phần mở đầu của luận văn này, chủ thể thực hiện KSC NSNN theo quy định của pháp luật chính là KBNN nói chung và tại KBNN Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình là Tổ Kế toán nhà nước. Để sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ nguồn NSNN, công tác quản lý chi NSNN là trách nhiệm chung của các đơn vị được giao nguồn NSNN cũng như các cấp có thẩm quyền đã giao dự toán chi NSNN. KBNN được Nhà nước giao trách nhiệm thực hiện kiểm soát chi các khoản chi từ nguồn NSNN. Các đơn vị sử dụng NSNN phải mở tài khoản tại KBNN, chịu sự kiểm tra, giám sát của KBNN để thực hiện công tác kiểm soát chi.
11 Do đó, chủ thể quản lý chi NSNN nói chung và công tác KSC NSNN nói riêng là KBNN, cụ thể hơn nữa là bộ phận được giao trách nhiệm thực hiện KSC tại KBNN Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình là Tổ Kế toán nhà nước. Để thực hiện tốt vai trò KSC NSNN, chủ thể quản lý cần phải nắm rõ các yêu cầu trong nội dung KSC NSNN (mô tả tại mục 1.2 dưới đây) để kiểm soát tốt nhất các khoản chi từ nguồn NSNN tránh lãng phí, thất thoát khi sử dụng NSNN của các đơn vị được giao nguồn NSNN. *Vai trò, mục tiêu của KSC TX NSNN Việc kiểm tra, giám sát các khoản chi TX của KBNN được thực hiện thông qua việc giám sát, kiểm tra các tài khoản của các đối tượng sử dụng ngân sách. Các đối tượng sử dung NSNN bắt buộc phải mở tài khoản tại KBNN để KBNN thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm soát, kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng nguồn NSNN.
Các bước phân bổ dự toán, cấp phát, thanh toán các khoản chi NSNN thể hiện nhiệm vụ quan trọng của KBNN trong việc đảm bảo nguồn NSNN được các đối tượng sử dụng một cách hiệu quả, đúng mục đích. KBNN thực hiện chức năng quản lý NSNN nên phải luôn cân đối nguồn vốn để chi trả đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản chi NSNN. Thực hiện kiểm tra, kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN về tính hợp pháp, hợp lệ của khoản chi, đảm bảo chi đúng, chi đủ, chuẩn xác; đảm bảo về thời gian, định mức…KBNN thực hiện hạch toán các khoản chi thường xuyên NSNN theo đúng mục lục NSNN; đồng thời tiến hành tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình chi NSNN trên địa bàn. Do đó, các mục tiêu chính của KSC thường xuyên NSNN qua KBNN nhằm: - Nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn vốn, chống thất thoát, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích các khoản chi thường xuyên NSNN.
- KSC TX giúp các đối tượng sử dụng NSNN nói chung thấy được trách nhiệm trong việc quản lý và đặc biệt là việc sử dụng nguồn NSNN một cách hiệu quả, đúng mục đích, tránh lãng phí. Hơn nữa, các khoản chi TX được KBNN kiểm tra, giám sát, kiểm soát thanh toán, chi trả cho các đơn vị sử dụng NSNN phải đúng với định mức, tiêu chuẩn và nhiệm vụ của đơn vị. 12 - KSC TX giúp kịp thời phát hiện các sơ hở, tồn tại và đặc biệt là các biểu hiện mang tính chất tiêu cực của các đối tượng sử dụng NSNN đảm bảo nguồn NSNN được sử dụng đúng, tránh lãng phí. Đồng thời, đưa ra các giải pháp nhằm khắc phục, hạn chế các mặt tiêu cực, nhất là đối với luật pháp, chính sách hiện nay, đảm bảo công tác quản lý tài chính của đát nước ngày càng hiệu quả.
