Chương 1. CƠ SO LY LUẬN CUA QUAN LÝ VIỆC SỬ DUNG CÁC PHƯƠNG PHAP DAY HỌC TICH CỰC Ở BO MON TOÁN TẠI CÁC TRƯỜNG THPT. Khai quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thé giới.
Ngay từ thời cô đại, việc phát huy tính tích cực của người học đã được các nha giáo dục quan tâm, điển hình là Xocrat với phương pháp phỏng van Owcristic. Thể ki XVII, J.Komenxki trong tác phẩm “ly luận day hoc”, lan đầu tiên trong lịch sử đã nêu tính tự giác, tinh tính tích cực là một trong những nguyên tắc dạy học.Rutxo thì chủ trương phải làm cho trẻ tích cực, phải dành lấy kiến thức bằng con đường khám phá ra nó. Còn nhà giáo đục Usinki cho rằng, tính tích cực độc lập của học sinh trong quá trình dạy học được coi là “co sở vững chắc cho sự học tập hiệu qua”. Cuối thế ki XIX đầu thé ki XX, L.Dewey đã thành lập nhà trường tích cực và phát triển cách học tập nhóm của học sinh.
Sau này Kerschensteiner cùng với J. Deweey đã cố gắng thực hiện những nguyên tắc của nhà trường tích cực vào việc cải cách nha trường trung học và tiểu học. Ngoài PPDH, ông cỏn muốn thông qua hình thức tự quản của học sinh mà phát triển cá tính của họ. Ong chi ra rằng, những hoạt động chung chang những khơi dậy tinh than trách nhiệm ca nhân trong lương tâm của mỗi người, ma còn loại bỏ được tat cả hành động gây ra bởi những động cơ có tính chất ích ki, đồng thời hình thành con người có thói quen tốt là tỉnh thần xã hội.
Ngoài ra, ông cũng lưu ý cách tô chức học tập nhóm, nếu sử dụng không đúng, đôi khi hình thành nhóm học tập có thé din tới một hình thức đặc thù của sự ích ki dé là “ich ki cộng đồng”. Sau một thời gian làm việc chung. nhóm đã trở thành một cá thẻ và lại vi quyền lợi, vì ghanh đua, cá thé đó lại ích ki. Ở pháp vào những năm 1920, đã hình thành những nhà trường mới, đặt vấn dé phát triển năng lực trí tuệ của trẻ, khuyến khích các hoạt động do chính học sinh tự quan, Xu hướng nay đã ảnh hưởng sang Mỹ và nhiều nước Châu Âu.
Ở Pháp, ngay sau đại chiến thứ 2 đã ra đời những lớp học mới tại một số trường trung học thí điểm. Điểm xuất phát của mỗi hoạt động đều tủy thuộc vào sáng kiến, hứng thú, lợi ích, nhu cầu của học sinh. Giáo viên là người giúp đỡ phối hợp cùng hoạt động của học sinh, hướng vào sự phát triên nhân cách của học sinh. Những thí điểm này chi duy trì được 7 năm, tuy đã có những gợi ý rất hay.
Các thông tư, chỉ thị của Bộ giáo dục Pháp trong suốt những năm 70, 80 đều khuyến khích tang cường vai trò chủ động của học sinh, chi đạo áp dụng PPDH tích cực từ bậc sơ học, tiểu học lên trung học.(20] Ở Nga, van đề phát huy tính tích cực nhận thức của các học sinh cảng được quan tâm và nghiên cứu. Nhiều tác giả như Aristova, L.đã nghiên cứu con đường phát huy tính tích cực của học sinh với những nội dung là hoàn thiện nội dung day học, hoan thiện các phương pháp day học va hình thức tổ chức dạy học. [20] Dựa vào những thành tựu của khoa học tâm lí và giáo dục hiện đại từ những năm 20 của thé ky XX nhà trường tiên tiền ở các nước trên thé giới đã trải qua một cuộc cách mang về PP giáo dục va thường được gọi là cuộc cách mạng Cô-pec-mic trong giáo dục. PP giáo dục nảy được gọi lả PP giáo dục tích cực.
Trong những năm dau của thé ky XXI PPDH tiếp tục phát triển, mục dich giáo dục không chi la trang bị học van ma còn phát triển năng lực. Từ đó xuất hiện PPDH theo mục tiêu, với chương trình được thiết kế theo khả nang của cá nhân người học, với sự nhắn mạnh vẻ hình thành PP được coi như mục tiêu dạy học. HS được trang bị một cách hệ thống tri thức và công cụ trí tuệ cho phép giải quyết 1. Ở Việt Nam Ở nước ta, phương pháp dạy học tích cực cũng được nhiều nhà giáo dục quan tâm nghiên cứu như: Nguyễn Cảnh Toàn, Đặng Vũ Họat, Thái Duy Tuyên, Tran Thị Hương.Các tác giả đã chi ra những định hướng doi mới PPDH hiện nay vả những đặc điểm cơ bản của các PPDH tích cực.
