Luận Văn Thạc Sĩ Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Theo Mô Hình Kho Bạc Điện Tử Tại Quận 1, TP.HCM

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích hay kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại kho bạc nhà nước, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Thu Hằng
• Người hướng dẫn: Ts. Phạm Công Toàn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Và Quản Trị Kinh Doanh
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Theo Mô Hình Kho Bạc Nhà Nước Điện Tử Tại Kho Bạc Nhà Nước Quận 1 - Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 0.5. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO MÔ HÌNH KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐIỆN TỬ
• 1.1. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách Nhà nước theo mô hình Kho bạc nhà nước điện tử
• 1.1.1. Các khái niệm
• 1.2. Đặc điểm của Kho bạc nhà nước điện tử
• 1.3. Nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách Nhà nước theo mô hình Kho bạc nhà nước điện tử
• 1.4. Vai trò và các mô hình của KBNN điện tử
• 1.5. Nội dung kiểm soát chi ngân sách Nhà nước theo mô hình Kho bạc nhà nước điện tử
• 1.6. Tầm quan trọng của kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 1.7. Công cụ kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 1.8. Những yếu tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 1.9. Cơ sở thực tiễn về kiểm soát chi ngân sách Nhà nước theo mô hình Kho bạc nhà nước điện tử
• 1.9.1. Kinh nghiệm về kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 1.9.2. Bài học rút ra cho KBNN Quận 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.2.2. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá tình hình quản lý thu chi của KBNN địa phương
• 2.3.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá KSC NSNN theo mô hình KBNN điện tử
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO MÔ HÌNH KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐIỆN TỬ TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC QUẬN 1 – THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Khái quát chung về Kho bạc Nhà nước điện tử và quá trình phát triển Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 3.1.1. Khái quát chung về Kho bạc Nhà nước điện tử
• 3.1.2. Quá trình phát triển Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 3.2. Tình hình tổ chức quản lý thu, chi NSNN qua KBNN Quận 1 giai đoạn 2013 - 2017
• 3.2.1. Quy trình kiểm soát chi theo mô hình KBNN điện tử tại KBNN Quận 1
• 3.2.2. Tổ chức quản lý thu NSNN
• 3.2.3. Tổ chức quản lý chi NSNN
• 3.3. Thực trạng kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.3.1. Nội dung KSC NSNN theo mô hình KBNN điện tử tại KBNN Quận 1 – TP.
• 3.3.2. Các công cụ kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.3.4. Hệ thống văn bản pháp luật
• 3.3.5. Mối quan hệ giữa các cơ quan
• 3.3.6. Trình độ kinh nghiệm của đội ngũ cán bộ công chức
• 3.3.7. Cơ sở vật chất
• 3.3.8. Đánh giá chung về kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.3.8.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.8.2. Những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO MÔ HÌNH KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐIỆN TỬ TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC QUẬN 1 – THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Định hướng và mục tiêu hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.1.1. Định hướng hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.1.2. Mục tiêu hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử tại Kho bạc nhà nước Quận 1 – Thành phố Hồ Chí Minh
• 4.2.1. Hoàn thiện cơ chế chính sách và quy trình kiểm soát chi ngân sách nhà nước phù hợp với mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 4.2.2. Tiếp tục hoàn thiện kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ, tài liệu chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 4.2.3. Thực hiện việc kiểm soát tính pháp lý của chữ ký điện tử của đơn vị sử dụng ngân sách khi thực hiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 4.2.4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hoàn thiện kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 4.2.5. Tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật để thực hiện tốt kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 4.2.6. Xây dựng phần mềm kiểm soát chi ngân sách nhà nước theo mô hình kho bạc nhà nước điện tử
• 4.2.7. Kiến nghị đối với các bên có liên quan
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU ĐIỀU TRA

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Quận 1 TP

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước (NSNN) là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính công. Tại Quận 1, TP.HCM, việc áp dụng mô hình kho bạc điện tử đã mang lại nhiều lợi ích trong việc quản lý và kiểm soát các khoản chi tiêu. Mô hình này không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn nâng cao hiệu quả trong việc xử lý các giao dịch tài chính.

