Nghiên cứu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán và tính hữu ích thông tin trên báo cáo tài chính tại ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán về trách nhiệm của kiểm toán viên và tính hữu ích của thông tin trên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đỗ Thị Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Giang Tân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Khoảng Cách Kỳ Vọng Kiểm Toán Và Tính Hữu Ích Thông Tin
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2. Nghiên cứu về sự tồn tại của khoảng cách kỳ vọng kiểm toán
• 1.3. Nghiên cứu về các nhân tố cấu thành của khoảng cách kỳ vọng kiểm toán
• 1.4. Nhận xét về các nghiên cứu trước và xác định vấn đề cần nghiên cứu
• 1.4.1. Đối với các nghiên cứu nước ngoài
• 1.4.2. Đối với các nghiên cứu trong nước
• 1.5. Vấn đề cần nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm về khoảng cách kỳ vọng kiểm toán
• 2.2. Mô hình nghiên cứu về nguyên nhân hình thành khoảng cách kỳ vọng kiểm toán trong kiểm toán BCTC
• 2.3. Các quy định có liên quan về trách nhiệm của kiểm toán viên
• 2.3.1. Chuẩn mực kiểm toán VSA 200 - Mục tiêu tổng thể của kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán khi thực hiện kiểm toán theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam
• 2.3.2. Chuẩn mực kiểm toán VSA 240 - Trách nhiệm của kiểm toán viên liên quan đến gian lận trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính
• 2.3.3. Chuẩn mực kiểm toán VSA 260 - Trao đổi các vấn đề với Ban quản trị đơn vị được kiểm toán
• 2.3.4. Chuẩn mực kiểm toán VSA 315 - Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị
• 2.3.5. Chuẩn mực kiểm toán VSA 330 - Biện pháp xử lý của kiểm toán viên đối với rủi ro đã đánh giá
• 2.4. Thông tin hữu ích trên báo cáo tài chính được kiểm toán
• 2.5. Lý thuyết nền tảng
• 2.5.1. Lý thuyết đại diện (Agency theory)
• 2.5.2. Lý thuyết niềm tin cảm tính (Inspired Confidence Theory)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.1. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.2. Thiết kế thang đo
• 3.2.3. Xây dựng bảng câu hỏi
• 3.3. Thiết kế mẫu
• 3.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả khảo sát khoảng cách kỳ vọng về trách nhiệm của KTV và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán
• 4.2. Kết quả thống kê mô tả
• 4.3. Kết quả kiểm định giả thuyết
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Điểm thống nhất
• 5.2. Những khác biệt trong quan điểm tạo nên khoảng cách kỳ vọng kiểm toán tại Việt Nam
• 5.3. Giải pháp thu hẹp khoảng cách kỳ vọng kiểm toán
• 5.4. Những giải pháp nhằm giảm thiểu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán do năng lực KTV và kết quả kiểm toán
• 5.5. Những giải pháp nhằm giảm thiểu khoảng cách từ những mong đợi chưa hợp lý từ người sử dụng BCTC
• 5.6. Hoàn thiện Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam nhằm giảm thiểu khoảng cách chuẩn mực
• 5.7. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.7.1. Hạn chế của đề tài
• 5.7.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khoảng cách kỳ vọng kiểm toán và tính hữu ích thông tin

Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán (AEG) là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực kiểm toán, phản ánh sự khác biệt giữa kỳ vọng của người sử dụng báo cáo tài chính và thực tế mà kiểm toán viên có thể cung cấp. Tại Việt Nam, vấn đề này ngày càng trở nên cấp thiết khi mà chất lượng thông tin tài chính đang được đặt ra nhiều câu hỏi. Nghiên cứu này sẽ xem xét mối liên hệ giữa AEG và tính hữu ích của thông tin trên báo cáo tài chính được kiểm toán.

1.1. Khái niệm về khoảng cách kỳ vọng kiểm toán

Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán được định nghĩa là sự khác biệt giữa những gì mà người sử dụng báo cáo tài chính mong đợi từ kiểm toán viên và những gì mà kiểm toán viên thực sự cung cấp. Điều này có thể dẫn đến sự không hài lòng và giảm niềm tin vào các báo cáo tài chính.

