Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Huyện Mỹ Đức

Khám phá cách kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc huyện Mỹ Đức, TP Hà Nội, đảm bảo hiệu quả và minh bạch trong quản lý tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Duy Bằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đặng Văn Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Huyện Mỹ Đức
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Ngân sách Nhà nước và chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước
• 1.2. Khái quát về ngân sách nhà nước
• 1.3. Đặc điểm của chi thường xuyên NSNN
• 1.4. Nội dung chi thường xuyên
• 1.5. Vai trò chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.6. Quy trình chi thường xuyên NSNN
• 1.7. Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua KBNN
• 1.8. KBNN và kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN
• 1.9. Nội dung và quy trình kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua KBNN
• 1.10. Các tiêu chí đánh giá công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách Nhà nước qua KBNN
• 1.11. Nguyên tắc và những nhân tố ảnh hưởng đến Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.12. Nguyên tắc kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN
• 1.13. Những nhân tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.14. Nội dung công tác kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua KBNN
• 1.15. Chức năng của KBNN và công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua KBNN
• 1.16. Sự cần thiết nâng cao chất lượng hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.17. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TẾ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC MỸ ĐỨC
• 2.1. Tổng quan về KBNN Mỹ Đức
• 2.2. Giới thiệu khái quát về vị trí địa lý, tình hình Kinh tế - Văn hóa – Xã hội huyện Mỹ Đức
• 2.3. Tình hình hoạt động và cơ cấu tổ chức bộ máy của KBNN Mỹ Đức
• 2.4. Nhiệm vụ, quyền hạn của KBNN Mỹ Đức
• 2.5. Thực tế công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Mỹ Đức
• 2.5.1. Những quy định cụ thể trong kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN
• 2.5.2. Thực tế về quy trình kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Mỹ Đức
• 2.5.3. Thực tế công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Mỹ Đức
• 2.6. Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Mỹ Đức
• 2.6.1. Về kết quả kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Mỹ Đức
• 2.6.2. Những hạn chế
• 2.6.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 3.1. Định hướng nâng cao chất lượng Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN
• 3.1.1. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; định hướng phát triển ngành KBNN đến năm 2020
• 3.1.2. Yêu cầu và nguyên tắc nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện và nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Mỹ Đức
• 3.2.1. Thống nhất về nhận thức Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN của KBNN và các cấp chính quyền địa phương, các cơ quan quản lý Nhà nước và các đơn vị sử dụng NSNN
• 3.2.2. Hoàn thiện về cơ chế, chính sách về quản lý NSNN
• 3.2.3. Nhóm giải pháp có liên quan đến hoàn thiện quy trình và nghiệp vụ kiểm soát chi NSNN
• 3.2.4. Nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.5. Nhóm giải pháp về phát triển và áp dụng công nghệ thông tin
• 3.3. Điều kiện để thực hiện các giải pháp và các kiến nghị
• 3.3.1. Điều kiện thực hiện các giải pháp
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước huyện Mỹ Đức là một chủ đề quan trọng trong quản lý tài chính công. Kho bạc nhà nước đóng vai trò như một cơ quan trung gian, đảm bảo rằng các khoản chi tiêu được thực hiện đúng quy định và hiệu quả. Việc kiểm soát này không chỉ giúp ngăn chặn lãng phí mà còn đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

1.1. Khái Niệm Về Ngân Sách Nhà Nước

Ngân sách nhà nước là tổng hợp các khoản thu và chi của nhà nước trong một thời kỳ nhất định. Nó phản ánh các quan hệ kinh tế và là công cụ quan trọng để thực hiện chức năng của nhà nước.

1.2. Vai Trò Của Kho Bạc Nhà Nước

Kho bạc nhà nước thực hiện chức năng quản lý quỹ ngân sách, đảm bảo rằng các khoản chi tiêu được thực hiện theo đúng quy định và mục đích đã được phê duyệt.

II. Những Thách Thức Trong Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước

Mặc dù có nhiều quy định và chính sách, việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như tham nhũng, lãng phí và quản lý kém vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách. Đặc biệt, huyện Mỹ Đức cần phải đối mặt với những khó khăn trong việc thực hiện các quy trình kiểm soát.