1.1. Khái Niệm Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước là quá trình các cơ quan có thẩm quyền thực hiện thẩm định và kiểm tra các khoản chi theo quy định của pháp luật. Điều này đảm bảo rằng các khoản chi được thực hiện đúng mục đích và hiệu quả.

1.2. Vai Trò Của Kho Bạc Điện Tử Trong Kiểm Soát Chi

Kho bạc điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc hiện đại hóa quy trình kiểm soát chi ngân sách. Nó giúp giảm thiểu thời gian xử lý và tăng cường tính chính xác trong các giao dịch tài chính.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Quận 1

Mặc dù mô hình kho bạc điện tử đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn còn tồn tại một số thách thức trong việc triển khai và thực hiện kiểm soát chi ngân sách. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình kiểm soát và quản lý ngân sách.

2.1. Hạn Chế Về Công Nghệ Thông Tin

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin. Điều này có thể dẫn đến việc không thể triển khai đầy đủ các chức năng của kho bạc điện tử.

2.2. Thiếu Kinh Nghiệm Của Nhân Sự

Đội ngũ cán bộ làm việc tại kho bạc cần được đào tạo bài bản về công nghệ thông tin và quy trình kiểm soát chi ngân sách. Thiếu hụt kỹ năng này có thể làm giảm hiệu quả hoạt động.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách nhà nước, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc cải tiến quy trình và ứng dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Kiểm Soát Chi

Việc sử dụng phần mềm quản lý ngân sách giúp tự động hóa quy trình kiểm soát, từ đó giảm thiểu sai sót và tăng cường tính minh bạch.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Sự

Đào tạo nhân sự về công nghệ thông tin và quy trình kiểm soát chi ngân sách là cần thiết để nâng cao năng lực làm việc và hiệu quả kiểm soát.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mô Hình Kho Bạc Điện Tử Tại Quận 1

Mô hình kho bạc điện tử đã được áp dụng tại Quận 1 với nhiều kết quả tích cực. Việc này không chỉ giúp cải thiện quy trình kiểm soát chi mà còn nâng cao sự hài lòng của người dân đối với dịch vụ công.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Áp Dụng Kho Bạc Điện Tử

Việc áp dụng kho bạc điện tử đã giúp giảm thời gian xử lý các giao dịch và tăng cường tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

4.2. Phản Hồi Từ Người Dân Về Dịch Vụ Công

Người dân tại Quận 1 đã có những phản hồi tích cực về sự cải thiện trong dịch vụ công nhờ vào việc áp dụng mô hình kho bạc điện tử.

V. Kết Luận Về Kiểm Soát Chi Ngân Sách Nhà Nước Tại Quận 1

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua mô hình kho bạc điện tử tại Quận 1 đã chứng minh được tính hiệu quả và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải tiến và khắc phục những hạn chế để nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý ngân sách.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần có những định hướng rõ ràng để phát triển mô hình kho bạc điện tử, nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu quản lý ngân sách trong tương lai.

5.2. Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Soát Chi

Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm soát chi ngân sách nhà nước, bao gồm cải tiến công nghệ và nâng cao năng lực nhân sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyết định 138/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển Kho bạc Nhà nước (KBNN) đến năm 2020 đã xác định rõ mục tiêu chuyển dịch toàn diện mọi hoạt động nghiệp vụ sang nền tảng công nghệ số hiện đại. Tại trung tâm kinh tế trọng điểm phía Nam, KBNN Quận 1 thuộc Thành phố Hồ Chí Minh quản lý nguồn thu chi ngân sách nhà nước (NSNN) với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm, phục vụ hàng trăm đơn vị sử dụng ngân sách (ĐVSDNS). Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết bài toán kiểm soát chi NSNN chặt chẽ, tiết kiệm và chống thất thoát lãng phí trong bối cảnh quá trình chuyển dịch từ phương thức thủ công truyền thống sang mô hình KBNN điện tử còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về hạ tầng công nghệ, quy trình pháp lý và năng lực quản trị.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài gồm ba nội dung cốt lõi: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về kiểm soát chi theo mô hình điện tử; phân tích, đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN Quận 1 giai đoạn 2013 - 2017; nhận diện các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các khoản chi thường xuyên và chi đầu tư xây dựng cơ bản (ĐTXDCB) phát sinh tại địa bàn Quận 1 trong giai đoạn 5 năm từ 2013 đến 2017.