1.2. Tính hữu ích của thông tin trên báo cáo tài chính

Tính hữu ích của thông tin trên báo cáo tài chính được kiểm toán phụ thuộc vào độ tin cậy và tính chính xác của thông tin đó. Người sử dụng cần thông tin này để đưa ra quyết định đầu tư và quản lý tài chính hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong khoảng cách kỳ vọng kiểm toán

Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán không chỉ là một vấn đề lý thuyết mà còn là một thách thức thực tiễn đối với ngành kiểm toán tại Việt Nam. Sự khác biệt trong nhận thức giữa kiểm toán viên và người sử dụng báo cáo tài chính có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng.

2.1. Những nguyên nhân gây ra khoảng cách kỳ vọng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến khoảng cách kỳ vọng, bao gồm sự thiếu hiểu biết của người sử dụng về vai trò của kiểm toán viên, cũng như những kỳ vọng không thực tế từ phía họ. Điều này cần được giải quyết để nâng cao chất lượng kiểm toán.

2.2. Hệ quả của khoảng cách kỳ vọng kiểm toán

Hệ quả của khoảng cách này có thể dẫn đến sự giảm sút niềm tin vào các báo cáo tài chính, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Người sử dụng có thể không tin tưởng vào thông tin mà báo cáo tài chính cung cấp.

III. Phương pháp nghiên cứu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán

Để nghiên cứu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán, cần áp dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các đối tượng liên quan sẽ giúp xác định rõ hơn về khoảng cách này.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sẽ sử dụng bảng hỏi để thu thập ý kiến từ kiểm toán viên và người sử dụng báo cáo tài chính. Dữ liệu sẽ được phân tích để xác định sự tồn tại của khoảng cách kỳ vọng.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu thu thập sẽ được xử lý bằng phần mềm SPSS để thực hiện các phân tích thống kê, từ đó kiểm định các giả thuyết về khoảng cách kỳ vọng giữa các bên liên quan.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về khoảng cách kỳ vọng kiểm toán tại Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp thực tiễn nhằm thu hẹp khoảng cách này.

4.1. Kết quả khảo sát về khoảng cách kỳ vọng

Kết quả khảo sát cho thấy có sự tồn tại rõ rệt của khoảng cách kỳ vọng giữa kiểm toán viên và người sử dụng báo cáo tài chính. Điều này cho thấy cần có sự cải thiện trong việc truyền đạt thông tin và trách nhiệm của kiểm toán viên.

4.2. Giải pháp thu hẹp khoảng cách kỳ vọng

Để thu hẹp khoảng cách kỳ vọng, cần có các biện pháp như nâng cao nhận thức của người sử dụng về vai trò của kiểm toán viên, cải thiện chất lượng báo cáo tài chính và tăng cường sự minh bạch trong hoạt động kiểm toán.

V. Kết luận và tương lai của khoảng cách kỳ vọng kiểm toán

Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán là một vấn đề cần được giải quyết để nâng cao chất lượng thông tin tài chính tại Việt Nam. Tương lai của ngành kiểm toán phụ thuộc vào khả năng thu hẹp khoảng cách này.

5.1. Tương lai của ngành kiểm toán tại Việt Nam

Ngành kiểm toán tại Việt Nam cần phải thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh và nâng cao chất lượng dịch vụ để đáp ứng kỳ vọng của người sử dụng.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có các nghiên cứu tiếp theo để tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khoảng cách kỳ vọng kiểm toán, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, hoạt động kiểm toán độc lập ngày càng trở nên quan trọng nhằm đảm bảo tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính (BCTC). Theo ước tính, sự phát triển đa dạng các thành phần kinh tế và nhu cầu sử dụng thông tin tài chính ngày càng tăng đã đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng kiểm toán. Tuy nhiên, niềm tin vào BCTC vẫn còn bị hạn chế do chất lượng kiểm toán chưa đáp ứng được kỳ vọng của người sử dụng. Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán (Audit Expectation Gap - AEG) là hiện tượng phổ biến trên thế giới, phản ánh sự khác biệt giữa kỳ vọng của xã hội và thực tế năng lực, trách nhiệm của kiểm toán viên (KTV). Tại Việt Nam, nghiên cứu về AEG còn khá mới mẻ và chủ yếu tập trung vào trách nhiệm của KTV mà chưa kết hợp với tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định sự tồn tại của khoảng cách kỳ vọng kiểm toán về trách nhiệm của KTV và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm thiểu khoảng cách này. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 06/2016 đến tháng 10/2016, khảo sát tại các doanh nghiệp kiểm toán và các tổ chức sử dụng BCTC như ngân hàng, công ty chứng khoán, nhà đầu tư và cơ quan thuế. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao niềm tin của người sử dụng BCTC đối với hoạt động kiểm toán độc lập, góp phần hoàn thiện chuẩn mực kiểm toán và nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết nền tảng chính:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa chủ sở hữu và người quản lý, trong đó kiểm toán viên đóng vai trò trung gian kiểm tra tính trung thực và hợp lý của BCTC do người quản lý lập. Lý thuyết này giúp hiểu nguyên nhân kỳ vọng cao của cổ đông đối với trách nhiệm của KTV trong việc giám sát và đảm bảo thông tin tài chính.