2.1. Vấn Đề Tham Nhũng Trong Quản Lý Ngân Sách

Tham nhũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thất thoát ngân sách. Việc thiếu minh bạch trong các quy trình chi tiêu tạo điều kiện cho các hành vi sai trái.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Thực Hiện Quy Trình Kiểm Soát

Quy trình kiểm soát chi ngân sách thường phức tạp và yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan. Sự thiếu hụt nguồn lực và nhân lực có thể làm giảm hiệu quả của quy trình này.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Chi Ngân Sách Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách nhà nước, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và phù hợp. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách có thể giúp cải thiện tính minh bạch và hiệu quả.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Kiểm Soát

Công nghệ thông tin giúp tự động hóa quy trình kiểm soát, giảm thiểu sai sót và tăng cường tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

3.2. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chất Lượng

Đào tạo nhân lực có chuyên môn cao là cần thiết để nâng cao chất lượng công tác kiểm soát chi ngân sách. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Huyện Mỹ Đức

Tại huyện Mỹ Đức, việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước đã có những bước tiến đáng kể. Các biện pháp kiểm soát đã được áp dụng nhằm đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

4.1. Kết Quả Kiểm Soát Chi Ngân Sách Tại Mỹ Đức

Kết quả kiểm soát chi ngân sách tại huyện Mỹ Đức cho thấy sự cải thiện trong việc sử dụng ngân sách, giảm thiểu tình trạng lãng phí và thất thoát.

4.2. Những Hạn Chế Còn Tồn Tại

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn một số hạn chế trong công tác kiểm soát chi ngân sách, cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả hơn nữa.

V. Kết Luận Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước huyện Mỹ Đức là một nhiệm vụ quan trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Cần tiếp tục cải thiện quy trình và áp dụng các giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng kiểm soát.

5.1. Định Hướng Tương Lai Trong Kiểm Soát Chi

Định hướng tương lai cần tập trung vào việc cải thiện quy trình kiểm soát, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Cơ Quan Quản Lý

Các cơ quan quản lý cần có những chính sách và biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách, đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) qua Kho bạc Nhà nước (KBNN) là một nội dung quan trọng trong quản lý tài chính công, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia. Theo báo cáo của ngành, chi thường xuyên NSNN chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách, đảm bảo hoạt động ổn định của bộ máy nhà nước và các chính sách xã hội. Tại huyện Mỹ Đức, TP. Hà Nội, với dân số khoảng 177 nghìn người và diện tích 226,913 km², chi thường xuyên NSNN qua KBNN có vai trò thiết yếu trong việc duy trì các hoạt động kinh tế - xã hội địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN huyện Mỹ Đức, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát, đảm bảo sử dụng ngân sách đúng quy định, tiết kiệm và chống lãng phí. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các khoản chi thường xuyên NSNN tại KBNN huyện Mỹ Đức trong giai đoạn 2013-2015, với định hướng hoàn thiện công tác kiểm soát đến năm 2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần thực hành tiết kiệm, chống thất thoát tài sản công, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý ngân sách nhà nước tại địa phương. Các chỉ số như tỷ lệ chi đúng chế độ, tỷ lệ hồ sơ chứng từ hợp lệ và thời gian xử lý chi trả được sử dụng làm metrics đánh giá hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước và lý thuyết kiểm soát tài chính công. Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước nhấn mạnh vai trò của ngân sách như công cụ phân phối và điều tiết kinh tế, trong đó chi thường xuyên là khoản chi duy trì hoạt động thường nhật của bộ máy nhà nước và các chính sách xã hội. Lý thuyết kiểm soát tài chính công tập trung vào các nguyên tắc kiểm soát chi như tính hợp pháp, hiệu quả, tiết kiệm và minh bạch.

Mô hình nghiên cứu tập trung vào quy trình kiểm soát chi thường xuyên qua ba giai đoạn: kiểm soát trước khi chi (lập và phân bổ dự toán), kiểm soát trong khi chi (thẩm định, kiểm tra hồ sơ chứng từ), và kiểm soát sau khi chi (kiểm tra sử dụng kinh phí). Các khái niệm chính bao gồm: chi thường xuyên NSNN, kiểm soát chi qua KBNN, dự toán ngân sách, hồ sơ chứng từ hợp lệ, và nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ hồ sơ chi NSNN tại KBNN huyện Mỹ Đức giai đoạn 2013-2015, các báo cáo tài chính, văn bản pháp luật liên quan và phỏng vấn cán bộ KBNN. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ các khoản chi thường xuyên được kiểm soát qua KBNN trong giai đoạn trên, với hàng trăm đơn vị giao dịch.