*Nguyên tắc KSC TX Thứ nhất, KBNN phải thực hiện kiểm tra, giám sát, kiểm soát các khoản chi TX ở toàn bộ giai đoạn thanh toán NSNN. KBNN phải thực hiện kiểm tra các khoản chi TX đảm bảo có trong dự toán giao cho đối tượng sử dụng NSNN phù hợp với cơ chế, chính sách, pháp luật nhà nước đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Ngoài ra, KBNN phải đảm bảo các khoản chi TX đã được cấp lãnh đạo đối tượng sử dụng NSNN quyết định chi khoản chi TX đó. Thứ hai, KBNN đảm bảo việc thực thi chi trả NSNN sử dụng Việt Nam đồng đối với toàn bộ các khoản chi TX.
KBNN thực hiện kiểm soát các khoản chi NSNN dựa trên niên độ, mục lục, cấp NSNN. Mọi khoản chi TX NSNN sử dụng ngoại tê, hiện vật hay ngày công lao động, KBNN phải đảm bảo do cấp có thẩm quyền phê duyệt. Thứ ba, KBNN thực hiện việc kiểm soát chi các khoản chi TX từ NSNN theo hình thức trực tiếp đối với các đối tượng cung cấp hàng hóa, đối tượng hưởng lương và trợ cấp từ NSNN. Thứ tư, theo pháp luật quy định, KBNN khi phát hiện các khoản chi sai theo quy định có trách nhiệm thu hồi các khoản sai quy định cho NSNN ( Điều này quy định tại Điều 11 Thông tư 161/2012/TT-BTC ngày 02 tháng 10 năm 2012).
KBNN đam bảo NSNN không bị thất thoát và sử dụng có hiệu quả nhất theo đúng phát luật nhà nước thông qua công tác KSC TX NSNN. *Công cụ kiểm soát chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc - Công cụ kế toán NSNN: là một trong những công cụ quan trọng gắn liền với hoạt động quản lý NSNN qua KBNN. Công cụ kế toán NSNN thực hiện mục tiêu quan trọng đảm bảo công tác kiểm tra, giám sát, quản lý các khoản chi TX từ NSNN. 13 - Công cụ mục lục NSNN: Mục lục NSNN thể hiện sự phân cấp, phân loại các mục thu, chi của NSNN đối với hệ thống cơ quan, tổ chức nhà nước, theo từ ng ngành kinh tế, theo từng mục đích kính tế - xã hội được nhà nước thực hiện.
Mục lục NSNN được thực hiện nhằm để giám sát thực hiện việc lập, kế toán, quyết toán, chấp hành. Ngoài ra, mục lục NSNN còn giúp nhà nước thống kê, phân tích mức độ kinh tế - tài chính. - Công cụ định mức chi: Định mức chi do cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm đưa ra tiêu chuẩn đối với từng khoản chi TX từ NSNN để thực hiện mục tiêu giám sát chặt chẽ các khoản chi này, đảm bảo NSNN tránh thất thoát, lãng phí. - Công cụ công nghệ thông tin, công nghệ cao: hiện nay bước vào kỷ nguyên số hóa, mọi kết nối, giao dịch đều được hỗ trợ bằng hình thức điện từ và từ xa.
Công tác KSC TX cũng đã được KBNN từng bước thực hiện số hóa, điện tử hóa và công nghệ thông tin hóa nhằm đảm bảo các kỹ thuật công nghệ cao, tiên tiến được tiến hành thay thế dần phương pháp thủ công truyền thống mà vẫn đảm bảo mọi tính chất, nghiệp vụ của công tác KSC. *Phƣơng thức chi trả các khoản chi TX từ NSNN Thực hiện phương thức chi trả bằng hình thức thanh toán trực tiếp từ nguồn NSNN cho đối tượng cung ứng hàng hóa và dịch vụ, các đối tượng khác được NSNN chi trả cho các khoản chi NSNN, cụ thể như sau: - Phương thức Tạm ứng: đây là phương thức chi trả các khoản chi TX từ NSNN cho các đối tượng sử dụng NSNN mà các công việc chưa hoàn thành, hoặc hoàn thành một phần do đó các tài liệu, hồ sơ, chứng từ theo quy định chưa đầy đủ. + Nội dung tạm ứng: Tạm ứng bằng hình thức tiền mặt: được quy định tại Điều 5 Thông tư số 164/2011/TT-BTC ngày 17/11/2011 của Bộ Tài chính quy định quản lý thu, chi bằng tiền mặt qua hệ thống Kho bạc Nhà nước đối vói các khoản chi cụ thể đẫ được nêu rõ trong quy định này. 14 Tạm ứng bằng hình thức chuyển khoản: đó là các khoản chi cụ thể như sau: Chi mua vật tư văn phòng; Chi hội nghị; Chi thuê mướn (thuê nhà, thuê đất, thuê thiết bị.); Chi phí nghiệp vụ chuyên môn; Chi mua sắm, sửa chữa tài sản, duy tu bảo dưỡng các công trình cơ sở hạ tầng từ nguồn kinh phí thường xuyên.