• Lý thuyết niềm tin cảm tính (Inspired Confidence Theory): Nhấn mạnh vai trò của kiểm toán trong việc cung cấp sự đảm bảo về tính đáng tin cậy của thông tin tài chính, từ đó tạo dựng niềm tin cho các đối tượng sử dụng BCTC. Lý thuyết này giải thích sự tồn tại của khoảng cách kỳ vọng do kỳ vọng quá mức của xã hội về chức năng kiểm toán.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình khoảng cách kỳ vọng kiểm toán của Porter (2012), phân chia khoảng cách thành hai thành phần chính: khoảng cách về tính hợp lý (do kỳ vọng chưa hợp lý từ xã hội) và khoảng cách về kết quả (do dịch vụ kiểm toán chưa hoàn hảo). Các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA 200, VSA 240, VSA 260, VSA 315, VSA 330) cũng được sử dụng làm cơ sở pháp lý và hướng dẫn trách nhiệm của KTV trong quá trình kiểm toán.

Các khái niệm chính bao gồm: khoảng cách kỳ vọng kiểm toán, trách nhiệm kiểm toán viên, tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán, niềm tin của người sử dụng BCTC, và các yếu tố cấu thành khoảng cách kỳ vọng như tính chính xác, phát hiện gian lận, tính độc lập của KTV.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với thiết kế khảo sát dựa trên bảng câu hỏi Likert 5 cấp độ, gồm 18 biến quan sát liên quan đến trách nhiệm KTV và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán. Mẫu khảo sát gồm khoảng 200 người, bao gồm hai nhóm chính: nhóm kiểm toán viên (chính, chuyên viên, trợ lý kiểm toán viên tại các doanh nghiệp kiểm toán) và nhóm người sử dụng BCTC (nhân viên ngân hàng, công ty chứng khoán, nhà đầu tư, cơ quan thuế). Phương pháp chọn mẫu thuận tiện phi xác suất được áp dụng nhằm đảm bảo thu thập dữ liệu nhanh chóng và hiệu quả.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tiếp, email và công cụ khảo sát trực tuyến. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các nghiên cứu, luận văn, bài báo trong và ngoài nước về khoảng cách kỳ vọng kiểm toán. Phần mềm SPSS 20.0 được sử dụng để xử lý dữ liệu, thực hiện thống kê mô tả và kiểm định Independent Samples T-Test nhằm kiểm tra sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng về nhận thức trách nhiệm KTV và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 06/2016 đến tháng 10/2016, bao gồm các bước: tổng quan tài liệu, xây dựng mô hình và bảng câu hỏi, thu thập dữ liệu, xử lý và phân tích dữ liệu, kết luận và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tồn tại khoảng cách kỳ vọng về trách nhiệm của KTV: Kết quả khảo sát cho thấy có sự khác biệt đáng kể trong nhận thức giữa kiểm toán viên và người sử dụng BCTC về trách nhiệm của KTV. Ví dụ, hơn 70% người sử dụng BCTC kỳ vọng KTV phải phát hiện tất cả các gian lận, trong khi chỉ khoảng 45% kiểm toán viên đồng ý với quan điểm này. Kiểm định T-Test cho thấy sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê với mức p < 0.05.

2. Khoảng cách kỳ vọng về tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán: Người sử dụng BCTC đánh giá tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán cao hơn so với nhận thức của kiểm toán viên. Cụ thể, khoảng 80% người sử dụng đồng ý rằng BCTC được kiểm toán hữu ích cho việc ra quyết định đầu tư, trong khi chỉ 60% kiểm toán viên đồng ý. Sự khác biệt này cũng được xác nhận qua kiểm định T-Test.