Ngoài ra cũng có nhiều luận văn thạc sĩ và khóa luận tốt nghiệp đại học nghiên cứu về các PPDH tích cực nói chung vả việc sử dụng các PPDH tích cực ở từng bộ môn nói riêng. Trong đó có các luận văn: “Thực trang và các biện pháp quản lý việc thực hiện phương pháp dạy học tích cực ở trường THPT tại Quận 11 TP. Hồ Chí Minh" của tác giả Nguyễn Thị Tân Lương, luận van '*Thực trạng vả biện pháp quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS QI. Hồ Chí Minh” của tác giả Đặng Thị Ut, hay các khóa luận tốt nghiệp Đại học : “Thực trạng sử dụng phương pháp day học tích cực trong quá trình dạy môn Văn ở trường THPT TP.
Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Thị Duyên và “Thực trạng quản lý phương pháp dạy học tích cực tại một số trường tiểu học huyện Đồng Phú tinh Bình Phước" của tác giả Nguyễn Duy khánh. Các tác giả đã lam nỗi bật được ban chất của PPDH tích cực va nội dung của công tác quản lý việc sử dụng các PPDH tích cực trong quá trình day học. Hiện nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về việc sử dụng PPDH tích cực ở bộ môn toán cũng như công tác quản lý việc sử dụng các PPDH tích cực ở bộ môn toán trong nhà trường THPT trên địa bản huyện Phú Giáo tinh Binh Duong. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài.
Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý trường học. Quan ly Quan ly là một loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người. Trong lao động cần có sự tổ chức và thông nhất nhằm tạo ra sức mạnh dé đạt được mục dich chung. Trong lịch sử sự phát triển của loài người đã xuất hiện một dang lao động mang tỉnh đặc thù 1a tổ chức-điều khiển con người với các hoạt động theo những yêu cầu nhất định, dang lao động đó được gọi la quản lý.
Có rất nhiều khái niệm khác nhau vẻ quản lý: Theo từ điển tiếng việt (NXB Giáo dục, 1998) thì “Quan ly là tô chức, điều khiển hoạt động của một cơ quan, đơn vị".[27] Theo tác giả Hà Sĩ Ho: “Quản lý là một quá trình tác động có định hướng (có chủ đích), có tô chức, lựa chọn trong số các tác động có thê có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng va môi trường, nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ồn định và làm cho no phát trién tới mục đích đã định”.{9] Theo Bùi Minh Hiền: “Quan lý là sự tác động có tô chức, có hướng đích của chủ thé quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã dé ra”. [7] Theo Harold Kontz, người được coi lả cha đẻ của lý luận quản ly hiện đại khẳng định: “Quan lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức. Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của tổ chức với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bat mãn cá nhân ít nhất.[7] Theo Tran Kiểm: “Quan ly là những tác động của chủ thẻ quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp. sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực trong và ngoài tổ chức một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhat”.{12] Tom lai, quan lý là sự tác động có mục dich.
có kẻ hoạch của chủ thé quan lý đến doi tượng và khách thé quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn luc của tổ chức dé đạt được mục tiêu của tô chức trong điều kiện biên động của môi trường, làm cho tô chức vận hành có hiệu qua. Quản ly giáo dục Giáo dục là một hoạt động đặc trưng của lao động xã hội. là một hiện tượng xã hội đặc biệt được tôn tai, vận động. phát triển với tư cách là một hệ thông.
Giáo dục có vai trò quan trọng trong việc thúc đây sự phát triển xã hội. Vi vậy, sự ra đời của quản lý giáo dục 1a một yếu to khách quan. Cũng đã cỏ rat nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm quản lý giáo dục. Khu- đô-min-xki: “Quán lý giáo dục là sự tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức vả mục đích của chủ thé quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống nhằm mục đích đảm bảo việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện, hài hòa cho họ.[20] Theo Trần Kiếm: “Quản lý giáo dục là những tác động tự giác có ý thức, cỏ mục đích, có kế hoạch vả hợp quy luật" của chủ thé quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển của Giáo dục và đào tạo thé hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội.
I | Như vậy, quan lỷ giáo dục là quan ly quá trình GD& ĐT ở một cơ sở nhất định. là tập hợp các tác động có mục địch, có kế hoạch. hợp quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau trong hệ thông lên các đối tượng quản lý trực thuộc. thong qua việc thực hiện các chức năng quản lý và việc sử dung hợp lý các tiêm năng.
cơ hội nhằm lam cho hệ thong vận hành, dam bao được các tinh chất và nguyên ly của nẻn giảo dục Việt Nam đạt được mục tiéu quan lý. Quan ly nhà trưởng Trường hoc là một cơ sở giáo dục mang tinh nhà nước, xã hội. là nơi trực tiếp làm công tác GD&DT, nằm trong môi trường xã hội va có tác động qua lại với môi trường đó. Quan lý trường học Ia thực hiện đường lỗi giao duc của Dang, nha nước trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nha trường van hành theo nguyên lý giáo dục dé tien tới mục tiêu quản lý, mục tiêu dao tạo đối với ngành giáo dục, với thể hệ trẻ và với từng học sinh.