Phương pháp phân tích sử dụng kết hợp phương pháp thống kê mô tả để đánh giá tỷ lệ chi đúng chế độ, tỷ lệ hồ sơ hợp lệ, và thời gian xử lý chi trả; phương pháp so sánh để đối chiếu kết quả với các tiêu chuẩn quy định; và phương pháp phân tích định tính để đánh giá nguyên nhân hạn chế và đề xuất giải pháp. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến 2016, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ chi đúng chế độ và tiêu chuẩn đạt khoảng 85% trong tổng số các khoản chi thường xuyên qua KBNN Mỹ Đức giai đoạn 2013-2015. Khoảng 15% còn lại có sai phạm như chi vượt định mức, chi không đúng đối tượng.

2. Tỷ lệ hồ sơ chứng từ hợp lệ đạt khoảng 90%, tuy nhiên vẫn còn tồn tại tình trạng hồ sơ thiếu sót, không đầy đủ hoặc không đúng mẫu quy định, gây khó khăn cho công tác kiểm soát.

3. Thời gian xử lý chi trả trung bình là 5 ngày làm việc, trong đó có khoảng 20% hồ sơ bị trả lại để bổ sung hoặc chỉnh sửa, làm chậm tiến độ chi trả.

4. Cơ cấu chi thường xuyên chủ yếu tập trung vào chi tiền lương (chiếm khoảng 60%) và chi mua sắm hàng hóa, dịch vụ (khoảng 25%), phần còn lại là các khoản chi khác như chi hỗ trợ xã hội, chi đầu tư nhỏ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tỷ lệ chi đúng chế độ chưa đạt 100% chủ yếu do sự phức tạp của các quy định chi tiêu, sự thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp luật và trình độ chuyên môn của cán bộ kiểm soát còn hạn chế. So sánh với một số nghiên cứu trong ngành, tỷ lệ này tương đối cao nhưng vẫn cần cải thiện để giảm thiểu thất thoát và lãng phí.

Tỷ lệ hồ sơ chứng từ hợp lệ cao phản ánh sự nỗ lực của các đơn vị sử dụng ngân sách trong việc tuân thủ quy định, tuy nhiên, việc còn tồn tại hồ sơ không đầy đủ cho thấy cần tăng cường đào tạo và hướng dẫn nghiệp vụ cho các đơn vị.

Thời gian xử lý chi trả trung bình 5 ngày là phù hợp với yêu cầu cấp thiết của các khoản chi thường xuyên, nhưng tỷ lệ hồ sơ bị trả lại 20% cho thấy quy trình kiểm soát còn chưa tối ưu, có thể được cải tiến bằng ứng dụng công nghệ thông tin và cải cách thủ tục hành chính.

Cơ cấu chi tập trung vào tiền lương và mua sắm hàng hóa, dịch vụ phù hợp với đặc điểm chi thường xuyên, tuy nhiên cần kiểm soát chặt chẽ các khoản chi mua sắm để tránh lãng phí.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ chi đúng chế độ theo năm, biểu đồ tròn về cơ cấu chi thường xuyên và bảng tổng hợp thời gian xử lý chi trả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý chi thường xuyên NSNN: Cần rà soát, bổ sung và đồng bộ các văn bản pháp luật liên quan đến chi thường xuyên, đảm bảo tính rõ ràng, minh bạch và phù hợp với thực tiễn địa phương. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, KBNN; Thời gian: 2017-2018.

2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ kiểm soát chi: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm soát chi, kỹ năng phân tích hồ sơ và áp dụng công nghệ thông tin cho cán bộ KBNN và các đơn vị sử dụng ngân sách. Chủ thể thực hiện: KBNN huyện Mỹ Đức, Sở Tài chính; Thời gian: 2017-2019.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát chi: Triển khai hệ thống quản lý hồ sơ điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và phần mềm kiểm soát tự động để giảm thiểu sai sót, tăng tốc độ xử lý và nâng cao tính minh bạch. Chủ thể thực hiện: KBNN, UBND huyện Mỹ Đức; Thời gian: 2017-2020.