3. Ảnh hưởng của kinh nghiệm và kiến thức: Nhóm người sử dụng BCTC có kinh nghiệm làm việc lâu năm và kiến thức chuyên môn về kế toán kiểm toán có nhận thức gần hơn với kiểm toán viên về trách nhiệm và tính hữu ích của thông tin trên BCTC. Ngược lại, nhóm có ít kinh nghiệm và kiến thức thường có kỳ vọng cao hơn, dẫn đến khoảng cách lớn hơn.

4. Sự hiểu biết chưa đầy đủ về chuẩn mực kiểm toán: Kết quả phân tích cho thấy nhiều người sử dụng BCTC chưa hiểu rõ về phạm vi trách nhiệm của KTV theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, đặc biệt về giới hạn trong việc phát hiện gian lận và sai sót trọng yếu. Điều này góp phần làm gia tăng khoảng cách kỳ vọng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của khoảng cách kỳ vọng là do sự kỳ vọng chưa hợp lý từ phía xã hội, đặc biệt là người sử dụng BCTC mong đợi KTV phải phát hiện và ngăn chặn tất cả các sai phạm, trong khi thực tế chuẩn mực kiểm toán chỉ yêu cầu đảm bảo hợp lý, không phải tuyệt đối. Ngoài ra, năng lực và tính độc lập của KTV cũng ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ kiểm toán, làm gia tăng khoảng cách về kết quả.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tại Việt Nam tương đồng với các nghiên cứu tại Singapore, Malaysia và New Zealand, nơi cũng ghi nhận khoảng cách kỳ vọng tồn tại do sự khác biệt trong nhận thức và kỳ vọng của các bên liên quan. Việc sử dụng biểu đồ so sánh tỷ lệ đồng ý giữa các nhóm đối tượng sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt này.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là giúp các bên liên quan nhận thức rõ hơn về trách nhiệm và giới hạn của KTV, từ đó điều chỉnh kỳ vọng phù hợp, đồng thời nâng cao chất lượng kiểm toán và tính minh bạch trong truyền thông thông tin kiểm toán.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho người sử dụng BCTC: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nhằm nâng cao hiểu biết về chuẩn mực kiểm toán, trách nhiệm của KTV và tính hữu ích thực tế của thông tin trên BCTC được kiểm toán. Mục tiêu giảm thiểu kỳ vọng không hợp lý trong vòng 12 tháng, do các cơ quan quản lý và hiệp hội kiểm toán thực hiện.

2. Hoàn thiện và cập nhật chuẩn mực kiểm toán Việt Nam: Bổ sung các quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm của KTV, đặc biệt liên quan đến phát hiện gian lận và báo cáo rủi ro, nhằm giảm thiểu khoảng cách chuẩn mực. Thời gian thực hiện trong 24 tháng, do Bộ Tài chính phối hợp với VACPA chủ trì.

3. Nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp của KTV: Tăng cường kiểm tra, giám sát và đào tạo chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp cho KTV nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ kiểm toán, giảm thiểu sai sót và tăng tính độc lập. Thực hiện liên tục, do các doanh nghiệp kiểm toán và tổ chức nghề nghiệp đảm nhiệm.

4. Cải thiện truyền thông và minh bạch thông tin kiểm toán: KTV và doanh nghiệp kiểm toán cần chủ động trao đổi, giải thích rõ ràng về phạm vi, giới hạn và kết quả kiểm toán với người sử dụng BCTC, đặc biệt là Ban quản trị và các nhà đầu tư. Mục tiêu thực hiện ngay trong các cuộc kiểm toán hiện tại, do KTV và doanh nghiệp kiểm toán chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán: Giúp hiểu rõ hơn về kỳ vọng của người sử dụng BCTC, từ đó điều chỉnh phương pháp kiểm toán và nâng cao chất lượng dịch vụ.

2. Nhà quản lý và Ban quản trị doanh nghiệp: Nắm bắt được vai trò và trách nhiệm của KTV, đồng thời hiểu rõ tính hữu ích của thông tin kiểm toán để ra quyết định quản trị hiệu quả.

3. Người sử dụng báo cáo tài chính (nhà đầu tư, ngân hàng, cơ quan thuế): Nâng cao nhận thức về giới hạn và trách nhiệm của kiểm toán viên, giúp đưa ra quyết định đầu tư và tín dụng chính xác hơn.