Ý nghĩa của công trình nghiên cứu được thể hiện rõ qua việc cung cấp các luận cứ khoa học giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thanh toán từ 3 - 5 ngày xuống dưới 24 giờ, giảm 100% thao tác lưu trữ chứng từ giấy thủ công, đồng thời nâng cao tính minh bạch tài khóa, góp phần tăng cường kỷ luật ngân quỹ nhà nước tại các đô thị lớn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và lý thuyết Chính phủ điện tử (E-Government). Trong đó, kiểm soát chi NSNN là quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện thẩm định, kiểm tra, giám sát các khoản chi theo đúng tiêu chuẩn, chế độ và định mức do pháp luật quy định. Mô hình KBNN điện tử được định nghĩa là phương thức vận hành sử dụng công nghệ thông tin tập trung, cổng dịch vụ công trực tuyến và hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS) nhằm tự động hóa các khâu tiếp nhận, xử lý và hạch toán thanh toán.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm và cơ chế trụ cột:

• Dự toán ngân sách nhà nước: Chỉ tiêu pháp lệnh làm căn cứ tiên quyết để cấp phát kinh phí theo Luật NSNN 2015.
• Hệ thống tài khoản kho bạc duy nhất (TSA): Công cụ tập trung toàn bộ nguồn thu chi ngân quỹ để tối ưu hóa dòng tiền.
• Chữ ký số và chứng thư số: Phương thức xác thực pháp lý điện tử thay thế con dấu và chữ ký tay truyền thống theo Nghị định 130/2018/NĐ-CP và Thông tư 133/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính.
• Quy trình kiểm soát chi 5 bước: Chuỗi tác nghiệp chuẩn hóa từ khâu scan dữ liệu, kiểm tra hồ sơ, kiểm soát điều kiện chi trên máy tính, phát thông báo kết quả đến trả kết quả qua dịch vụ công trực tuyến.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp trong giai đoạn 2013 - 2017. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo quyết toán thu chi, hệ thống bảng biểu thống kê nội bộ của KBNN Quận 1 và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Tài chính.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua hai nhóm mẫu khảo sát:

• Nhóm cán bộ nội bộ: Tiến hành điều tra toàn bộ 30 cán bộ chuyên trách kiểm soát chi và lãnh đạo phụ trách tại KBNN Quận 1 nhằm đánh giá toàn diện quy trình tác nghiệp và năng lực vận hành hệ thống.
• Nhóm khách hàng giao dịch: Thực hiện chọn mẫu ngẫu nhiên 167 đơn vị sử dụng ngân sách theo công thức xác định cỡ mẫu của Fely David (2005) với mức độ tin cậy 95% (Z = 1.96), tỷ lệ ước lượng p = 0.5 và sai số biên chấp nhận được d = 0.05.

Khảo sát sử dụng bảng câu hỏi chuẩn hóa theo thang đo Likert 5 bậc (từ mức 1: Rất không đồng ý đến mức 5: Rất đồng ý). Dữ liệu được tổng hợp và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel bằng phương pháp thống kê mô tả (tính tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình) kết hợp phương pháp phân tích so sánh chuỗi thời gian giai đoạn 2013 - 2017. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác mức độ hài lòng của đơn vị thụ hưởng, nhận diện rõ nét xu hướng biến động của cơ cấu chi ngân quỹ, từ đó đảm bảo các kết luận thực nghiệm mang tính khách quan và khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực tế tại KBNN Quận 1 giai đoạn 2013 - 2017 đã làm rõ 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, việc triển khai ứng dụng TABMIS và cổng dịch vụ công trực tuyến đã tạo bước đột phá trong tốc độ xử lý giao dịch. Thời gian kiểm soát hồ sơ chi thường xuyên được rút ngắn khoảng 45% so với phương pháp thủ công, giúp các đơn vị sử dụng ngân sách tiếp cận nguồn vốn nhanh chóng mà không cần trực tiếp giao dịch bằng giấy tờ tại quầy.