4. Cải tiến quy trình nghiệp vụ kiểm soát chi thường xuyên: Rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thiết lập quy trình kiểm soát rõ ràng, giảm thiểu các bước không cần thiết, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Chủ thể thực hiện: KBNN huyện Mỹ Đức, Sở Tài chính; Thời gian: 2017-2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách tại các cơ quan nhà nước: Giúp hiểu rõ quy trình và nguyên tắc kiểm soát chi thường xuyên, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách.

2. Nhân viên Kho bạc Nhà nước và các cơ quan tài chính: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm soát chi, giúp cải thiện kỹ năng thẩm định và xử lý hồ sơ chi trả.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Kế toán, Tài chính công: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn quản lý chi ngân sách nhà nước qua hệ thống Kho bạc.

4. Các cơ quan lập chính sách và quản lý nhà nước: Hỗ trợ xây dựng và hoàn thiện chính sách quản lý ngân sách, đặc biệt trong lĩnh vực chi thường xuyên, góp phần nâng cao hiệu quả tài chính công.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN là gì?
   Là quá trình KBNN thẩm định, kiểm tra các khoản chi thường xuyên NSNN nhằm đảm bảo chi đúng đối tượng, chế độ, tiêu chuẩn và theo quy định pháp luật. Ví dụ, KBNN kiểm tra hồ sơ chi tiền lương, mua sắm hàng hóa trước khi thanh toán.

2. Tại sao chi thường xuyên NSNN cần được kiểm soát chặt chẽ?
   Vì chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách, liên quan đến nhiều lĩnh vực và đối tượng, nếu không kiểm soát tốt sẽ dẫn đến thất thoát, lãng phí tài sản công. Kiểm soát giúp đảm bảo sử dụng ngân sách hiệu quả và minh bạch.

3. Quy trình kiểm soát chi thường xuyên qua KBNN gồm những bước nào?
   Bao gồm kiểm soát trước khi chi (lập dự toán), kiểm soát trong khi chi (thẩm định hồ sơ, chứng từ), và kiểm soát sau khi chi (kiểm tra sử dụng kinh phí). Mỗi bước đều có vai trò quan trọng trong đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả chi tiêu.

4. Những khó khăn thường gặp trong công tác kiểm soát chi thường xuyên?
   Bao gồm hồ sơ chứng từ không đầy đủ, quy định pháp luật chưa đồng bộ, áp lực thời gian xử lý chi trả, và trình độ cán bộ kiểm soát còn hạn chế. Ví dụ, hồ sơ thiếu hóa đơn hợp lệ gây khó khăn trong thẩm định.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi thường xuyên?
   Hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và cải tiến quy trình nghiệp vụ là các giải pháp thiết thực. Ví dụ, áp dụng hệ thống quản lý hồ sơ điện tử giúp giảm thiểu sai sót và tăng tốc độ xử lý.

Kết luận

• Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN huyện Mỹ Đức đóng vai trò then chốt trong quản lý tài chính công, góp phần thực hành tiết kiệm và chống lãng phí.
• Nghiên cứu đã làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng và các hạn chế trong công tác kiểm soát chi thường xuyên tại địa phương giai đoạn 2013-2015.
• Các phát hiện chính bao gồm tỷ lệ chi đúng chế độ khoảng 85%, hồ sơ chứng từ hợp lệ 90%, và thời gian xử lý chi trung bình 5 ngày.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ và cải tiến quy trình nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát chi.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2017-2020, đồng thời mở rộng nghiên cứu áp dụng cho các địa phương khác để nâng cao quản lý ngân sách toàn quốc.

Quý độc giả và các cơ quan quản lý được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Ngân sách Nhà nước và chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước 1. Khái quát về ngân sách nhà nước NSNN là một phạm trù lịch sử, phản ánh các quan hệ kinh tế trong điều kiện kinh tế hàng hoá - tiền tệ và được sử dụng như một công cụ để thực hiện chức năng của nhà nước. Sự ra đời và tồn tại của NSNN gắn liền với sự tồn tại và phát triển của nhà nước.