4. Cơ quan quản lý và các tổ chức nghề nghiệp: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, chuẩn mực kiểm toán và các chương trình đào tạo, giám sát nhằm thu hẹp khoảng cách kỳ vọng kiểm toán.

Câu hỏi thường gặp

1. Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán là gì?
   Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán là sự khác biệt giữa kỳ vọng của người sử dụng báo cáo tài chính và thực tế trách nhiệm, năng lực của kiểm toán viên trong việc kiểm toán báo cáo tài chính. Ví dụ, người sử dụng thường kỳ vọng KTV phát hiện tất cả gian lận, trong khi thực tế KTV chỉ đảm bảo hợp lý, không tuyệt đối.

2. Tại sao khoảng cách kỳ vọng kiểm toán tồn tại?
   Nguyên nhân chính là do kỳ vọng chưa hợp lý từ xã hội, thiếu hiểu biết về chuẩn mực kiểm toán, năng lực và tính độc lập của KTV chưa đồng đều, cũng như truyền thông chưa hiệu quả giữa KTV và người sử dụng BCTC.

3. Khoảng cách kỳ vọng ảnh hưởng thế nào đến hoạt động kiểm toán?
   Khoảng cách này làm giảm niềm tin của người sử dụng vào kết quả kiểm toán, gây áp lực không hợp lý lên KTV, ảnh hưởng đến uy tín và chất lượng dịch vụ kiểm toán.

4. Làm thế nào để giảm thiểu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán?
   Cần tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức cho người sử dụng BCTC, hoàn thiện chuẩn mực kiểm toán, nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp của KTV, đồng thời cải thiện truyền thông và minh bạch thông tin kiểm toán.

5. Ai là đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất bởi khoảng cách kỳ vọng kiểm toán?
   Các nhà đầu tư, ngân hàng, cơ quan thuế và các bên liên quan trực tiếp đến quyết định kinh tế dựa trên BCTC chịu ảnh hưởng lớn nhất do sự khác biệt trong kỳ vọng và thực tế trách nhiệm của KTV.

Kết luận

• Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán về trách nhiệm của KTV và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán tồn tại rõ rệt tại Việt Nam, với sự khác biệt nhận thức giữa kiểm toán viên và người sử dụng BCTC.
• Nguyên nhân chủ yếu là do kỳ vọng chưa hợp lý từ xã hội, thiếu hiểu biết về chuẩn mực kiểm toán và năng lực nghề nghiệp của KTV.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm thu hẹp khoảng cách, bao gồm đào tạo, hoàn thiện chuẩn mực, nâng cao năng lực KTV và cải thiện truyền thông.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý, doanh nghiệp kiểm toán và người sử dụng BCTC trong việc nâng cao chất lượng kiểm toán và niềm tin xã hội.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng khác và đánh giá hiệu quả các biện pháp thực hiện.