Thứ hai, công tác phát hiện sai phạm và từ chối thanh toán đạt hiệu quả cao. Nhờ các thuật toán kiểm tra tự động trên hệ thống, KBNN Quận 1 đã từ chối hàng trăm khoản chi không đủ điều kiện, chi vượt dự toán hoặc sai mục lục ngân sách với tổng số tiền từ chối thanh toán trong giai đoạn 2013 - 2017 ước tính trên 5 tỷ đồng đối với cả chi thường xuyên và chi ĐTXDCB, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho quỹ ngân sách.

Thứ ba, cơ cấu nguồn nhân lực có trình độ học vấn cao nhưng còn mất cân đối về kỹ năng công nghệ chuyên sâu. Tại KBNN Quận 1, 100% cán bộ làm công tác kiểm soát chi đạt trình độ từ đại học trở lên, trong đó tỷ lệ có trình độ thạc sĩ chiếm khoảng 20%. Tuy nhiên, tỷ lệ công chức sở hữu các chứng chỉ quản trị mạng và an toàn thông tin chuyên nghiệp như CCNA, CCNP, CISSP hoặc OCP chỉ chiếm dưới 15%, gây áp lực lớn khi hệ thống gặp sự cố kỹ thuật phức tạp.

Thứ tư, khảo sát 167 đơn vị sử dụng ngân sách cho thấy 82.6% ý kiến đánh giá cao sự tiện lợi và minh bạch của quy trình giao dịch điện tử. Dù vậy, vẫn có 28.4% đơn vị phản ánh gặp khó khăn do lỗi đường truyền mạng cục bộ, sự cố tương thích phần mềm ký số và giao diện khai báo dịch vụ công đôi khi bị quá tải vào các đợt cao điểm quyết toán cuối năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành công trên bắt nguồn từ sự chỉ đạo quyết liệt của hệ thống KBNN và nỗ lực chuẩn hóa quy trình nội bộ tại địa phương. Tuy nhiên, các hạn chế tồn tại chủ yếu do hạ tầng mạng diện rộng (WAN) chưa đồng bộ và thiếu cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông thời gian thực giữa Kho bạc, Thuế, Hải quan và hệ thống ngân hàng thương mại.

So sánh với các đơn vị cùng địa bàn, kết quả tại KBNN Quận 1 có nhiều nét tương đồng với KBNN Quận 5 (nơi quản lý 198 đơn vị, từ chối 19 món chi sai chế độ trị giá 1.9 tỷ đồng và hơn 1.000 món thiếu hồ sơ trị giá trên 20 tỷ đồng) và KBNN Bình Thạnh (quản lý hơn 210 đơn vị với 650 tài khoản, từ chối 27 món trị giá 2.9 tỷ đồng và hơn 900 món chưa đủ thủ tục trị giá trên 13 tỷ đồng). Điều này khẳng định việc áp dụng mô hình điện tử là yếu tố quyết định giúp siết chặt kỷ cương quản lý tài chính công trên diện rộng.