Tuy đã tồn tại khá lâu, nhưng đến nay, NSNN vẫn được nhìn nhận dưới nhiều giác độ khác nhau và khái niệm NSNN cũng chưa thống nhất. Nếu xem xét bề ngoài hay chỉ quan tâm về mặt lượng thì ngân sách là bảng liệt kê các khoản thu và chi bằng tiền của nhà nước trong một giai đoạn nhất định. Có ý kiến cho rằng, ngân sách là văn kiện được nghị viện thảo luận và phê chuẩn mà trong đó, các nghiệp vụ tài chính của nhà nước được dự kiến và cho phép. Một số ý kiến lại cho rằng, NSNN là kế hoạch thu chi tài chính hàng năm của nhà nước được xét duyệt theo trình tự pháp định.

Theo Luật NSNN được Quốc hội khoá 13, thông qua ngày 25 tháng 6 năm 2015: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận khái quát hơn và sâu xa hơn thì NSNN phản ánh các quan hệ phân phối cơ bản của nền tài chính quốc gia. Về mặt kinh tế, NSNN thể hiện trong mối quan hệ kinh tế - tài chính giữa nhà nước với các chủ thể của nền kinh tế trong quá trình hình thành, phân bổ và sử dụng NSNN, quá trình phân phân phối và phân phối lại thu nhập. nhằm thực hiện 5 các mục tiêu kinh NSNN có hai chức năng cơ bản là chức năng phân phối và chức năng Giám đốc.

Chức năng phân phối của NSNN bao gồm phân phối thu nhập và các yếu tố đầu vào của sản xuất, đặc biệt là các nguồn lực tài chính. Chức năng Giám đốc thể hiện ở việc giám sát, đôn đốc, thanh tra, kiểm tra bằng đồng tiền gắn với quá trình thu, chi NSNN. NSNN có vai trò rất to lớn trong đời sống kinh tế - xã hội hiện đại. Vai trò đó thể hiện trên các mặt như: vừa là công cụ huy động nguồn tài chính để đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước, vừa là công cụ điều tiết vĩ mô kinh tế nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, khắc phục những khiếm khuyết của kinh tế thị trường, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, góp phần bảo vệ môi trường.

NSNN có hai nội dung cơ bản là thu NSNN và chi NSNN. Thu NSNN bao gồm những khoản tiền nhà nước huy động vào NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu và nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước. Phần lớn các khoản thu NSNN đều mang tính bắt buộc. Theo pháp luật hiện hành của nước ta, hiện có 14 nhóm nguồn thu khác nhau như: Thuế; phí, lệ phí; thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; thu từ hoạt động sự nghiệp; tiền thuê đất, sử dụng đất của Nhà nước; thu từ huy động vốn đầu tư các công trình; đóng góp tự nguyện v.

Trong đó, nguồn thu từ thuế, phí và lệ phí (thu thường xuyên) chiếm tỷ trọng chủ yếu. Chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm trang trải cho các chi phí của bộ máy nhà nước và thực hiện các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh, quốc phòng. Theo các nhà chuyên môn tài chính: "Chi NSNN là việc phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng của Nhà nước theo những nguyên tắc nhất định". Chi NSNN bao gồm nhiều khoản chi khác nhau tuỳ theo cách phân loại.

Theo lĩnh vực hoạt động, chi NSNN bao gồm: chi quản lý hành chính, chi đầu tư kinh tế, chi cho y tế, chi cho giáo dục, chi cho phúc lợi xã hội, chi cho an ninh quốc phòng; 6 theo mục đích chi tiêu, chi NSNN bao gồm chi tích luỹ, chi tiêu dùng; theo thời hạn tác động của các khoản chi, chi NSNN bao gồm: chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển và chi khác (như chi cho vay, trả nợ, viện trợ. Chi thường xuyên là nhóm chi NSNN đặc biệt quan trọng, gồm rất nhiều khoản chi và bao quát nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Đặc điểm của chi thường xuyên NSNN Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối, sử dụng nguồn lực tài chính của Nhà nước nhằm trang trải những nhu cầu của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội thuộc khu vực công, qua đó thực hiện nghĩa vụ quản lý Nhà nước ở các hoạt động sự nghiệp kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ môi trường và các hoạt động sự nghiệp khác. Chi thường xuyên NSNN bao gồm: Chi đảm bảo kinh phí cho các hoạt động sự nghiệp giáo dục - đào tạo, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, các sự nghiệp xã hội khác; quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; hoạt động của các cơ quan nhà nước; hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam; các đoàn thể; trợ giá theo chính sách của Nhà nước; cho các chương trình mục tiêu quốc gia; trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội và các khoản chi thường xuyên khác.

