CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI. Một số khái niệm và lý thuyết về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại. Khái niệm cơ bản - Hàng hóa trong DNTM là một bộ phận của hàng tồn kho. Theo đoạn 03 trong VAS 02: “Hàng hóa là những tài sản được giữ để bán trong kỳ sản xuất kinh doanh bình thường.
Nó bao gồm hàng hóa trong kho, hàng mua đang đi đường, hàng gửi bán và hàng hóa gửi đi gia công chế biến rồi bán”. - Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa. Nói cách khác, bán hàng là quá trình doanh nghiệp chuyển giao hàng hóa của mình cho khách hàng và khách hàng trả tiền hay chấp nhận trả tiền cho doanh nghiệp. Các khái niệm liên quan tới doanh thu bán hàng.
- Theo giáo trình Kế Toán Tài Chính- Trường Đại Học Thương Mại: “ Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu, không bao gồm các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu” ( Trang 289,Giáo trình Kế Toán Tài Chính – Trường Đại Học Thương Mại, Nhà xuất bản thống kê ) “ Doanh thu bán hàng hóa: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng hàng hóa đã được xác định là tiêu thụ trong kỳ kế toán của doanh nghiệp ” ( Trang 290, Giáo trình Kế Toán Tài Chính – Trường Đại Học Thương Mại, Nhà xuất bản thống kê ) “ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong kì, bao gồm: + Doanh thu bán buôn: Là doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa v.v…bán cho các cơ quan, đơn vị khác v.v…nhằm mục đích để tiếp tục chuyển bán hoặc gia công, sản cuất. + Doanh hu bán lẻ: Là doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa…bán cho cơ quan đơn vị khác cá nhân…nhằm mục đích để tiêu dùng.S Đào Ngọc Hà 11 SVTH: Lê Thị Thu - K7HK1D2 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại + Doanh thu gửi bán đại lý: Là doanh thu của khối lượng hàng gửi bán đại lý theo hợp đông ký kết.” (Trang 290 – 291, Giáo trình Kế Toán Tài Chính – Trường Đại Học Thương Mại, Nhà xuất bản thống kê ) - Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong năm, phát sinh từ các hoạt động tiêu thụ hàng hoá, sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp, được khách hàng chấp nhận thanh toán ” Các khoản giảm trừ doanh thu: Theo đoạn số 03 trong VAS 14: - Chiết khấu thương mại: “Chiết khấu thương mại là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn”. - Giảm giá hàng bán: “Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu”. - Giá trị hàng bán bị trả lại: “Giá trị hàng bán bị trả lại là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán”.
- Chiết khấu thanh toán: “Chiết khấu thanh toán là khoản tiền người bán giảm tiền cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn thanh toán của hợp đồng”. Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán bán hàng. Yêu cầu của kế toán bán hàng. Trong quá trình hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới, có rất nhiều thuận lợi thúc đẩy doanh nghiệp phát triển kinh tế nhưng cũng đặt doanh nghiệp trước những khó khăn, thử thách lớn.
Để thực hiện hoạt động bán hàng có hiệu quả, đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng và đời sống của xã hội và không ngừng nâng cao lợi nhuận, doanh nghiệp cần phải quản lý chặt chẽ quá trình bán hàng theo các yêu cầu sau: - Theo dõi thành phẩm, hàng hoá xuất bán trên cả ba chỉ tiêu: số lượng, chất lượng, giá trị. - Nắm vững tình hình thị trường, theo dõi từng phương thức bán hàng, từng hình thức thanh toán, từng loại thành phẩm tiêu thụ và tình hình thu hồi nợ đối với từng khách hàng. - Tính toán, xác định doanh thu bán hàng, doanh thu thuần tạo cơ sở để xác định chính xác lợi nhuận của doanh nghiệp.S Đào Ngọc Hà 12 SVTH: Lê Thị Thu - K7HK1D2 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại Các nhà quản trị doanh nghiệp luôn luôn cần thiết thông tin một cách chi tiết, cụ thể về quá trình bán hàng và kết quả bán hàng của từng loại sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ để đáp ứng yêu cầu quản lý vĩ mô, để có được nhũng quyết định đúng đắn cho sự phát triển doanh nghiệp không chỉ trong thời gian hiện tại mà cả về tương lai lâu dài. Việc kế toán chi tiết hoạt động bán hàng, kết quả bán hàng sẽ giúp các chủ doanh nghiệp quyết định nên mở rộng hay thu hẹp quy mô hoạt động như thế nào, tới mức độ nào hay đình chỉ sản xuất, quyết định tiếp tục sản xuất kinh doanh hay chuyển hướng hoạt động.
Vì lẽ đó, tổ chức công tác kế toán bán hàng là rất cần thết đối với các doanh nghiệp nhằm cung cấp thông tin một cách đầy đủ chính xác, kịp thời, có hệ thống và đáp ứng được yêu cầu của các đối tượng sử dụng thông tin. Nhiệm vụ kế toán bán hàng. Kế toán với chức năng kiểm tra, giám sát các hoạt động kinh tế tài chính trong doanh nghiệp nói chung bán hàng nói riêng phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Ghi chép đầy đủ, kịp thời khối lượng thành phẩm, hàng hoá, dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ, tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán, chi phí bán hàng và các khoản chi phí nhằm xác định đúng đắn kết quả bán hàng. - Kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, phân phối lợi nhuận, kỷ luật thanh toán và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.
- Cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tình hình bán hàng, xác định kết quả và phân phối kết quả phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. Từ những phân tích ở trên, chúng ta có thểđi đến kết luận: việc tổ chức kế toán bán hàng là rất cần thiết. Nó giúp doanh nghiệp nhận biết được tình hình tiêu thụ của từng mặt hàng, khả năng thanh toán của từng khách hàng, lợi nhuận thu được qua hoạt động bán hàng để từ đó doanh nghiệp đề ra những giải pháp tích cực nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh trong thời gian tới. Một số lý thuyết về kế toán bán hàng.
Phương thức bán hàng. Đặc điểm cơ bản của hoạt động sản xuất kinh doanh thương mại, dịch vụ là việc lưu thông, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường ngày càng cạnh tranh khốc liệt thì các DN phải vận dụng linh GVHD: Th.S Đào Ngọc Hà 13 SVTH: Lê Thị Thu - K7HK1D2 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại hoạt, sáng tạo và phù hợp các phương thức, hình thức tiêu thụ hàng hóa để bán được ở mức cao nhất nhằm mục đích cuối cùng là tối đa hóa lợi nhuận. Phương thức bán buôn hàng hóa Là phương thức bán hàng mà kết thúc quá trình bán hàng, hàng hóa vẫn còn trong lưu thông.
Đặc điểm: - Hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng. - Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. - Hàng được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn. - Giá bán biến động tuỳ thuộc vào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán.
Các hình thức bán buôn: Phương thức bán buôn qua kho: là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn qua kho được thực hiện theo hai hình thức: - Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: bên mua cử đại diện đến kho của bên bán để nhận hàng. Doanh nghiệp xuất kho hàng hoá, giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán, hàng hoá được xác định là tiêu thụ.
- Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hoá dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài chuyển hàng đến kho bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Phương thức bán buôn vận chuyển thẳng: doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về nhập kho. Có hai phương thức bán buôn: - Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (hình thức giao tay ba): doanh nghiệp sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện bên mua tại kho người bán.
Sau khi giao nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận thanh toán, hàng hoá được xác định là tiêu thụ.S Đào Ngọc Hà 14 SVTH: Lê Thị Thu - K7HK1D2 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại - Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ b. Phương thức bán lẻ.
Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.