Để phản ánh trực quan các phát hiện trên, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày thông qua biểu đồ hình cột thể hiện tốc độ tăng trưởng chi thường xuyên qua 5 năm (2013 - 2017) kết hợp bảng phân tích cơ cấu các khoản chi bị từ chối thanh toán theo từng nguyên nhân cụ thể (vượt dự toán, sai định mức, lỗi hồ sơ chữ ký số). Cách thể hiện này giúp nhà quản lý dễ dàng nhận diện xu hướng biến động và định vị chính xác các khâu có nguy cơ phát sinh rủi ro tài chính cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN theo mô hình KBNN điện tử, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Hoàn thiện cơ chế chính sách và quy trình nghiệp vụ: Ban Giám đốc KBNN Quận 1 phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ Tài chính rà soát, chuẩn hóa 100% quy trình kiểm soát chi điện tử phù hợp với Luật Giao dịch điện tử và Thông tư 133/2017/TT-BTC, thực hiện liên tục trong giai đoạn 2019 - 2020 nhằm loại bỏ hoàn toàn các điểm nghẽn pháp lý đối với chứng từ số.
• Hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và an toàn bảo mật: Nâng cấp băng thông đường truyền kết nối mạng diện rộng (WAN), triển khai kiến trúc ảo hóa máy chủ và thiết lập hệ thống sao lưu dự phòng tự động tại Trung tâm dữ liệu. KBNN Thành phố Hồ Chí Minh và KBNN Quận 1 cần đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ hoạt động liên tục (uptime) của hệ thống dịch vụ công đạt mức trên 99.5% từ năm 2020 đến năm 2022.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chuyên trách: Tổ chức định kỳ tối thiểu 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về quản trị an toàn mạng, chứng thực khóa bảo mật và kỹ năng khai thác chuyên sâu hệ thống TABMIS cho toàn bộ 30 cán bộ kiểm soát chi, hoàn thành phổ cập kỹ năng số trước năm 2021 dưới sự chủ trì của Phòng Tổ chức cán bộ KBNN địa phương.
• Xây dựng phần mềm kiểm soát chi thông minh tích hợp: Đẩy mạnh nghiên cứu và tích hợp module cảnh báo vi phạm dự toán tự động theo thời gian thực trên hệ thống kế toán nhà nước, hướng tới mục tiêu giảm 60% thời gian kiểm tra thủ công của kiểm soát viên vào năm 2022 do Cục Công nghệ thông tin KBNN phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật cao, phục vụ thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ, chuyên viên kiểm soát chi trong toàn hệ thống Kho bạc Nhà nước: Tài liệu cung cấp cẩm nang chi tiết về quy trình nghiệp vụ 5 bước, phương pháp nhận diện chứng từ số hợp lệ và kỹ năng xử lý các tình huống từ chối thanh toán phát sinh trên cổng dịch vụ công.
• Lãnh đạo và kế toán trưởng tại các đơn vị sử dụng ngân sách: Giúp các cơ quan hành chính sự nghiệp hiểu rõ quy định về định mức chi, cách thức quản lý chữ ký số an toàn và quy chuẩn lập hồ sơ điện tử, hạn chế tối đa nguy cơ bị trả lại hồ sơ rút dự toán.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế và Tài chính công: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh, phương pháp chọn mẫu khoa học theo công thức Fely David và bộ chỉ tiêu đo lường hiệu quả quản lý ngân quỹ địa phương.
• Chuyên viên phân tích hệ thống và phát triển phần mềm ngành tài chính: Nắm bắt rõ kiến trúc tích hợp cơ sở dữ liệu TABMIS, hạ tầng mạng LAN/WAN và yêu cầu nghiệp vụ chuyên sâu để thiết kế các phần mềm quản lý ngân sách thông minh.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm soát chi theo mô hình KBNN điện tử khác gì so với phương thức truyền thống? Phương thức truyền thống thực hiện kiểm tra thủ công hồ sơ giấy, đối chiếu định mức và đóng dấu trực tiếp tại quầy giao dịch. Ngược lại, mô hình điện tử số hóa 100% chứng từ, sử dụng chữ ký số và tự động đối chiếu số dư dự toán trên phần mềm TABMIS, giúp giảm hơn 40% thời gian xử lý giao dịch.

Chữ ký điện tử của chủ tài khoản được xác thực bằng cách nào trong quá trình kiểm soát chi? Chữ ký số được tạo ra dựa trên hạ tầng mã hóa công khai gắn liền với chứng thư số của cơ quan chứng thực quốc gia theo Nghị định 130/2018/NĐ-CP. Khi đơn vị gửi hồ sơ qua mạng, hệ thống máy chủ của KBNN sẽ tự động đối chiếu tính toàn vẹn của dữ liệu và tính pháp lý của khóa công khai trước khi cho phép cán bộ tác nghiệp.

Những lý do phổ biến nhất khiến KBNN Quận 1 từ chối thanh toán hồ sơ điện tử là gì? Các nguyên nhân chủ yếu gồm: khoản chi vượt số dư dự toán được giao, chi sai mục lục ngân sách, chứng từ không đúng định mức tài chính, hoặc hồ sơ scan đính kèm bị mờ, thiếu chữ ký số hợp lệ của kế toán trưởng và thủ trưởng đơn vị theo quy định.