Hành động ngay hôm nay: Các bên liên quan nên phối hợp triển khai các chương trình đào tạo và truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về trách nhiệm kiểm toán viên và tính hữu ích của thông tin trên báo cáo tài chính được kiểm toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ĐỖ THỊ HẰNG KHOẢNG CÁCH KỲ VỌNG KIỂM TOÁN VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA KIỂM TOÁN VIÊN VÀ TÍNH HỮU ÍCH CỦA THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH ĐƢỢC KIỂM TOÁN - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH – 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ĐỖ THỊ HẰNG KHOẢNG CÁCH KỲ VỌNG KIỂM TOÁN VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA KIỂM TOÁN VIÊN VÀ TÍNH HỮU ÍCH CỦA THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH ĐƢỢC KIỂM TOÁN - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 60340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TRẦN THỊ GIANG TÂN TP HỒ CHÍ MINH – 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ kinh tế: “Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán về trách nhiệm của KTV và tính hữu ích của thông tin trên báo cáo tài chính được kiểm toán – nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn của PGS.TS Trần Thị Giang Tân. Luận văn này chưa được ai công bố dưới bất kỳ hình thức nào. Tất cả các nguồn tham khảo đã được công bố đầy đủ.HCM, ngày 17 tháng 10 năm 2016 Tác giả luận văn Đỗ Thị Hằng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ PHẦN MỞ ĐẦU: . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Kết cấu của đề tài. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU . Các nghiên cứu nước ngoài . Nghiên cứu về sự tồn tại của khoảng cách kỳ vọng kiểm toán . Nghiên cứu về các nhân tố cấu thành của khoảng cách kỳ vọng kiểm toán . Các nghiên cứu trong nước . Nhận xét về các nghiên cứu trước và xác định vấn đề cần nghiên cứu . Đối với các nghiên cứu nước ngoài . Đối với các nghiên cứu trong nước . Vấn đề cần nghiên cứu .17 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT . 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khái niệm về khoảng cách kỳ vọng kiểm toán . Mô hình nghiên cứu về nguyên nhân hình thành khoảng cách kỳ vọng kiểm toán trong kiểm toán BCTC . Các quy định có liên quan về trách nhiệm của kiểm toán viên . Chuẩn mực kiểm toán VSA 200 - Mục tiêu tổng thể của kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán khi thực hiện kiểm toán theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam. Chuẩn mực kiểm toán VSA 240 - Trách nhiệm của kiểm toán viên liên quan đến gian lận trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính. Chuẩn mực kiểm toán VSA 260 - Trao đổi các vấn đề với Ban quản trị đơn vị được kiểm toán . Chuẩn mực kiểm toán VSA 315 - Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị . Chuẩn mực kiểm toán VSA 330 - Biện pháp xử lý của kiểm toán viên đối với rủi ro đã đánh giá . Thông tin hữu ích trên báo cáo tài chính được kiểm toán . Lý thuyết nền tảng. Lý thuyết đại diện (Agency theory). Lý thuyết niềm tin cảm tính (Inspired Confidence Theory).33 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Quy trình nghiên cứu . Thiết kế nghiên cứu. Các giả thuyết nghiên cứu . Thiết kế thang đo . Xây dựng bảng câu hỏi.39 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thiết kế mẫu . Phương pháp phân tích dữ liệu.43 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả khảo sát khoảng cách kỳ vọng về trách nhiệm của KTV và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán. Kết quả thống kê mô tả . Kết quả kiểm định giả thuyết .46 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Điểm thống nhất . Những khác biệt trong quan điểm tạo nên khoảng cách kỳ vọng kiểm toán tại Việt Nam . Giải pháp thu hẹp khoảng cách kỳ vọng kiểm toán . Những giải pháp nhằm giảm thiểu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán do năng lực KTV và kết quả kiểm toán . Những giải pháp nhằm giảm thiểu khoảng cách từ những mong đợi chưa hợp lý từ người sử dụng BCTC. Hoàn thiện Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam nhằm giảm thiểu khoảng cách chuẩn mực . Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo . Hạn chế của đề tài . Hướng nghiên cứu tiếp theo . 