+ Mức tạm ứng: Đối với những khoản chi thanh toán theo hợp đồng, mức tạm ứng theo quy định tại hợp đồng đã ký kết của đơn vị sử dụng ngân sáchnhà nước và nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ nhưng tối đa không vượt quá 30% ( theo TT 161), 50% ( theo TT 39) số dự toán bố trí cho khoản mua sắm đó (trừ trường hợp thanh toán hàng hóa nhập khẩu, thiết bị chuyên dùng phải nhập khẩu); Đối với những khoản chi không có hợp đồng, mức tạm ứng thực hiện theo đề nghị của đơn vị sử dụng ngân sách, phù hợp với tiến độ thực hiện và trong phạm vi dự toán được giao.” + Trình tự, thủ tục tạm ứng: Bước 1: Đối tượng sử dụng NSNN có nhu cầu thực hiện thủ tục tạm ứng làm đẩy đủ căn cứ hồ sơ, chứng từ, tài liệu liên quan đến khoản chi muốn tạm ứng và đặc biệt là giấy rút dự toán NSNN gửi KBNN. Bước 2: KBNN căn cứ trên hồ sơ, tài liệu trên thực hiện kiểm tra, giám sát đảm bảo các khoản chi tạm ứng mà đối tượng yêu cầu phù hợp với tiêu chuẩn, định mức theo quy định của pháp luật. Bước 3: KBNN làm thủ tục tạm ứng cho đối tượng sử dụng NSNN. + Thanh toán tạm ứng: Các đôi tượng sử dụng NSNN được tạm ứng bằng hình thức tiền mặt bắt buộc phải thực hiện hoàn thiện thanh toán tạm ứng với KBNN tại ngày cuối cùng của tháng sau khi thực hiện tạm ứng trên cơ sở KBNN đã đảm bảo đủ hồ sơ, tài liệu, và các giấy tờ hợp lệ khác theo quy định.
Các đối tượng sử dụng NSNN được tạm ứng bằng hình thức chuyển khoản mà đã có đủ hồ sơ, tài liệu và các giấy tờ hợp lệ thanh toán nhưng không có hợp đồng chưa hoàn thành, thời hạn thực hiện thanh toán tạm ứng cho KBNN là ngày cuối cùng của tháng sau. Trường hợp các đối tượng sử dụng NSNN đề nghị tạm 15 ứng đối với các khoản chi đã có hợp đồng thì thời hạn thanh toán cho KBNN là ngay khi thanh toán lần cuối cùng hợp đồng. Tất cả các trường hợp thanh toán theo phương thức tạm ứng, đối tượng sử dụng NSNN thực hiện đầy đủ bộ hồ sơ, tài liệu thanh toán và làm giấy đề nghị tạm ứng gửi KBNN để thực hiện kiểm tra, giám sát và thanh toán cho đối tượng. Theo quy định tại Thông tư số 108/2008/TT-BTC ngày 18/11/2008 của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn xử lý ngân sách cuối năm và lập báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước hàng năm thì toàn bộ các khoản chi NSNN mà được tạm ứng (đối với cả hai hình thức tiền mặt, chuyển khoản) theo dự toán NSNN nhưng chưa đủ hồ sơ, tài liệu thanh toán gửi KBNN hết ngày 31 tháng 12 trong năm tài khóa sẽ được xử lý.