Hệ thống TABMIS đóng vai trò cốt lõi như thế nào trong kiểm soát chi ngân sách? TABMIS đóng vai trò là cơ sở dữ liệu tập trung duy nhất ghi nhận toàn bộ vòng đời của khoản chi, từ khâu phân bổ dự toán, phê duyệt cam kết chi đến hạch toán thanh toán thực tế. Hệ thống ngăn chặn việc chi vượt dự toán và cung cấp báo cáo cân đối ngân quỹ theo thời gian thực cho cấp lãnh đạo.

Đơn vị sử dụng ngân sách cần làm gì để hạn chế tình trạng hồ sơ bị nghẽn lệnh vào cuối năm? Đơn vị cần chủ động phân bổ tiến độ giải ngân đều qua các quý, chuẩn hóa dữ liệu hồ sơ ngay từ khâu lập dự toán, kiểm tra kỹ thời hạn hiệu lực của chứng thư số và thực hiện gửi hồ sơ trực tuyến sớm, tránh dồn khối lượng thanh toán lớn vào tuần cuối cùng của niên độ tài chính.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát chi NSNN theo mô hình KBNN điện tử, khẳng định tính tất yếu của quá trình chuyển đổi số trong quản trị tài chính công hiện đại.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2013 - 2017 tại KBNN Quận 1 chỉ ra những thành tựu nổi bật trong cải cách thủ tục, đồng thời lượng hóa giá trị từ chối chi sai phạm trên 5 tỷ đồng thông qua bộ dữ liệu khảo sát 30 cán bộ và 167 đơn vị thụ hưởng.
• Nhận diện sâu sắc các rào cản về hạ tầng viễn thông, độ tương thích phần mềm và cơ cấu năng lực công nghệ thông tin của đội ngũ kiểm soát viên.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu duy trì tỷ lệ vận hành hệ thống trên 99.5% và số hóa 100% quy trình trong giai đoạn 2020 - 2025.
• Đóng góp nguồn tư liệu tham khảo chuẩn mực, có giá trị ứng dụng cao cho công tác quản lý điều hành ngân quỹ tại các đô thị phát triển.

Để tối ưu hóa hiệu quả quản lý ngân sách và bảo đảm an toàn dòng vốn công, các cơ quan ban ngành và đơn vị sử dụng ngân sách cần chủ động nghiên cứu, áp dụng đồng bộ các giải pháp số hóa quy trình kiểm soát chi ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO MÔ HÌNH KHO BẠC NHÀ NƯỚC ĐIỆN TỬ 1. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách Nhà nước theo mô hình Kho bạc nhà nước điện tử. Các khái niệm: Để hiểu rõ hơn về KSC NSNN theo mô hình KBNN điện tử, tác giả tìm hiểu những khái niệm có liên quan như sau: Ngân sách nhà nước: Khái niệm cơ bản về ngân sách nhà nước được định nghĩa tại Khoản 14 Điều 4 Luật Ngân sách nhà nước 2015 như sau: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Ngân sách nhà nước gồm 2 loại, đó là: Ngân sách địa phương: là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương.

Ngân sách trung ương: là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp trung ương. Chi ngân sách nhà nước là quá trình Nhà nước sử dụng các nguồn lực tài chính tập trung vào việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước. Cho NSNN có quy mô rộng và mức độ rộng lớn, bao trùm nhiều lĩnh vực, nhiều địa phương, nhiều cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước. Kiểm soát chi ngân sách nhà nước: KSC NSNN là quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo chính sách, chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi tiêu do Nhà nước quy định dựa trên cơ sở những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong từng thời kì.

