả các giải pháp kiểm soát chi NSNN” của Vũ Đức Hiệp – Nguyễn Thị Cẩm Bình, Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia, số 175 (1/2017). Bài viết đã tổng hợp những thay đổi, điều chỉnh về cơ chế chính sách liên quan đến quản lý tài chính nói chung, quản lý kiểm soát chi thƣờng xuyên và chi đầu tƣ XDCB nói riêng; đánh giá công tác triển khai của KBNN thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính; nêu ra, những kết quả đạt đƣợc, một số khó khăn vƣớng mắc và kiến nghị giải pháp thực hiện trong thời gian tới. Nhận xét chung cho thấy, các công trình nghiên cứu, bài viết có liên quan đến công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên qua KBNN với không gian và thời gian cụ thể, nhƣng chƣa có luận văn, luận án hoặc bài viết cụ thể nào nghiên cứu về công tác Kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước tại Sở giao dịch Kho bạc nhà nước giai đoạn 2014-2016, điều đó cho thấy việc nghiên cứu đề tài này là vấn đề 6 mới đặt ra, luận văn này sẽ chắt lọc, kế thừa các lý luận cơ bản về công tác kiểm soát chi, từ đó đƣa ra giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên tại Sở giao dịch KBNN trong thời gian tới đạt hiệu quả tốt hơn. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN 1.
Các khái niệm - Ngân sách nhà nƣớc: “là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc” (Điều 1 Luật NSNN năm 2002). - Chi thƣờng xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nƣớc, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thƣờng xuyên của Nhà nƣớc về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng. - Kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN là việc KBNN tiến hành xem xét, kiểm tra các khoản chi thƣờng xuyên NSNN phù hợp với các chính sách, chế độ, định mức chi tiêu do Nhà nƣớc quy định theo những nguyên tắc, hình thức và phƣơng pháp quản lý tài chính trong quá trình cấp phát và thanh toán các khoản chi của NSNN. Chủ thể tham gia vào quy trình kiểm soát chi NSNN gồm nhiều cơ quan cùng tham gia trong đó có 2 cơ quan quản lý chủ yếu là Cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nƣớc.
- Cam kết chi là việc các đơn vị cam kết sử dụng dự toán chi ngân sách thƣờng xuyên để thanh toán cho hợp đồng đã đƣợc ký giữa đơn vị với nhà cung cấp. Chi thường xuyên NSNN 1. Đặc điểm của chi thường xuyên Thứ nhất, đại bộ phận các khoản chi thƣờng xuyên mang tính ổn định khá rõ nét, bắt nguồn từ những hoạt động cụ thể mà mỗi bộ phận thuộc guồng máy của Nhà nƣớc phải thực hiện đó là công việc thuộc về quản lý Nhà nƣớc tại mỗi cơ quan chính quyền luôn phải duy trì đều đặn và đầy đủ. Việc thực hiện các chức năng, 7 nhiệm vụ kinh tế - xã hội và hoạt động của bộ máy Nhà nƣớc làm nảy sinh các khoản chi thƣờng xuyên và đòi hỏi phải có tạo lập nguồn lực tài chính thƣờng xuyên để trang trải, do đó tất yếu phải cung cấp nguồn vốn từ NSNN cho nó.
Thứ hai, khi nghiên cứu cơ cấu chi NSNN theo mục đích sử dụng ngƣời ta phân loại các khoản chi thành hai nhóm: Chi tiêu dùng và chi tích lũy. Các khoản chi thƣờng xuyên NSNN thƣờng có tác động trong khoảng thời gian ngắn, mang tính tiêu dùng xã hội.