Chi thường xuyên NSNN là các khoản chi nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của nhà nước với các nội dung chủ yếu: chi tiền công, tiền lương; chi mua sắm hàng hoá, dịch vụ; chi chuyển giao thường xuyên Về thực chất, chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối lại nguồn vốn từ quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm duy trì hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước gắn với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ mà Nhà nước đảm nhiệm. Chi thường xuyên NSNN có một số đặc điểm cơ bản như sau: - Đại bộ phận các khoản chi thường xuyên từ NSNN đều mang tính ổn định và có tính chu kỳ trong một khoảng thời gian hàng tháng, hàng 7 quý, hàng năm. - Các khoản chi thường xuyên phần lớn nhằm mục đích tiêu dùng. Hầu hết các khoản chi thường xuyên nhằm trang trải cho các nhu cầu về quản lý hành chính, hoạt động sự nghiệp, về an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội và các hoạt động xã hội khác do Nhà nước tổ chức.

Các hoạt động này hầu như không trực tiếp tạo ra của cải vật chất. Tuy nhiên, những khoản chi thường xuyên có tác dụng quan trọng đối với phát triển kinh tế vì nó tạo ra một môi trường kinh tế ổn định, nâng cao chất lượng lao động thông qua các khoản chi cho giáo dục - đào tạo. - Phạm vi và mức độ chi thường xuyên NSNN gắn liền với cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước và việc thực hiện các chính sách kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ. Bởi lẽ, phần lớn các khoản chi thường xuyên nhằm duy trì bảo đảm hoạt động bình thường, hiệu quả của bộ máy quản lý nhà nước.

Hơn nữa, những quan điểm, chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước cũng ảnh hưởng trục tiếp đến việc định hướng, phạm vi và mức độ chi thường xuyên NSNN.3 Nội dung chi thường xuyên Nội dung chi thường xuyên NSNN được phân biệt theo lĩnh vực chi, đối tượng chi và tính chất chi tiêu. Cụ thể như sau: Theo lĩnh vực chi trả, chi thường xuyên NSNN bao gồm 12 nội dung chi theo luật định [Error: Reference source not found], cụ thể như sau: - Các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, các sự nghiệp xã hội khác; - Các hoạt động sự nghiệp kinh tế; - Quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; - Hoạt động của các cơ quan nhà nước; - Hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam; - Hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên đoàn Lao 8 động Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam; - Trợ giá theo chính sách của Nhà nước; - Phần chi thường xuyên thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia, dự án nhà nước; - Hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội; - Trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội; - Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; - Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật. Theo đối tượng chi trả, chi thường xuyên NSNN bao gồm các nội dung chủ yếu sau: - Các khoản chi cho con người thuộc khu vực hành chính - sự nghiệp như: tiền lương, tiền công, phụ cấp, phúc lợi tập thể, y tế, vệ sinh, học bổng cho học sinh và sinh viên v. - Các khoản chi về hàng hoá, dịch vụ tại các cơ quan nhà nước như: văn phòng phẩm, sách, báo, dịch vụ viễn thông và thông tin, điện, nước, công tác phí, chi phí hội nghị v.

- Các khoản chi hỗ trợ và bổ sung nhằm thực hiện các chính sách xã hội hay thực hiện điều chỉnh vĩ mô của Nhà nước. - Các khoản chi trả lãi tiền vay trong và ngoài nước. - Các khoản chi khác. Theo tính chất của từng khoản chi, nội dung chi thường xuyên NSNN bao gồm các khoản như sau: - Chi thanh toán cá nhân: là các khoản chi liên quan trực tiếp đến con người như: chi tiền lương, phụ cấp lương, tiền công, chi học bổng, sinh hoạt phí của học sinh, sinh viên, chi đóng bảo hiểm xã hội cho người hưởng lương từ NSNN, chi tiền thưởng, phúc lợi tập thể.

- Chi nghiệp vụ chuyên môn: là các khoản chi đảm bảo hoạt động 9 thường xuyên của đơn vị thụ hưởng NSNN như: chi mua văn phòng phẩm, chi trả dịch vụ công cộng, chi mua hàng hoá vật tư, công cụ dụng cụ dùng trong công tác chuyên môn của từng ngành, chi bảo hộ lao động, trang phục, đồng phục và các khoản khác.