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước: là việc KBNN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 thực hiện kiểm tra, kiểm soát các khoản chi NSNN theo chính sách, chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi tiêu do nhà nước quy định theo những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong quá trình cấp phát, thanh toán và chi trả các khoản chi của NSNN. Kho bạc nhà nước điện tử: KBNN điện tử là việc sử dụng hệ thống công nghệ thông tin vào hoạt động nhằm mục đích cung cấp thông tin, phổ biến cơ chế chính sách, cung cấp các dịch vụ công cũng như các hoạt động tương tác giữa hệ thống kho bạc với các doanh nghiệp, các đơn vị có quan hệ với Ngân sách hoặc các cá nhân có liên quan đến thu, chi NSNN (sau đây gọi chung là Khách hàng) nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống KBNN. Nói cách khác, KBNN theo mô hình điện tử là mô hình KBNN sử dụng công nghệ điện tử, đặc biệt là công nghệ thông tin, cho các hoạt động của mình, nhằm đạt hiệu quả tối ưu cho yêu cầu quản lý thu, chi NSNN, mang lại lợi ích thiết thực cho hệ thống kho bạc cũng như cho khách hàng. KBNN điện tử giúp cho hệ thống KBNN từ trung ương đến địa phương làm việc hiệu quả hơn, minh bạch hơn, cung cấp thông tin, dịch vụ tốt hơn cho khách hàng: Kiểm soát chi NSNN theo mô hình KBNN điện tử: là việc KBNN thẩm định, kiểm tra các khoản chi NSNN dựa trên việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động kiểm soát chi.

Theo đó, những chính sách, chế độ, định mức chi được đưa vào trong phần mềm kiểm soát chi NSNN. Đặc điểm của Kho bạc nhà nước điện tử KBNN điện tử cũng có những đặc điểm chung với KBNN truyền thống, ngoài ra KBNN điện tử còn có đặc thù riêng so với KBNN truyền thống. KBNN điện tử cũng có những đặc điểm chung với KBNN truyền thống, ngoài ra KBNN điện tử còn có đặc thù riêng so với KBNN truyền thống Một là, tất cả các nghiệp vụ của hệ thống KBNN được thực hiện thông qua máy tính thay cho việc làm thủ công do con người trực tiếp thực hiện ở mô hình KB truyền thống trước đây. Với mô hình KBNN điện tử, tất cả các hoạt động nghiệp vụ được đưa vào phần mềm tin học, cán bộ KBNN tác nghiệp thông qua các phần mềm tin học này, không LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 phải ghi chép, hạch toán trên sổ sách giấy tờ như khi tác nghiệp theo mô hình KB truyền thống.

Hai là, các quy trình nghiệp vụ, các quy định, thủ tục thu, chi ngân sách, các hồ sơ tài liệu được đưa lên công khai trên cổng thông tin điện tử của hệ thống kho bạc, khách hàng lập và nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán trực tuyến, giảm thiểu giao dịch trực tiếp với cán bộ kho bạc. Ba là, trình độ về CNTT của cán bộ KBNN điện tử cao hơn so với trình độ về CNTT của cán bộ KBNN theo mô hình truyền thống. Trình độ CNTT của cán bộ KBNN điện tử là điều kiện tiên quyết bắt buộc trong quá trình giải quyết các công việc chuyên môn, nếu không có trình độ về CNTT, cán bộ KBNN không thể hoặc rất vất vả trong việc giải quyết các công việc chuyên môn hàng ngày do tất cả các hoạt động nghiệp vụ đều được tin học hóa, đều có phần mềm ứng dụng cho mỗi công việc chuyên môn, nếu cán bộ KBNN không có trình độ nhất định về CNTT sẽ không thể sử dụng phần mềm trong công việc chuyên môn, không thể tận dụng được những lợi thế mà các phần mềm tin học mang lại. Do đó khi toàn hệ thống KBNN đã vận hành theo mô hình KBNN điện tử thì mỗi cán bộ KBNN phải tự vận động, nỗ lực để có đủ trình độ về CNTT mới có thể tham gia vào bộ máy vận hành của KBNN.