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO . TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 1. AEG Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán (Audit Expectation Gap) 2. BCKiT Báo cáo kiểm toán 3. BCTC Báo cáo tài chính 4. BGĐ Ban giám đốc 5. BQT Ban quản trị 6. CMKiT Chuẩn mực kiểm toán 7. DNKT Doanh nghiệp kiểm toán 8. ĐVĐKT Đơn vị được kiểm toán 9. GTTB Giá trị trung bình 10. KTV Kiểm toán viên 11. NQL Nhà quản lý 12. VACPA Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam 13. VAS Chuẩn mực kế toán Việt Nam 14. VSA Chuẩn mực kiểm toán việt nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Cấu trúc bảng câu hỏi và thang đo Bảng 4.1: Thống kê theo đối tượng khảo sát Bảng 4.2: Thống kê theo kinh nghiệm làm việc Bảng 4.3: Thống kê theo nhóm đối tượng về trách nhiệm KTV Bảng 4.4: Kiểm định Independent Samples T-Test theo nhóm đối tượng về trách nhiệm KTV Bảng 4.5: Thống kê theo nhóm đối tượng về tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán Bảng 4.6: Kiểm định Independent Samples T- Test theo nhóm đối tượng về tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Mô hình về khoảng cách mong đợi kiểm toán (Porter, 2012) Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu Hình 3.2: Mô hình nghiên cứu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 PHẦN MỞ ĐẦU: 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, thực hiện chủ trương đa dạng hoá các hình thức sở hữu, các thành phần kinh tế được mở rộng và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của đất nước. Trong điều kiện nền kinh tế như vậy, BCTC của doanh nghiệp không chỉ để báo cáo cho các cơ quan quản lý nhà nước nhằm kiểm tra và xét duyệt, các thông tin này cần cho nhiều người, được nhiều đối tượng quan tâm, khai thác sử dụng cho các quyết định kinh tế. Dù ở nhiều góc độ khác nhau nhưng tất cả các đối tượng này đều có cùng kỳ vọng là có được các thông tin từ BCTC với độ tin cậy, trung thực và hợp lý. Đáp ứng yêu cầu đó, hoạt động kiểm toán độc lập ra đời, trở thành bộ phận cần thiết, đáng tin cậy và không thể thiếu trong đời sống các hoạt động kinh tế. Kiểm toán độc lập cung cấp cho những người sử dụng kết quả kiểm toán sự hiểu biết về những thông tin tài chính được lập trên cơ sở các nguyên tắc, chuẩn mực theo quy định pháp luật, và các thông tin đó có trung thực, hợp lý hay không? Tuy nhiên, hiện nay niềm tin vào các BCTC đã bị giảm bởi chất lượng hoạt động kiểm toán BCTC chưa đáp ứng được mong đợi của người sử dụng. Thuật ngữ khoảng cách kỳ vọng (AEG) bắt đầu xuất hiện vào những năm 70 của thế kỷ 20 sau các thất bại nghề nghiệp kiểm toán, do sự khác biệt trong kỳ vọng của người sử dụng với thực tiễn của nghề nghiệp kiểm toán. AEG lần đầu tiên xuất hiện ở Hoa Kỳ, sau đó lan rộng sang các quốc gia khác như Canada, Anh, Úc. Dù đây không phải là chủ đề mới, tuy nhiên từ khi ra đời đến nay vẫn luôn nhận được quan tâm bởi các tổ chức nghề nghiệp, của giới học thuật, là một trong những cơ sở giúp hoàn thiện chuẩn mực kiểm toán. Tại Việt Nam, nghiên cứu “khoảng cách kỳ vọng kiểm toán” chưa nhiều, phần lớn chỉ tập trung vào nghiên cứu khoảng cách kỳ vọng về trách nhiệm của KTV (Nguyễn Quốc Kịp, 2015), giải pháp thu hẹp khoảng cách kỳ vọng giữa kiểm toán viên và nhà quản lý trong việc kiểm toán báo cáo tài chính (Ngô Thị Thúy Quỳnh, TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 2015), đo lường khoảng cách kỳ vọng giữa nhà đầu tư và chất lượng công ty kiểm toán (Nhóm nghiên cứu Đại học Kinh tế- Luật, 2015). Hầu hết những nghiên cứu này mới chỉ chú trọng đến khoảng cách về trách nhiệm của KTV chưa chú trọng đến việc kết hợp giữa trách nhiệm KTV và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán, với mục đích cải thiện hình ảnh của KTV nhờ việc chỉ ra những yêu cầu thực tế mà xã hội đòi hỏi đối với ngành kiểm toán, đòi hỏi KTV phải nhận thức được nghĩa vụ và trách nhiệm bản thân trong công việc. Mặt khác, cũng chỉ ra người sử dụng BCTC được kiểm toán cần phải có những nhận thức thực tế hơn về trách nhiệm, nghĩa vụ và hoạt động của KTV, đồng thời giúp người sử dụng đưa ra quyết định đầu tư của mình. Vì vậy, tác giả lựa chọn chủ đề này để làm LVThS: “Khoảng cách kỳ vọng kiểm toán về trách nhiệm kiểm toán viên và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán _Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam” nhằm xem xét liệu có tồn tại khoảng cách kỳ vọng về trách nhiệm của kiểm toán viên, về tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán tại Việt nam để từ đó đưa ra một số biện pháp thiết thực giảm thiểu khoảng cách kỳ vọng này. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu chung là: Xem xét sự tồn tại khoảng cách kỳ vọng về trách nhiệm kiểm toán viên và tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể: - Điều tra để chứng tỏ có tồn tại hay không tồn tại khoảng cách kỳ vọng kiểm toán về trách nhiệm của KTV tại Việt Nam. - Điều tra để chứng tỏ có tồn tại hay không tồn tại khoảng cách kỳ vọng kiểm toán về tính hữu ích của thông tin trên BCTC được kiểm toán tại Việt Nam. - Đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu khoảng cách kỳ vọng kiểm toán và các kiến nghị nhằm tăng niềm tin của người sử dụng BCTC đối với hoạt động kiểm toán độc lập. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.