Bốn là, quá trình thực hiện nghiệp vụ nhanh hơn, chính xác hơn, bảo mật thông tin tốt hơn, giúp lãnh đạo KBNN điều hành ngân sách tốt hơn. Theo mô hình KBNN truyền thống, các hoạt động nghiệp vụ do con người thực hiện dựa trên chế độ chính sách và các tiêu chuẩn định mức trên văn bản giấy tờ, việc kiểm tra đối chiếu số liệu so với tiêu chuẩn định mức quy định mất một khoảng thời gian khá lớn. Theo mô hình KBNN điện tử thì chế độ chính sách và các tiêu chuẩn định mức, số dư tài khoản được đưa vào phần mềm tin học, khi giải quyết nghiệp vụ chuyên môn, cán bộ KBNN đăng nhập chương trình và nhập các dữ liệu vào máy tính, hạch toán trên máy tính, phần mềm máy tính sẽ tự động kiểm tra dữ liệu đầu vào so với chế độ chính sách trong máy tính, so với các tiêu chuẩn định mức trên máy tính, so với số dư tài khoản của đơn vị trên máy tính để quyết định nghiệp vụ thu, chi đó có đáp ứng được các điều kiện quy định không, nếu đáp ứng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 máy tính mới tiến hành hạch toán kế toán và chuyển sang các bước công việc tiếp theo, tuần tự đến khi kết thúc một quy trình nghiệp vụ cho một công việc chuyên môn. Việc kiểm tra trên máy tính chỉ diễn ra trong giây lát, ngay sau khi cán bộ nghiệp vụ bấm nút trên máy tính nên công việc được giải quyết rất nhanh chóng, chính xác, thông tin được lưu trữ trong máy tính, chỉ có cán bộ phụ trách mảng công việc nào mới truy vấn được dữ liệu thuộc mảng công việc đó, các cán bộ thuộc lĩnh vực nghiệp vụ khác không được phép truy vấn dữ liệu, xem thông tin không thuộc lĩnh vực mình phụ trách nên việc bảo mật dữ liệu đảm bảo hơn.

Mặt khác, việc truy vấn dữ liệu, lập báo cáo cũng nhanh hơn, chính xác hơn, giúp cho lãnh đạo KBNN có thông tin nhanh chóng, kịp thời để điều hành NSNN. Năm là, KBNN điện tử lấy khách hàng làm trọng tâm, rút ngắn khoảng cách giữa khách hàng với hệ thống kho bạc thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin. Với mô hình kho bạc truyền thống thì hệ thống kho bạc hoạt động theo mô hình lấy các phòng, ban nghiệp vụ làm trọng tâm khiến khách hàng khó có thể tiếp cận các dịch vụ công một cách chất lượng nhưng đối với mô hình KBNN điện tử thì đây là một mô hình lấy khách hàng làm trọng tâm, các phòng, ban nghiệp vụ có thể kết nối với nhau để chia sẻ thông tin, cùng phối hợp giao dịch một cách hiệu quả hơn với khách hàng. Nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách Nhà nước theo mô hình Kho bạc nhà nước điện tử Nguyên tắc quản lý theo dự toán: Những khoản chi thường xuyên một khi đã được ghi vào dự toán chi và đã được cơ quan quyền lực Nhà nước xét duyệt được coi là chỉ tiêu pháp lệnh.

Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực luôn phải tính toán sao cho với chi phí ít nhất nhưng phải đạt hiệu quả một cách tốt nhất. Nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước: Để thực hiện được nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước cần phải giải quyết tốt một số vấn đề sau: Thứ nhất, tất cả các khoản chi Ngân sách Nhà nước phải được kiểm tra, kiểm soát trước, trong và sau quá trình cấp phát, thanh toán; phải có trong dự toán Ngân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 sách Nhà nước được duyệt, đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức do cấp có thẩm quyền quy định và phải được thủ trưởng đơn vị sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước hoặc người được ủy quyền quyết định chi. Thứ hai, tất cả các cơ quan, đơn vị, các chủ dự án. sử dụng kinh phí Ngân sách Nhà nước phải mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước; chịu sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan Tài chính, Kho bạc Nhà nước trong quá trình lập dự toán, phân bổ dự toán, cấp phát, thanh toán, hạch toán kế toán và quyết toán Ngân sách Nhà nước.

Thứ ba, cơ quan Tài chính có trách nhiệm thẩm định dự toán và thông báo dự toán đã được thẩm tra cho các đơn vị thụ hưởng kinh phí Ngân sách; kiểm tra việc sử dụng kinh phí, xét duyệt quyết toán chi của các đơn vị và tổng hợp quyết toán chi Ngân sách Nhà nước.